fbpx
☏ 91 5225 5235 | 9833 848 849

विसुभाऊ राजवाड्यांचे व्यक्तित्व

अंक : सह्याद्री, फेब्रुवारी १९५३

इतिहासाचार्य विश्वनाथ काशिनाथ राजवाडे यांनी मराठीत आदर्श संशोधनाचे उदाहरण घालून दिले. अनेक अस्सल कागदपत्रे शोधून काढली. संशोधन, व्याकरण, भाषाशास्त्र अशा अनेक अंगांनी त्यांनी मराठी इतिहास संशोधनाच्या क्षेत्रास मोल प्राप्त करुन दिले.   ‘महाराष्ट्राचा वसाहतकाळ’, ‘राधामाधव विलासचंपू’, ‘महिकावतीची बखर’, ‘भारतीय विवाहसंस्थेचा इतिहास’ आदि दस्तावेजांमुळे राजवाडे यांच्या संशोधनाचे मोल लक्षात येते. त्यांनी अत्यंत कष्टाने ही जूनी कागदपत्रे शोधून काढली. ‘राधामाधव विलासचंपू’ हे शहाजी महाराजांचे चरित्र आहे तर ‘महिकावतीची बखर’ ही केळवे-माहिम परिसराचा म्हणजे उत्तर कोकणाचा इतिहास सांगणारी बखर आहे. ती  १४व्या शतकात लिहिली गेली होती आणि प्रत्यक्ष बखरीत लिहिलेला इतिहास साधारणतः इसवी सन ११३८-४० च्या आसपासचा आहे. भारतीय विवाहसंस्थेचा इतिहास हा लेख लिहिताना तर त्यांनी पराशर ऋषी आणि सत्यवती यांच्या विवाहापासून, म्हणजे महाभारतपूर्व काळातील उदाहरणांपासून टिपणे काढली होती. संशोधनाचा ध्यास घेतलेल्या अशा व्यक्तींच्या स्वभावाची, वागण्याची, सामाजिक आचारांची उकल करणे सोपे नसते. वर वर अनेकदा अशा व्यक्ती एककल्ली, विक्षिप्त, तऱ्हेवाईकही वाटू शकतात. राजवाडे यांच्या निधनाला  २६ वर्षे झाली तेंव्हा म्हणजे १९५३ साली लिहिलेल्या या लेखात त्यांच्या व्यक्तिमत्वातील अशा विविध पैलूंचा उहापोह आहे. त्यांच्याविषयी वाचल्यावर अनेकांना त्यांनी गोळा केलेले, संशोधन-साहित्य वाचावेसे वाटेल, राजवाडे यांचे हे संपूर्ण संशोधन यशवंतराव चव्हाण प्रतिष्ठानच्या संकेतस्थळावर वाचता येईल. जवळपास १२०० पृष्ठे भरतील एवढा मजकूर तिथे जतन केलेला आहे.

स्वदेश आणि स्वभाषाभिमानाला कृतिशील तात्विक अधिष्ठान  मिळून  देण्यासाठी अविरत कष्टलेले इतिहासाचार्य  वि.का.  राजवाडे (१२ जुलै १८६४ – ३१ डिसेंबर १९२६).  ‘अभ्यासोनी प्रकटावे’  हे धेय्य उराशी बाळगून अवघे आयुष्य इतिहास संशोधनाच्या कार्याला समर्पित करणाऱ्या  या ज्ञानोपासकाच्या  असाधारण व्यक्तित्वाचा आणि कार्याचा  परिचय  करून देणारा हा लेख.  

हा लेख पूर्ण वाचायचाय? सोपं आहे. एकतर ‘पुनश्च’ नियतकालीकाचे सशुल्क सभासदत्व घ्या.

~ किंवा ~

तुमचे सोशल अकाऊंट कनेक्ट करून आजच्या दिवसापुरते बहुविध डॉट कॉम चे सभासद व्हा.

फ्रीमियम चे सभासदत्व मात्र एका दिवसात संपत असल्याने त्याआधी पैसे भरून वार्षिक सभासदत्व घेणे आवश्यक आहे. काही अडचण आली तर ९८३३८४८८४९ या क्रमांकावर संपर्क साधा.

विद्यमान सभासद जर काही कारणाने logout झाले असतील तर ते देखील हा पर्याय वापरून लॉगीन करू शकतात.

This Post Has 4 Comments

  1. इतिहासाचार्य राजवाडे यांच्या इतिहास संशोधनाचा व राजकारणातील भूमिकांचा तपशिलवार अभ्यासासाठी सदानंद मोरे यांच्या पुस्तकरूपातील लेखमाला अभ्यासाव्यात.

  2. Surekh !

  3. अहिताग्नि राजवाडे सुद्धा फार थोर होते. त्यांच्यावरचा एखादा लेख मिळाला तर नक्की प्रसिद्ध करा

  4. राजवाड्याची आजच्या पिढीला ओळख करून देणारा लेख चांगला आहे.
    शब्दार्थ देताना काळजी घ्यावी. वक्रोक्ती म्हणजे sarcasm अधिक सुयुक्तिक होईल

Leave a Reply

Close Menu