fbpx
☏ 91 5225 5235 | 9833 848 849

शाहीर दादा कोंडके आणि विच्छा

अंक : मोहिनी, जानेवारी १९६८

 लेखाबद्दल थोडेसे :  दादा कोंडकेंनी मराठी चित्रपटसृष्टीत जे यश मिळवले त्याला  केवळ ‘चमत्कार’ हेच नाव शोभू शकेल. चमत्कारांची मीमांसा करता येत नाही, चमत्कार पुन्हा पुन्हा घडत नाहीत आणि चमत्काराला नमस्कार करण्याशिवाय पर्यायही नसतो.  अनेकांना आज दादा कोंडके माहिती आहेत ते ओळीने नऊ रौप्यमहोत्सवी चित्रपट देणारा कलावंत,लेखक, दिग्दर्शक म्हणून. त्यांच्या ‘ विच्छा माझी पुरी करा’ या वगनाट्याचा आजही दबदबा आहे, परंतु ‘विच्छा’ला यश मिळाल्याच्या सुरुवातीच्या काळांत दादांकडे कसे पाहिले जात होते, रंगभूमीवरील त्या चमत्काराचे वर्णन कसे केले जात होते? या प्रश्नांची अतिशय शैलीदार भाषेत उत्तर देणारा हा अत्यंत प्रवाही, प्रभावी  माहितीपूर्ण लेख आहे. हा लेख प्रसिद्ध झाला १९६८ साली, त्यानंतर अवघ्या दोन वर्षात दादांनी ‘सोंगाड्या’ची निर्मिती करुन रंगभूमीला ‘रामराम’ केला. परंतु या लेखात मात्र असे म्हटले आहे की, ‘सिनेमांत काम करण्याची विनंती त्यांनी सरळ धुडकावून लावली. सिनेमा हे आपले कार्यक्षेत्रच नव्हे, असे त्यांना वाटते.’ भविष्याच्या पोटात काय दडलेले असते कोणी सांगावे? ‘तूच माझी चिमणी’ या नावाचे नवे वगनाट्य दादा बसवित असल्याचे हा लेख सांगतो, परंतु एकदा सिनेमाचा पडदा पाहिल्यावर दादा तिथेच रमले, त्यामुळे हे नाटक बहुधा आलेच नसावे. दादांच्या ‘विच्छा’चे २५० प्रयोग झाल्याच्या निमित्ताने हा लेख लिहिलेला आहे. त्यात लेखक सुरुवातीला म्हणतो, ‘हा प्रयोग पहायला गेलो तेव्हा ‘एनी एक्स्ट्रॉ टिकेट प्लीज?’ हा प्रश्न थिएटरमध्ये पाऊल टाकीपर्यंत दहापांचजणांनी तरी मला आर्जवी मुद्रेने विचारला असेल.’ विचारणारांनी खरोखरच हा प्रश्न असा इंग्रजीतच विचारला असेल का पन्नास वर्षांपूर्वी? की तो या लेखकाचाच ‘भाषिक  गंड’ असावा?  भूतकाळात डोकावताना, जुने लेख वाचताना आपण असे प्रश्नही उपस्थित करायला काय हरकत आहे?

जानेवारी १९६८ च्या मोहिनी या अंकात प्रसिद्ध झालेला हा लेख तुमच्यासाठी पुनश्च…

**********

अडीचशेवा प्रयोग! मराठी रंगभूमीवर हे भाग्य फार थोड्या कलाकृतींना आजकाल लाभते. बहुतेक नाटकांच्या नशिबी पहिला आणि शेवटचा प्रयोग एकाच दिवशी होण्याचा योग असतो. कितीतरी नाटकाचे ओढूनताणून पांचदहा प्रयोग केले जातात अन् नंतर काळाच्या उदरांत ती कायमची गडप होतात. शंभरावर प्रयोग साजरी करणारी कलाकृती वर्ष-दोन वर्षांतून एखादीच जन्माला येते. अशी वस्तुस्थिती असल्याने दादरच्या शिवाजी मंदिरांत ३० सप्टेंबर १९६७ या दिवशी दुपारी चार वाजतां ‘विच्छा माझी पुरी करा’ या लोकनाट्याच्या २५० व्या प्रयोगाला जमलेली तुफान गर्दी पाहिली तेव्हां त्याच्या लोकप्रियतेचे कौतुक वाटले.

‘एनी एक्स्ट्रॉ टिकेट प्लीज?’ हा प्रश्न थिएटरमध्ये पाऊल टाकीपर्यंत दहापांचजणांनी तरी मला आर्जवी मुद्रेने विचारला असेल. तो सुटीचा वार नसूनही ही गर्दी! २५० वा प्रयोग म्हणून खास जाहिरात केलेली नव्हती, की कोणी नामवंत तालेवार अध्यक्ष म्हणून बोलवलेला नव्हता. तो नेहमीसारखा आणखी एक प्रयोग होता. तरीही ही गर्दी! एका लोकनाट्याला! असे लोकनाट्य, की ज्यांत नाचणारी बाई कोणी सिनेसम्राज्ञी नाही. असे लोकनाट्य, की ज्यांत रूपेरी पडद्यावरून ‘डायरेक्ट’ (किंवा इनडायरेक्टही) आलेले कोणी नाही. तरीही ही लोकप्रियता!

हा लेख पूर्ण वाचायचाय? सोपं आहे. एकतर ‘पुनश्च’ नियतकालीकाचे सशुल्क सभासदत्व घ्या.

~ किंवा ~

तुमचे सोशल अकाऊंट कनेक्ट करून आजच्या दिवसापुरते बहुविध डॉट कॉम चे सभासद व्हा.

फ्रीमियम चे सभासदत्व मात्र एका दिवसात संपत असल्याने त्याआधी पैसे भरून वार्षिक सभासदत्व घेणे आवश्यक आहे. काही अडचण आली तर ९८३३८४८८४९ या क्रमांकावर संपर्क साधा.

विद्यमान सभासद जर काही कारणाने logout झाले असतील तर ते देखील हा पर्याय वापरून लॉगीन करू शकतात.

This Post Has 5 Comments

  1. एक महत्त्वाची माहिती या पाल्हाळ लेखात नाही. ती म्हणजे विच्छाचे आधीचे नाव‌.

  2. ऊत्कृष्ट

  3. छान माहिती देणारा लेख

  4. बहु आयामी दादा बद्दल जेवढं वाचावं तेवढं कमीच आहे. छान लेख माहितीसाठी पोस्ट केल्याबद्द आयोजकांचे आभार.

  5. छान माहिती देणारा लेख . एकटा जीव वाचलेले आहे . जन्मजात कलावंत .

Leave a Reply

Close Menu