लोकमान्य टिळकांचे काराजीवन

अंक : अलका, दीपावली, १९५६

लेखाबद्दल थोडेसे : लोकमान्य टिळकांच्या मृत्यूला आज बरोब्बर शंभर वर्ष होत आहेत. १ ऑगस्ट १९२० रोजी त्यांनी देह ठेवला तेंव्हा महाराष्ट्रात शोकाची लहरच उसळली होती. टिळकांची विद्वत्ता, कणखर स्वभाव, प्रखर देशभक्ती आणि देशासाठी, अभिव्यक्ती स्वातंत्र्यासाठी कष्ट झेलण्याची तयारी याला तोड नाही. टिळकांच्या पहिल्या तुरुंगवासापासून तर शेवटच्या तुरुंगवासापर्यंतच्या कारागृहातील त्यांच्या वास्तव्याचा वृत्तांत हा लेख सांगतो. आगरकरांसह टिळक पहिल्यांदा तुरुंगात गेले तेंव्हा ते सव्वीस वर्षांचे होते. या वृत्तांतातून टिळकांच्या स्वभावाच्या विविध पैलूंचा नेमका अंदाज येतो. वृत्तांत लिहिलेही असे आहेत की जणू लेखक स्वतःही त्यावेळी तुरुंगातच असावा.

टिळकांच्या मृत्यूनंतर ३६ वर्षांनी हा लेख  लिहिला गेला होता. लेखक वि. श्री .जोशी हे इतिहास संशोधक, लेखक मुळचे ठाण्याचे होते. त्यांनी मुंबई महापालिकेत नोकरी केली आणि विपुल लिखाण-संशोधन केले.  लेख एवढ्या सहज ओघवत्या भाषेत आहे की तो एकदा सुरु केला की सोडवत नाही, आणि आज आपल्याला अती परिचित झालेला क्वारंटाइन हा शब्द १९५६ सालच्या लेखात वाचताना गंमतही वाटते. स्मृतीशताब्दी निमित्त  लोकमान्यांना ‘पुनश्च’चे त्रिवार वंदन.

हा लेख पूर्ण वाचायचाय? सोपं आहे. एकतर ‘पुनश्च’ नियतकालीकाचे सशुल्क सभासदत्व घ्या.

~ किंवा ~

तुमचे सोशल अकाऊंट कनेक्ट करून आजच्या दिवसापुरते बहुविध डॉट कॉम चे सभासद व्हा.

फ्रीमियम चे सभासदत्व मात्र एका दिवसात संपत असल्याने त्याआधी पैसे भरून वार्षिक सभासदत्व घेणे आवश्यक आहे. काही अडचण आली तर ९८३३८४८८४९ या क्रमांकावर संपर्क साधा.

विद्यमान सभासद जर काही कारणाने logout झाले असतील तर ते देखील हा पर्याय वापरून लॉगीन करू शकतात.

This Post Has 5 Comments

  1. jsudhakar0907

    ध्येयासक्ती, विचारांशी असणारी अभेद्य अशी निष्ठा, त्यागी वृत्ती, संघर्षशीलता, कणखरपणा, बाणेदारपणा सगळंच परमोच्च !

    लोकमान्यांच्या पावन स्मृतीस विनम्र अभिवादन !!!

    ‘बहुविध’ ला मनःपूर्वक धन्यवाद !

  2. prithvithakur1

    खूप छान लेख.धन्यस्त्रिलोकी तिलक: स एक ।

  3. rajandaga

    खुप छा न

    वाचानिय

  4. sumamata@gmail.com

    धीरोदात्तपणे जगणारे नेते म्हणजे काय?हीगोष्ट हा लेख वाचून कळले आणि इंग्रज कसे महा हलकट होते हेही समजते.टिळक व्यासंगी होते आणि कारागृहात देखील त्यांचा व्यासंग सुरूच होता, हे देखील समजले.अप्रतिम लेख आणि उपलब्ध करणाऱ्या ‘बहुविध ‘चे धन्यवाद.

  5. advshrikalantri@gmail.com

    कारावास त्यांनी धीरोदात्तपणे सहन केला .लेख मनाला वेदना देउन जातो।तुरुंगात ही ,हे सर्व कष्ट सहन करून ही.लोकमान्य कर्मयोग्या प्रमाणे कार्य करीत राहिले.

Leave a Reply