शिवाजीमहाराजांचे कार्य-कौशल्य

पुनश्च    ग. ह. खरे    2021-02-20 06:00:00   

अंक – श्रीसरस्वती, श्रीशिवराज विशेषांक, १९६१

लेखक – श्री. ग. ह. खरे

इसवी सनाच्या १७व्या शतकांत महाराष्ट्रामध्ये असा एक महापुरुष होऊन गेला की, त्याचे स्मरण, त्याची आठवण, तत्कालीन लोकांना होत असेच. पण पारतंत्र्यांत खितपत पडलेल्या विसाव्या शतकांतील मराठी भाषिकांनाच नव्हे तर भारतांतील स्वातंत्र्येच्छु इतर लोकांनाही ती होत असे व आज स्वराज्य झाल्यावरही तितक्याच प्रकर्षाने होत आहे.

जगामध्ये स्वातंत्र्य मिळवून देणारे अनेक महापुरुष होऊन गेले. केवळ पराक्रमाचाच विचार केला तर, कदाचित् ज्यांनी शिवाजीमहाराजांहून अधिक पराक्रम दाखविला असे पुरुष होऊन गेले असतील; किंवा एकेका गुणाच्या बाबतींत शिवाजीमहाराजांशी तुलना केली तर सरस ठरतील असेही पुरुष इतिहासांत आढळतील. तथापी, श्रीशिवाजीमहाराजांचे ठायी जो गुणसमुच्चय होता आणि त्यांनी ज्या पद्धतीने कार्य केले त्याप्रमाणे कार्य करणारा आणि असा अलौकिक गुणसमुच्चय असणारा श्रीशिवाजीमहाराजांहून निराळा मनुष्य असेल असे वाटत नाही. तथापी, गुणांचा आणि कार्याचा हा प्रकर्ष त्यांच्या ठिकाणी एकदम अवतारीत झाला असे म्हणतां यावयाचे नाही. अर्थात ते जन्मतःच अवतारी पुरुष होते असे म्हणणे कठीण आहे. हे सर्व जरी खरे असले तरी केवळ त्यांचे अगदी पहिले पत्र पाहिले आणि त्यावर उठविलेली त्यांची ‘प्रतिपश्चंद्ररेखेव’ ही मुद्रा पाहिली म्हणजे या पुरुषाच्या ठिकाणी सामान्य माणसापेक्षा कांही तरी अधिक होते...वेगळी विचारसरणी होती...विशेष ध्येय होते...असे वाटूं लागते.

...

हा लेख पूर्ण वाचायचा आहे? सोपं आहे. एकतर ‘पुनश्च’ चे सभासदत्व* घ्या. किंवा '*मोफत चाचणी सभासदत्व !*' घ्या किंवा आपण विद्यमान सभासद असाल तर कृपया लॉगिन करा .


इतिहास , श्रीसरस्वती , श्रीशिवराज विशेषांक
इतिहास

प्रतिक्रिया

  1. atmaram jagdale

      4 दिवसांपूर्वी

    नवीन माहिती मिळाली . छान . उपयुक्त लेख जय शिवराय

  2. Mahesh Pokharanakar

      2 आठवड्या पूर्वी

    अुपयुक्त अितिहास.



वाचण्यासारखे अजून काही ...

बहुविध.कॉम

आम्ही आहोत साहित्य व्यवहारातले ‘शबरी’!
तुम्हाला शबरीची बोरे माहिती आहेतच. बोरे चाखून, त्यातली जी उत्तम होती ती शबरीने श्रीरामाला अर्पण केली होती. त्याच धर्तीवर “बहुविध डॉट कॉम” या उपक्रमाद्वारे साहित्य व्यवहारातील शबरीची भूमिका आम्ही करत आहोत. त्याच निष्ठेने उत्तमातलेही उत्तम साहित्य तुमच्यापर्यंत पोचवण्यासाठी आम्ही प्रयत्नशील आहोत. साहित्याची निवड करताना सर्व प्रकारचा रसास्वाद मिळून तुमचे साहित्यिक भावविश्व कसे समृद्ध होइल हे आम्ही काळजीपूर्वक पाहतो. नव्या काळाशी सांधा जोडत हा सगळा व्यवहार आम्ही डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर करत आहोत. म्हणजे वाचण्यासाठी तर आहेच, ऐकण्यासाठी आणि पाहण्यासाठी देखील कसदार कंटेंट इथे मिळत राहणार आहे. बोरे जशी विविध प्रकारांची,रंगांची, आकारांची असतात तसेच साहित्यही बहुधांगी असते. मराठी भाषेत गेल्या शे-दीडशे वर्षात हजारो लेखकांनी, अनेक विषयांवर साहित्य निर्मिती केली आहे. त्यातले कसदार साहित्य निवडून ‘पुनश्च’ अंतर्गत या डिजिटल व्यासपीठावरुन देत आहोत. त्याशिवाय चित्रपटविषयक दर्जेदार ‘रूपवाणी’, साहित्य व्यवहारातील मानाचे पान ‘ललित’ मासिक, बाल-कुमारांचे उत्तम मनोरंजन करणारे ‘वयम्’, भाषेचा चहुअंगी वेध घेणारे ‘मराठी प्रथम्’ अशा विविध नियतकालिकांच्या रूपात ही बहुविविधता दिसेल.

अतिरिक्त माहिती

आपण जर का या व्यासपीठावरील कोणत्याही साहित्यामुळे नाराज झाला असाल अगर आपल्या भावना दुखावल्या असतील तर editor@bahuvidh.com या मेल आयडीवर लगेच संपर्क साधा.