चकली चुकली... अनारसा रुसला...

वयम्    आनंद घैसास    2019-10-28 11:00:30   

दिवाळीचा फराळ करताना ‘सर्वच गोष्टी कशा जमून यायला लागतात’ हे ब्रीदवाक्य आई-आजी म्हणतात. हे ‘जमून येणं’ म्हणजे विज्ञान! ते समजून घेऊया-

दिवाळीत रोजच्या पोळीभाजी-आमटीपासून सुटका मिळते ती दिवाळीच्या फराळामुळे. चकली, करंजी, चिवडा आणि लाडू हे दिवाळीचे मुख्य पदार्थ. त्यांच्या जोडीला चिरोटे, शंकरपाळी, कडबोळी, साटोऱ्या, शेव, अनारसे असे अनेक! फराळाचे हे पदार्थ ज्याने कोणी शोधून काढले असतील, त्यांचं खूप कौतुक वाटतं. कसं काय बुवा त्यांच्या मनात आलं असेल की, असे असे पदार्थ केले की ते झकास होतील? हे पदार्थ करतानाही खास कसब वापरण्याची आवश्यकता लागते. चक्क विज्ञान वापरून प्रत्येक पदार्थाची रीत ठरवली गेली आहे. चकलीचं पीठ, ज्याला भाजणी म्हणतात, ते तयार करण्यात जसं कौशल्य आहे, त्याप्रमाणेच ते मळून, तळण्यातही! ‘सर्वच गोष्टी कशा जमून यायला लागतात’ हे माझ्या आजीचं ब्रीदवाक्य असे. हे ‘जमून येणं’ म्हणजे काय तेच पाहूया. फराळाचे पदार्थ बनवताना त्यातल्या प्रत्येक छोटय़ा छोटय़ा कृतीला फार महत्त्व असतं, शिवाय ‘पेशन्स’ही लागतो! चकलीची भाजणी करताना प्रत्येक गोष्ट नीट भाजली गेली नाही, तर चकली चिवट, मऊ बनते. जास्त भाजल्या गेलेल्या डाळींमुळे तर चकली एवढी ठिसूळ बनते की, तळतानाच चकलीचे तुकडे पडतात; शिवाय कधीकधी कडवट चवही येते, तर कधी करपट वास येत राहतो. भाजणीचं प्रमाणही फार महत्त्वाचं असतं. जेवढे तांदूळ, त्याच्या निम्मी चण्याची डाळ; आणि जेवढी चणा डाळ, त्याच्या निम्मी उडदाची डाळ. थोडे थोडे धने आणि जिरं हे चवीसाठी. हे सारं वेगवेगळं भाजून घ्यायचं, मग एकत्र करायचं आणि दळायचं, की झाली चकलीची भाजणी! पाहा हं, डाळींमध्ये एक अंगभूत चिकटपणा असतो. तांदळ ...

हा लेख पूर्ण वाचायचा आहे? सोपं आहे. एकतर ‘वयम्’ चे सभासदत्व* घ्या. किंवा '*मोफत चाचणी सभासदत्व !*' घ्या.


प्रतिक्रिया



वाचण्यासारखे अजून काही ...

बहुविध.कॉम

आम्ही आहोत साहित्य व्यवहारातले ‘शबरी’!
तुम्हाला शबरीची बोरे माहिती आहेतच. बोरे चाखून, त्यातली जी उत्तम होती ती शबरीने श्रीरामाला अर्पण केली होती. त्याच धर्तीवर “बहुविध डॉट कॉम” या उपक्रमाद्वारे साहित्य व्यवहारातील शबरीची भूमिका आम्ही करत आहोत. त्याच निष्ठेने उत्तमातलेही उत्तम साहित्य तुमच्यापर्यंत पोचवण्यासाठी आम्ही प्रयत्नशील आहोत. साहित्याची निवड करताना सर्व प्रकारचा रसास्वाद मिळून तुमचे साहित्यिक भावविश्व कसे समृद्ध होइल हे आम्ही काळजीपूर्वक पाहतो. नव्या काळाशी सांधा जोडत हा सगळा व्यवहार आम्ही डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर करत आहोत. म्हणजे वाचण्यासाठी तर आहेच, ऐकण्यासाठी आणि पाहण्यासाठी देखील कसदार कंटेंट इथे मिळत राहणार आहे. बोरे जशी विविध प्रकारांची,रंगांची, आकारांची असतात तसेच साहित्यही बहुधांगी असते. मराठी भाषेत गेल्या शे-दीडशे वर्षात हजारो लेखकांनी, अनेक विषयांवर साहित्य निर्मिती केली आहे. त्यातले कसदार साहित्य निवडून ‘पुनश्च’ अंतर्गत या डिजिटल व्यासपीठावरुन देत आहोत. त्याशिवाय चित्रपटविषयक दर्जेदार ‘रूपवाणी’, साहित्य व्यवहारातील मानाचे पान ‘ललित’ मासिक, बाल-कुमारांचे उत्तम मनोरंजन करणारे ‘वयम्’, भाषेचा चहुअंगी वेध घेणारे ‘मराठी प्रथम्’ अशा विविध नियतकालिकांच्या रूपात ही बहुविविधता दिसेल.

अतिरिक्त माहिती

आपण जर का या व्यासपीठावरील कोणत्याही साहित्यामुळे नाराज झाला असाल अगर आपल्या भावना दुखावल्या असतील तर editor@bahuvidh.com या मेल आयडीवर लगेच संपर्क साधा.