मृणाल सेन सिनेमाचं एक पर्व


जागतिक कीर्तीचे दिग्दर्शक मृणाल सेन  यांच्या कारकीर्दीचा राम तायडे -देशमुख यांनी घेतलेला रसपूर्ण आढावा .

मृणाल सेन सिनेमाचं एक पर्व

(१४-५-१९२३ ते ३०-१२-२०१८)

१९८० मध्ये नागपूरच्या सिनेमोंटाज फिल्म सोसायटीत मी प्रथमच मृणाल सेन यांचा ‘एक दिन प्रतिदिन‘ हा चित्रपट पाहिला. समांतर सिनेमाचा सुवर्णकाळ होता तो आणि त्या काळाच्या आठवणीही तशाच सोनेरी आहेत. कलकत्यातल्या मध्यमवर्गीयांच्या चिंता, दुःखं आणि जाणिवांचं अतिशय प्रत्ययकारी चित्रण केलं होतं त्या चित्रपटात. आज जवळ जवळ ४० वर्षांनंतरही त्या चित्रपटाचं प्रत्येक दृश्य माझ्या मनःपटलावर तेवढंच ताजं आहे. असे प्रतिभावंत होते मृणाल सेन. प्रदीर्घ काळ माक्र्सवादाच्या आणि नंतर टागोरांच्या मानवतावादी दृष्टिकोणाच्या मोठ्या प्रभावामुळे बंगाली साहित्यावर आणि चित्रपटांवर या दोन विचारसरणींचे रंग एकत्रितपणे चढलेले दिसून येतात. कालांतराने फिल्म सोसायट्यांमुळे कलात्मक चित्रपटांना प्रोत्साहन मिळू लागले. सत्यजित राय यांनी इटालियन चित्रपटांचा नवयथार्थवाद, जर्मन सिनेमातील अभिव्यक्तिवाद आणि हॉलीवूडची तांत्रिक गुणवत्ता अशा पाश्चिमात्य शैलींचा संमिश्र वापर आपल्या चित्रपटांतून केला. त्यामुळे सिनेमातून व्यक्तीच्या समस्यांचं, आकांक्षांचं चित्रण होऊ लागलं, ते प्रेक्षकांना भावलं. यामुळे एकीकडे वर्ग-संघर्षापुरती मर्यादित राहिलेली माक्र्सवादी विचारसरणी आणि दुसरीकडे व्यक्तिगत सर्जनशीलता यांच्यातलं द्वंद्व समोर आलं. सर्जनशील आणि कलात्मक सिनेमानं आपले पाय घट्ट रोवले, त्याच्या परिणामी मोठ्या संख्येनं प्रतिभावंत चित्रपट-दिग्दर्शक-निर्माते उदयाला येऊ ला ...

हा लेख पूर्ण वाचायचा आहे? सोपं आहे. एकतर ‘रुपवाणी’ चे सभासदत्व* घ्या. किंवा '*मोफत चाचणी सभासदत्व !*' घ्या.



प्रतिक्रिया



वाचण्यासारखे अजून काही ...

बहुविध.कॉम

आम्ही आहोत साहित्य व्यवहारातले ‘शबरी’!
तुम्हाला शबरीची बोरे माहिती आहेतच. बोरे चाखून, त्यातली जी उत्तम होती ती शबरीने श्रीरामाला अर्पण केली होती. त्याच धर्तीवर “बहुविध डॉट कॉम” या उपक्रमाद्वारे साहित्य व्यवहारातील शबरीची भूमिका आम्ही करत आहोत. त्याच निष्ठेने उत्तमातलेही उत्तम साहित्य तुमच्यापर्यंत पोचवण्यासाठी आम्ही प्रयत्नशील आहोत. साहित्याची निवड करताना सर्व प्रकारचा रसास्वाद मिळून तुमचे साहित्यिक भावविश्व कसे समृद्ध होइल हे आम्ही काळजीपूर्वक पाहतो. नव्या काळाशी सांधा जोडत हा सगळा व्यवहार आम्ही डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर करत आहोत. म्हणजे वाचण्यासाठी तर आहेच, ऐकण्यासाठी आणि पाहण्यासाठी देखील कसदार कंटेंट इथे मिळत राहणार आहे. बोरे जशी विविध प्रकारांची,रंगांची, आकारांची असतात तसेच साहित्यही बहुधांगी असते. मराठी भाषेत गेल्या शे-दीडशे वर्षात हजारो लेखकांनी, अनेक विषयांवर साहित्य निर्मिती केली आहे. त्यातले कसदार साहित्य निवडून ‘पुनश्च’ अंतर्गत या डिजिटल व्यासपीठावरुन देत आहोत. त्याशिवाय चित्रपटविषयक दर्जेदार ‘रूपवाणी’, साहित्य व्यवहारातील मानाचे पान ‘ललित’ मासिक, बाल-कुमारांचे उत्तम मनोरंजन करणारे ‘वयम्’, भाषेचा चहुअंगी वेध घेणारे ‘मराठी प्रथम्’ अशा विविध नियतकालिकांच्या रूपात ही बहुविविधता दिसेल.

अतिरिक्त माहिती

आपण जर का या व्यासपीठावरील कोणत्याही साहित्यामुळे नाराज झाला असाल अगर आपल्या भावना दुखावल्या असतील तर editor@bahuvidh.com या मेल आयडीवर लगेच संपर्क साधा.