तुर्कस्थानी चित्रपटांना नवी ओळख देणारा नूरी बिल्गे जेलान / चित्रस्मृती


तुर्कस्तानी सिनेमा म्हणजे  नूरी बिल्गे जेलानचा सिनेमा अशी ओळख गेल्या काही वर्षात झाली आहे. आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवात त्याने दिग्दर्शित केलेल्या चित्रपटांना मानाचे पुरस्कार मिळाले आहेत. तुर्कस्तानमधील राजकीय पुरस्कार मिळाले आहेत. तुर्कस्तानमधील राजकीय व सामाजिक परिस्थितीच्या पार्श्वभूमीवर प्रमुख व्यक्तिरेखांच्या मानसिकतेचा वेध घेण्याच्या नूरी बिल्गे जेलानच्या शैलीचा  अभिजीत रणदिवे यांनी घेतलेला हा आढावा जागतिक सिनेमामध्ये आताआतापर्यंत तुर्कस्तानला विशेष महत्त्व नव्हतं. खरं तर सर्वार्थानं युरोपच्या जवळ असलेल्या आणि साहित्यात तसंच दृश्यकलांमध्येही प्रदीर्घ आणि समृद्ध परंपरा असणाऱ्या ह्या देशामध्ये उत्तम सिनेमा व्हायला काहीच हरकत नव्हती. काही काळापूर्वी इराणी सिनेमानं जसं जगभरच्या रसिकांचं मन जिंकलं, तसं तुर्की सिनेमाला मात्र जमलं नव्हतं. यिल्माझ गुने ह्या दिग्दर्शकाला १९८२ मध्ये कान महोत्सवात सर्वाधिक प्रतिष्ठेचं ‘गोल्डन पाम’ मिळालं होतं खरं, पण त्याच्या राजकीय विचारांमुळे तेव्हा त्याला देशाबाहेर राहणं भाग पडलं होतं. त्यामुळे तुर्कस्तानमध्ये ह्या पारितोषिकानंतर काही वेगळी सिनेपरंपरा निर्माण झालेली दिसत नाही. सध्या मात्र तुर्कस्तानी सिनेमा जगभरच्या महोत्सवांत दिसतो आहे. त्यात अनेक दिग्दर्शक आहेत, पण एक नाव सर्वांहून वेगळं उठून दिसतं. किंबहुना, तुर्कस्तानी सिनेमा म्हणजे नूरी बिल्गे जेलानचा सिनेमा अशीच ओळख गेल्या काही काळात निर्माण झालेली आहे. पूर्ण लांबीचे केवळ सात चित्रपट जेलाननं दिग्दर्शित केले आहेत. त्यातल्या एकाला कान महोत्सवात ‘गोल्डन पाम’ मिळालेलं आहे, तर चारांना त्यासाठी नामांकनं होती; शिवाय, कानमध्येच त्याला दोनदा ज्यूरी पारितोषिक, दोनदा फिप्रेस्की पारि ...

हा लेख पूर्ण वाचायचा आहे? सोपं आहे. एकतर ‘रुपवाणी’ चे सभासदत्व* घ्या. किंवा '*मोफत चाचणी सभासदत्व !*' घ्या.


चित्रपट रसास्वाद , व्यक्ती विशेष , चित्रपट जगत

प्रतिक्रिया



वाचण्यासारखे अजून काही ...

बहुविध.कॉम

आम्ही आहोत साहित्य व्यवहारातले ‘शबरी’!
तुम्हाला शबरीची बोरे माहिती आहेतच. बोरे चाखून, त्यातली जी उत्तम होती ती शबरीने श्रीरामाला अर्पण केली होती. त्याच धर्तीवर “बहुविध डॉट कॉम” या उपक्रमाद्वारे साहित्य व्यवहारातील शबरीची भूमिका आम्ही करत आहोत. त्याच निष्ठेने उत्तमातलेही उत्तम साहित्य तुमच्यापर्यंत पोचवण्यासाठी आम्ही प्रयत्नशील आहोत. साहित्याची निवड करताना सर्व प्रकारचा रसास्वाद मिळून तुमचे साहित्यिक भावविश्व कसे समृद्ध होइल हे आम्ही काळजीपूर्वक पाहतो. नव्या काळाशी सांधा जोडत हा सगळा व्यवहार आम्ही डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर करत आहोत. म्हणजे वाचण्यासाठी तर आहेच, ऐकण्यासाठी आणि पाहण्यासाठी देखील कसदार कंटेंट इथे मिळत राहणार आहे. बोरे जशी विविध प्रकारांची,रंगांची, आकारांची असतात तसेच साहित्यही बहुधांगी असते. मराठी भाषेत गेल्या शे-दीडशे वर्षात हजारो लेखकांनी, अनेक विषयांवर साहित्य निर्मिती केली आहे. त्यातले कसदार साहित्य निवडून ‘पुनश्च’ अंतर्गत या डिजिटल व्यासपीठावरुन देत आहोत. त्याशिवाय चित्रपटविषयक दर्जेदार ‘रूपवाणी’, साहित्य व्यवहारातील मानाचे पान ‘ललित’ मासिक, बाल-कुमारांचे उत्तम मनोरंजन करणारे ‘वयम्’, भाषेचा चहुअंगी वेध घेणारे ‘मराठी प्रथम्’ अशा विविध नियतकालिकांच्या रूपात ही बहुविविधता दिसेल.

अतिरिक्त माहिती

आपण जर का या व्यासपीठावरील कोणत्याही साहित्यामुळे नाराज झाला असाल अगर आपल्या भावना दुखावल्या असतील तर editor@bahuvidh.com या मेल आयडीवर लगेच संपर्क साधा.