शब्दांच्या पाऊलखुणा - खलबत आणि खलबत्ता (भाग सात)


मराठी माणसाला मराठ्यांचा इतिहास आणि त्यातील गारद्यांनी केलेल्या नारायणराव पेशव्यांच्या खुनावरून मराठीत प्रचलित झालेली ‘ध चा मा करणे’ ही म्हण चांगलीच ठाऊक आहे. नारायणराव पेशव्यांचा हा खून एक कुटील डाव होता. मात्र शब्दांचे खून करण्याचे प्रकार समाजमाध्यमांवर सर्रास घडताना दिसतात. नोव्हेंबर २०१९ मध्ये महाराष्ट्रात विधानसभेची निवडणूक पार पडली, निकाल लागले, सकृत्दर्शनी काही विजयी झाले, तर काही हरले. सकृत्दर्शनी विजयी झालेल्यांचे सरकार होता होईना. मग सकृत्दर्शनी विजयी न झालेले सरकार स्थापन करायच्या तयारीला लागले. अन् या सगळ्यात सरकार स्थापन व्हायला अंमळ उशीर झाला. कारण आधी कधीच झाली नव्हती अशी महाआघाडी महाराष्ट्रात होऊ घातली होती. अन् मग एका प्रसिद्ध बातम्यांच्या वाहिनीवर ओळ झळकली ती अशी – ‘अमुक तमुक पक्षाच्या नेत्यांमध्ये सत्तास्थापनेसाठी खलबत्ते सुरू आहेत.’ आणि बातमी देणारा निवेदकही ‘खलबतं’ न म्हणता ‘खलबत्ते’ असा उच्चार करत होता. या बातमीत केला गेलेला ‘खलबतं’ऐवजी ‘खलबत्ते’ हा उच्चार आजच्या मराठीत अगदीच अस्थानी आणि अयोग्य असला तरी या निमित्ताने या दोन शब्दांचे मूळ शोधताना मिळालेली माहिती मोठी गमतीशीर आहे.

हेही वाचाः-

शब्दांच्या पाऊलखुणा – फाल्गुन न् शिमगा, चैत्र अन् पाडवा (भाग सहा)

शब्दांच्या पाऊलखुणा – गोष्ट नळाची (भाग – पाच)

मराठीत ‘खलबत’ आणि ‘खलबत्ता’ या दोन शब्दांत बरेच उच्चारसाधर्म् ...

हा लेख पूर्ण वाचायचा आहे? सोपं आहे. एकतर ‘मराठी प्रथम’ चे सभासदत्व* घ्या. किंवा '*मोफत चाचणी सभासदत्व !*' घ्या.


ज्ञानरंजन , भाषा , लोकप्रभा

प्रतिक्रिया

  1. mbdeshmukh

      10 महिन्यांपूर्वी

    खूप छान आणि माहितीपूर्ण

  2. drmahebub0108@gmail.com

      10 महिन्यांपूर्वी

    फारच छान

  3. gbmanjrekar@gmail.com

      10 महिन्यांपूर्वी

    छान!



वाचण्यासारखे अजून काही ...

बहुविध.कॉम

आम्ही आहोत साहित्य व्यवहारातले ‘शबरी’!
तुम्हाला शबरीची बोरे माहिती आहेतच. बोरे चाखून, त्यातली जी उत्तम होती ती शबरीने श्रीरामाला अर्पण केली होती. त्याच धर्तीवर “बहुविध डॉट कॉम” या उपक्रमाद्वारे साहित्य व्यवहारातील शबरीची भूमिका आम्ही करत आहोत. त्याच निष्ठेने उत्तमातलेही उत्तम साहित्य तुमच्यापर्यंत पोचवण्यासाठी आम्ही प्रयत्नशील आहोत. साहित्याची निवड करताना सर्व प्रकारचा रसास्वाद मिळून तुमचे साहित्यिक भावविश्व कसे समृद्ध होइल हे आम्ही काळजीपूर्वक पाहतो. नव्या काळाशी सांधा जोडत हा सगळा व्यवहार आम्ही डिजिटल प्लॅटफॉर्मवर करत आहोत. म्हणजे वाचण्यासाठी तर आहेच, ऐकण्यासाठी आणि पाहण्यासाठी देखील कसदार कंटेंट इथे मिळत राहणार आहे. बोरे जशी विविध प्रकारांची,रंगांची, आकारांची असतात तसेच साहित्यही बहुधांगी असते. मराठी भाषेत गेल्या शे-दीडशे वर्षात हजारो लेखकांनी, अनेक विषयांवर साहित्य निर्मिती केली आहे. त्यातले कसदार साहित्य निवडून ‘पुनश्च’ अंतर्गत या डिजिटल व्यासपीठावरुन देत आहोत. त्याशिवाय चित्रपटविषयक दर्जेदार ‘रूपवाणी’, साहित्य व्यवहारातील मानाचे पान ‘ललित’ मासिक, बाल-कुमारांचे उत्तम मनोरंजन करणारे ‘वयम्’, भाषेचा चहुअंगी वेध घेणारे ‘मराठी प्रथम्’ अशा विविध नियतकालिकांच्या रूपात ही बहुविविधता दिसेल.

अतिरिक्त माहिती

आपण जर का या व्यासपीठावरील कोणत्याही साहित्यामुळे नाराज झाला असाल अगर आपल्या भावना दुखावल्या असतील तर editor@bahuvidh.com या मेल आयडीवर लगेच संपर्क साधा.