सभासद लॉगिन
नवीन सभासदत्व !


" नदी " शब्द शोधाशी निगडित लेख


पुनश्च

परशुरामाचा परिसर

रवींद्र पिंगे | 8 वर्षांपूर्वी

डोंगरमाथ्यावर वसलेल्या त्या चिमुकल्या खेड्यातून घाटी तुडवीत असताना विमल आनंदाच्या झुळका अंगावर येत होत्या. उंचावर असल्यामुळे आसमंतात शहरी वर्दळीचं टिपूसही नव्हतं. ऊन लख्ख पडलं होतं. ढग जवळ आले होते. खाली खोलात दूरवर चिपळूण शहर होतं.
निवडक दिवाळी २०१८

फॉर व्हॅलोर.. व्हिक्टोरिया क्रॉस

शैलेन्द्र शिर्के | 7 वर्षांपूर्वी

११ मार्च, १९४४ च्या त्या काळोख्या रात्री मित्र राष्ट्रांच्या एका मोर्चावर हल्ला करून एका जपानी तुकडीने माउंगडो या दळणवळणाच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या रस्त्यावर नियंत्रण ठेवणाऱे खंदक बळकावले होते.
निवडक दिवाळी २०१८

टॅबलेट ते टॅबलेट

मृणालिनी वनारसे | 7 वर्षांपूर्वी

राजानं आपले शिलालेख लोकवस्तीपासून जवळ, व्यापारी मार्ग आणि तीर्थस्थानं यांच्या नजीक कोरवले. लोकांना या धर्माज्ञा सहजी दिसाव्यात आणि त्यांचं लक्ष जावं यासाठी त्यांना वेगळे प्रयत्न करायला लागू नयेत याहेतूने सम्राट अशोकाने या लेखांची योजना केली.
पुनश्च

यात्रा पुढे सरकताना !

गणेश कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

तर गाडीला उशीर म्हणजे स्वतःच्या कुठल्याही कार्यक्रमांना जागा नाही. इंजिनमध्ये टॉयलेट, बेसिन नसतं. मलमूत्र-विसर्जन करण्याची कुठलीही व्यवस्था नाही.
निवडक दिवाळी २०१८

माझी वाघूर

गोविंद पाटील | 7 वर्षांपूर्वी

वाघूर ही लोकमाताच त्यांची. त्यांचं भावविश्वच वाघूरनं व्यापलेलं. त्यांच्या पिढ्यानपिढ्यांची ती पोषण वरदायिनी. आख्या जगात तिच्यासारखी नदीच नाही. तिचं पाणी बलदायी आरोग्यदायी आणि चैतन्यदायी. तिचं पाणी प्यालेला कधीच आजारशरण होणार नाही. अनैतिक वागणार नाही आणि अनैतिकतेपुढे झुकणार नाही. त्याच्या पाण्याचाच तो गुणधर्म.
रुपवाणी

तारकोव्हस्कीचा  स्टॉकर : श्रद्धेचं काय करायचं?/ चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

भारतीय-मराठी-प्रेक्षक “स्टॉकर” सारख्या चित्रपटाने कोड्यात पडेल - ‘विज्ञानकथापट’ म्हणून तो समोर येतो, पण  नेहमीच्या विज्ञानकथापट या धर्तीचे त्यात काही नाही. गूढ आणि उकल नाही, भन्नाट वेग नाही, जबरदस्त संघर्ष नाही. कारण विज्ञान आणि साहित्य यांच्याच पायाभूत धरणांची, त्यांच्यातील संघर्षांची आणि फलिताची अनुभूती तार्कोव्हस्की आपल्यापुढे सादर करतो. यामुळे या कलाकृतीचे विश्लेषण म्हणजे आपल्या अनुभूतीचेही विश्लेषण बनते.
रुपवाणी

राज्य पुरस्कार घोषणा आणि वाद

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

राज्य सरकार तर्फे देण्यात येणारे हे पुरस्कार प्रतिष्ठेचे आहेत. प्रादेशिक चित्रपटांना पुरस्कार देऊन चित्रपट निर्मितीला प्रोत्साहन देणारे महाराष्ट्र हे पहिले राज्य. महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाणांकडे हे श्रेय जातं.
मराठी प्रथम

'प्रवास' गोष्टींच्या पुस्तकांतला अन् पुस्तकांचा!

मधुरा राजवंशी | 7 वर्षांपूर्वी

हा उपक्रम वाचल्यावर आपल्याही मुलासाठी अशी एखादी शाळा आपल्या भागात असावी, असं मनात आल्याखेरीज राहणार नाही.
निवडक दिवाळी २०१८

आदिम गुहेच्या अंधारात

अनिल साबळे | 7 वर्षांपूर्वी

मी रात्रभर विचार करत होतो. ही गुहा सोडून गावात घर बांधायचं का? बदललेल्या जगात मिसळून जायचं का? आपल्या हाताची बोटं यंत्रावर धरून आधार कार्ड काढायचं का? मतदान कार्ड खिशात असलं म्हणजे अर्धा तिकिटात एस.टी.तून आपल्याला हिंडता येईल. ते काढायचं का? माझ्या तीन पिढ्यांनी कोणालाच मतदान केलं नव्हतं. म्हणजे कोणी आमच्या गुहेपर्यंत मत मागायलाच आलं नव्हतं. शाळेचा दाखला असला तरच जातीचा दाखला मिळणार होता. तीन पिढ्यांत कोणी शाळेतच गेलं नाही. आमच्या पिढ्यांनी खडे ठेवून गायी-म्हशी मोजल्या होत्या.
निवडक दिवाळी २०१८

अ चाइल्ड इज अ फादर ऑफ अ मॅन...

मुकेश माचकर | 7 वर्षांपूर्वी

बनेश बेणारे आणि बिपीन कारखानीस ही एक अजब जोडगोळी आहे मामा-भाच्यांची. त्यांच्या नावांवरून तुम्हाला काही आठवलं का? करेक्ट. बनेश हे भा. रा. भागवतांच्या फास्टर फेणेचं नाव. तो फुरसुंगीचा, तसा हा बन्याही योगायोगाने फुरसुंगीचाच. न्यू फुरसुंगीमध्ये सॉलिटेअर ड्रीम्समध्ये राहतो आणि जवळच्याच सेंट अँड्र्यूजमध्ये सहावीत शिकतो.बिपीन कारखानीस हा त्याचा मामा. बन्याचं बनेश हे नाव त्यानेच ठेवलंय. तेही फास्टर फेणेवरूनच. त्याचं स्वत:चं बिपीन हे नाव त्याच्या वडिलांनी भा. रा. भागवतांच्याच बिपीन बुकलवार या हिरोवरून ठेवलेलं आहे. हा बुकलवार म्हणजे बुकलव्हर... सॉलिड पुस्तकं वाचायचा आणि त्या माहितीच्या आधारावर रहस्यं सोडवायचा.
निवडक दिवाळी २०१८

भुसावळ—दिल्ली एक ट्रेन, सहा राज्यं

विनय खंडागळे | 7 वर्षांपूर्वी

ट्रेनमधल्या बऱ्याचशा प्रवाशांना गप्पा मारायला आवडतं. तिथे संवाद सुरू करणं अवघड गोष्ट नसते. प्रवासात भिन्न राज्य, संस्कृती, भाषा, नोकरी, व्यवसाय असलेले लोक भेटतात. सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे प्रत्येकाजवळ असतं अनुभवांचं भलं मोठं गाठोडं. सचखंड एक्स्प्रेसमध्ये बरेचसे प्रवासी पंजाबी असायचे. पंजाबी माणूस मुळातच दिलदार. त्यांच्याच शब्दांत सांगायचं झालं, तर ‘हमारा पेट और दिल बहोत बड़ा होता है।’ ट्रेनमध्ये पुरीभाजी, चहा, फळं, चणे-फुटाणे, संत्रा गोळ्या... काहीही विकायला येऊ द्या, पंजाबी परिवार त्या विक्रेत्याला विन्मुख परत पाठवणार नाही. एवढं खाऊनही जेवणाचा डबा उघडणार (अन् तो सहप्रवाशांना आग्रहाने खायला लावणार).
वयम्

कविराज गदिमा

प्रतिभा गोपुजकर | 7 वर्षांपूर्वी

जवळची माणसे हा गदिमांचा श्वास होता. आईवर अपरंपार श्रद्धा. त्यांनी लिहिलेलं ‘मातृवंदना’ हे गीत म्हणजे मातेचे महन्मंगल स्तोत्र आहे.  वडिलांविषयीचा आदरभाव तर होताच. शिवाय स्वतःचा जीव धोक्यात घालून गदिमांना वाचवणाऱया बिटाकाकाबद्दलही अपरंपार माया होती.
वयम्

पावसाचं तांडव

'वयम्' प्रतिनिधी | 7 वर्षांपूर्वी

२६ जुलै २००५ साली जो पूर आला होता, तसा पूर गेल्या बऱ्याच म्हणजे जवळपास १०० (अंदाजे) वर्षांत आला नव्हता असं बदलापूरमधल्या वृद्धांचं, अनुभवी लोकांचं म्हणणं होतं. पण त्यापेक्षा अगदी किंचित कमी तरीही भीषण परिस्थिती लगेच १४ वर्षांत का येते? गेल्या १४ वर्षांत बदलापूरमध्ये झालेले प्रचंड बदल, तथाकथित विकासकामे ह्यासाठी कारणीभूत आहेत का?
पुनश्च

शंभर वर्षांपूर्वींचे चटकदार - तीर्थयात्रा वर्णन

द. के. केळकर | 7 वर्षांपूर्वी

सबंध ग्रंथांत पारतंत्र्याविषयी कोठेही चकार शब्द आलेला नाही. देवधर्म याविषयी अत्यादर पण पारतंत्र्याविषयी चुकूनसुद्धा चित्कार नाही.
वयम्

खमंग सुगंध मातीचा!

शरद काळे | 6 वर्षांपूर्वी

तुम्हांला माहितीये, मृद्गंधाची निर्मिती जीवाणू व कवके करीत असतात. जेव्हा माती उन्हाळ्यात अगदी कोरडी असते, तेव्हा देखील जीवाणू व कवके या दोन सजीव वर्गातील मंडळी त्यांचा जीवनक्रम जगत असतात. हे करताना त्यांच्या उत्सर्जक क्रियांमधून `जिओस्मिन’ नावाचा रासायनिक पदार्थ निर्माण होत असतो.
रुपवाणी

समृद्ध होण्याचा काळ

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

सत्यजित रे यांच्या चित्रपटांनी तरुण चित्रपट रसिकांवर मोहिनी घातली आहे . नारायण अंधारे यांनी सत्यजित रे यांच्या चित्रपटांचा घेतलेला आस्वाद... 
मराठी प्रथम

शब्दांच्या पाऊलखुणा - शेर शिजवला अन् विस्तव विझवला (भाग २३)

साधना गोरे | 5 वर्षांपूर्वी

‘वि’ हा उपसर्ग लावून ‘विस्तव’ म्हणजे स्तुती करण्याची वेदांतातील एक देवता अशीही एक व्युत्पत्ती सांगितली आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

बॉर्डरलगतचं जगणं

मुक्ता चैतन्य | 5 वर्षांपूर्वी

फिरोजपूर जिल्ह्यातलं हुसैनीवाला, जिथे भगतसिंग, राजगुरू आणि सुखदेव यांची समाधी आहे. या तिघांना फाशी दिल्यानंतर त्यांचे मृतदेह इंग्रजांनी हुसैनीवालापाशी ठेवले.
पुनश्च

ही नर्मदा सुंदरी

दुर्गा भागवत | 5 वर्षांपूर्वी

नर्मदा ही दुभंगाचे प्रतीक आहे. शांत-अशांताचा विचित्र मिलाफ तिच्यांत झाला आहे. सौम्य असे कांही तिला रुचतच नाही. तिच्या परिसरांत वन्यांचे शांत, भुईसरपट जीवन शतकानुशतके पाथरीच्या वनस्पतीसारखे पसरून राहिले आहे.
निवडक सोशल मिडीया

चवदार तळ्याचा खिजगणतीतला इतिहास

राहुल बनसोडे | 5 वर्षांपूर्वी

खिजगणती म्हणजे खोटे नव्हे तर लपवुन ठेवलेले सत्य, एक असे सत्य जे माहित असणारा माणुसही स्वतःच स्वतः आठवू इच्छीत नाही
ललित दिवाळी २०२०

मराठीचे सांस्कृतिक दूत : डॉ. दामोदर खडसे

नीलिमा गुंडी | 5 वर्षांपूर्वी

अनुवादाद्वारे मराठी साहित्यातील अनेक लक्षणीय कलाकृती मोठ्या वाचकवर्गापर्यंत पोहोचविण्यासाठी, महाराष्ट्राच्या सीमा ओलांडून मराठी कलाकृती वाचल्या जाव्यात यासाठी सातत्याने प्रयत्न केले.
मौज दिवाळी २०२०

मनाली ते मनाली व्हाया रारंग ढांग

राणी दुर्वे | 5 वर्षांपूर्वी

उत्तुंग हिमालयाच्या कुशीतल्या अनघड वाटा-वळणं तुडवत तिथल्या निसर्गरम्यतेला राणी दुर्वे यांनी शब्दांच्या कॅमेऱ्यात पकडून, त्याचा एक दृश्यात्मक असा कोलाजच चितारला आहे.
ललित दिवाळी २०२०

पिंगुळीचे कलांगण (वेध: चित्रकथी, कळसूत्री बाहुल्या परंपरांचा)

प्रा. डॉ. प्रकाश खांडगे | 5 वर्षांपूर्वी

पिंगुळी येथील ठाकर समाज कळसूत्री बाहुल्यांचे पारंपरिक खेळदेखील पिढ्यान्पिढ्या करीत असून कळसूत्री बाहुल्यांची परंपरा संपूर्ण भारतात दिसते.
मौज दिवाळी २०२०

सर्वलक्षणलक्षण्य:

अश्र्विन पुंडलीक | 5 वर्षांपूर्वी

धर्माची स्थापना व्हावी. सज्जनांचे परित्राण व्हावे, दुष्टांचा विनाश व्हावा यासाठीच जन्म घेतलेल्या कृष्णाने धर्मराज्य पुढे चालूच राहील याची दक्षता परीक्षिताला वाचवून आणि नंतर त्याच्यावर संस्कार करून घेतलेली आहे.
जडण-घडण

नदी वाहू दे...

ऋजुता खरे | 5 वर्षांपूर्वी

उत्तराखंड उच्च न्यायालयाने गंगा आणि यमुना या नद्यांना ‘व्यक्ती’ म्हणून मान्यता देऊन त्यांच्या अधिकारांचं रक्षण व्हावं असं मत नोंदवलं होतं. नद्यांना मुक्तपणे वाहता यावं, त्यात मानवी हस्तक्षेप होऊ नये.
पुनश्च

नागपूर राज्याचे पराक्रमी संस्थापकः पहिले रघुजी

शरद कोलारकर | 5 वर्षांपूर्वी

मराठ्यांच्या इतिहासात रघुजी भोसल्यांची २१ वर्षाची कारकीर्द हा सर्वात महत्त्वाचा व उज्ज्वल असा काळ आहे. त्या काळात रघुजीने नागपूरच्या प्रदेशात स्वतंत्र मराठी राज्याची प्रतिष्ठापना केली व त्याच्या सीमा बंगाल व ओरिसा पर्यंत नेऊन भिडविल्या.
निवडक सोशल मिडीया

शिशुसाहित्य आणि शिक्षण

राजीव तांबे | 5 वर्षांपूर्वी

शिशू गटातील पहिल्या गटासाठी म्हणजे शून्य ते साडेतीन वर्षांच्या मुलांसाठी दोन प्रकारची पुस्तके अभिप्रेत आहेत. एक wordless Books. आणि दुसरी प्रत्येक पानावर सुमारे 95% चित्र आणि केवळ 5% मजकूर असणारी पुस्तकं.
महा अनुभव

ग्रामीण विकासाचा नवा विचार महाराष्ट्र रुजवेल?

सुधीर शालिनी ब्रह्मे | 5 वर्षांपूर्वी

ग्रामीण भागातल्या अत्यावश्यक सुविधांचा अभाव कोव्हिडच्या साथीने पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. या पार्श्वभूमीवर ‘ग्रामीण विकासाच्या पुनर्रचने’चा विचार मांडणारा हा लेख.
प्रिय रसिक

रानातल्या मातीचा टिळा लावलेली कविता

ना. धों. महानोर | 5 वर्षांपूर्वी

खानदेशी जीवन पद्धती, कृषीजन संस्कृतीचं महत्त्व व सौंदर्य, गीतात्मक शब्दकळा, बोली हे भक्कमपणानं, साधेपणानं पण घनगर्द असं फक्त बहिणाबाईंच्या कवितेतून दिसतं.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

पॉल सॅलोपेक: मानवाच्या पाऊलखुणांवरून चालताना

प्रीति छत्रे | 5 वर्षांपूर्वी

एक गोष्टीवेल्हाळ पत्रकार एका दीर्घ पायी प्रवासाला निघाला आहे. अश्मयुगीन मानवाच्या स्थलांतराचं मर्म त्याला जाणून घ्यायचं आहे. त्याच्यासमोर कोणतं जग उलगडतं आहे? एका ध्यासाची ही न संपलेली विलक्षण गोष्ट.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

उग्ररूपा

मुकुंद कुळे | 5 वर्षांपूर्वी

आईने लहानपणी मला सांगितलेली शंकर-पार्वतीची ही गोष्ट. ती ऐकून कसलं भारी वाटलं होतं मला. त्यानंतर अनेक दिवस माझ्या डोळ्यांसमोर एकच चित्र उभं राहायचं- पार्वतीने आपल्या पंजात वाघाचं मुंडकं पकडलंय आणि ते ती जमिनीवर घासतेय.. आईने सांगितलेल्या त्या कथेचा प्रभाव माझ्या मनावरून कधीच पुसला गेला नाही.
वयम्

हिम आणि हुडहुडी

मंजिरी हसबनीस | 4 वर्षांपूर्वी

राक्षस मानवी शक्तीला मनोमन शरण गेला आणि त्याने तिथून पळ काढला. पीटर झोपडीतून सहीसलामत बाहेर पडला. सर्व गावकऱ्यांनी त्याचं लगेच कौतुक केलं. या आपल्या लढ्याचं स्मरण म्हणून पीटर दर थंडीत हिममानवाची ही प्रतिकृती तयार करत असे. गावकरीही तसे करू लागले. आणि मग गावागावातून गल्लीबोळात हिममानव– स्नो-मॅन बनवले जाऊ लागले. असा झाला या स्नो-मॅनचा जन्म!
मराठी प्रथम

शब्दांच्या पाऊलखुणा - ओटी जड, पाहुणी गोड (भाग ४१)

साधना गोरे | 4 वर्षांपूर्वी

मातीमध्ये नवनिर्मितीचे सामर्थ्य असते, त्याप्रमाणे स्त्रियांच्या ओटीत म्हणजेच तिच्या गर्भाशयात नवनिर्मितीचे, वंशवृद्धीचे सामर्थ्य असते.
रुपवाणी

स्टारपणाचे ओझे झुगारून देणारा आदिनाथ कोठारे

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

हिंदी चित्रपटसृष्टीमध्ये घराणेशाहीवरून वादंग उठलेले असताना आपल्या मराठी मध्ये मात्र काही वारसदार आपल्या कर्तृत्वाने दिग्दर्शन , अभिनय या क्षेत्रामध्ये दर्जेदार कामगिरी करत आहेत. पाठीशी उभ्या राहणाऱ्या कलावंत आईवडिलांचे केवळ मानसिक पाठबळ बरोबर घेऊन ही तरुण पिढी या क्षेत्रात उतरली आहे. या लोकप्रियतेबरोबरच आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवातील हजेरी आणि राष्ट्रीय पुरस्काराने घेतलेली कामाची दखल, यातून स्वतःचे स्थान निर्माण करण्यात यशस्वी झाली आहे. आदिनाथ कोठारे हे या पिढीतील महत्त्वाचे नाव !
पुनश्च

शिवाजीच्या चारित्र्यावरील एका महत्त्वाच्या आक्षेपाचे निरसन

चिंतामण विनायक वैद्य | 4 वर्षांपूर्वी

सामान्य व्यवहारांत किंवा इतर राष्ट्रांशी दळणवळण करतांना शिवाजीमहाराजांनी कधीही फसवणूक केली नाही
पुनश्च

बँकॉक ते कलकत्ता पायी प्रवास - भाग तिसरा

पुरुषोत्तम नागेश ओक | 2 वर्षांपूर्वी

मंडालेकडे जाणाऱ्या आगगाडीत स्थानिक लष्करी अधिकार्‍यांकडून आम्ही आमच्या तामिळ मित्रांद्वारें पास मिळवला.
Install on your iPad : tap and then add to homescreen