सभासद लॉगिन
नवीन सभासदत्व !


" निबंध " शब्द शोधाशी निगडित लेख


पुनश्च

एक ‘भाषांतर’ अनुभव

डॉ. अनघा भट | 9 वर्षांपूर्वी

ऐकणे, बोलणे, वाचन व लेखन ही भाषाकौशल्याची चार प्रमुख अंगे असतात. भाषाकौशल्याच्या या चारही अंगांवर प्रभुत्व असेल तर भाषा ‘येते’ असे स्थूलमानाने म्हणता येईल
पुनश्च

लेखन व्यवसाय व चरितार्थ

माधव दामोदर अळतेकर | 8 वर्षांपूर्वी

लेखन हे चरितार्थाचे साधन होऊ शकते? का नाही? १९३४ सालच्या या लेखात या दुर्लक्षित विषयाकडे वाचकाचे लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न केलेला आहे लेखन ही एक कला आहे आणि लेखक हा एक कलाव्यावसायिक आहे. म्हणून इतर व्यवसायांप्रमाणे लेखनातून लेखकाला चांगले पैसे मिळाले पाहिजेत ही प्रथमपासून पुनश्चची देखील भूमिका आहे.
पुनश्च

‘न्यूजवीक’ची अखेर आणि प्रदीप लोखंडे

भानू काळे | 7 वर्षांपूर्वी

कागदोपत्री भव्य व आकर्षक वाटणाऱ्या असंख्य योजना मांडल्या जातात; आपण मार खातो ते त्यांच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीत. “God is in details,” म्हणतात ते खरेच आहे. लोखंडे यांच्या योजनेचे नेमके वेगळेपण हे या अंमलबजावणीत हे आणि तेच बहुधा त्यांच्या एकूण यशाचे मर्म असावे.
पुनश्च

अचूक मर्मप्रहारमय लेखणीचा धनी-आलमगीर

हरीभाऊ हर्षे | 7 वर्षांपूर्वी

बावडेकर उत्तम ललित लेखक होते, वृत्तपत्र व्यवसायाला त्यांनी वाहून घेतलं नसतं तर एक उत्कृष्ट साहित्यिक म्हणून ते गाजले असते...
पुनश्च

खरी भाषाशुद्धी आणि तिचे खरे वैरी

श्री. के. क्षीरसागर | 7 वर्षांपूर्वी

नवीन शब्द बनविण्यापेक्षा योग्य शब्द योग्य ठिकाणी योजणे यातच खरे नैपुण्य आहे आणि अर्थगांभीर्यहीन शब्द तयार करण्यात पुरुषार्थ तर काहीच नाही.
वयम्

सत्याचा शोध

श्रीराम शिधये | 7 वर्षांपूर्वी

मित्रांनो, आपण साऱ्या भारतीयांसाठी फेब्रुवारी महिना महत्त्वाचा आहे. याचं कारण, याच महिन्याच्या २८ तारखेला 'राष्ट्रीय विज्ञान दिन' देशभर साजरा करण्यात येतो. दरवर्षी त्या दिवशीचं म्हणून एक घोषवाक्य जाहीर केलं जातं आणि त्या दिवशी देशभर होणारे कार्यक्रम त्या घोषवाक्याच्या अनुषंगानं केले जातात. या कार्यक्रमांमध्ये शाळा, महाविद्यालयं, विद्यापीठं, विविध संशोधन संस्था यांच्यातील विद्यार्थी, त्यांचे शिक्षक, शास्त्रज्ञ, संशोधक भाग घेतात. हा दिवस साजरा करायला सुरुवात झाली, ती १९८६ सालापासून. 'राष्ट्रीय विज्ञान दिना'च्या हार्दिक शुभेच्छा.
निवडक दिवाळी २०१८

पाण्यावरच्या रेघोट्या

शशिकांत कोनकर | 7 वर्षांपूर्वी

ईश्र्वराने मला लिहीण्याचे बोट दिले. त्यामुळे मला भरभरून मिळाले. त्या बोटावर मी जगलो. मला आनंद मिळाला, माणसे मिळाली. त्या बोटाची लेखणी मी काहीवेळा ललित लेखनासाठी तर काही वेळा नाट्यलेखनासाठी वापरली. लेखकाला, कलावंताला एक शाप दिलेला आहे. त्याचे पाय जमिनीला टेकत नाही आणि बोट आभाळाला भिडत नाही.एक सल लेखक, कलाकाराच्या मनात सतत असतो. त्याने लिहीलेली अक्षरे काळाच्या ओघात पुसली (पाण्यावरच्या रेघोट्या) जातात.
पुनश्च

दुसरे पर्व

य. दि. फडके | 7 वर्षांपूर्वी

जोतीराव फुल्यांनी पुरोहितशाहीविरुद्ध लढा सुरू केला होता त्याचा विसर पडून ब्राह्मण पुरोहिताऐवजी क्षत्रिय पुरोहित असला म्हणजे झाले असी वृत्ती बळावू लागली
पुनश्च

पु. शि. रेगे : एक तरल प्रतिभासंपन्न व्यक्तिमत्त्व

रा. भि. जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

आधुनिक जगात आधुनिक विचारधारांशी परिचित असलेला सुशिक्षित माणूस-प्राध्यापक असा भाविक कसा असू शकतो ह्याचे मला नवल वाटते.
पुनश्च

डॉ. श्रीधर व्यंकटेश केतकर, एम्.ए.पीएच्.डी.

केशव नारायण काळे | 7 वर्षांपूर्वी

डॉ. केतकर यांच्या कादंबऱ्या म्हणजे गेल्या अर्धशतकातील महाराष्ट्रीय जीवन, आकांक्षा, चळवळी व त्यातील व्यक्ती यांचा कादंबरीरूप इतिहास आहे.
पुनश्च

वाचनकलेचे मर्म

विष्णुशास्त्री चिपळूणकर | 7 वर्षांपूर्वी

ज्ञानेश्वरी, भगवद्‌गीता अशांसारखे ग्रंथ भाविकपणाने पारायणे करताना त्यांचा अर्थ आपणास कळावा इतकी सुद्धा थोड्यांचीच इच्छा असते!
पुनश्च

आमचे ‘वा. ल.’: एका विद्यार्थिनीच्या दृष्टिकोनांतून

अंजली अनंत गोखले | 7 वर्षांपूर्वी

वा. लं.चं वैशिष्ट्य म्हणजे ते जेव्हा काव्यशास्त्र शिकवत त्यावेळचे! जणू आपले हात व कान ह्यांच्यात स्पर्धाच चालू व्हावयाची.
रुपवाणी

अरुण खोपकर यांची मुलाखत /चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

चित्रपट दिग्दर्शक, अभ्यासक श्री.अरुण खोपकर यांनी लिहिलेल्या चित्रव्यूह आणि चलतचित्रव्यूह या पुस्तकाच्या प्रकाशनाच्या निमित्ताने त्यांची प्रा. अभिजीत देशपांडे यांनी घेतलेली मुलाखत...
निवडक दिवाळी २०१८

लेखणीची दहशत

ज्युनियर ब्रह्मे | 7 वर्षांपूर्वी

हा एक नवाच ताप झाला होता. जर कुणा बऱ्यापैकी नाव असलेल्या लेखकाचं कुठलंही नवं पुस्तक बाजारात यायचं झालं, की मोठा समारंभ कररून आलं पाहिजे, असा शिरस्ता झाला होता. रस्ता जितके तास बंद होईल तितकं ते पुस्तक चर्चेत राहायचं. कानठळ्या बसवणाऱ्या डीजेच्या तालावर पुस्तकातला काही भाग वाचून दाखवणे, गेस्ट अपीअरन्स म्हणून इतर लेखकांकडून स्टेजवर हाणामारीयुक्त चर्चा घडवून आणणे, पुस्तकातल्या पानांची दहीहंडी करून ती जुन्याजाणत्या लेखक मंडळांकडून फोडणे असले थिल्लर प्रकार सर्रास झाल होते. नवरात्रीत स्पीकरवर एखाद्या कादंबरीचं प्रकरण वाचत त्यावर तासन्तास झुलणाऱ्या पोरी आणि गणपतीत डीजेच्या तालावर पुस्तकाची परीक्षणे वाचणारी पोरं कमी होती की काय, म्हणून हे नवीन फॅड आलं होतं.
पुनश्च

वृत्तपत्रसृष्टीतील आमचा जुना जमाना

पु. गो. पुणेकर | 7 वर्षांपूर्वी

आगरकरांच्या मृत्यूनंतर टिळकांच्या लेखणीस आपली लेखणी भिडविणारा कोणी लेखक रहिला नाही. तथापि ‘सुधारका’ची ज्योत आगरकरांच्या निधनानंतर त्यांच्या अनुयायांनी तेवत ठेवली होती
पुनश्च

मी (पूर्णवेळ) लेखक कसा झालो?

शिवराज गोर्ले | 7 वर्षांपूर्वी

काय लिहिलं नाही मी? नाटक, चित्रपट, टीव्ही सिरियल, कथा, कादंबरी, व्यक्तिचित्रं, कविता, गीतं, विनोदी व प्रेरक साहित्य, स्तंभलेखन, संपादन, जाहिरातींसाठी कॉपीरायटिंगही.
निवडक दिवाळी २०१८

डिलाइट विद्यापीठः विस्मृतीत गेलेला काळाचा तुकडा

अनिल शिदोरे | 7 वर्षांपूर्वी

मी ‘डिलाइट’ला पोहोचलो त्यावेळेस दिल्लीत इंदिरा गांधींचा पराभव होऊन मोरारजीभाई देसाई पंतप्रधान झाल्याला अवघे दोन-तीनच महिने झाले होतते. स्वातंत्र्य मिळून तीस वर्षे झाली होती. पहिला रोमॅन्टिसीझम आटायला लागला होता. आधी ‘जंजीर’, नंतर ‘दीवार’मधून अमिताभ त्याच्या सगळ्या जगावरचा राग व्यक्त करत होता. ‘इंडिया टुडे’ने नव्या युगाची पत्रकारित देशासमोर आणली होती. मुंबईला ग्रंथाली वाचक चळवळ आकार घेत असताना दलित मन व्यक्त व्हायला लागले होते. ‘घाशिराम कोतवाल’, ‘बाईंडर’ने महाराष्ट्र हडबडला होता. ‘सामना’, ‘सिंहासन’, ‘जैत रे जैत’नी मराठी सिनेमा नवी क्षितिजे शोधत होता. देशात काहीतरी वेगळे होणार आहे असे वाटायला लागले होते. नवे वेध लागत होते. महाराष्ट्र आणि सारा देशच कूस बदलत होता.
वयम्

स्क्रीनरायटर- पडद्यामागचे हिरो   

जालिंदर कुंभार | 7 वर्षांपूर्वी

स्क्रीन-रायटिंग दोन पद्धतींनी शिकता येऊ शकते. एक म्हणजे एखाद्या अनुभवी लेखकाकडे काही वर्षे 'साहाय्य्यक लेखक' म्हणून काम करून आणि दुसरं म्हणजे त्याचं शास्त्रशुद्ध प्रशिक्षण घेऊन. आपल्या देशात अनेक संस्थांमध्ये 'स्क्रिप्ट रायटिंग'चा कोर्स केला जातो. पुण्यात एफ. टी. आय. आय. किंवा मुंबईत व्हिसलिंग वुड्स अशा संस्था आहेत. 
वयम्

सत्याचा शोध

श्रीराम शिधये | 6 वर्षांपूर्वी

२८ फेब्रुवारी हा दिवस 'राष्ट्रीय विज्ञान दिन' म्हणून साजरा करण्यात यावा, अशी सूचना ‘नॅशनल कौन्सिल फॉर सायन्स अँड टेक्नॉलॉजी कम्युनिकेशन' (एनसीएसटीसी) या संस्थेनं भारत सरकारला केली आणि भारत सरकारनं ती मान्य केली. तेव्हापासून दरवर्षी २८ फेब्रुवारी हा ‘राष्ट्रीय विज्ञान दिन’ म्हणून देशभर साजरा करण्यात येतो.
मराठी प्रथम

माझी मराठी शाळा आणि माझे नावीन्यपूर्ण उपक्रम - (भाग १)

गुणेश कौसल्या जगन्नाथ | 6 वर्षांपूर्वी

देशोदेशींच्या आलेल्या प्रतिसादांनी मुले आनंदून गेली. काही देशांनी त्यांचे नकाशे तर काही देशांनी चक्क चलनही पाठवले.
पुनश्च

भाऊराव माडखोलकर : एक बहुपेडी व्यक्तिमत्व

सुनील सुभेदार | 6 वर्षांपूर्वी

“माडखोलकर नसते, तर विदर्भाचा संयुक्त महाराष्ट्रात समावेश करण्याचा प्रश्न उपस्थित झाला नसता,” असे बापूजी अणे यांनी, राज्यपुनर्रचना आयोगापुढे साक्ष देताना म्हटलेले असले, तरी राजकारण हाही त्यांच्या बौद्धिक जीवनातील अग्रक्रमाचा विषय नव्हता.
मराठी प्रथम

माझी मराठी शाळा आणि माझे नावीन्यपूर्ण उपक्रम (भाग २)

चारुशीला भामरे | 6 वर्षांपूर्वी

आडवळणाच्या गावातल्या एका जिल्हा परिषद शाळेतल्या शिक्षिकेला हे जमू शकतं, तर शहरातल्या शाळांना का नाही जमणार?
पुनश्च

विसुभाऊ राजवाड्यांचे व्यक्तित्व

दि. वि. काळे | 6 वर्षांपूर्वी

राजवाड्यांची शास्त्रनिष्ठा ही केवळ बुद्धिनिष्ठा नसून जीवननिष्ठा होती; आणि या त्यांच्या निष्ठेच्या संबंधांत ते कोणत्याही प्रकारे प्रतारणा किंवा तडजोड करण्यास तयार नसल्यामुळेच त्यांच्या वर्तनांतील तुसडेपणा किंवा फटकळपणा प्रादुर्भूत होई.
पुनश्च

अ.भि.शहाः माणसं स्थापन करणारी संस्था

दिलीप पुरुषोत्तम चित्रे | 6 वर्षांपूर्वी

देशभर हिंडून शहांनी माणसं ‘स्थापन’ केली. संस्थांप्रमाणे, किंवा संस्थांपेक्षाही, माणसं स्थापन करण्याची त्यांना आवड होती. त्यांच्या मानवतावादाचा नेमका हाच अर्थ होता.
पुनश्च

परदेश प्रवास आणि भोजनभाऊ

स. गं. मालशे | 5 वर्षांपूर्वी

धर्म बुडेल या समजुतीखातर ज्यांनी विलायतेची वारी करण्याचे टाळले. स.गं. मालशे यांच्या या लेखात भारतीयांचे परदेश गमन आणि प्रायश्चित यांच्या सुरस आणि चित्तचक्षुचमत्कारिक कथा सांगितल्या आहेत.
पुनश्च

इरावती कर्वे- भावनाशील , उत्कट आणि मनस्वी

विद्याधर पुंडलिक | 5 वर्षांपूर्वी

ज्ञानाची, संशोधनाची क्षितिजे पाहता पहाता, महाराष्ट्रात, देशात आणि परदेशातही बाई कीर्तीमान होत गेल्या. पण स्त्रीत्वाच्या ऋजुतेच्या, खोल शहाणपणाच्या त्यांच्या नितळ जाणीवा कधी हादरल्या नाहीत.त्यांची जीवशक्ती चिवट अन् सळसळती आहे. त्यांच्या प्रेरणा आकांक्षेच्या आणि प्रभुत्व गाजविण्याच्या, हट्टी आणि बेचैन आहेत. त्यांचे मन, सौंदर्याच्या नितळ जाणीवेमुळे कमालीचे संवेदनाशील आहे.
मराठी प्रथम

भाषा आणि अस्मिता

वसंत आबाजी डहाके | 5 वर्षांपूर्वी

वाणिज्य, विज्ञान, अभियांत्रिकी, वैद्यकविद्या, व्यवस्थापनविद्या इत्यादी ज्ञानशाखांच्या विद्यार्थ्यांना जीवनभान, मूल्यसंस्कार यांची काही गरजच नाही, असे समजायचे काय?
वयम्

धाडसी तापसी

पूजा सामंत | 5 वर्षांपूर्वी

मित्रांनो, माझी ओळख ‘स्पष्टवक्ती’ अशी आहे. एकदा मी 'अमितजीं (अमिताभ बच्चन) सोबत 'बदला' या फिल्मचे शूटिंग करून स्कॉटलंड ते मुंबई असा दीर्घप्रवास करून मुंबईला यायला निघाले होते. जाम थकले होते. बोर्डिंग पास घेतल्यानंतर मी सीट बेल्ट लावून गाढ झोपून गेले. साधारण अर्ध्या तासाने मला चाहूल लागली की, माझ्या चेहर्‍यावर फ्लॅश पडतोय ! मोठ्या मुश्किलीने मी डोळे उघडले तर काय, शेजारच्या सीटवर बसलेली व्यक्ती माझ्या नकळत त्याच्या मोबाइलवर माझे फोटो काढत होती! हे सर्वस्वी गैर होते! मी ताबडतोब त्याच्यावर डाफरले! ‘स्टॉप धिस!’ विमानातले सगळे प्रवासी माझ्याकडे बघू लागले ! मी 'अटेन्शन सीकर' आहे अशी ओरड झाली! पण मी त्याची पर्वा केली नाही! चुकीच्या किंवा अन्यायकारक गोष्टींवर आवाज उठवतेच मी!
मराठी प्रथम

ऑनलाइन-ऑफलाइन शिक्षणातील माझे प्रयोग (भाग १)

संजय कानसे | 5 वर्षांपूर्वी

या निबंधाच्या वाक्यावाक्यांतून दिसते ती, कानसे सरांची आपल्या विद्यार्थ्यांप्रती आणि कामाप्रती असलेली तळमळ!
वयम्

संकल्पना अर्थसंकल्पाची

रुपाली दीपक कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

संसदेत अर्थसंकल्प सादर करण्याची जबाबदारी वित्तमंत्र्यांची असली तरी अर्थसंकल्प तयार करण्यामागे बरीच मोठी यंत्रणा काम करत असते. केंद्रीय वित्तीय मंत्रालयात विविध शासकीय विभाग कार्यरत असतात.
वयम्

माझे किशोरवय- दिलीप प्रभावळकर

अंजली कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

माझ्याकडे स्वतःला व्यक्त करण्याची ऊर्मी उपजतच होती आणि या पोषक वातावरणामुळे ती बहरली. आपल्याकडे संवेदनक्षमता, काहीतरी सांगण्याची, व्यक्त होण्याची ऊर्मी असेल आणि निरीक्षण शक्ती, एखाद्या गोष्टीचा आपल्या क्षेत्रात उपयोग करण्याची दृष्टी असेल, कुठल्याही छंदाचा पाठपुरावा करण्याची, आपल्यातल्या कलागुणांवर मेहनत घेण्याची तयारी असेल तर आपण नक्कीच चांगलं काहीतरी घडवू शकतो!
महा अनुभव

स्व त: प ली क डे

वृषाली जोगळेकर | 5 वर्षांपूर्वी

मी-माझं कुटुंब-माझे नातेवाईक या मर्यादित परिघाचं वर्तुळ ओलांडून दुसर्‍यांसाठी धडपडण्यात आनंद मानणार्‍या सामान्यांमधल्या कर्तबगारांची ओळख
मौज दिवाळी २०२०

एक दर्शन: अफगाणिस्तानचे

मिलिंद बोकील | 5 वर्षांपूर्वी

जगाच्या नकाशावर अशांत आणि धार्मिक पातळीवर अनेकविध घडामोडी चालू असणारा अफगाणिस्तानासारखा देश, त्याचं अंतरंग मिलिंद बोकीलांसारख्या सजग समाजभान असणाऱ्या लेखकाने प्रत्यक्ष भेटीतून उलगडले आहे.
ललित दिवाळी २०२०

माझी कथायात्रा : कामतानाथ

कामतानाथ | 5 वर्षांपूर्वी

टेनिसनची ‘द ब्रूक’ ही कविता होती. ती अभ्यासक्रमात नसल्याने आम्हाला शिकवली नव्हती. पण ती मी जेव्हा वाचली, तेव्हा ती मला खूप आवडली. मी ती कविता कितीतरी वेळा मनातल्या मनात गुणगुणून पाहिली. मग मी त्या कवितेच्या धर्तीवर ‘द रिव्हर’ ही कविता लिहिली. ही माझी पहिली रचना होती. ललित, दिवाळी अंक २०२०
पुनश्च

इंदूरची शिदोरी

वि. द. घाटे | 5 वर्षांपूर्वी

कोणी हातांत हॉकीस्टिक, कोणी रॅकेट्, कोणी तसेच, क्लबकडे धांवत आणि दामुअण्णांनी केलेल्या गरमागरम पोळ्यांवर भुकेल्या लांडग्यांप्रमाणे तुटून पडत.
ललित दिवाळी २०२०

सफदर हाश्मी आणि सडक नाटक

प्रा. अविनाश कोल्हे | 5 वर्षांपूर्वी

सुधन्वा देशपांडेंचे पुस्तक सडक रंगभूमीची सैद्धांतिक चर्चा करत नसून दिल्लीत कॉम्रेड सफदर हाश्मी यांच्या नेतृत्वाखाली रंगभूमीचा हा प्रकार कसा विकसित होत गेला, सुरुवात कशी झाली, विकासाच्या मार्गात कधी व कोणत्या अडचणी आल्या, कोणी कशी मदत केली.. याचे वाचनीय तपशील दिले आहेत.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

अखेरचं अवधान

अवधूत परळकर | 5 वर्षांपूर्वी

"ज्या समाजात वाचन ही बिनमहत्त्वाची गोष्ट समजली जाते; ज्या समाजात ज्ञानपीठविजेत्या व्यक्तीपेक्षा टीव्ही मालिकेतला नवा कलाकार अधिक पैसा, प्रतिष्ठा मिळवून असतो, त्या समाजात कुणाही लेखकाला निराशेनं ग्रासलं तर नवल नाही."
महा अनुभव दिवाळी २०२१

बाय बाय : अँगेला मर्केल

निळू दामले | 5 वर्षांपूर्वी

अँगेला मर्केल या जर्मनीतल्या किंवा युरोपातल्याच नव्हे तर जगातल्या सर्वांत लोकप्रिय आणि कणखर नेत्या मानल्या जातात. ७५ टक्के जर्मन जनतेला त्या चान्सलरपदी रहाव्यात असं वाटत असतानाच त्या चान्सलर पदावरून पायउतार झाल्या आहेत. जर्मन जनतेची लाडकी आई असणार्‍या मर्केल यांच्या निवृत्तीनिमित्त..
पुनश्च

माझ्या आयुष्यांतील गमती जमती - भाग दुसरा

चिं. वि. जोशी | 4 वर्षांपूर्वी

धन्याला धत्तुरा आणि चाकराला मलिदा या म्हणीच्या खरेपणाचा अनुभव मला अलीगडच्या मुस्लीम विद्यापीठाने भरविलेल्या कमिशनच्या बैठकींत आला.
पुनश्च

प्रोफेसर बाळशास्त्री जांभेकर - भाग तिसरा

श्री. ना. कर्नाटकी | 4 वर्षांपूर्वी

बाळशास्त्री यांच्यावेळी रेव्हरंड नारायण शेषाद्रि यांचा भाऊ श्रीपाद शेषाद्रि याने ख्रिस्ती धर्माची दीक्षा घेतली होती.
पुनश्च

प्रोफेसर बाळशास्त्री जांभेकर - भाग चौथा

श्री. ना. कर्नाटकी | 4 वर्षांपूर्वी

धर्म हा अंतःकरणाचा विषय आहे व तो आचरतांना लोकांच्या स्तुती निंदेकडे पाहण्याचे कारण नाही असे त्यांचे म्हणणे असे.
Install on your iPad : tap and then add to homescreen