सभासद लॉगिन
नवीन सभासदत्व !


" शेती " शब्द शोधाशी निगडित लेख


पुनश्च

नवबौद्धांच्या राजवाड्यात एक मुलाखत

संकलन | 8 वर्षांपूर्वी

बाबासाहेबांच्या आवाहनाला साथ देऊन लाखोंनी धर्मपरिवर्तन केले. या नवबौद्ध झालेल्यांच्या वस्तीत जाऊन त्यांच्या जीवनात झालेल्या बदलांचा घेतलेला मागोवा.
पुनश्च

आमची फौजदारीनिष्ठा

पु. ग. सहस्रबुद्धे | 8 वर्षांपूर्वी

आपले हित आणि काळजी दुसऱ्यांनी करावी. हक्कांसाठी लढावे मात्र कर्तव्य सोयीस्कर विसरून जावे. हाच आपला धर्म आहे का? साठ वर्षांपूर्वी या प्रश्नाचा केलेला उहापोह वाचनीय आणि मननीय आहे.
पुनश्च

खाऱ्या पाण्यावर शेती करता येईल!

प्रा. रंगनाथ कौलगुड | 8 वर्षांपूर्वी

गरज ही शोधाची जननी आहे म्हणतात. त्याप्रमाणे अथक संशोधन आणि अविरत कष्ट या जोरावर खऱ्याअर्थाने निसर्गावर विजय मिळवून खाऱ्या पाण्यावर शेती फुलवता येते हे सिद्ध करून दाखवले.
निवडक दिवाळी २०१८

रत्नागिरीची मासोळी जपानच्या मॉलमध्ये

भानू काळे | 7 वर्षांपूर्वी

गद्रे मरिन्सचा हा प्रेरणादायी प्रवास भानू काळे यांनी रत्नागिरीची मासोळी जपानच्या मॉलमध्ये या अंतर्नादमधील लेखात उलगडला आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

बाहेरून आले,आपलेच झाले

मकरंद जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

गंमत म्हणजे पिझ्झा जसा बाहेरून म्हणजे इटलीहून व्हाया अमेरिका आपल्या देशात आला आणि तुमच्या पिढीचा आवडता बनला,तशा आणखी काही गोष्टी आहेत की ज्यांनी शेकडो वर्षांपूर्वी आपल्या देशात प्रवेश केला आणि आज ते आपल्या स्वयंपाकघरातले कायमचे मेंबर झाले आहेत. नावंच सांगायची तर मिरची,टोमॅटो,कॉफी,बटाटा,साबुदाणा,रताळे,शेंगदाणा हे सगळे पदार्थ चक्क इंपोर्टेड म्हणजे परदेशातून आलेले आहेत
पुनश्च

खरी भाषाशुद्धी आणि तिचे खरे वैरी

श्री. के. क्षीरसागर | 7 वर्षांपूर्वी

नवीन शब्द बनविण्यापेक्षा योग्य शब्द योग्य ठिकाणी योजणे यातच खरे नैपुण्य आहे आणि अर्थगांभीर्यहीन शब्द तयार करण्यात पुरुषार्थ तर काहीच नाही.
पुनश्च

हिंदी वाक्यम्‌ प्रमाणम्‌!

सलील कुळकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

हिंदीच्या वाढत्या प्रभावामुळे आपण ‘गाणं बोल’ (गाणं म्हण), ‘गोष्ट बोल’ (गोष्ट सांग), ‘नाव बोल’ (नाव सांग), ‘आवाज दे’ (हाक मार, बोलाव, हाळी दे)
वयम्

सत्याचा शोध

श्रीराम शिधये | 7 वर्षांपूर्वी

मित्रांनो, आपण साऱ्या भारतीयांसाठी फेब्रुवारी महिना महत्त्वाचा आहे. याचं कारण, याच महिन्याच्या २८ तारखेला 'राष्ट्रीय विज्ञान दिन' देशभर साजरा करण्यात येतो. दरवर्षी त्या दिवशीचं म्हणून एक घोषवाक्य जाहीर केलं जातं आणि त्या दिवशी देशभर होणारे कार्यक्रम त्या घोषवाक्याच्या अनुषंगानं केले जातात. या कार्यक्रमांमध्ये शाळा, महाविद्यालयं, विद्यापीठं, विविध संशोधन संस्था यांच्यातील विद्यार्थी, त्यांचे शिक्षक, शास्त्रज्ञ, संशोधक भाग घेतात. हा दिवस साजरा करायला सुरुवात झाली, ती १९८६ सालापासून. 'राष्ट्रीय विज्ञान दिना'च्या हार्दिक शुभेच्छा.
पुनश्च

जानव्याचा गुंता सुटला!

दि. वा. साने | 7 वर्षांपूर्वी

ब्राह्मणांनी मुख्यतः नोकरीच करायची असते आणि तीही शक्यतो सरकारी खात्यात किंवा शिक्षणखात्यात किंवा बँकेत ही विचारसरणीच बदलायची गरज आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

ग्रामीण बोलींचा सांस्कृतिक आविष्कार

वसंत बोधे | 7 वर्षांपूर्वी

या कष्टकरी माणसांच्या रक्तातच भाषा असते. ती आतून फुलून अशी आगीसारखी फरारत येते. खतमाती खावून पिक जोमात आले की शेतकरी म्हणतो, “काय पिक बसलंय! आग लागलीया आग!” रब्बी हंगामातला जुंधळा खराब आला तर म्हणणार, “यंदा पिकात काय दम न्हाय. व्हल्याच्या टाळक्या येवढं कणीस बसलंय. धन्याचं ताँड गड्याकडं अन् रेडक्याचं ताँड वड्याकडं अशी अवस्था झालीय.”
निवडक दिवाळी २०१८

माझी वाघूर

गोविंद पाटील | 7 वर्षांपूर्वी

वाघूर ही लोकमाताच त्यांची. त्यांचं भावविश्वच वाघूरनं व्यापलेलं. त्यांच्या पिढ्यानपिढ्यांची ती पोषण वरदायिनी. आख्या जगात तिच्यासारखी नदीच नाही. तिचं पाणी बलदायी आरोग्यदायी आणि चैतन्यदायी. तिचं पाणी प्यालेला कधीच आजारशरण होणार नाही. अनैतिक वागणार नाही आणि अनैतिकतेपुढे झुकणार नाही. त्याच्या पाण्याचाच तो गुणधर्म.
पुनश्च

महाराष्ट्राच्या विकासाची नवी शक्तीस्थाने

माधव चितळे | 7 वर्षांपूर्वी

महानगर-केंद्रित विकासापासून अलग होऊन शैक्षणिक, औद्योगिक आणि सामाजिक विकासाची स्वतंत्र स्वयंभू केंद्रे महाराष्ट्रात सर्वत्र पुढे येत आहेत.
निवडक दिवाळी २०१८

आदिम गुहेच्या अंधारात

अनिल साबळे | 7 वर्षांपूर्वी

मी रात्रभर विचार करत होतो. ही गुहा सोडून गावात घर बांधायचं का? बदललेल्या जगात मिसळून जायचं का? आपल्या हाताची बोटं यंत्रावर धरून आधार कार्ड काढायचं का? मतदान कार्ड खिशात असलं म्हणजे अर्धा तिकिटात एस.टी.तून आपल्याला हिंडता येईल. ते काढायचं का? माझ्या तीन पिढ्यांनी कोणालाच मतदान केलं नव्हतं. म्हणजे कोणी आमच्या गुहेपर्यंत मत मागायलाच आलं नव्हतं. शाळेचा दाखला असला तरच जातीचा दाखला मिळणार होता. तीन पिढ्यांत कोणी शाळेतच गेलं नाही. आमच्या पिढ्यांनी खडे ठेवून गायी-म्हशी मोजल्या होत्या.
निवडक दिवाळी २०१८

माणसांनी हरवलेली माया

मिलिंद बोकिल | 7 वर्षांपूर्वी

त्या सगळ्याकडे बघताना मन विषण्णतेने भरून गेले. जी संस्कारित होते तिला संस्कृती म्हणतात; पण खरेतर जी सतत चालू राहते. जिला सातत्या असते तिलाच संस्कृती म्हणायला पाहिजे. जिथे माणसे नाहीत तिथे कसली आली आहे संस्कृती? तिथे नुसते दगड आणि माती. हे अवशेष जतन करून ठेवले आहेत खरे, पण ती माणसे तिथे असती तरच त्यांना अर्थ होता. काही तुरळक माया वस्त्या शिल्लक असतील आणि जुन्या लोकांचे संकरित वंशज तिथे राहत असतील, पण ते खरे लोक मात्र काळाच्या उदरात गडप झालेले आहेत. आणि त्यांच्याबरोबरच त्यांची सगळी समजूत, त्यांची भाषा,  त्यांचे साहित्य, त्यांची गाणी, त्यांचे अध्यात्म, त्यांचा जगाविषयीचा दृष्टिकोन हे सगळेच नाहीसे झालेले आहे. हे लोक आज असते तर किती बहार आली असती!
निवडक दिवाळी २०१८

मसाल्यांची बेडेकरी

अजित बेडेकर | 7 वर्षांपूर्वी

त्यावेळी लोणची, पापड हे घरीच बनवण्याचं प्रमाण जास्त होतं. त्या काळात त्यांनी एक जाहिरात केली होती. त्यात असं म्हटल होतं की, ‘उत्तम मसाले बनवणारे दोनच... एक तुम्ही स्वतः आणि तुम्हाला वेळ नसले तर दुसरा पर्याय फक्त बेडेकरचं!’ त्यांची ही जाहिरात खूपच लोकप्रिय झाली होती. मार्केटिंग डिप्लोमाच्या अभ्यासात उत्तम जाहिरातीचं उदाहरण म्हणून ही जाहिरात शिकवली जायची.
निवडक दिवाळी २०१८

कानसेनी महाराष्ट्राला डोळे नाहीत ?

शशिकांत सावंत | 7 वर्षांपूर्वी

समजा, आपण शब्द उच्चारायला शिकलोच नसतो, भाषा निर्माणच झाल्या नसत्या; प्राणिसृष्टीप्रमाणे काही आवाज, वास, सहजप्रवृत्ती यांवरच आपली भिस्त असती तर? किंवा रंगांनी, रेषांनीच भावना दाखवल्यात (एकमेकांशी न बोलणारी माणसे लिहून काही तरी सांगतात तसे), अशा जगाची आपण कल्पना करून पाहू. राग आल्यावर माणसे लाल रंगाची रेषा काढतील, शांतपणा दाखवण्यासाठी हिरवा वापरतील, काही हवे असेल तर त्याचे चित्र काढतील... वगैरे कल्पना करू. मग अनेक रंग, छटा, आकार अर्धवट राहतील त्याचे काय? हजारो वर्षे गेली तर मग अशा अमूर्त आकारांनाही अर्थ प्राप्त होईल.
रुपवाणी

कुमारवयातली ‘‘ऍडल्ट ऍक्ट्रेस'’

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

कुमारवयातली ‘अॅडल्ट अॅक्ट्रेस’स्मशानातील ती भयाण शांतता. तिथं पुट्टाचार्य एक अघोरी पूजा करतोय. त्याच्यासमोर बसली असते ती पूर्ण नग्नावस्थेतील उमा. त्याने तिच्या गळ्यात घातलेल्या ताईतचा तिच्यावर अंमल असतो. त्यामुळे ती त्या अघोरी पूजेसाठी शांतपणे बसलेली असते. पुट्टाचार्यचा तो कट नंदीश उधळून लावतो. उमाच्या गळ्यातील ताईत दातानं तोडून टाकतो, तिच्या अंगावर शाल गुंडाळतो. अचानक येणारं हे दृश्य धक्कादायकच होतं. उमाच्या भूमिकेत होती अवघी १४-१५ वर्षांची पद्मिनी कोल्हापुरे. तिनं तिच्या करिअरच्या सुरुवातीलाच नग्न दृश्यांमधून एण्ट्री केली, अन् कुमारवयातली ‘अॅडल्ट अॅस’ म्हणून तिच्यावर शिक्का बसला.
वयम्

अवकाश-मोहिमांनी दिलेल्या ‘गिफ्ट’!

श्रीराम शिधये | 7 वर्षांपूर्वी

अवकाश-मोहिमेचे आनुषंगिक फायदे बरेच असतात. अशा मोहिमांसाठी वापरण्यात आलेलं तंत्रज्ञान एकंदर समाजासाठी फार उपयुक्त ठरतं. अर्थात अवकाश-मोहिमांसाठी वापरलेलं तंत्रज्ञान जसंच्या तसं वापरता येतंच असं नाही. मात्र बदल करून ते तंत्रज्ञान समाजाच्या भल्यासाठी उपयोगात आणता येतं.
पुनश्च

परमाणूंची महाराष्ट्रावर स्वारी! (इसवी सन १९४७ ते १९८०)

वि. वि. गोखले | 7 वर्षांपूर्वी

तो अपूर्व रहस्यमय नीलमणी मला पुन्हा प्राप्त होईल आणि भविष्यकाळांतील विलक्षण कोडी मला पुनश्च उकलून दाखवील अशी अंधुकही आशा मला आता वाटत नाही!
पुनश्च

वाजपेयीपर्वाचा अस्त - दै. लोकमत

सुधन्वा कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

पॉलिसी पॅरालिसीस, वन हॉर्स रेस या जेटलींच्या शब्दप्रयोगांनी मनमोहन सिंग सरकारला लक्ष्य करून प्रचाराची दिशा पक्की केली.
वयम्

 मशरूम साम्राज्य!

मकरंद जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

मशरूम्स प्रसिद्ध आहेत, त्या एका रात्रीत अचानक उगवून वर येण्यासाठी. त्यांच्या या अचानक फोफावण्यावरून इंग्रजीमध्ये ‘अचानक, अनपेक्षितपणे निर्माण होणाऱ्या गोष्टीसाठी ‘पॉप अप लाइक अ मशरूम’ असा शब्दप्रयोग प्रचारात आला.
रुपवाणी

एलीप्पाथयम    (उंदरांचा पिंजरा)

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

 पितृसत्ताक पद्धती, स्त्रीला दुय्यम-मालमत्तेचा भाग समजलं जाणं, तीव्र वर्गभेद, मालक-नोकर अशा ठळक जाणीवा, वेठबिगारी, बेसुमार उधळपट्टी आणि स्पर्धा, ऐयाशी,-आणि, अर्थात, बदलाला स्पष्ट नकार ही या सामंती मानसिकतेची ठळक लक्षणं. अशा वेळी, माझ्या एका शिक्षकांचं वाक्य आठवतं. ते म्हणत, ''आपण भारतीय त्रिकालात जगत असतो. आपल्याला गर्व आहे आपल्या प्राचीन काळाचा. आपल्याला आधुनिक काळाचे सर्व फायदे हवे आहेत. मात्र, आपला मेंदू आहे मात्र मध्ययुगीन काळात!" खरं आहे!   या बदलाची आणि त्यांच्या 'न-स्वीकाराची' नोंद नामवंत दिग्दर्शकांनी घेतलेली आहे. सत्यजित रे यांचा 'जलसाघर', गुरुदत्त चा ' साहिब, बीबी और गुलाम'...आणि, अदूर गोपालकृष्णन यांचा ' एलीप्पाथयम'. आणि, नेहमीप्रमाणेच, अदूर; अल्प संवाद, चपखल पार्श्वध्वनी, निसर्ग/संदर्भाचा पुरेपूर वापर करून ही आपल्याला गोष्ट सांगतात.
मराठी प्रथम

पहिले ते मराठीकारण - मनसेचं इंजिन नेमकं अडलं कुठे?

डॉ. दीपक पवार | 7 वर्षांपूर्वी

मनसेचं राजकारण हे काहीसं शिवाजी पार्ककेंद्री आणि शिवाजी पार्क हाच महाराष्ट्र आहे, असं मानून केलेलं राजकारण आहे.
वयम्

सत्याचा शोध

श्रीराम शिधये | 6 वर्षांपूर्वी

२८ फेब्रुवारी हा दिवस 'राष्ट्रीय विज्ञान दिन' म्हणून साजरा करण्यात यावा, अशी सूचना ‘नॅशनल कौन्सिल फॉर सायन्स अँड टेक्नॉलॉजी कम्युनिकेशन' (एनसीएसटीसी) या संस्थेनं भारत सरकारला केली आणि भारत सरकारनं ती मान्य केली. तेव्हापासून दरवर्षी २८ फेब्रुवारी हा ‘राष्ट्रीय विज्ञान दिन’ म्हणून देशभर साजरा करण्यात येतो.
वयम्

रात्री उडणारे ‘पतंग’

मकरंद जोशी | 6 वर्षांपूर्वी

आपल्या वैशिष्ट्यपूर्ण आकाराने आणि रंगाने लक्ष वेधून घेणारा आणखी एक पतंग म्हणजे मून मॉथ. फिकट पिस्ता रंगात न्हाउन निघालेल्या या पतंगाच्या मागच्या पंखाचा आकार झिरमिळ्यांसारखा होत गेलेला असतो. शिवाय याच्या चारही पंखांवर अर्धपारदर्शक वर्तुळाकार असतात.
वयम्

खमंग सुगंध मातीचा!

शरद काळे | 6 वर्षांपूर्वी

तुम्हांला माहितीये, मृद्गंधाची निर्मिती जीवाणू व कवके करीत असतात. जेव्हा माती उन्हाळ्यात अगदी कोरडी असते, तेव्हा देखील जीवाणू व कवके या दोन सजीव वर्गातील मंडळी त्यांचा जीवनक्रम जगत असतात. हे करताना त्यांच्या उत्सर्जक क्रियांमधून `जिओस्मिन’ नावाचा रासायनिक पदार्थ निर्माण होत असतो.
ललित

हा पुरस्कार आपल्या कामासाठीचा (सरस्वती सन्मान)

श्री. रमाकांत रथ | 6 वर्षांपूर्वी

स्वयंस्फूर्तीचा दावा करण्याऐवजी, आपल्या हातून घडलेल्या निर्मितीसंबंधात कृतज्ञतेची भावना बाळगणं आपल्यासाठी हितकारक आहे.
वयम्

 मशरूम साम्राज्य!

मकरंद जोशी | 6 वर्षांपूर्वी

मशरूम्स प्रसिद्ध आहेत, त्या एका रात्रीत अचानक उगवून वर येण्यासाठी. त्यांच्या या अचानक फोफावण्यावरून इंग्रजीमध्ये ‘अचानक, अनपेक्षितपणे निर्माण होणाऱ्या गोष्टीसाठी ‘पॉप अप लाइक अ मशरूम’ असा शब्दप्रयोग प्रचारात आला. तसेच झपाट्याने वाढणाऱ्या गोष्टीचे वर्णन करताना ‘मशरूमिंग’ असे विशेषण लावले जाऊ लागले. अळंब्यांच्या या झटपट वाढण्यावरून मराठीत त्यांना  ‘कावळ्याची छत्री, कुत्र्याची छत्री’ असे म्हणतात तर हिंदीत चक्क ‘कुकुरमुत्ता’ म्हणतात. मराठीतही झपाट्याने निर्माण होऊन तितक्याच जलद गतीने नाश पावणाऱ्या गोष्टींसाठी ‘कुत्र्याच्या छत्र्यांसारखे उगवलेले’ असा शब्दप्रयोग केला जातो.
वयम्

लांब केसांचं गाव

मेधा आलकरी | 6 वर्षांपूर्वी

रेड याओ जमातीच्या परंपरेप्रमाणे अविवाहित मुली आपले केस काळ्या स्कार्फने झाकतात. त्या स्कार्फवर छानसं, नाजूक, लाल रंगाचं भरतकाम केलेलं असतं. लग्न झालं की मग ती केसांची सुबक चुंबळ घालू लागते. एकदा का लेकुरवाळी झाली की तिला तिच्या केशरचनेत थोडासा फेरफार करावा लागतो. कपाळाच्या शिरोभागावर त्याच केसांचा तिला एक आंबाडा बनवावा लागतो. म्हणजे चुंबळ असतेच, पण समोर आंबाडासुद्धा.
वयम्

मानवा, सोड तुझा अभिमान

सुबोध जावडेकर | 6 वर्षांपूर्वी

अनेक जातीचे पक्षी आणि खारीसारखे प्राणी भविष्यकाळात उपयोगी पडावं म्हणून अन्न – मुख्यत्वे करून झाडांच्या बिया - जमिनीत पुरून ठेवतात. ‘स्क्रब जे’ नावाचा पक्षी जवळजवळ २०० निरनिराळ्या ठिकाणी बिया पुरून ठेवतो आणि त्या सगळ्या जागा त्याच्या लक्षात असतात. खारींची स्मरणशक्ती त्या मानानं बेताची असते. त्याही बिया पुरून ठेवतात पण बहुतेकवेळा त्या कुठं पुरल्या आहेत ते विसरून जातात! पुढं पाऊस पडला की त्या बिया रुजतात आणि झाड वाढू लागतं. खारींचा विसराळूपणा अशा रीतीने झाडांच्या पथ्यावर पडतो. जंगलं वाढवण्यात त्या खरोखरच ‘खारीचा वाटा’ उचलतात. 
पुनश्च

परदेश प्रवास आणि भोजनभाऊ

स. गं. मालशे | 5 वर्षांपूर्वी

धर्म बुडेल या समजुतीखातर ज्यांनी विलायतेची वारी करण्याचे टाळले. स.गं. मालशे यांच्या या लेखात भारतीयांचे परदेश गमन आणि प्रायश्चित यांच्या सुरस आणि चित्तचक्षुचमत्कारिक कथा सांगितल्या आहेत.
वयम्

जिद्दी येसबा

प्रवीण दवणे | 5 वर्षांपूर्वी

मुजरा करून येसबानं शिवरायांना म्हटलं, 'राजे, सोन्याच्या मोहरा आज हायेत, पण उद्या सरतील. पण आपली रयतेवरची किरपा (कृपा) अशीच राहू द्या. डोईवर स्वराज्याची आभाळागत माया नि या जिमिनीवरच प्रेम ते तेवढं कायम राहूद्या!'
वयम्

उद्दालक आरुणी

कांचन जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

आरुणी म्हणाला, “गुरूंची आज्ञा आणि सर्व आश्रमवासियांची मेहनत या दोनच गोष्टी मला दिसत होत्या.” त्याचा समर्पणभाव आणि संवेदनशीलता पाहून भविष्यात त्याच्या हातून उत्तम काम होणार याची सर्वांना खात्री पटली. त्याची ही वृत्ती लोकांच्या लक्षात राहावी, म्हणून गुरूंनी त्याला ‘उद्दालक’ हे नाव बहाल केले.
मासिकांची उलटता पाने

किर्लोस्कर रहाट

स्मरणरंजन | 5 वर्षांपूर्वी

शेती किंवा घरकामाला उपयोगी पडणाऱ्या, हातांनी किंवा बैलांनी खेचता येणाऱ्या किर्लोस्कर कंपनीच्या रहाटाची जाहिरात. एकेकाळी सर्वत्र वापरला जात असे.
महा अनुभव

स्वत: पलीकडे - जानेवारी २०२१

वृषाली जोगळेकर | 5 वर्षांपूर्वी

मी-माझं कुटुंब-माझे नातेवाईक या मर्यादित परिघाचं वर्तुळ ओलांडून दुसर्‍यांसाठी धडपडण्यात आनंद मानणार्‍या सामान्यांमधल्या कर्तबगारांची ओळख
महा अनुभव

‘ब्लॅक लाइव्ह्ज’आणि ‘व्हाइट प्रिव्हिलेज’ - जानेवारी २०२१

अनिल परांजपे | 5 वर्षांपूर्वी

भारतात आरक्षणातून दलितांचे हक्क रक्षित केले गेले आणि त्यातून ‘सवर्ण प्रिव्हिलेज’ला मुळातच जरा शह दिला गेला.
निवडक दिवाळी २०१८

बॉर्डरलगतचं जगणं

मुक्ता चैतन्य | 5 वर्षांपूर्वी

फिरोजपूर जिल्ह्यातलं हुसैनीवाला, जिथे भगतसिंग, राजगुरू आणि सुखदेव यांची समाधी आहे. या तिघांना फाशी दिल्यानंतर त्यांचे मृतदेह इंग्रजांनी हुसैनीवालापाशी ठेवले.
वयम्

टीचभर नखांचा आधार

डॉ. उज्ज्वला दळवी | 5 वर्षांपूर्वी

हाताच्या नखांची वाढ महिन्याला सुमारे ३.४७ मिमी आणि पायाच्या नखांची वाढ १.६२ मिमी इतकी होते. नखाच्या बुडाशी काही इजा किंवा आजार झाला तर त्याचा नखाच्या वाढीवर परिणाम होतो आणि त्याचा वण बुडापासून टोकापर्यंत सरकत जातो. टायफॉइडसारखा मोठा आजार झाला तर तशा वणाची पूर्ण आडवी रेषा येते. मोठा मार बसला तर दोन-तीन आठवडे नख वाढतच नाही. त्यानंतरही नखाचा तेवढा भाग ओबडधोबडच वाढतो. लहानपणी नखांची टोकं सतत कशावर ना कशावर आपटत धोपटत असतात. त्याच्या बुडाशी धक्का पोचतो आणि वणांच्या छोट्या पांढऱ्या कवड्या नखांवर उमटतात.
पुनश्च

बया दार उघड...! - भाग दुसरा

शंकर पाटील | 5 वर्षांपूर्वी

अशा तऱ्हेची योजना राबविण्याच्या दृष्टीने हे वातावरण काही पोषक नव्हते. कोणत्याही सरकारी गोष्टीला विरोध करणे ही त्या वेळी लोकांची वृत्ती होती. असे असूनही या योजनेचे लोकांनी प्रचंड स्वागत केले.
पुनश्च

तेल साम्राज्याचा इतिहास ( उत्तरार्ध )

मधु अभ्यंकर | 5 वर्षांपूर्वी

सुएझ वाहतूक सुरळीत चालू झाली तेव्हा अनेक तेलवाहू जहाजे आपोआपच ‘बेकार’ झाली व त्यांचे दर उतरले. या उतरलेल्या दरांचा फायदा घेऊन नव्या तेल कंपन्यांनी आपले विक्रीचे दरही खाली आणले.
महा अनुभव

स्व त: प ली क डे

वृषाली जोगळेकर | 5 वर्षांपूर्वी

मी-माझं कुटुंब-माझे नातेवाईक या मर्यादित परिघाचं वर्तुळ ओलांडून दुसर्‍यांसाठी धडपडण्यात आनंद मानणार्‍या सामान्यांमधल्या कर्तबगारांची ओळख
मौज दिवाळी २०२०

एक दर्शन: अफगाणिस्तानचे

मिलिंद बोकील | 5 वर्षांपूर्वी

जगाच्या नकाशावर अशांत आणि धार्मिक पातळीवर अनेकविध घडामोडी चालू असणारा अफगाणिस्तानासारखा देश, त्याचं अंतरंग मिलिंद बोकीलांसारख्या सजग समाजभान असणाऱ्या लेखकाने प्रत्यक्ष भेटीतून उलगडले आहे.
जडण-घडण

बदलते जग- बदलते शिक्षण

विवेक सावंत | 5 वर्षांपूर्वी

गो फ्रॉम ब्ल्यू कॉलर जॉब्ज- रेड कॉलर जॉब्ज टू ग्रीन कॉलर जॉब्ज. म्हणजे काय? तर या प्रगत देशांमधले ४ टक्के रोजगार हे पृथ्वी दुरुस्त करण्यासाठीचे आहेत.
मौज दिवाळी २०२०

आदिवासी भागातील विकास : काय झालं, काय राहिलं?

हेरंब कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

गोदूताईंनी आदिवासींसाठी उभारलेल्या लढ्याचे स्मरण करावे नि गेल्या ५० वर्षांतील आदिवासींच्या जीवनातील विकासाचा सर्वांगीण वेध परिसंवादाच्या रूपात घ्यावा असे वाटले.
जडण-घडण

नदी वाहू दे...

ऋजुता खरे | 5 वर्षांपूर्वी

उत्तराखंड उच्च न्यायालयाने गंगा आणि यमुना या नद्यांना ‘व्यक्ती’ म्हणून मान्यता देऊन त्यांच्या अधिकारांचं रक्षण व्हावं असं मत नोंदवलं होतं. नद्यांना मुक्तपणे वाहता यावं, त्यात मानवी हस्तक्षेप होऊ नये.
ललित दिवाळी २०२०

पाडस : पुनर्भेट

वंदना बोकील-कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

‘पाडस’ या शीर्षकातली सूचकता तेव्हा अर्थातच जाणवली होती. पण आता ती जाणीव अधिक गहिरी झाली आहे, असं वाटतं. निरागस, मुक्त, निरभ्र बाल्य... जसं त्या पाडसाचंही संपलं आणि त्याचा पाडा झाला.
पुनश्च

भू-दान-यज्ञ कल्पनेचा – उगम, विकास आणि फल

वामन जनार्दन कुंटे | 5 वर्षांपूर्वी

उत्तर प्रदेशांतील सर्वोदय कार्यकर्त्यांचे संमेलन तेथे भरले आणि उत्तर प्रदेशाने पांच लाख एकर जमीन या यज्ञांत अर्पण करण्याचा संकल्प केला.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

भरपाई

सदानंद देशमुख | 5 वर्षांपूर्वी

डोळ्यातली झोप पार उडून गेली होती. मध्यरात्र झाली होती. सारं गाव काळोखाच्या विळख्यात सुस्तावलं होतं. पावसाळी वातावरण बाहेर आभाळ गच्च मेघांनी भरून आलं होतं.
महा अनुभव

ग्रामीण विकासाचा नवा विचार महाराष्ट्र रुजवेल?

सुधीर शालिनी ब्रह्मे | 5 वर्षांपूर्वी

ग्रामीण भागातल्या अत्यावश्यक सुविधांचा अभाव कोव्हिडच्या साथीने पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. या पार्श्वभूमीवर ‘ग्रामीण विकासाच्या पुनर्रचने’चा विचार मांडणारा हा लेख.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

राष्ट्रीय गाणं

स. ह. देशपांडे | 5 वर्षांपूर्वी

आपल्या देशाला बांधणारी सूत्रेच नाहीत अशी विदारक जाणीव झाली आणि ही सूत्र शोधण्याचा आपण नीट प्रयत्नही केला नाही हेही लक्षात आलं.
प्रिय रसिक

रानातल्या मातीचा टिळा लावलेली कविता

ना. धों. महानोर | 5 वर्षांपूर्वी

खानदेशी जीवन पद्धती, कृषीजन संस्कृतीचं महत्त्व व सौंदर्य, गीतात्मक शब्दकळा, बोली हे भक्कमपणानं, साधेपणानं पण घनगर्द असं फक्त बहिणाबाईंच्या कवितेतून दिसतं.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

बहिणाई माझी लाडाची, लाडाची..

अनिल अवचट | 5 वर्षांपूर्वी

तरल संवेदनशीलता, निसर्गाशी एकतानता आणि असामान्य कल्पनाशक्ती लाभलेल्या कवयित्री बहिणीबाई चौधरींची गाणी गेली सत्तर वर्षं भल्याभल्यांना भुरळ घालत आली आहेत. बहिणाई एवढी लाडाची का आहे, सांगताहेत अनिल अवचट.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

सेल्फ पोर्ट्रेट्स नावाची प्रयोगशाळा

सुभाष अवचट | 5 वर्षांपूर्वी

व्यक्त होण्याची उर्मी ही चित्रकलेची प्रेरणा असते. हजारो वर्षांपासून माणूस स्वत:च्या मनातील विचारांना मूर्त रूप देण्यासाठी चित्रांचा आधार घेत आला आहे. स्वत:चा शोध घेण्याची प्रक्रिया न संपणारी असल्याने चित्रकार सतत नव्याचा शोध घेण्याची धडपड करत असतात. अनेक चित्रकारांना सेल्फ पोर्ट्रेट करून नव्या वाटा सापडल्या आहेत.
वयम्

एक संपन्न, प्रसन्न गाव!

अमला पटवर्धन | 5 वर्षांपूर्वी

माणसाच्या निद्रिस्त मनाला जागं करून त्यात अंतर्बाह्य बदल करण्याचं काम पोपटराव पवार अनेक वर्षं करतायत. राजकारण हे समाजपरिवर्तनाचं प्रभावी साधन होऊ शकतं, हे चित्र समृद्ध ‘उद्या’साठी आशादायी आहे. भारतातील श्रीमंत आणि गरीब यांच्यातील दरी कमी करून देशासाठी एकसंध समाजव्यवस्था साकारण्याच्या प्रयत्नात हिवरेबाजार हे रोल मॉडेल ठरेल
मराठी प्रथम

आद्य भारतीय शिक्षिका सावित्रीबाई फुले

मच्छिंद्र बोऱ्हाडे | 4 वर्षांपूर्वी

सावित्रीबाई लहानपणापासूनच अत्यंत जिद्दी, धाडसी, अन्याय-शोषणाविरुद्ध बंड करणाऱ्या आणि स्वाभिमानी होत्या.
वयम्

कालमापन

मंजिरी हसबनीस | 4 वर्षांपूर्वी

आश्चर्य म्हणजे अमेरिकेच्या अनेक भागांत ग्रेगोरिअन कॅलेंडरपेक्षा भारतात प्रचलित असलेली चांद्र कालगणनापद्धती अधिक स्वीकारार्ह मानतात. खासकरून तिथल्या पारंपरिक पद्धतीने शेती करणारे शेतकरी हीच चांद्र कालगणना पद्धती वापरतात.
वयम्

निसर्ग नवल- मरणात यांच्या जग सजते...

मकरंद जोशी | 4 वर्षांपूर्वी

रेशमाच्या पतंगांपासून रेशीम मिळवायचे तर त्यासाठी कोष गरम पाण्यात टाकावे लागतात, त्यानंतरच हा धागा सुटा होतो. यामध्ये त्या कोषातील पतंगाची अळी मरण पावते. जेव्हा रेशमाची मागणी वाढली आणि त्यातील आर्थिक फायदा लक्षात आला, त्यानंतर मग रेशमाचे धागे बनवणाऱ्या अळ्यांची ‘लागवड’ करायला सुरुवात झाली. आता जगभरात वेगवेगळ्या जातीच्या पतंगांच्या अळ्या वाढवून त्यांच्यापासून रेशीम मिळवले जाते.
Install on your iPad : tap and then add to homescreen