सभासद लॉगिन
नवीन सभासदत्व !


" चिंतन " शब्द शोधाशी निगडित लेख


संपादकीय

लोकसत्तातील लेख

किरण भिडे | 9 वर्षांपूर्वी

रविवार १७ सप्टेंबर रोजी लोकसत्ता दैनिकाच्या लोकरंग पुरवणीत प्रसिद्ध झालेला लेख थोडा सुधारून परत देत आहे. पेपरवरून डिजिटल माध्यमात जाताना काय काय करू शकतो याचा एक अंदाज तुम्हाला येईल. ग्रंथसखाची लिंक , पहिला केसरी चा अंक आणि दर्पण, मुंबई अखबार ची एका पुस्तकातील माहिती देणारे फोटो टाकता आले. अजून तुमच्याही काही कल्पना असतील तर कळवा.
पुनश्च

आईन्स्टाईनची खोली - भाग २

सर्वोत्तम ठाकूर | 9 वर्षांपूर्वी

मागच्या लेखात आईन्स्टाईनची खोली शोधताना आलेला अनुभव आपण वाचला. त्यातील institute for advanced studies चा व्हिडीओ बघितलात ना? ५ मिनिटात आपण जे वाचलंय त्याची सैर तो व्हिडिओ करवून आणतो. व्हिजुअल मिडियाची ही ताकद. मुद्रित माध्यमात ही गोष्ट शक्य झाली नसती. त्यामुळे लेखांमधील अशा गोष्टींचा लाभ घ्या. याच लेखाच्या भाग २ मध्ये या अनुभवाच्या निमित्ताने ठाकुरांनी केलेलं चिंतन आहे. एकंदरच इतिहासाकडे बघण्याचा आपला दृष्टीकोन कसा असतो याचे देश विदेशातील दाखले त्यांनी दिलेत. 'प्रत्यक्षाहून प्रतिमा सुंदर' हाच प्रकार बरेचदा असतो. भावनांना बाजूला ठेवून इतिहासाकडे तटस्थतेने बघता येणे हे खरंच इतकं कठीण आहे?
पुनश्च

बाबरी : जे दिसले तेच सांगितले

डॉ. के. के. मोहम्मद | 9 वर्षांपूर्वी

विषय तसा नाजूक असल्यामुळे पोस्ट टाकण्यापूर्वी गुगलकाकांना विचारलं. हे मोहम्मद गृहस्थ खरंच अस्तित्वात आहेत आणि वर उल्लेखलेली मतं त्यांचीच आहेत याची खात्री करून घेतली. whatsapp वर आलेली सदर पोस्ट खरी आहे. जिज्ञासूंनी त्यांच्या नावावरील लिंक क्लिक करावी.
पुनश्च

श्रद्धा आणि अंधश्रद्धा

दत्तप्रसाद दाभोळकर | 9 वर्षांपूर्वी

आपल्या पंचेंद्रियांच्या व विज्ञानाच्या बाहेरचे जग असते आणि आपण त्याची अनुभूती घेणे जरुरीचे आहे. तुमच्या श्रद्धेतील कोणतीच गोष्ट ज्ञात विज्ञानाच्या जोरावर समजावून सांगता येत नाही, पण विज्ञानाच्या मर्यादांचे भान असेल तर त्यामुळे आपण गोंधळून वा भांबावून जात नाही.
पुनश्च

लेखन व्यवसाय व चरितार्थ

माधव दामोदर अळतेकर | 8 वर्षांपूर्वी

लेखन हे चरितार्थाचे साधन होऊ शकते? का नाही? १९३४ सालच्या या लेखात या दुर्लक्षित विषयाकडे वाचकाचे लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न केलेला आहे लेखन ही एक कला आहे आणि लेखक हा एक कलाव्यावसायिक आहे. म्हणून इतर व्यवसायांप्रमाणे लेखनातून लेखकाला चांगले पैसे मिळाले पाहिजेत ही प्रथमपासून पुनश्चची देखील भूमिका आहे.
पुनश्च

साहब मिले सबूरी में...

विनय सहस्रबुद्धे | 8 वर्षांपूर्वी

स्वयंस्फुर्तीने काम करणारे कार्यकर्ते कुठे मिळतील? अशी विचारणा सर्वच राजकीय पक्ष करीत आहेत. राज्यसभेचे खासदार आणि भाजपचे राष्ट्रीय उपाध्यक्ष श्री. विनय सहस्रबुद्धे यांनी लिहिलेला या विषयावरील हा लेख म्हणजे सध्याच्या राजकारणाचे यथार्थ वर्णन करणारा आहे. स्वतः अभाविपचा कार्यकर्ता ते एका राष्ट्रीय पक्षाचे उपाध्यक्ष हा प्रवास केलेला असल्यामुळे कार्यकर्ता या जमातीची ही inside story च म्हणायला हरकत नाही.
पुनश्च

लोकशाही विरुद्ध हुकूमशाही

वा. रा. जवाहिरे | 8 वर्षांपूर्वी

लोकशाही व हुकूमशाही यांच्या गुणावगुणांची तपासणी करणे आणि त्यांची वाटचाल कशी घडते याबाबतचाही विचार करणे अत्यंत आवश्यक व निकडीचे ठरते.
पुनश्च

इच्छामरण – काळाची गरज!

रमेशचंद्र जतकर | 8 वर्षांपूर्वी

इच्छामरण हवं की नको.....सर्वोच्च न्यायालयाने नुकताच या विषयावर निर्णय दिला आहे. त्यानिमित्त साठच्या दशकांत याविषयावर झालेल्या विचारमंथनातून आलेला हा अभ्यासू लेख पुनश्चवर देत आहोत.
पुनश्च

आमची फौजदारीनिष्ठा

पु. ग. सहस्रबुद्धे | 8 वर्षांपूर्वी

आपले हित आणि काळजी दुसऱ्यांनी करावी. हक्कांसाठी लढावे मात्र कर्तव्य सोयीस्कर विसरून जावे. हाच आपला धर्म आहे का? साठ वर्षांपूर्वी या प्रश्नाचा केलेला उहापोह वाचनीय आणि मननीय आहे.
तंबी दुराई-2018

उपोषणाचा श्लोकसंवाद

तंबी दुराई | 8 वर्षांपूर्वी

आश्रमातील शिष्यांनी आग्रह धरल्यावर मुनिवरांनी त्यांच्या शिष्यांना उपोषणाचे आख्यान श्लोकांमधून सांगितले. ते समयी झालेला हा श्लोकसंवाद-
पुनश्च

माणसे तोडण्याची कला

श्रीराम कृष्ण बोरकर | 7 वर्षांपूर्वी

जोडणे नव्हे तर तोडणे हीच खरी कला आहे. अवघड शस्त्रक्रिया करणाऱ्या कुशल शल्यविशारदाप्रमाणेच ‘तोडण्या’चे अप्रिय कार्य करायला हवे.
निवडक दिवाळी २०१८

या भवनातील गीत पुराणे...

मेघना भुस्कुटे | 7 वर्षांपूर्वी

पुलं कधीच अस्वस्थ करणारे प्रश्न विचारणारे लेखक नव्हते. ‘बटाट्याची चाळ’, ‘हसवणूक’, ‘व्यक्ती आणि वल्ली’ ही त्यांची सर्वाधिक लोकप्रिय पुस्तकं पाहिली, तर स्मरणरंजन आणि एका विशिष्ट प्रकारच्या समाजघडीबद्दलचा जिव्हाळा त्यात उघड उघड दिसतो. त्यांतला विनोद अतिशय सूक्ष्म निरीक्षण मांडणारा, मार्मिक आणि रंजक आहे यात प्रश्नच नाही. पण ही पुस्तकं वाचकाला अस्वस्थ करण्यापेक्षाही स्वस्थ करण्याकडेच अधिक लक्ष्य देतात.
पुनश्च

विचारांची ताकद

शुभदा चौकर | 7 वर्षांपूर्वी

अरुणाताईंनी 'विवेक’, 'शहाणीव’ हे शब्द वापरले. विवेक म्हणजे योग्य काय, अयोग्य काय, याचा विचार करून निर्णय घेण्याची क्षमता. शहाणीव म्हणजे विचारपूर्वक कमावलेले शहाणपण.
पुनश्च

मराठी साहित्यातील शेवटचा राजपुत्र

सचिन कुंडलकर | 7 वर्षांपूर्वी

‘मौनराग’ वाचून मी आतून हलून गेलो आणि लिहिण्याची क्राफ्ट ज्याला म्हणतात त्याचा एक ताजा आणि अतिशय original असा अनुभव त्या लिखाणापासून मला येऊ लागला.
वयम्

भाषाप्रभू कुसुमाग्रज

प्रवीण दवणे | 7 वर्षांपूर्वी

मराठी भाषादिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा. २७ फेब्रुवारी हा कुसुमाग्रज म्हणजेच विष्णू वामन शिरवाडकर यांचा जन्मदिवस. महाकवी कुसुमाग्रज यांची जयंती मराठी राजभाषा दिन म्हणून गौरवाने साजरी केली जाते. अशा ह्या ज्ञानपीठ विजेत्या साहित्यकाच्या विपुल साहित्याविषयी ओळख करून देणारा लेख लिहिलाय प्रवीण दवणे यांनी.
पुनश्च

दुसरे पर्व

य. दि. फडके | 7 वर्षांपूर्वी

जोतीराव फुल्यांनी पुरोहितशाहीविरुद्ध लढा सुरू केला होता त्याचा विसर पडून ब्राह्मण पुरोहिताऐवजी क्षत्रिय पुरोहित असला म्हणजे झाले असी वृत्ती बळावू लागली
पुनश्च

वाचनकलेचे मर्म

विष्णुशास्त्री चिपळूणकर | 7 वर्षांपूर्वी

ज्ञानेश्वरी, भगवद्‌गीता अशांसारखे ग्रंथ भाविकपणाने पारायणे करताना त्यांचा अर्थ आपणास कळावा इतकी सुद्धा थोड्यांचीच इच्छा असते!
निवडक दिवाळी २०१८

‘स्वाधीन’ विदुषीचे मनोज्ञ चिंतन

विनय हर्डीकर | 7 वर्षांपूर्वी

राज्यसंस्था आवश्यक आहे म्हणून त्या-त्या काळातले शासनही आवश्यकच असते. या फसवणुकीच्या भूमिकेचे सडेतोड खंडन करून “तेव्हा शासनाचा प्रत्यक्ष व्यवहार पाहून व तपासून आणि खऱ्या हेतूचा कयास बांधूनच शासनाशी व पर्यायानी राज्यसंस्थेशी काय ते सहकार्य केले पाहिजे”, असा स्पष्ट इशारा त्यांनी दिला आहे. राज्यसंस्था आणि संस्कृती व स्वातंत्र्याचे मूल्य, स्वातंत्र्य, समता व उदारमतवाद हेही विषय त्यांनी विचारात घेतले आणि उदारमतवाद हा शब्द गढूळ झाला असल्याची टिप्पणी केली आहे. या विचारपरंपरेचे मुख्य आधार म्हणजे व्यक्तिस्वातंत्र्य आणि समानता यांच्या आचरणामध्ये येणारे प्रश्न त्यांनी विचारात घेऊन समाजातील रंजल्या-गांजलेल्यांचे प्रश्न सोडविण्यासाठी एकेकट्या व्यक्तीचे स्वातंत्र्य जरा बाजूला ठेवले तर काय हरकत आहे, ही भूमिकाही खोडून काढली आहे.
पुनश्च

मी (पूर्णवेळ) लेखक कसा झालो?

शिवराज गोर्ले | 7 वर्षांपूर्वी

काय लिहिलं नाही मी? नाटक, चित्रपट, टीव्ही सिरियल, कथा, कादंबरी, व्यक्तिचित्रं, कविता, गीतं, विनोदी व प्रेरक साहित्य, स्तंभलेखन, संपादन, जाहिरातींसाठी कॉपीरायटिंगही.
निवडक दिवाळी २०१८

विज्ञानाच बिनरहस्य.

हेमंत कर्णिक | 7 वर्षांपूर्वी

निसर्गात नियम असतात, ते शोधता येतात, शोधून त्यांचा उपयोग करुन घेता येतो, तसं करताना नियम अधिक पक्का सापडत जातो, त्या नियमाला एखादा फाटा फुटू शकतो, त्या फाट्याने पुढे गेल्यास असंख्य वाटा समोर येतात आणि शंभर वेळा रस्ता चुकल्यावर त्यातली एक वाट आपल्याला हवं तिथे घेऊन जाते. – हे विज्ञान! हेच विज्ञान. तुमच्या आमच्या जगण्याचा अविभाज्य भाग असलेलं हेच तर विज्ञान. आपण हा सरळ रस्ता सोडून का दिला? कधी सोडला? व ज्ञान म्हणजे अद्भुत, विज्ञान म्हणजे बुद्धिमंतांचं काम, विज्ञानाचा आपला संबंध नाही, आपण गाय, बैल, शेळ्या आणि मेंढ्या यांच्याचसारखे आहोत, विचार करणं आपलं काम नाही, विचारांचा पाठपुरावा करणं तर नाहीच नाही; असे बैलप्रकृतीचे स्वतःला आपण का मानतो?
पुनश्च

सत्यकथा- अखेरच्या घरघरीची वेदना

श्री. पु. भागवत | 7 वर्षांपूर्वी

अशा नियतकालिकांचा वाचक आणि ग्राहक मर्यादित, आणि त्या मर्यादित ग्राहकांवरच अनेक विशेष स्वरूपाची नियतकालिके हक्क सांगत असतात.
पुनश्च

काँग्रेसचे घवघवीत यश...पण कधीचे?

गोपीनाथ गणेश तळवलकर | 7 वर्षांपूर्वी

टोकाला असलेल्या पंजाबांत कमीत कमी काँग्रेस-उमेदवार निवडून आले. याचे एक कारण पंजाबांत मुसलमान समाजाचे प्राबल्य हे तर खरेंच.
मराठी प्रथम

क. जे. सोमय्या महाविद्यालयात रंगले पद्मश्री पद्मजा फेणाणींचे स्वर!

प्रा. मीरा कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्या महाविद्यालयांत आयोजित केलेल्या कार्यक्रमांचा वृत्तांत छायाचित्रांसह आम्हांला खालील पत्त्यावर पाठवावा.
पुनश्च

उभ्या आयुष्यांत एकच कुस्ती हरलेला नागपूरचा पैलवान

व्यं. गो. अंदूरकर | 7 वर्षांपूर्वी

त्याची कुस्ती म्हणजे प्रेक्षकांच्या समाधानाचा नि आनंदाचा अथांग महासागरच आणि ठेकेदारांची दर्शनी हुंडी
रुपवाणी

२१ व्या मामि महोत्सवातले अजूनपर्यंतचे सर्वोत्तम पाच सिनेमे!

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

यंदाचं मामि चित्रपट महोत्सवाचं हे २१वं वर्ष! दरवर्षीप्रमाणे यंदाही जगभरातून चित्रपट महोत्सव गाजवलेले प्रसिद्ध सिनेमे प्रेक्षकांना पाहायला मिळत आहेत. अनेक नवीन, प्रथम मामि मधेच प्रदर्शित होणारे सिनेमे ही यात आहेतच! काही नवीन अप्रदर्शित मराठी सिनेमे यात आहेत आणि भारतातल्या इतर भाषांमधले काही सिनेमे सुद्धा!
पुनश्च

केवढी ही ज्ञानाची हौस आणि शीलाची काळजी!

वि. वि. बोकील | 7 वर्षांपूर्वी

मानसशास्त्रांतील सर्व उपलब्ध कसोट्या तंतोतंत पाळणारी दुर्दैवाने एकही माला आज बाजारांत नाही असे दुःखाने म्हणावे लागते.
वयम्

झुंजार झेन

शुभदा चौकर | 6 वर्षांपूर्वी

झेन अतिशय संवेदनशील मनाची आहे. तिची आई सांगत होती की, तिच्या संवेदनशील स्वभावाची चुणूक वयाच्या तिसऱ्या वर्षी पहायला मिळाली होती. तेव्हा एकदा आम्ही डोंबार्याचा खेळ पाहत उभे होतो. डोंबार्याच्या मुलाच्या अंगावर कपडे नव्हते. झेनला फार वाईट वाटले. तिने हट्टाने मला त्या मुलासाठी कपडे घ्यायला लावले. त्याला दोन ड्रेस दिले, तेव्हा कुठे ती शांत झाली. 
पुनश्च

प्रेमळ, चतुर, विलासी स्त्रीया आणि कपटी, प्रणयी वगैरे पुरुष...

शशी चौगुले | 6 वर्षांपूर्वी

नाट्याविना अभिनय व अभिनयाशिवाय नाट्य अपूर्ण आहे. या दोहोंच्या संगमांतूनच सुंदर आणि सजीव कलानिर्मिती करीता येईल.
रुपवाणी

पद्मभूषण मारी साटन - विश्वाची नागरिक

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

भारतातील फिल्म सोसायटी चळवळीचा प्रसार हे मारी सीटन या ब्रिटिश महिलेचे जीवन ध्येय होते. फिल्म सोसायटी चळवळीतून भारतात शुद्ध समांतर सिनेमा निर्माण झाला. सिनेमा संस्कृतीची उभारणी झाली.चित्रपट आस्वादाची शास्त्रशुद्ध पायाभरणी भारतात मारी सीटनने केली. मारीचे शिष्य प्रा. सतीश बहादूर यांच्या आठवणी....
पुनश्च

भारतीय लोकशाहीची वाटचाल

श्रीपाद जोशी | 6 वर्षांपूर्वी

आपण लोकशाहीचा मुखवटा कायम ठेवला आहे, यात शंका नाही. परंतु त्या मुखवट्यामागे खरीखुरी लोकशाही नसून महाभयंकर अशी हुकूमशाहीची राक्षसीण उभी असल्याचे आपल्याला आढळून येते.
पुनश्च

इदंमम शरीरं

माधव आचवल | 6 वर्षांपूर्वी

मातीचं भांडं, मातीला मिळेल. हे अटळ सत्य खरंच. पण आज हे भांडं अभंग आहे. त्याला आकार आहे. त्यात सोनेरी बुडबुडे वर उठविणारी वारुणी काठोकाठ भरलेली आहे. जोपर्यंत हे पात्र हातात आहे तोपर्यंत ते घट्ट पकडून धरीन, पीत राहीन.
ललित

कवितेचे कोंदण लाभलेला :किशोर पाठक

अरुण म्हात्रे | 6 वर्षांपूर्वी

कवितेशिवाय जगात दुसरे काही भारी नाही असे मानण्याचे ते नशिले दिवस होते आणि किशोर त्या कवितिक धुंदीतल्या क्षणांचा म्होरक्या होता.
पुनश्च

आला क्षण गेला क्षण

विघ्नहरी देव | 6 वर्षांपूर्वी

काळपुरुष क्षणाक्षणाला एक नवा खेळ करून राहिला आहे. काळ हा एक सागर आहे. असे म्हटले तर, एकेका लाटेबरोबर कणाकणांनी तो आपल्या पायाखालची वाळू न कळत पुढे पुढे ओढतो आहे.
पुनश्च

जीवनाचा आनंद

काका कालेलकर | 5 वर्षांपूर्वी

भोगप्रधान आनंद शक्ती क्षीण करतो. भावनाप्रधान आनंद माणसाला उच्च पातळीवर ठेवतो. ज्याला आनंद अनुभवायचा आहे, त्याने आनंदांत बुडून जातां कामा नये.
पुनश्च

आंबट आणि गोड महाराष्ट्र

बी. चैतन्य देव | 5 वर्षांपूर्वी

कल्पनेच्या भराऱ्या आणि स्वप्ने मराठ्यांमध्ये नाहींत, पण त्यांच्याजवळ जमिनींत घट्ट पाय रोवून उभा ठाकणारा वास्तववाद आणि सत्यप्रेम हे गुण आहेत.
पुनश्च

राजकारणात मराठी माणूस

काकासाहेब गाडगीळ | 5 वर्षांपूर्वी

इतिहासाच्या पार्श्र्वभूमीमुळे मराठी मन राजकारणाकडे एका निराळ्या दृष्टीने पाहू लागले. व्यक्तिगत पराक्रमाला अगर प्रयत्नांना पुढे वाव कमी, संघे शक्तिः कलौयुगे ही युगाची प्रेरणा, यांची जाणीव होऊ लागली. प्रक्षोभ व प्रेरणा यांतील फरक कळूं लागला, गती व प्रगती यांतील नाते समजू लागले.
पुनश्च

असा मुत्सद्दी... असा वैष्णव

ना. सी. फडके | 5 वर्षांपूर्वी

गांधीजींनी ज्या चळवळीचे धडे भारतीय जनतेला दिले त्या चळवळीत 'कायदेभंग' आणि 'अहिंसा या दोन तत्वतःच परस्परविरुद्ध असणाऱ्या प्रवृत्तींचा अंतर्भाव होता. या गोष्टीतच गांधींच्या राजकारणाचे सामर्थ्य होतं. परंतु यातच चळवळीच्या विफलतेची बीजंही होती.
मराठी प्रथम

नव्या शैक्षणिक धोरणातील उच्च माध्यमिक शिक्षण

प्रा. विद्याधर अमृते | 5 वर्षांपूर्वी

विविध जीवनोपयोगी कला व कौशल्ये प्राप्त केल्यास, विद्यार्थी आत्‍मविश्वासाने पुढील जीवनास सामोरे जाईल याची खात्री वाटते.
पुनश्च

बया दार उघड...! - भाग दुसरा

शंकर पाटील | 5 वर्षांपूर्वी

अशा तऱ्हेची योजना राबविण्याच्या दृष्टीने हे वातावरण काही पोषक नव्हते. कोणत्याही सरकारी गोष्टीला विरोध करणे ही त्या वेळी लोकांची वृत्ती होती. असे असूनही या योजनेचे लोकांनी प्रचंड स्वागत केले.
मराठी प्रथम

टाळेबंदीतील पर्यायी शिक्षण व मूल्यमापन व्यवस्था

डॉ. उमेश प्रधान | 5 वर्षांपूर्वी

शिक्षणाच्या संदर्भातील प्रत्येक घटकाला त्याच्या क्षमतेनुसार विविध कामात मग्न करणे गरजेचे आहे.
पुनश्च

भोगवाद आणि साहित्य - भाग २

ना. सी. फडके | 5 वर्षांपूर्वी

समाजाचं कल्याण ज्याला नको आहे, जो समाजाचा घातपातच करूं इच्छितो, असा कोणता कवी, नाटककार, किंवा कादंबरीकार असूं शकेल? कलावंताचा समाजाशी संबंध असतोच असतो, एवढंच नव्हे, तर समाजाच्या एकंदर विराट स्वरूपाशी त्याचा संबंध असतो!
महा अनुभव दिवाळी २०२०

बंद दारं थोडी किलकिली

प्रदीप चंपानेरकर | 5 वर्षांपूर्वी

'सुशांतने त्याच्या पन्नाशीनिमित्त स्वतःविषयी लिहिलं तर तो काय लिहील?' असा विचार मनात आला आणि अनेक वर्षं निद्रावस्थेत असलेला माझ्यातील लेखक जागा झाला.
पुनश्च

भोगवाद आणि साहित्य - भाग ३

ना. सी. फडके | 5 वर्षांपूर्वी

अहिंसा आणि त्याग या तत्त्वांच्या आधारावर समाजाचा अगर राष्ट्राचा अभ्युदय तर राहोच, परंतु नित्याचा साधा योगक्षेमदेखील होऊं शकत नाही.
ललित दिवाळी २०२०

साहित्य : गजांआडचे

मीना वैशंपायन | 5 वर्षांपूर्वी

कविराज माडगूळकर म्हणून गेले, ‘जग हे बंदिशाला’! आजवर याचा केवळ प्रतीकात्मक अर्थ मनात होता. पण त्याचा शब्दशः प्रत्यय कधी येईल असे वाटले नव्हते.
पुनश्च

भोगवाद आणि साहित्य - भाग ५

ना. सी. फडके | 5 वर्षांपूर्वी

संदर्भशून्य तुटक उतारे देऊन साहित्याची किंमत ठरविण्याचा पोरकट प्रयोग करावयाचा म्हटल्यास संतकवीदेखील भयंकर लिहिणारे ठरतील, आणि महाभारत लिहिणारे व्यासदेखील भयंकरपणाच्या आरोपांतून सुटणार नाहीत.
ललित दिवाळी २०२०

असामान्यांच्या सर्वसामान्य जगण्याच्या खाणाखुणा

प्रवीण दशरथ बांदेकर | 5 वर्षांपूर्वी

मौखिक इतिहासातून अथवा एखाद्या जबाबदार व्यक्तीने जाणतेपणाने सांगितलेल्या आठवणींतून इतिहासातल्या अशा काही व्यक्तींची अशी काही आपल्याला चकित करणारी वेगळी रूपे आपण अनुभवू शकतो. अप्पासाहेबांच्या पुस्तकातूनही असंच तर दिसून येत नव्हतं का?
मौज दिवाळी २०२०

आई-बाबांची स्मृतिचित्रे

बालमोहन लिमये | 5 वर्षांपूर्वी

व्यक्तिचित्र हा साहित्यप्रकार हा एखाद्या व्यक्तिमत्त्वाचा केवळ एक शोध नसतो तर त्या त्या वेळच्या सामाजिक परिस्थितीवरही त्यातून अलगद प्रकाश पडत असतो.
ललित दिवाळी २०२०

धिस इज विंदा

अंजली कीर्तने | 5 वर्षांपूर्वी

विंदांमध्ये विश्वबंधुत्वाचाही उदय झालेला होता. ते जगाचे नागरिक होते. ‘धन्य पायथॅगोरस । धन्य तो न्यूटन / धन्य आईन्स्टाईन। ब्रह्मवेत्ता’ असं म्हणत मानवजातीचं कल्याण करणार्‍या, विविध देशांतील थोरांचं त्यांनी स्तवन केलं.
पुनश्च

काळ्या आईचा पुत्र

मालतीबाई बेडेकर | 5 वर्षांपूर्वी

खेडुत हा भित्रा नसतो. तो भितो तो सत्तेला. एखादा अधिकारी खेड्यांत आला म्हणजे तो भितो. अधिकाऱ्याशी सामना देण्याइतके जाणतेपण आपल्यांत नाही ही त्याला जाणीव असते.
मौज दिवाळी २०२०

सर्वलक्षणलक्षण्य:

अश्र्विन पुंडलीक | 5 वर्षांपूर्वी

धर्माची स्थापना व्हावी. सज्जनांचे परित्राण व्हावे, दुष्टांचा विनाश व्हावा यासाठीच जन्म घेतलेल्या कृष्णाने धर्मराज्य पुढे चालूच राहील याची दक्षता परीक्षिताला वाचवून आणि नंतर त्याच्यावर संस्कार करून घेतलेली आहे.
ललित दिवाळी २०२०

अंतर्नाद पर्व

स्नेहा अवसरीकर | 5 वर्षांपूर्वी

एकुणात पंचवीस वर्षे सुरू असलेल्या या मासिकाने यंदा ‘निवडक अंतर्नाद’ स्वरूपात दिवाळी अंक प्रकाशित करायचं ठरवलं आहे. त्यानंतर हे मासिक विराम घेत आहे
श्रवणीय

सुरती रुपया आणि यशाचे गणित

दिनकर द. पाटील | 5 वर्षांपूर्वी

नाण्याला तशा दिसायला तीन बाजू असल्या; तरी दोनच बाजू व्यावहारिक असून, तिसरी काठावर रहाण्याची बाजू केवळ तात्त्विक असते, नाही का?
पुनश्च

भू-दान-यज्ञ कल्पनेचा – उगम, विकास आणि फल

वामन जनार्दन कुंटे | 5 वर्षांपूर्वी

उत्तर प्रदेशांतील सर्वोदय कार्यकर्त्यांचे संमेलन तेथे भरले आणि उत्तर प्रदेशाने पांच लाख एकर जमीन या यज्ञांत अर्पण करण्याचा संकल्प केला.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

ज्याचा त्याचा बोधिवृक्ष

लक्ष्मण लोंढे | 5 वर्षांपूर्वी

भगवान बुद्धांना जिथे दर्शन झालं त्या बोधिवृक्षाचं दर्शन घेण्यापेक्षा प्रत्येकाला आपापला बोधिवृक्ष सापडणं हेच अधिक महत्त्वाचं नाही का?
पुनश्च

विनोदाची दहीहंडी – एक चिंतन

चंद्रशेखर मराठे | 5 वर्षांपूर्वी

कोटी व शाब्दिक विनोद हे गडकरी ‘घराण्याचे’ वैशिष्ट्य देशपांड्यांनी आता जवळजवळ पूर्णत्वास नेले आहे, असे म्हणण्यास हरकत नाही.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

अंतरिक्ष फिरलो पण...

शांता ज० शेळके | 5 वर्षांपूर्वी

देह मातीशी बांधलेला पण आत्मा मात्र सतत या आकाशस्थ चैतन्यतत्वाकडे ओढ घेत असलेला अशी दारुण अवस्था माणसाच्या वाट्याला आलेली आहे. ऐहिक आणि पारलौकिक, पार्थिव आणि अपार्थिव यांच्यातील हा संघर्ष सतत चालू आहे आणि मानवाचे हृदय हे त्या संघर्षाचे स्थान आहे.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

हिंदू आध्यात्मिक-सांस्कृतिक परंपरा आणि मी

गंगाधर गाडगीळ | 5 वर्षांपूर्वी

मराठी साहित्यातील नवतेच्या पर्वाचे एक प्रवर्तक आणि श्रेष्ठ विचारवंत गंगाधर गाडगीळ आपलं परंपरेशी असलेलं नातं या खास अंतर्नादसाठी लिहिलेल्या लेखात उलगडून दाखवत आहेत.
प्रिय रसिक

आठवणींच्या गंधरेखा

गंगाधर गाडगीळ | 5 वर्षांपूर्वी

गंगाधर गाडगीळ यांनी आठवणींच्या गंधरेखा’या पुस्तकातून त्यांचा ज्या साहित्यिकांशी निकटचा संबंध आला त्यांची व्यक्तिचित्रे रेखाटली आहेत. या लेखातील कविवर्य विंदा करंदीकर यांच्याबद्दलच्या आठवणी खास ‘प्रिय रसिक’च्या वाचकांसाठी देत आहोत.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

अखेरचं अवधान

अवधूत परळकर | 5 वर्षांपूर्वी

"ज्या समाजात वाचन ही बिनमहत्त्वाची गोष्ट समजली जाते; ज्या समाजात ज्ञानपीठविजेत्या व्यक्तीपेक्षा टीव्ही मालिकेतला नवा कलाकार अधिक पैसा, प्रतिष्ठा मिळवून असतो, त्या समाजात कुणाही लेखकाला निराशेनं ग्रासलं तर नवल नाही."
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

मी चोवीस तास

अवधूत परळकर | 5 वर्षांपूर्वी

"पण दिवस मार्केटिंगचे आहेत. स्वतःचं घोडं पुढं दामटवलं नाही, तर आपण शर्यतीत मागे पडू, या विचारानं सगळे भयभीत झाले आहेत. या भयातून नवे अतिरेकी जन्माला येत आहेत."
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

प्रत्यक्षाहुनि प्रतिमा अद्भुत

भानू काळे | 5 वर्षांपूर्वी

'अदभुत' प्रतिमा केवळ भड़क चित्रणातूनच निर्माण होतात. असे नाही, तर घाईघाईन व्यापक निष्कर्ष काढण्याच्या माध्यमाच्या प्रवृत्तीतूनही त्या निर्माण होतात. सर्वेक्षणे अत्यंत अपुऱ्या माहितीवर आधारित असल्याने त्यांचे निष्कर्षही फसवेच असतात; पण वाचकांना मात्र काहीतरी 'महत्वाची माहिती मिळाल्यासारखे उगाचच वाटते.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

मराठीपणाचे वैश्विक आयाम

ज्ञानेश्वर मुळे | 5 वर्षांपूर्वी

मानवतेलाच नव्हे, तर चराचराला जोडणारी एकात्मता समजली आणि ती 'एकता' किंवा तो 'योग' मनातून अनुभवला, तर मराठीपणाची विविधता किंवा वेगळेपणा कसा जपायचा, याचे घडे राजकारण्यापासून घेण्याची गरज कुठे आहे?
पुनश्च

१९७५ व १९७६ सालांतील कादंबरी- अंतिम भाग

भालचन्द्र फडके | 5 वर्षांपूर्वी

सत्ता, संपत्ती आणि प्रतिष्ठा यांपासून वंचित झालेला मध्यमवर्गीय माणूस आपल्याच कोशात स्वतःला गुरफटवून घेऊन वांझोटा वैताग तरी व्यक्त करतो किंवा जुन्या ढासळत चाललेल्या मूल्यांना तरी कवटाळतो.
पुनश्च

ऐसा योग पुन्हा येणे नाही - उत्तरार्ध

दत्तप्रसाद दाभोळकर | 5 वर्षांपूर्वी

राळेगण सिद्धीत फारसे काही झालेले नाही. आज जी आकडेवारी दिली जाते आहे, ती गोंधळात टाकणारी व दिशाभूल करणारी वाटते.
वयम्

भाषाप्रभू कुसुमाग्रज

प्रवीण दवणे | 4 वर्षांपूर्वी

मातृभाषेतून अध्ययन व्हावे हा कुसुमाग्रजांचा आग्रह होता. आज मराठी भाषा व शिक्षणातील मराठी माध्यम यांची पराकोटीची पिछेहाट होत आहे. तो वि.वा.शिरवाडकर यांच्या चिंतेचा विषय होता. इंग्रजी भाषा व या भाषेची महती ते जाणून होते, परंतु मातृभाषेला दूर लोटून इंग्रजीची आराधना करणे हे भविष्यातील अनेक प्रश्नांना निमंत्रण देणारे आहे, हे वि.वा.शिरवाडकरांनी अनेकदा सांगितले आहे. ते म्हणतात- ‘मराठीवरील संकट हे तिच्या शब्दकोशावरील वा साहित्यावरील संकट नाही. ते महाराष्ट्राच्या अस्मितेवरील, मराठीपणावरील आणि येथील एकमेकांच्या भवितव्यावरील संकट आहे. समाजाची प्रगती वा क्रांती स्वभाषेच्या किनाऱ्यावरच पेरता येते.’
Install on your iPad : tap and then add to homescreen