सभासद लॉगिन
नवीन सभासदत्व !


" उद्योग " शब्द शोधाशी निगडित लेख


पुनश्च

एक होता पोपट

विलास पाटील | 9 वर्षांपूर्वी

'कथा' विभागातली ही पहिलीच कथा. सुरुवातीला मी 'पुनश्च'मध्ये कथा घ्याव्यात की नाही याबाबत साशंक होतो. पण नंतर लक्षात आलं की माणसाला किती गज जमीन लागते हे सांगणारी टाॅलस्टाॅयची कथाच होती. इसापनीती, पंचतंत्र यादेखील कथाच होत्या. मग मनाची द्विधा संपली. ज्या कथांमधून काही बोध होईल त्याच कथा घ्यायच्या. 'एक होता पोपट' ही विलास पाटील यांची कथा वाचल्यावर तुम्हाला कितीतरी असे रंगीतसंगीत पोपट तुमच्या आजूबाजूला 'उडताना' दिसतील.
पुनश्च

लेखन व्यवसाय व चरितार्थ

माधव दामोदर अळतेकर | 8 वर्षांपूर्वी

लेखन हे चरितार्थाचे साधन होऊ शकते? का नाही? १९३४ सालच्या या लेखात या दुर्लक्षित विषयाकडे वाचकाचे लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न केलेला आहे लेखन ही एक कला आहे आणि लेखक हा एक कलाव्यावसायिक आहे. म्हणून इतर व्यवसायांप्रमाणे लेखनातून लेखकाला चांगले पैसे मिळाले पाहिजेत ही प्रथमपासून पुनश्चची देखील भूमिका आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

रत्नागिरीची मासोळी जपानच्या मॉलमध्ये

भानू काळे | 7 वर्षांपूर्वी

गद्रे मरिन्सचा हा प्रेरणादायी प्रवास भानू काळे यांनी रत्नागिरीची मासोळी जपानच्या मॉलमध्ये या अंतर्नादमधील लेखात उलगडला आहे.
पुनश्च

चोरून ऐकलेल्या मैफलींची मजा!

अरविंद गजेंद्रगडकर | 7 वर्षांपूर्वी

" जा मैफलींना जा. जमल्यास तिकिटासह. न जमल्यास तिकिटाशिवाय. पण मैफल इज ए मस्ट फॉर यू. " त्या मराठीमिश्रित इंग्रजी अंतर्संदेशाला प्रमाण मानून मग मी जीवनभर मैफली ऐकत राहिलो.
पुनश्च

खरी भाषाशुद्धी आणि तिचे खरे वैरी

श्री. के. क्षीरसागर | 7 वर्षांपूर्वी

नवीन शब्द बनविण्यापेक्षा योग्य शब्द योग्य ठिकाणी योजणे यातच खरे नैपुण्य आहे आणि अर्थगांभीर्यहीन शब्द तयार करण्यात पुरुषार्थ तर काहीच नाही.
निवडक दिवाळी २०१८

अवस्थांतर ...

माधवी भट | 7 वर्षांपूर्वी

ठाकुरमा जेव्हा आपला इवला संसार वाचवत इथवर ,इतक्या लांब आल्या असतील तेव्हा त्या फार तर सोळा सतरा वर्षांच्या असतील. इतक्या कोवळ्या मुलीच्या मनात काय काय अर्धवट कोवळं राहून गेलं असेल. ज्या ठिकाणी त्या खेळल्या , वाढल्या तो प्रदेश , बागा , तिथली गाणी , समुद्र आणि तिथला त्यांचा विवाह..तिथेच त्यांनी काकीमांना जन्म दिलेला.. आत्ताशी कुठे त्यांचा संसार उमलू , फुलू लागला असेल आणि लगेच असं सगळं ठेवून निघून जाताना त्यांच्या मनात किती प्रश्न आले असतील ? किती वेदना झाल्या असतील ? मात्र जीव महत्वाचा. तो वाचवत एकमेकांचा हात धरत ही मंडळी सुरक्षित जागा शोधत आली
पुनश्च

दुसरे पर्व

य. दि. फडके | 7 वर्षांपूर्वी

जोतीराव फुल्यांनी पुरोहितशाहीविरुद्ध लढा सुरू केला होता त्याचा विसर पडून ब्राह्मण पुरोहिताऐवजी क्षत्रिय पुरोहित असला म्हणजे झाले असी वृत्ती बळावू लागली
वयम्

आईचं अर्थशास्त्र!

प्रा. सुहास बारटक्के | 7 वर्षांपूर्वी

अर्थशास्त्राची सुरुवात घरापासूनच होते. जसं पार्लमेंटमध्ये अर्थमंत्री असतात तशी घरातली अर्थमंत्री हे आई-बाबा असतात. विशेष म्हणजे आई खर्चाचं नियोजन करते. कसं सांभाळते ती सारा डोलारा वाचा त्यासाठीच ही कथा.
निवडक दिवाळी २०१८

प्रवास

मेघश्री दळवी | 7 वर्षांपूर्वी

बळदीच्या त्या बाजूला जराशा उंचीवर एक विचित्र वळण होतं, थोडं वरच्या दिशेने जाणारं असं. त्या वळणाच्या टोकाशी एक मोठ्या भिंगासारखा आकार होता. किंचित हलता. बळदीच्या पूर्ण उंचीइतका. आणि जवळपास तितकाच रुंद. आणि त्याच्यातून पलीकडचा प्रचंड बर्फाळ प्रदेश नजरेला पडत होता. "ते – ते काय आहे?" दीपाने न राहवून प्रश्न केला. तिच्या तोंडातून सफेद वाफा बाहेर पडायला लागल्या. महेशकडे उत्तर नव्हतं. तोही अवाक होऊन समोरचं दृश्य पाहत होता. लांबच लांब पसरलेलं शुभ्र बर्फाचं पठार. किंचित निळसर छटा जाणवणारं. त्याच्यावरून परावर्तित होणारा प्रकाश डोळे दिपवून टाकत होता. "हे तर भिंगासारखं दिसतंय. पण त्या भिंगाच्या पलीकडे काय आहे?" तिच्या मनातलं आपोआप ओठांवर येत होतं. बारीक हिमतुषार त्यांच्या अंगावर यायला लागले. "बर्फ इथपर्यंत येतोय. पण कसा? या भिंगाला भोक आहे? आणि हा बर्फ इतका? म्हणजे महाराष्ट्रातल्या या रखरखीत गावांमध्ये?" दीपा कुडकुडत परत विचारत होती.
पुनश्च

डॉ. श्रीधर व्यंकटेश केतकर, एम्.ए.पीएच्.डी.

केशव नारायण काळे | 7 वर्षांपूर्वी

डॉ. केतकर यांच्या कादंबऱ्या म्हणजे गेल्या अर्धशतकातील महाराष्ट्रीय जीवन, आकांक्षा, चळवळी व त्यातील व्यक्ती यांचा कादंबरीरूप इतिहास आहे.
वयम्

GST म्हणजे काय?

-रुपाली कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

१ जुलै २०१७ रोजी, आपल्या देशात हा GST लागू करण्यात आला. त्यामुळे देशांतर्गत सर्वत्र, एका वस्तूवर, एकच कर लागू झाला. केंद्र सरकारला मिळणारे उत्पादन कर, सेवाकर रद्द झाले, तसेच राज्य सरकारला मिळणारे मूल्यवर्धन टॅक्स (व्हॅट), प्रवेश कर हेही रद्द झाले. याचा फायदा असा झाला की, देशात प्रत्येक वस्तूचा, एकच भाव झाला. 
निवडक दिवाळी २०१८

मी ,बहिर्जी नाईक आणि उष:काल

विजयराज बोधनकर | 7 वर्षांपूर्वी

कधी तरी मी झोपडपट्टीतल्या भिडू बरोबर  चिंचवड गावात फिरायला यायचो, चाफेकरांचा पुतळ्या जवळ एक हॉटेल होतं, तिथे मिसळ वैगरे खायचो, त्या पुतळ्याच्या जवळ एक फुटपाथ होता, तो माझ्या मनात भरला होता , बाजूला भाजी मंडई असल्या मुळे गर्दी असायची, झालं! ठिकाण ठरलं, सर्व चित्रे लुंगीत बांधलीत आणि चक्क फूटपाथवर लुंगी अंथरून त्यावर भिंतीच्या आधाराने चित्रे मांडून ठेवलीत,ते खरं तर माझं माझ्या आयुष्यातलं पहिलं चित्र प्रदर्शन होतं, लोकं जमायला लागलीत, किंमत विचारून घासाघीस करू लागलेत, चित्रे पब्लिक ला आवडत होती पण एका चित्रांचे वीस रुपये पब्लिक ला खूप महाग वाटत होते, कुणी दहा म्हणायाचे ,कुणी आठ रुपये म्हणायाचे, पण मी वीस रुपयावर अडून बसलो होतो, बराच वेळ हे असं सुरु होतं, हळूहळू गर्दी ओसरू लागली, अंधार पडायला लागला,एकही चित्र विकलं गेलं नव्हतं,मन निराश झालं, सारी चित्रे गोळा करून पुन्हा लुंगीत बांधली,
निवडक दिवाळी २०१८

राज्य घटनेतील ‘सेक्युलॅरिझम’ (कलम २५)

शेषराव मोरे | 7 वर्षांपूर्वी

त्यातील तिसरी अट म्हणजे आरोग्य हा विषय धर्मातून काढून घेण्यात आला आहे. हे केवळ सार्वजनिक स्वरूपाच्या नव्हे तर वैयक्तिक आरोग्यासाठीही लागू राहणार आहे. ‘आरोग्य’ म्हणजे काय हे ठरविण्याचा अधिकार अर्थातच राज्याला देण्यात आला आहे. अंधश्रद्धा निर्मूलनासंबंधात केलेल्या कायद्यातील बहुतांशी कलमे आरोग्याशी संबंधित आहेत. धर्माने सांगितले म्हणून उपोषण करून वा समाधी घेऊन आत्मार्पण करण्याचा हक्क आता राहिलेला नाही. तो आत्महत्येचा गुन्हा ठरतो. योग हा विषय धर्माने सांगितला असला तरी तो आरोग्याला बाधक ठरणार असेल, तर त्यावर नियंत्रण वा निर्बंध आणण्याचा अधिकार राज्याला याच कलमानुसार मिळालेला आहे.
पुनश्च

बाराशे वर्षांत न सुटलेला हिंदु मुसलमान प्रश्न

त्र्यं. शं. शेजवलकर | 7 वर्षांपूर्वी

चारशे वर्षांचा झगडा चालल्यानंतर हिंदूंच्या मनावर सहजच मुसलमानांच्या वरचढपणाची छाप बसली, आणि राज्याच्या बाबत आवश्यक असलेल्या गुणांत मुसलमान वरचढ होतेही.
निवडक दिवाळी २०१८

लेखणीची दहशत

ज्युनियर ब्रह्मे | 7 वर्षांपूर्वी

हा एक नवाच ताप झाला होता. जर कुणा बऱ्यापैकी नाव असलेल्या लेखकाचं कुठलंही नवं पुस्तक बाजारात यायचं झालं, की मोठा समारंभ कररून आलं पाहिजे, असा शिरस्ता झाला होता. रस्ता जितके तास बंद होईल तितकं ते पुस्तक चर्चेत राहायचं. कानठळ्या बसवणाऱ्या डीजेच्या तालावर पुस्तकातला काही भाग वाचून दाखवणे, गेस्ट अपीअरन्स म्हणून इतर लेखकांकडून स्टेजवर हाणामारीयुक्त चर्चा घडवून आणणे, पुस्तकातल्या पानांची दहीहंडी करून ती जुन्याजाणत्या लेखक मंडळांकडून फोडणे असले थिल्लर प्रकार सर्रास झाल होते. नवरात्रीत स्पीकरवर एखाद्या कादंबरीचं प्रकरण वाचत त्यावर तासन्तास झुलणाऱ्या पोरी आणि गणपतीत डीजेच्या तालावर पुस्तकाची परीक्षणे वाचणारी पोरं कमी होती की काय, म्हणून हे नवीन फॅड आलं होतं.
निवडक दिवाळी २०१८

मसाल्यांची बेडेकरी

अजित बेडेकर | 7 वर्षांपूर्वी

त्यावेळी लोणची, पापड हे घरीच बनवण्याचं प्रमाण जास्त होतं. त्या काळात त्यांनी एक जाहिरात केली होती. त्यात असं म्हटल होतं की, ‘उत्तम मसाले बनवणारे दोनच... एक तुम्ही स्वतः आणि तुम्हाला वेळ नसले तर दुसरा पर्याय फक्त बेडेकरचं!’ त्यांची ही जाहिरात खूपच लोकप्रिय झाली होती. मार्केटिंग डिप्लोमाच्या अभ्यासात उत्तम जाहिरातीचं उदाहरण म्हणून ही जाहिरात शिकवली जायची.
पुनश्च

मी (पूर्णवेळ) लेखक कसा झालो?

शिवराज गोर्ले | 7 वर्षांपूर्वी

काय लिहिलं नाही मी? नाटक, चित्रपट, टीव्ही सिरियल, कथा, कादंबरी, व्यक्तिचित्रं, कविता, गीतं, विनोदी व प्रेरक साहित्य, स्तंभलेखन, संपादन, जाहिरातींसाठी कॉपीरायटिंगही.
वयम्

करियरची सापशिडी

'वयम्' प्रतिनिधी | 7 वर्षांपूर्वी

‘आपल्याला मिळालेले अपयश हे त्या कल्पनेचे अपयश आहे, आपले नाही.’ त्यामुळे, कल्पकतेने परिस्थिती स्वीकारून, अपयशाला घातक न मानता आणि यश हेच अंतिम सत्य हे गृहीत न धरता, धैर्याने उद्दिष्टाकडे वाटचाल करत राहावी.
पुनश्च

मी पाहिलेले व ऐकलेले अत्रे

मनोहर महादेव आळतेकर | 7 वर्षांपूर्वी

अत्र्यांना माणसांप्रमाणेच उत्कटाचा आणि भव्याचा हव्यास होता. त्यांना प्रत्येक गोष्ट प्रचंड लागे. यामुळेच अत्र्यांनी आपल्या नातवंडांची नावे भारदस्त व ऐसपैस ठेवली होती.
निवडक दिवाळी २०१८

डिलाइट विद्यापीठः विस्मृतीत गेलेला काळाचा तुकडा

अनिल शिदोरे | 7 वर्षांपूर्वी

मी ‘डिलाइट’ला पोहोचलो त्यावेळेस दिल्लीत इंदिरा गांधींचा पराभव होऊन मोरारजीभाई देसाई पंतप्रधान झाल्याला अवघे दोन-तीनच महिने झाले होतते. स्वातंत्र्य मिळून तीस वर्षे झाली होती. पहिला रोमॅन्टिसीझम आटायला लागला होता. आधी ‘जंजीर’, नंतर ‘दीवार’मधून अमिताभ त्याच्या सगळ्या जगावरचा राग व्यक्त करत होता. ‘इंडिया टुडे’ने नव्या युगाची पत्रकारित देशासमोर आणली होती. मुंबईला ग्रंथाली वाचक चळवळ आकार घेत असताना दलित मन व्यक्त व्हायला लागले होते. ‘घाशिराम कोतवाल’, ‘बाईंडर’ने महाराष्ट्र हडबडला होता. ‘सामना’, ‘सिंहासन’, ‘जैत रे जैत’नी मराठी सिनेमा नवी क्षितिजे शोधत होता. देशात काहीतरी वेगळे होणार आहे असे वाटायला लागले होते. नवे वेध लागत होते. महाराष्ट्र आणि सारा देशच कूस बदलत होता.
रुपवाणी

फेसलिफ्ट

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

विसाव्या शतकातील मुंबईचं एक प्रमुख वैशिष्टय म्हणजे गिरण्या आणि त्यात काम करणारे कामगार ! गिरणगावातील या कामगाराच्या कष्टांनी मुंबईत कापड उद्योग उभा राहिला, फोफावला. ऐंशीच्या दशकात झालेल्या कामगारांच्या संपाने गिरणगावाला संपवून टाकलं, कारखाने बंद झाले आणि हळूहळू त्या ठिकाणी टोलेजंग इमारती, मॉल उभे राहिले. आकाशाला भिडलेल्या या इमारतींनी गिरण्यांची व त्यात राबलेल्या कामगारांची उरली सुरली निशाणीही पुसून टाकली. मुंबईत झालेल्या या स्थित्यंतरावर मार्मिक भाष्य करणारा लघुपट निर्माण केला आहे विशाल मोरे याने.
पुनश्च

काँग्रेसचे घवघवीत यश...पण कधीचे?

गोपीनाथ गणेश तळवलकर | 7 वर्षांपूर्वी

टोकाला असलेल्या पंजाबांत कमीत कमी काँग्रेस-उमेदवार निवडून आले. याचे एक कारण पंजाबांत मुसलमान समाजाचे प्राबल्य हे तर खरेंच.
पुनश्च

नेहरूंनी केली नाणेफेक मोदींनी मारली सिक्सर!

राजेंद्र मणेरीकर | 7 वर्षांपूर्वी

आज जिला प्रत्यक्ष नियंत्रण रेषा म्हणतात तोपर्यंतचा भूभाग ‘आपला‘ करायला भारताला तब्बल अडीच वर्षे लागली.
पुनश्च

मराठी रेडिओ... सुधारत आहे की बिघडत आहे?

श्री. के. क्षीरसागर | 7 वर्षांपूर्वी

या माध्यमाचा उपयोग करणारे वक्ते तरी पोटाकरतां रेडिओवर जात नाहीत, इतकंच काय पण द्रव्यार्जनाच्या दृष्टीनंही रेडिओकडे पहात नाहीत.
निवडक दिवाळी २०१८

रमाकांत: एक खोल विवर

जयंत पवार | 7 वर्षांपूर्वी

या शहरातील गटारांची घाण उपसण्यातच ज्यांचा जन्म जातो अशाच एका सफाई कामगाराचे दुःख रेखाटणारी ‘रमाकांत एक खोल विवर ’ ही अंगावर काटा आणणारी कथा
पुनश्च

शंभर वर्षांपूर्वींचे चटकदार - तीर्थयात्रा वर्णन

द. के. केळकर | 7 वर्षांपूर्वी

सबंध ग्रंथांत पारतंत्र्याविषयी कोठेही चकार शब्द आलेला नाही. देवधर्म याविषयी अत्यादर पण पारतंत्र्याविषयी चुकूनसुद्धा चित्कार नाही.
मराठी प्रथम

पहिले ते मराठीकारण - धन्यवाद आदित्य ठाकरे!

डॉ. दीपक पवार | 7 वर्षांपूर्वी

मराठी समाजाने उद्धव आणि आदित्य ठाकरे यांची काळजी घेतली, पण हे दोघे मराठी समाजाची काळजी घेतायत का हा प्रश्न कोण विचारणार?
रुपवाणी

गर्ल्स......काय हे ?

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

बॉईज, बॉईज-२ आणि टकाटक च्या अभूतपूर्व यशानंतर अश्लिल विनोदी चित्रपटांच्या लाटेने ‘गर्ल्स्’ ह्या चित्रपटाच्या निमित्ताने आणखी उसळी घेतली आहे. सध्याचा मराठी चित्रपटांचा ट्रेण्ड हा एकतर ऐतिहासिक नाही तर अश्लिल-विनोदी चित्रपटांभोवती फिरतो आहे. गेल्या दोन तीन वर्षांपूर्वी सुप्रसिद्ध व्यक्तिमत्वांवर आधारित जीवनपट आणि जुन्या गाजलेल्या नाटकांवर आधारीत चित्रपट आले आणि चालले. त्यानंतर फर्जंद सारख्या ऐतिहासिक चित्रपटाने अनपेक्षितपणे उचल खाल्ली आणि त्यानंतर हिरकणी, फत्तेशिकस्त सारखे चित्रपट निर्माण झाले. पण, दादा कोंडकें स्टाईल संपुष्टात आल्यानंतर अचानक अनेक वर्षांनंतर बॉईज सारखा अश्लिल, विनोदी चित्रपटाने सिनेमागृहात प्रेक्षकांना ओढून आणले. आणि त्यानंतर ‘तो’ ट्रेंण्ड पुन्हा मार्केट मध्ये चालू झाला. त्यानंतर बॉईजचा दुसरा अवतार, त्यावर आणखी कळस म्हणजे टकाटक आणि आता बॉईजच्या टीमचा ‘गर्ल्स’ येऊ घातलाय.
पुनश्च

आठवड्याचा अग्रलेख- २१ ऑक्टोबर २०१९

सुधन्वा कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

आंतरराष्ट्रीय मुत्सद्देगिरी ही त्वचेच्या व्याधीसारखी असते. ती लवकर बरी होत नाही आणि या व्याधीने रुग्ण कधी दगावत नाही.
वयम्

कोण हुशार, कोण ढ?

डॉ. उज्ज्वला दळवी | 7 वर्षांपूर्वी

मूल जेव्हा पुस्तक वाचून किंवा व्हीडियो बघून एखादी गोष्ट शिकतं तेव्हा त्याच्या मेंदूचा एकदम पाठीमागचा भाग एकदम पुढच्या भागाला संदेश पाठवतो. तिथून मेंदूच्या पोटातल्या पाणघोड्यासारख्या भागाशी (hippocampus) संगनमत साधलं जातं आणि दृक्-शिक्षण होतं.
वयम्

पतंगाच्या रंगीत दुनियेत

क्रांती गोडबोले-पाटील | 6 वर्षांपूर्वी

विविध आकारचे, प्रकारचे पतंग आम्ही न्याहाळत होतोच शिवाय मांजा भरून घ्यायला बरीच मुलं, मोठी मानसं येत होती त्यामुळे मांजा मशीनवर कसा भरून दिला जातो हे ही आम्हाला बघता आले. मकर संक्र्नात जवळ आल्यामुळे पतंगाची दुकानं इकडे-तिकडे आम्ही पाहायचो परंतु आज आम्हांला प्रत्यक्षात आकर्षक पतंग कसे बनतात हे पाहता आल्यामुळे आम्ही सर्व आनंदात होतो.
वयम्

नैसर्गिक रंगात रंगलो आम्ही!

क्रांती गोडबोले-पाटील | 6 वर्षांपूर्वी

इको फ्रेंडली रंगात रसायनं नसतात. सर्व गोष्टी ह्या इको फ्रेंडली रंगात योग्य प्रमाणातच वापरलेल्या असतात यात रंगाचं प्रमाण हे अत्यल्प असते. इको फ्रेंडली रंगांचा सजीव सृष्टीवर कोणताही विपरीत परिणाम होत नाही. तसेच याचे डागही राहत नाहीत. होळीच्या वेळी हातगाडीवर  रंगाचे जे मोठे ढीग दिसतात ते रंग मात्र घातक असतात.
पुनश्च

भाऊराव माडखोलकर : एक बहुपेडी व्यक्तिमत्व

सुनील सुभेदार | 6 वर्षांपूर्वी

“माडखोलकर नसते, तर विदर्भाचा संयुक्त महाराष्ट्रात समावेश करण्याचा प्रश्न उपस्थित झाला नसता,” असे बापूजी अणे यांनी, राज्यपुनर्रचना आयोगापुढे साक्ष देताना म्हटलेले असले, तरी राजकारण हाही त्यांच्या बौद्धिक जीवनातील अग्रक्रमाचा विषय नव्हता.
मराठी प्रथम

संपादकीय - मराठी राज्याची साठोत्तरी कहाणी

डॉ. प्रकाश परब | 6 वर्षांपूर्वी

१९६० साली अस्तित्वात आलेले हे मराठी राज्य भविष्यात मराठीच राहील की नाही याची शंका यावी इतकी परिस्थिती हाताबाहेर गेलेली आहे.
पुनश्च

विसुभाऊ राजवाड्यांचे व्यक्तित्व

दि. वि. काळे | 6 वर्षांपूर्वी

राजवाड्यांची शास्त्रनिष्ठा ही केवळ बुद्धिनिष्ठा नसून जीवननिष्ठा होती; आणि या त्यांच्या निष्ठेच्या संबंधांत ते कोणत्याही प्रकारे प्रतारणा किंवा तडजोड करण्यास तयार नसल्यामुळेच त्यांच्या वर्तनांतील तुसडेपणा किंवा फटकळपणा प्रादुर्भूत होई.
पुनश्च

शाहीर दादा कोंडके आणि विच्छा

वि. ग. सातारकर | 6 वर्षांपूर्वी

‘विच्छा माझी पुरी करा’ने लोकनाट्यांच्या लोकप्रियतेचे उच्चांक मोडले. या वसंत सबनीसांच्या लोकनाट्यामुळे दादा कोंडके हे नांव महाराष्ट्रभर खऱ्या अर्थानें गाजूं लागले.
पुनश्च

इदंमम शरीरं

माधव आचवल | 6 वर्षांपूर्वी

मातीचं भांडं, मातीला मिळेल. हे अटळ सत्य खरंच. पण आज हे भांडं अभंग आहे. त्याला आकार आहे. त्यात सोनेरी बुडबुडे वर उठविणारी वारुणी काठोकाठ भरलेली आहे. जोपर्यंत हे पात्र हातात आहे तोपर्यंत ते घट्ट पकडून धरीन, पीत राहीन.
पुनश्च

असा आहे आमचा मराठवाडा

न. शे. पोहनेरकर | 6 वर्षांपूर्वी

धर्म, पंथ किंवा मतभेद या योगे मराठवाडा कधीच गांगरून गेला नाही. उबगला नाही. ज्याचे जे न्याय्य त्याला ते पोचते करीतच तो आलेला आहे. त्यांत त्याने कसूर केलेली नाही.
मराठी प्रथम

भाषाविचार - इंटरनॅशनल शाळांचं फॅड आणि प्रादेशिक भाषा (भाग-५)

डॉ. दीपक पवार | 6 वर्षांपूर्वी

पालक आपापल्या मुलांचा सुटासुटा विचार करीत असले तरी त्यांच्यात एक कळपाची मानसिकता देखील असते.
वयम्

शब्दांच्या जन्मकथा : वाचन

मंजिरी हसबनीस | 6 वर्षांपूर्वी

फार पूर्वी जेव्हा विटांवर लिखाण होत होतं, तेव्हा ग्रंथालयांना 'लिहिलेल्या विटांचं घर’ आणि ग्रंथपालाला 'लिहिलेल्या विटांचा अधिपती’ असं म्हटलं जायचं. सुमेरियात अशी विटांवर लिहिलेल्या पुस्तकांची ग्रंथालयं होती. तर इजिप्तमध्ये पॅपिरसवर लिहिलेल्या पुस्तकांची ग्रंथालयं होती. पॅपरिसांचे घर, विचारांचे औषध, मानसिक दवाखाना अशी अर्थपूर्ण नावं त्यांनी या ग्रंथालयांना दिलेली दिसतात. छापण्याच्या कलेनंतर मात्र या क्षेत्रात अफाट क्रांती घडून आली आणि वाचनकलेचा अफाट प्रसार सर्वत्र झाला. 
मराठी प्रथम

भाषाविचार - भाषिक संचित (भाग - ९)

डॉ. दीपक पवार | 6 वर्षांपूर्वी

पुस्तकं, ईबुक्स, ऑडिओ बुक्स, संकेतस्थळं, ब्लॉग्ज ही एकविसाव्या शतकातील नवी शस्त्रं आहेत. ज्या भाषकांकडे ती असतील त्यांचा निभाव लागेल
पुनश्च

परदेश प्रवास आणि भोजनभाऊ

स. गं. मालशे | 5 वर्षांपूर्वी

धर्म बुडेल या समजुतीखातर ज्यांनी विलायतेची वारी करण्याचे टाळले. स.गं. मालशे यांच्या या लेखात भारतीयांचे परदेश गमन आणि प्रायश्चित यांच्या सुरस आणि चित्तचक्षुचमत्कारिक कथा सांगितल्या आहेत.
वयम्

मासा व्हायचं, पान नाही !

डॉ. आनंद नाडकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

आराम केला ही चांगलीच गोष्ट आहे. आराम ही गरज असू शकते. थोडा जास्त आराम करणं ही फारतर चूक होती; तो गुन्हा नव्हता. गुन्ह्याला शिक्षा असते, चुकीची दुरुस्ती असते. त्यामुळे चुकीची दुरुस्ती करायची सुरुवात करावी. पण आरामाचं रूपांतर स्थितिशीलतेत (inertia) होऊ नये, याकडे लक्ष दिलं पाहिजे.
मराठी प्रथम

संपादकीय - मराठी शाळांसाठी पाहिजेत ऐसे शिवाजी अन् ऐसे मावळे!

साधना गोरे | 5 वर्षांपूर्वी

तेव्हाच, शिवजंयती, शिवराज्याभिषेक यांसारखे सोहळे दणक्यात साजऱ्या करणाऱ्या महाराष्ट्रातून - शिवाजी जन्माला येवो, पण तो दुसऱ्याच्या घरात - ही म्हण पुसली जाईल!
पुनश्च

प्रकाशनव्यवसायातील खाचखळगे

मुलाखत - वामनराव भट | 5 वर्षांपूर्वी

‘अभिनव प्रकाशन’चे श्री. वा. वि. भट यांची श्री. भानू शिरधनकर यांनी घेतलेली मुलाखत - प्रकाशक नवे लेखक जन्मास घालतो असे कधी कधी म्हटले जाते, त्यात किती तथ्य आहे?’’ मी विचारले.
मराठी प्रथम

संपादकीय – राज्याला समग्र भाषा धोरणाची गरज!

डॉ. प्रकाश परब | 5 वर्षांपूर्वी

मराठी ही महाराष्ट्राची राजभाषा म्हणून सर्व प्रगत क्षेत्रांत वापरायची असेल तर तिच्या वापराचे, विकासाचे लिखित धोरण आवश्यकच आहे.
पुनश्च

सुगंधी केळकर

भानू शिरधनकर | 5 वर्षांपूर्वी

एस. एच्. केळकर आणि कंपनीच्या मुलुंड येथील रासायनिक कारखान्याच्या आवारांत मी पाऊल टाकले तो मंद सुगंधाची एक हळुवार झुळुक वाऱ्याबरोबर अंगावर आली.
महा अनुभव

कुतूहलाचा गोष्टीवेल्हाळ धांडोळा - जानेवारी २०२१

सुहास कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

'इति-आदि’ या पुस्तकात आपल्या खाद्यसंस्कृतीचा आणि घरगुती वापरातील वस्तूंच्या इतिहासाचा धांडोळा घेण्यात आला आहे
महा अनुभव दिवाळी २०२०

ऑर्वेलच्या भयस्वप्नातील लोकशाही

राजेश्वरी देशपांडे | 5 वर्षांपूर्वी

लोकशाही समाजवादातील ऑर्वेलच्या याच भोंगळ गुंतवणुकीमुळे त्याच्या गाजलेल्या कादंबऱ्यांतील भयस्वप्नाचे चित्रणही टीकाकारांना कदाचित सरधोपट, अपुरे वाटते.
जडण-घडण

पुण्यातील महाराष्ट्र विद्यालयाची शताब्दी

डॉ. श्रीपाद जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

महाराष्ट्र विद्यालय ही शाळा शिक्षण क्षेत्रातील नंदादीप आहे. या शाळेच्या शंभर वर्षाच्या इतिहासाच्या नंदादीपाच्या प्रकाशात कोणत्याही शाळेला आपल्या भावी वाटचालीचा रस्ता नक्की दिसेल.
निवडक दिवाळी २०१८

बॉर्डरलगतचं जगणं

मुक्ता चैतन्य | 5 वर्षांपूर्वी

फिरोजपूर जिल्ह्यातलं हुसैनीवाला, जिथे भगतसिंग, राजगुरू आणि सुखदेव यांची समाधी आहे. या तिघांना फाशी दिल्यानंतर त्यांचे मृतदेह इंग्रजांनी हुसैनीवालापाशी ठेवले.
महा अनुभव

सरकारच्या नाकर्तेपणामुळेच आरोग्यव्यवस्था व्हेंटिलेटरवर

डॉ. अनंत फडके | 5 वर्षांपूर्वी

केंद्र सरकारद्वारे राष्ट्रीय उत्पन्नाच्या ३% रक्कम आरोग्यव्यवस्थेवर खर्च केली जाणं अपेक्षित आहे.
रुपवाणी

शमिक बंडोपाध्याय यांची मुलाखत

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

खास मुलाखत: शमिक बंद्योपाध्याय मुलाखतकार : डॉ. श्यामला वनारसे डॉ. शमिक बंद्योपाध्याय हे बंगालमधील ख्यातनाम समीक्षक आहेत, इंग्रजी साहित्य हा त्यांचा खास अभ्यासाचा विषय. भारतीय रंगभूमी, चित्रपट आणि कलाव्यवहार यांचेही ते ज्येष्ठ अभ्यासक आहेत. त्यांनी सेज पब्लिकेशन तर्फे भारतीय भाषातील नाटकांची अन्य भाषात पोचण्याचा मार्ग म्हणून अनेक संहितांची इंग्रजी भाषांतरे त्यांनी सेज प्रकाशनातर्फे प्रसिद्ध केली. सत्यजित राय यांचे आणि त्यांच्या कुटुंबाचे स्नेहसंबंध असल्याने त्यांनी राय यांचे काम जवळून पाहिले आहे, कलेचा खोलवर वेध घेण्याची त्यांची शैली खास आहे.
मराठी प्रथम

भाषाविचार - प्रसारमाध्यमांचा प्रादेशिक भाषांबद्दलचा अनाग्रह (भाग -१७)

डॉ. दीपक पवार | 5 वर्षांपूर्वी

गेल्या काही वर्षांमध्ये आपल्या असं लक्षात येतंय की, वर्तमानपत्रांची आणि इलेक्ट्रॉनिक माध्यमांची भाषा वेगाने बदलली आहे.
महा अनुभव

सेंट्रल व्हिस्टा : प्रकल्प काय, विरोध का?

युनिक फीचर्स | 5 वर्षांपूर्वी

नव्या सेंट्रल व्हिस्टामुळे गव्हर्नन्स अधिक वेगाने होईल आणि त्याचा फायदा पर्यायाने नागरिकांनाच होणार आहे, असा सरकारचा दावा आहे.
पुनश्च

तेल साम्राज्याचा इतिहास ( उत्तरार्ध )

मधु अभ्यंकर | 5 वर्षांपूर्वी

सुएझ वाहतूक सुरळीत चालू झाली तेव्हा अनेक तेलवाहू जहाजे आपोआपच ‘बेकार’ झाली व त्यांचे दर उतरले. या उतरलेल्या दरांचा फायदा घेऊन नव्या तेल कंपन्यांनी आपले विक्रीचे दरही खाली आणले.
मौज दिवाळी २०२०

एक दर्शन: अफगाणिस्तानचे

मिलिंद बोकील | 5 वर्षांपूर्वी

जगाच्या नकाशावर अशांत आणि धार्मिक पातळीवर अनेकविध घडामोडी चालू असणारा अफगाणिस्तानासारखा देश, त्याचं अंतरंग मिलिंद बोकीलांसारख्या सजग समाजभान असणाऱ्या लेखकाने प्रत्यक्ष भेटीतून उलगडले आहे.
मौज दिवाळी २०२०

पश्चिमेतील स्वरपहाट

नमिता देवीदयाल | 5 वर्षांपूर्वी

सतारनवाज विलायतखाँ नि त्यांचे बंधू इमरतखाँ या दोघांच्या नात्यातील हळव्या दुखऱ्या क्षणांना तरलतेने शब्दबद्ध केले आहे अंबरीश मिश्र यांनी, नमिता देवीदयाल यांच्या विलायतखाँवरील पुस्तकातील एका भागाच्या अनुवादातून.
पुनश्च

लोकहितवादी

अज्ञात | 5 वर्षांपूर्वी

भिक्षुकांच्या चौपद्र्या फुगविण्याऐवजी वृत्तपत्रे, छापखाने, ग्रंथसंग्रहालये, नव्या आधुनिक विद्या शिकविणाऱ्या शाळा स्थापन करण्यासाठी आपले द्रव्य उदार धनिकांनी वेचावे.
ललित दिवाळी २०२०

छायाचित्रणाचा प्रारंभकाळ

दीपक घारे | 5 वर्षांपूर्वी

छाया-चित्रणाच्या प्रारंभकाळातल्या छाया-चित्रांमुळे आपण आजही अचंबित होतो, सुखावतो आणि इतिहासातल्या अप्रिय घटनांनी स्तब्धही होतो. प्रत्येक माध्यमाची स्वतःची अशी एक ताकद असते. छायाचित्रकलेने ती सुरुवातीच्या काळातच सिद्ध केली होती.
ललित दिवाळी २०२०

असामान्यांच्या सर्वसामान्य जगण्याच्या खाणाखुणा

प्रवीण दशरथ बांदेकर | 5 वर्षांपूर्वी

मौखिक इतिहासातून अथवा एखाद्या जबाबदार व्यक्तीने जाणतेपणाने सांगितलेल्या आठवणींतून इतिहासातल्या अशा काही व्यक्तींची अशी काही आपल्याला चकित करणारी वेगळी रूपे आपण अनुभवू शकतो. अप्पासाहेबांच्या पुस्तकातूनही असंच तर दिसून येत नव्हतं का?
मौज दिवाळी २०२०

आई-बाबांची स्मृतिचित्रे

बालमोहन लिमये | 5 वर्षांपूर्वी

व्यक्तिचित्र हा साहित्यप्रकार हा एखाद्या व्यक्तिमत्त्वाचा केवळ एक शोध नसतो तर त्या त्या वेळच्या सामाजिक परिस्थितीवरही त्यातून अलगद प्रकाश पडत असतो.
पुनश्च

काळ्या आईचा पुत्र

मालतीबाई बेडेकर | 5 वर्षांपूर्वी

खेडुत हा भित्रा नसतो. तो भितो तो सत्तेला. एखादा अधिकारी खेड्यांत आला म्हणजे तो भितो. अधिकाऱ्याशी सामना देण्याइतके जाणतेपण आपल्यांत नाही ही त्याला जाणीव असते.
मौज दिवाळी २०२०

आदिवासी भागातील विकास : काय झालं, काय राहिलं?

हेरंब कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

गोदूताईंनी आदिवासींसाठी उभारलेल्या लढ्याचे स्मरण करावे नि गेल्या ५० वर्षांतील आदिवासींच्या जीवनातील विकासाचा सर्वांगीण वेध परिसंवादाच्या रूपात घ्यावा असे वाटले.
मराठी प्रथम

मराठी : व्यवहारभाषा आणि ज्ञानभाषा

डॉ. प्रकाश परब | 5 वर्षांपूर्वी

‘पूर्वदिव्य ज्यांचे त्यांना रम्य भावीकाळ’ असे म्हणून भाषेचा भविष्यकाळ उज्ज्वल होत नाही. त्यासाठी भाषेचा वर्तमान काळ घडवावा लागतो.
ललित दिवाळी २०२०

गगा

अंबरीश मिश्र | 5 वर्षांपूर्वी

‘नवर्‍याशी मतभेद झाल्यावर रांगणेकरांची भानुमती घर सोडते, कोकणात सासू-सासर्‍यांकडे जाते आणि ‘कुलवधू’ ठरते. इब्सेनची नोरा घर सोडते आणि बाहेरच्या अनोळखी जगात पाऊल ठेवते. भानुमती मात्र परंपरेची चौकट मोडत नाही. रांगणेकरांतला लेखक इतपतच बंड करू शकला काय?’
मौज दिवाळी २०२०

माझे(ही) बायोपिक

वसंत मिरासदार | 5 वर्षांपूर्वी

वलयांकित व्यक्तींच्या जोडीला समाजातील उपेक्षित, गरीब, तळागाळातील सामान्य माणसांच्या आयुष्यावरही बायोपिक्स निघत राहतील अशी आशा आणि इच्छा मी अनेकांजवळ अनेक वेळा व्यक्त केली होती.
ललित दिवाळी २०२०

पाडस : पुनर्भेट

वंदना बोकील-कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

‘पाडस’ या शीर्षकातली सूचकता तेव्हा अर्थातच जाणवली होती. पण आता ती जाणीव अधिक गहिरी झाली आहे, असं वाटतं. निरागस, मुक्त, निरभ्र बाल्य... जसं त्या पाडसाचंही संपलं आणि त्याचा पाडा झाला.
कुंडलीच्या भेटी बुद्धीचा परब्रह्म

३. कृत्रिम बुद्धिमत्तेचे ब्रम्हा-विष्णु-महेश

मनोज देशमुख | 5 वर्षांपूर्वी

मशीन लर्निंग या शाखेच्या अतिशय मूलभूत अशा तीन पद्धती आहेत १) Forecasting २) Optimisation आणि ३) Data Mining.
महा अनुभव

एलियट हिगिन्स: नव्या काळाचा, नव्या माध्यमाचा पत्रकार

निळू दामले | 5 वर्षांपूर्वी

फावल्या वेळात कुतुहलापोटी सुरू केलेल्या उद्योगातून इंटरनेटी जगतातले प्रसिद्ध पत्रकार बनलेल्या एलियट हिगिन्स यांच्याबद्दलचा हा लेख.
पुनश्च

‘लोकसत्ता’शी जडले नाते

जयंत साळगावकर | 5 वर्षांपूर्वी

गोखले ऑफिसात आले की पॅण्ट आणि बुशकोट किंवा शर्ट; जे असेल ते काढून ठेवीत आणि आतील पट्ट्या-पट्ट्यांची चौकडीची तोकडी पॅण्ट आणि बाह्या असलेला गंजीफ्रॉक घालून ऑफिसात बसत.
मराठी प्रथम

मातृभाषेतील शिक्षणाची राज्य शासनाकडूनच पायमल्ली

डॉ. प्रकाश परब | 5 वर्षांपूर्वी

शिक्षणाच्या सामाजिक विस्ताराबरोबर मराठीचे शैक्षणिक वापरक्षेत्र विस्तारण्याऐवजी संकोच पावताना दिसते आहे,
महा अनुभव

ग्रामीण विकासाचा नवा विचार महाराष्ट्र रुजवेल?

सुधीर शालिनी ब्रह्मे | 5 वर्षांपूर्वी

ग्रामीण भागातल्या अत्यावश्यक सुविधांचा अभाव कोव्हिडच्या साथीने पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. या पार्श्वभूमीवर ‘ग्रामीण विकासाच्या पुनर्रचने’चा विचार मांडणारा हा लेख.
महा अनुभव

ख्रिस्तिआन अमानपूर : टीव्हीतलं पुरुष वर्चस्व भेदणार्‍या पत्रकार

निळू दामले | 5 वर्षांपूर्वी

आधुनिक टीव्ही पत्रकारितेत मोठी उंची गाठलेल्या सीएनएनच्या ख्रिस्तिआन अमानपूर यांची या महिन्यात ओळख करून घेऊ.
कुंडलीच्या भेटी बुद्धीचा परब्रह्म

५. ज्योतिष अर्थात Forecasting

मनोज देशमुख | 5 वर्षांपूर्वी

म्हणजे लव्ह-कम-अरेंज्ड वगैरे आणि ते सांगत असताना नवर्‍याच्या चेहर्‍यावरचे भाव फोटो काढून घेणयसारखे असायचे.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

आयआयटीचे दिवस

सुबोध जावडेकर | 5 वर्षांपूर्वी

आपलं आहे तेच कसं छान आहे असा प्रचंड आत्मविश्वास आयआयटीयन्स बाळगतात. चांगली गोष्ट आपल्यापाशी असण्यापेक्षा आपल्यापाशी असलेली गोष्ट चांगली आहे हा विश्वास बाळगल्याने माणूस जास्त सुखी होत असावा.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

आज २००१ साली जयप्रकाश नारायण

निळू दामले | 5 वर्षांपूर्वी

जेपींना आंदोलनाच्या नेतृत्वपदी का बसवण्यात आलं? भारतीय मानस विचारांचे प्रभाव कमी स्वीकारतं, त्याला व्यक्तीची ओढ, आकर्षण फार असतं. गांधींचे विचार काय होते व ते योग्य होते की नाही याचा विचार करणारे गांधीवादी कमीच.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

मी चोवीस तास

अवधूत परळकर | 5 वर्षांपूर्वी

"पण दिवस मार्केटिंगचे आहेत. स्वतःचं घोडं पुढं दामटवलं नाही, तर आपण शर्यतीत मागे पडू, या विचारानं सगळे भयभीत झाले आहेत. या भयातून नवे अतिरेकी जन्माला येत आहेत."
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

प्रत्यक्षाहुनि प्रतिमा अद्भुत

भानू काळे | 5 वर्षांपूर्वी

'अदभुत' प्रतिमा केवळ भड़क चित्रणातूनच निर्माण होतात. असे नाही, तर घाईघाईन व्यापक निष्कर्ष काढण्याच्या माध्यमाच्या प्रवृत्तीतूनही त्या निर्माण होतात. सर्वेक्षणे अत्यंत अपुऱ्या माहितीवर आधारित असल्याने त्यांचे निष्कर्षही फसवेच असतात; पण वाचकांना मात्र काहीतरी 'महत्वाची माहिती मिळाल्यासारखे उगाचच वाटते.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

मधमाशा पाहाव्या पाळून..

सुचिता पडळकर | 5 वर्षांपूर्वी

मधमाशा म्हणजे कीटकांच्या दुनियेतील कुतूहलाचा खजिना. त्यांच्याबद्दलचं ज्ञान मिळावं, त्यांचा स्नेह मिळावा यासाठी केलेल्या धडपडीची ही गोष्ट.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

डिआन अरबस उपेक्षित वास्तवाची फोटोबखर

नितीन दादरावाला | 5 वर्षांपूर्वी

‘छायाचित्र म्हणजे गुपिताबद्दलचं गुपित. ते जितकं जास्त सांगायला जातं, तितकं आपल्याला त्याबद्दल कमी कळतं.’
पुनश्च

मराठेशाहींतील स्त्रियांची कर्तबगारी

रियासतकार गो. स. सरदेसाई | 5 वर्षांपूर्वी

जातीची मुसलमान स्त्री ब्राह्मण योध्यावर निःसीम प्रेम ठेवून शेवटी सती जाते हा योगायोग लोकोत्तर नव्हे काय?
वयम्

पतंग उडतो का? कसा?

डॉ. शरद काळे | 4 वर्षांपूर्वी

पतंग कोणत्या वेळी छान उडतो? पतंग उडविण्यासाठी योग्य वेळ कोणती? झाडांची पाने हलत असली व उजेड असला, तर ती वेळ योग्य समजायला हरकत नाही. जेव्हा इमारतीवर झेंडा फडकत असतो त्यावेळी वाऱ्याचा वेग ताशी १० ते २५ किलोमीटर एवढा असू शकतो व त्या वाहत्या वाऱ्यात पतंग अगदी छान उडू शकतो.
पुनश्च

प्रोफेसर बाळशास्त्री जांभेकर - भाग चौथा

श्री. ना. कर्नाटकी | 4 वर्षांपूर्वी

धर्म हा अंतःकरणाचा विषय आहे व तो आचरतांना लोकांच्या स्तुती निंदेकडे पाहण्याचे कारण नाही असे त्यांचे म्हणणे असे.
पुनश्च

पुणे अनाथ विद्यार्थी गृहाची ४५ वर्षे

वि.ब. केरूर | 4 वर्षांपूर्वी

मर्यादित साधने, प्रतिकूल परिस्थिति या सर्वांना तोंड देऊन गेली ३२ वर्षे पुणे अ. वि. गृहाने व्यापक राष्ट्रीय शिक्षणाचा हा अपूर्व प्रयोग चालवलेला आहे.
पुनश्च

बँकॉक ते कलकत्ता पायी प्रवास - भाग तिसरा

पुरुषोत्तम नागेश ओक | 2 वर्षांपूर्वी

मंडालेकडे जाणाऱ्या आगगाडीत स्थानिक लष्करी अधिकार्‍यांकडून आम्ही आमच्या तामिळ मित्रांद्वारें पास मिळवला.
Install on your iPad : tap and then add to homescreen