सभासद लॉगिन
नवीन सभासदत्व !


" संस्कृती " शब्द शोधाशी निगडित लेख


पुनश्च

कवितेची कथा

प्रल्हाद देशपांडे | 9 वर्षांपूर्वी

आजच्या या कविता रसास्वाद सदरातल्या तीनही कविता चुकवू नयेत अशाच. जे कवितेचे प्रेमी असतील त्यांना तर या कविता पुन्हा प्रेमात पाडतीलच पण या प्रेमाशी अनभिज्ञ असणाऱ्यांनी तर या नक्कीच वाचा. पण हा... इतके दिवस आपण या सुखाला का बरं पारखे राहिलो म्हणून विषाद वाटून घेऊ नका. कारण शेवटी 'जहाँ से जागे, वहीसे सबेरा' हेच खरं.
पुनश्च

बाबरी : जे दिसले तेच सांगितले

डॉ. के. के. मोहम्मद | 9 वर्षांपूर्वी

विषय तसा नाजूक असल्यामुळे पोस्ट टाकण्यापूर्वी गुगलकाकांना विचारलं. हे मोहम्मद गृहस्थ खरंच अस्तित्वात आहेत आणि वर उल्लेखलेली मतं त्यांचीच आहेत याची खात्री करून घेतली. whatsapp वर आलेली सदर पोस्ट खरी आहे. जिज्ञासूंनी त्यांच्या नावावरील लिंक क्लिक करावी.
पुनश्च

एक ‘कडक’ नाटक

संकलन | 8 वर्षांपूर्वी

पुनश्चच्या 'नाटक' रसास्वादात त्या काळात खूप गाजलेलं, वाजलेलं, बघताना लोकांच्या शेंड्यांना झिणझिण्या आणणारं कालातीत नाटक 'गिधाडं'. तेंडुलकरांनी वर्णन केलेली यातील पात्र प्रत्यक्षात असतील? नव्हे आहेतच. आपल्याच आजूबाजूला किंवा अगदी आपल्या आत सुद्धा.
तंबी दुराई-2018

तू आता १३६ वर्षे निवांत झोप !

तंबी दुराई | 8 वर्षांपूर्वी

आधी होते माकड त्याचा झाला मानव...हा डार्विनचा सिद्धांत आपण मुकाट मान्य केला होता. पण भाजपच्या केंद्रीय राज्यमंत्रिपदाचे ओझे झालेल्या सत्यपालसिंह यांना काही तो सिद्धांत पेलवला नाही. त्यांनी तो साफ नाकारला...आणि मग काय घडले...?
पुनश्च

मुहाफिज- एक देखणी आणि दर्जेदार खंत

श्रीकांत बोजेवार | 8 वर्षांपूर्वी

बुकर पुरस्काराचे नामांकन मिळालेल्या 'इन कस्टडी' या अनिता देसाई यांच्या पुस्तकावर आधारीत मुहाफिज या चित्रपटाची निर्मिती झाली. भाषा आणि संस्कृती काळानुरुप बदलली नाही तर लुप्त होण्याची शक्यता असते हे या चित्रपटात प्रभावीपणे दाखवले आहे,
निवडक दिवाळी २०१८

सेन आणि नॉनसेन्स

शरद वर्दे | 7 वर्षांपूर्वी

माझा विश्वासच बसला नाही. मी आ वासून पाहातच राहिलो. विजोड जोडपी मी बरीच पाहिली होती. पण कोणत्याच अंगाने अनुरूप नसलेलं दांपत्य प्रथमच पाहिलं.
रुपवाणी

लतादीदीचा त्रागा आणि विजय आनंदची दिलदारी...!

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

रागावणे हा मानवी स्वभावाचा सहज धर्म आहे. स्वभावच रागीट असणे आणि एकाद्या गोष्टीचा प्रतिक्रियात्मक राग येणे या पुन्हा भिन्न गोष्टी आहेत. लता मंगेशकर जेव्हा एकाद्या गोष्टीवर खरोखरच पुन्हा पुनः रागावतात तेव्हा त्यात गांभीर्य असते
वयम्

डॉ. अरुणा ढेरे यांचा अप्रतिम लेख... खास मुला-पालकांसाठी !

अरुणा ढेरे | 7 वर्षांपूर्वी

प्रेम आणि माया यांनी भरून गेलेले ते वातावरण होते. एकदा कधीतरी तिन्हीसांजेला आजी मुलांना घेऊन अंगणात बसली होती.आवळीचे सावळे झाड माथ्यावर होते. मुले गोष्टी करत होती, गाणी म्हणत होती.
पुनश्च

मनस्वी माणूस

कुमार केतकर | 7 वर्षांपूर्वी

श्रीगमांना हा संवाद अभिप्रेत होता. माजगावकर निराशावादी नव्हते. ‘कुठे स्वातंत्र्य-कुणा स्वातंत्र्य’ असल्या आक्रोशात ते कधीही सामील झाले नाहीत.
निवडक दिवाळी २०१८

बाहेरून आले,आपलेच झाले

मकरंद जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

गंमत म्हणजे पिझ्झा जसा बाहेरून म्हणजे इटलीहून व्हाया अमेरिका आपल्या देशात आला आणि तुमच्या पिढीचा आवडता बनला,तशा आणखी काही गोष्टी आहेत की ज्यांनी शेकडो वर्षांपूर्वी आपल्या देशात प्रवेश केला आणि आज ते आपल्या स्वयंपाकघरातले कायमचे मेंबर झाले आहेत. नावंच सांगायची तर मिरची,टोमॅटो,कॉफी,बटाटा,साबुदाणा,रताळे,शेंगदाणा हे सगळे पदार्थ चक्क इंपोर्टेड म्हणजे परदेशातून आलेले आहेत
पुनश्च

खरी भाषाशुद्धी आणि तिचे खरे वैरी

श्री. के. क्षीरसागर | 7 वर्षांपूर्वी

नवीन शब्द बनविण्यापेक्षा योग्य शब्द योग्य ठिकाणी योजणे यातच खरे नैपुण्य आहे आणि अर्थगांभीर्यहीन शब्द तयार करण्यात पुरुषार्थ तर काहीच नाही.
पुनश्च

हिंदी वाक्यम्‌ प्रमाणम्‌!

सलील कुळकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

हिंदीच्या वाढत्या प्रभावामुळे आपण ‘गाणं बोल’ (गाणं म्हण), ‘गोष्ट बोल’ (गोष्ट सांग), ‘नाव बोल’ (नाव सांग), ‘आवाज दे’ (हाक मार, बोलाव, हाळी दे)
निवडक दिवाळी २०१८

अवस्थांतर ...

माधवी भट | 7 वर्षांपूर्वी

ठाकुरमा जेव्हा आपला इवला संसार वाचवत इथवर ,इतक्या लांब आल्या असतील तेव्हा त्या फार तर सोळा सतरा वर्षांच्या असतील. इतक्या कोवळ्या मुलीच्या मनात काय काय अर्धवट कोवळं राहून गेलं असेल. ज्या ठिकाणी त्या खेळल्या , वाढल्या तो प्रदेश , बागा , तिथली गाणी , समुद्र आणि तिथला त्यांचा विवाह..तिथेच त्यांनी काकीमांना जन्म दिलेला.. आत्ताशी कुठे त्यांचा संसार उमलू , फुलू लागला असेल आणि लगेच असं सगळं ठेवून निघून जाताना त्यांच्या मनात किती प्रश्न आले असतील ? किती वेदना झाल्या असतील ? मात्र जीव महत्वाचा. तो वाचवत एकमेकांचा हात धरत ही मंडळी सुरक्षित जागा शोधत आली
पुनश्च

यात्रा पुढे सरकताना !

गणेश कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

तर गाडीला उशीर म्हणजे स्वतःच्या कुठल्याही कार्यक्रमांना जागा नाही. इंजिनमध्ये टॉयलेट, बेसिन नसतं. मलमूत्र-विसर्जन करण्याची कुठलीही व्यवस्था नाही.
निवडक दिवाळी २०१८

ग्रामीण बोलींचा सांस्कृतिक आविष्कार

वसंत बोधे | 7 वर्षांपूर्वी

या कष्टकरी माणसांच्या रक्तातच भाषा असते. ती आतून फुलून अशी आगीसारखी फरारत येते. खतमाती खावून पिक जोमात आले की शेतकरी म्हणतो, “काय पिक बसलंय! आग लागलीया आग!” रब्बी हंगामातला जुंधळा खराब आला तर म्हणणार, “यंदा पिकात काय दम न्हाय. व्हल्याच्या टाळक्या येवढं कणीस बसलंय. धन्याचं ताँड गड्याकडं अन् रेडक्याचं ताँड वड्याकडं अशी अवस्था झालीय.”
पुनश्च

मत कोणाला देणार? पक्षाचा उमेदवार, की स्वतंत्र उमेदवार?

गो. वि. देशमुख | 7 वर्षांपूर्वी

ह्या आरोळ्या पोकळ असून त्यांच्या पाठीमागे अल्पसंख्यांकांकरीता कळकळ किंवा हिंदु स्त्रीदाक्षिण्याची तळमळ नसून निवडणूक खेळण्याचाच तो एक डाव आहे हे दिसून येईल.
रुपवाणी

नेटफ्लिक्स रिलीज- नवीन टेरिटरी..

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

नेटफ्लिक्सच्या माध्यमातून आपला चित्रपट जगभरातील अनेक देशांत थेट घरात पोहचत असेल आणि त्या प्रक्षेपणाच्या हक्काची चांगली किंमत मिळत असेल तर या नवीन माध्यमाचा स्वीकार करणे हा झाला व्यवहार्य मार्ग.
पुनश्च

'नवा सुधारक' सुरु करताना...

दि. य. देशपांडे | 7 वर्षांपूर्वी

आगरकरांनी महाराष्ट्रात विवेकवादी सर्वांगीण सुधारणावादाची मुहूर्तमेढ रोवली, पण त्यांच्या अकाली निधनामुळे त्यांनी केलेले काम छिन्नभिन्न होऊन गेले.
निवडक दिवाळी २०१८

इंग्रजीची मास्तरकी

छाया महाजन | 7 वर्षांपूर्वी

तेव्हा गी द मोपासाची ‘नेकलेस’ ही कथा शिकवण्यात आनंद न वाटला तरच नवल. मुलांना पहिल्यांदा या फ्रेंच नावाचा उच्चार शिकवणं ही कसरत. मग आमची गाडी अडली ती ‘द बॉल’ या शब्दावर. त्याचा ढोबळ अर्थ ‘पार्टी’ असा सांगितला खरा; पण त्यात शांत, सौम्य संगीतावरचे नृत्य हे अपेक्षित आहे. आपल्याकडे पार्टीचा आधुनिक अवतार म्हणजे ढँ ढँ वाजणारी गाणी आणि डी जे आणि दारूचा सर्रास वापर असा आहे. तो येथे अभिप्रेत नाही.युरोपियन कपड्यांची पद्धतही वेगळी. शिवाय बॉल्स हे राजे, उमराव आयोजित करत. त्यासाठी सजवलेले अतिप्रशस्त हॉल्स असत, हे बरेच सांगून मी थोडी थकले. पण तरीही ती संकल्पना त्या सुंदर निमुळत्या कमरेच्या कुमारिका (अर्थात् कोर्सेट्स् किती ओढून कमरेवर ताणून बसवतात, हे पाहिल्यावर ‘नको तो सुंदर गाउन घालणं’ असंच वाटतं!) त्या त्यांच्या नाजूक हातांनी हलकेच फुलपाखरासारखा गाउन उचलत टाकणारी पावलं, हे शब्दात सांगता येतं; पण दरवेळी त्याला दृश्यात्मकता येतेच असं नाही.मला आठवतं, मी सिलॅबस प्लॅनिंगच्या वेळी मराठी मुलामुलींना चित्रांनी नव्हे, तर चित्रफितीच्या साह्यानं इंग्रजी शिकवावं, असं सुचवलं होतं.
मराठी प्रथम

संपादकीय - ओळख भाषेची, मराठी महाराष्ट्राची!

डॉ. प्रकाश परब | 7 वर्षांपूर्वी

मराठीहिताचा दावा करणाऱ्या शिवसेनेने, मनसेने मराठी भाषेचे धोरण जाहीर करा नाहीतर खुर्च्या खाली करा असा आग्रह धरल्याचे कोणी ऐकले आहे काय?
निवडक दिवाळी २०१८

‘स्वाधीन’ विदुषीचे मनोज्ञ चिंतन

विनय हर्डीकर | 7 वर्षांपूर्वी

राज्यसंस्था आवश्यक आहे म्हणून त्या-त्या काळातले शासनही आवश्यकच असते. या फसवणुकीच्या भूमिकेचे सडेतोड खंडन करून “तेव्हा शासनाचा प्रत्यक्ष व्यवहार पाहून व तपासून आणि खऱ्या हेतूचा कयास बांधूनच शासनाशी व पर्यायानी राज्यसंस्थेशी काय ते सहकार्य केले पाहिजे”, असा स्पष्ट इशारा त्यांनी दिला आहे. राज्यसंस्था आणि संस्कृती व स्वातंत्र्याचे मूल्य, स्वातंत्र्य, समता व उदारमतवाद हेही विषय त्यांनी विचारात घेतले आणि उदारमतवाद हा शब्द गढूळ झाला असल्याची टिप्पणी केली आहे. या विचारपरंपरेचे मुख्य आधार म्हणजे व्यक्तिस्वातंत्र्य आणि समानता यांच्या आचरणामध्ये येणारे प्रश्न त्यांनी विचारात घेऊन समाजातील रंजल्या-गांजलेल्यांचे प्रश्न सोडविण्यासाठी एकेकट्या व्यक्तीचे स्वातंत्र्य जरा बाजूला ठेवले तर काय हरकत आहे, ही भूमिकाही खोडून काढली आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

अदिती अखिलाची गोष्ट

रविंद्र रुक्मिणी पंढरीनाथ | 7 वर्षांपूर्वी

ह्या एकटेपणाला घाबरून माणसं लग्न करीत असतील का? किंवा मग प्रेम वगैरे? पण मग पुन्हा एकटेपण हवंसं वाटलं तर काय? ते जवळचं, आपलं वगैरे माणूस राहू देईल पुन्हा आपल्याला एकटं? जाऊन बसेल आपण बोलावलं पुन्हा, तर येता यावं इतपत दूर, पण तरीही हाकेच्या अंतरावर? पण मग त्या माणसाबरोबर येणारा सगळा गोतावळा? साधनेला एकटं रहावसं वाटत असेल, तेव्हा ती काय बरं करत असेल? की गर्दीत राहून ती एकटं राहणंच विसरून गेली असेल? पण हे कसं शक्य आहे? प्रत्येकाला दिवसभरात केव्हातरी आपल्या स्वतःसोबत केव्हातरी आपल्या स्वतःसोबत राहावसं वाटणं ही त्याची गरज नाही का, अगदी जीवनावश्यक म्हणावी अशी?
रुपवाणी

मराठी अभिनेत्रींची धाडसी दृश्ये

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

आज काळ बराच पुढे सरकला आहे. सामाजिक, सांस्कृतिक, राजकीय, आर्थिक, क्रीडा, माध्यम, लैंगिक अशा अनेक स्तरांवर कमालीचे बदल होत गेले. दरम्यान अधेमधे अशी काही 'मराठी अभिनेत्रींची धाडसी दृश्ये ' अथवा अंगप्रदर्शन अशा गोष्टी गाजल्या. काही पटकन मागे सरकल्या तर काही तारकाना खरोखरच मानसिक त्रास झाला.
मराठी प्रथम

मराठीसाठी व्यापक लोकलढ्याची गरज

डॉ. श्रीपाद भालचंद्र जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

मराठीच्या विकासाचा अनुशेष भरून काढण्यासाठी सरकारला भाग पाडावे म्हणून आपणही या लोकलढ्यात सामील होणार?
पुनश्च

बाराशे वर्षांत न सुटलेला हिंदु मुसलमान प्रश्न

त्र्यं. शं. शेजवलकर | 7 वर्षांपूर्वी

चारशे वर्षांचा झगडा चालल्यानंतर हिंदूंच्या मनावर सहजच मुसलमानांच्या वरचढपणाची छाप बसली, आणि राज्याच्या बाबत आवश्यक असलेल्या गुणांत मुसलमान वरचढ होतेही.
निवडक दिवाळी २०१८

माणसांनी हरवलेली माया

मिलिंद बोकिल | 7 वर्षांपूर्वी

त्या सगळ्याकडे बघताना मन विषण्णतेने भरून गेले. जी संस्कारित होते तिला संस्कृती म्हणतात; पण खरेतर जी सतत चालू राहते. जिला सातत्या असते तिलाच संस्कृती म्हणायला पाहिजे. जिथे माणसे नाहीत तिथे कसली आली आहे संस्कृती? तिथे नुसते दगड आणि माती. हे अवशेष जतन करून ठेवले आहेत खरे, पण ती माणसे तिथे असती तरच त्यांना अर्थ होता. काही तुरळक माया वस्त्या शिल्लक असतील आणि जुन्या लोकांचे संकरित वंशज तिथे राहत असतील, पण ते खरे लोक मात्र काळाच्या उदरात गडप झालेले आहेत. आणि त्यांच्याबरोबरच त्यांची सगळी समजूत, त्यांची भाषा,  त्यांचे साहित्य, त्यांची गाणी, त्यांचे अध्यात्म, त्यांचा जगाविषयीचा दृष्टिकोन हे सगळेच नाहीसे झालेले आहे. हे लोक आज असते तर किती बहार आली असती!
रुपवाणी

ऋतुपर्णो घोषला आठवताना / चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

अभिजात बंगाली चित्रपटांचा वारसा जपणा-या ऋतुपर्णो घोष या प्रतिभावान दिग्दर्शकाचा ३० मे २०१३ ला अकाली अंत झाला. त्याच्या दिग्दर्शकीय कारकिर्दीचा संतोष पाठारे यांनी घेतलेला वेध
निवडक दिवाळी २०१८

भुसावळ—दिल्ली एक ट्रेन, सहा राज्यं

विनय खंडागळे | 7 वर्षांपूर्वी

ट्रेनमधल्या बऱ्याचशा प्रवाशांना गप्पा मारायला आवडतं. तिथे संवाद सुरू करणं अवघड गोष्ट नसते. प्रवासात भिन्न राज्य, संस्कृती, भाषा, नोकरी, व्यवसाय असलेले लोक भेटतात. सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे प्रत्येकाजवळ असतं अनुभवांचं भलं मोठं गाठोडं. सचखंड एक्स्प्रेसमध्ये बरेचसे प्रवासी पंजाबी असायचे. पंजाबी माणूस मुळातच दिलदार. त्यांच्याच शब्दांत सांगायचं झालं, तर ‘हमारा पेट और दिल बहोत बड़ा होता है।’ ट्रेनमध्ये पुरीभाजी, चहा, फळं, चणे-फुटाणे, संत्रा गोळ्या... काहीही विकायला येऊ द्या, पंजाबी परिवार त्या विक्रेत्याला विन्मुख परत पाठवणार नाही. एवढं खाऊनही जेवणाचा डबा उघडणार (अन् तो सहप्रवाशांना आग्रहाने खायला लावणार).
निवडक दिवाळी २०१८

डिलाइट विद्यापीठः विस्मृतीत गेलेला काळाचा तुकडा

अनिल शिदोरे | 7 वर्षांपूर्वी

मी ‘डिलाइट’ला पोहोचलो त्यावेळेस दिल्लीत इंदिरा गांधींचा पराभव होऊन मोरारजीभाई देसाई पंतप्रधान झाल्याला अवघे दोन-तीनच महिने झाले होतते. स्वातंत्र्य मिळून तीस वर्षे झाली होती. पहिला रोमॅन्टिसीझम आटायला लागला होता. आधी ‘जंजीर’, नंतर ‘दीवार’मधून अमिताभ त्याच्या सगळ्या जगावरचा राग व्यक्त करत होता. ‘इंडिया टुडे’ने नव्या युगाची पत्रकारित देशासमोर आणली होती. मुंबईला ग्रंथाली वाचक चळवळ आकार घेत असताना दलित मन व्यक्त व्हायला लागले होते. ‘घाशिराम कोतवाल’, ‘बाईंडर’ने महाराष्ट्र हडबडला होता. ‘सामना’, ‘सिंहासन’, ‘जैत रे जैत’नी मराठी सिनेमा नवी क्षितिजे शोधत होता. देशात काहीतरी वेगळे होणार आहे असे वाटायला लागले होते. नवे वेध लागत होते. महाराष्ट्र आणि सारा देशच कूस बदलत होता.
पुनश्च

सत्यकथा- अखेरच्या घरघरीची वेदना

श्री. पु. भागवत | 7 वर्षांपूर्वी

अशा नियतकालिकांचा वाचक आणि ग्राहक मर्यादित, आणि त्या मर्यादित ग्राहकांवरच अनेक विशेष स्वरूपाची नियतकालिके हक्क सांगत असतात.
रुपवाणी

तेरे बिना जिंदगी से......

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

पंचम उर्फ आर डी बर्मन आज हयात असते तर कालच्या २९ जून रोजी ते ८० वर्षांचे झाले असते. त्यांच्या कालातीत संगीताच्या या काही सूरेल आठवणी..
रुपवाणी

चित्रस्मृती ''परवाना ' फस्ट रनचा आणि रिपिट रनचा....''

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

सिनेमाच्या जगातील असंख्य तरी गोष्टींबद्दल तुम्ही/आम्ही/खरं तर कोणीही असेच का असे न विचारलेले अधिकच चांगले.  जे जे घडतय त्याचे मात्र निश्चित काही अर्थ अथवा निष्कर्ष असतातच...
रुपवाणी

चित्रपटीय वास्तवातल्या बदलाची वाटचाल

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

कलेमागची मूळ प्रेरणा ही जीवनाची,वास्तवाची नोंद घेणं, त्यावर भाष्य करणं, आपल्या कल्पनेतून एक प्रतिविश्व तयार करणं हीच राहिली आहे. पूर्वैतिहासिक काळात गुहांच्या भिंतीवर आपल्या शौर्याच्या ,शिकारीच्या मोहिमा नोंदवणा-या आदिमानवापासून थेट १९व्या शतकात फोटोग्राफीचा शोध लागेपर्यंत कलेच्या निर्मितीमागचा हा प्रमुख हेतु होता. चित्रकलेत  बदलत जाणा-या तंत्राचा विकास हा या चित्रांचा अंतिम परिणाम ख-यासारखा कसा वाटू शकेलया वरच आधारलेला होता. चित्रांमधला तपशील़, त्यातला छायाप्रकाशाचा खेळ, एकूण दृश्यसंकल्पना , हे सारं वास्तवाच्या अधिकाधिक जवळ कसं जाता येईल या खटपटीतून ठरत गेलंं होतं. त्यात मांडल्या जाणा-या आशयात ऐतिहासिक नोंदी, निसर्गदृश्य , धर्मग्रंथां मधले दाखले अशा विविध कल्पनांची आयात जरूर होती, पण त्यात वापरल्या जाणा-या दृश्यभाषेला आधार हा वास्तवाचाच होता. पण फोटोग्राफीचा शोध लागला आणि हे चित्र(!) बदललं .
रुपवाणी

चित्रस्मृती - रामसेबंधूंचा असाही एक जोरका धक्का धीरेसे लगे....

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

हिंदी चित्रपटसृष्टीतील काही धक्के खूप वेगळे आणि आश्चर्याचे असतात म्हणून.... हीच तर सिनेमाच्या जगाची गंमत आहे.
मराठी प्रथम

भवन्स महाविद्यालयात आषाढीनिमित्त मराठीची मांदियाळी

भगवान येडगे | 7 वर्षांपूर्वी

आपापल्या महाविद्यालयांत आयोजित केलेल्या कार्यक्रमांचा वृत्तांत छायाचित्रांसह आम्हांला खालील पत्त्यावर पाठवावा.
रुपवाणी

चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

सत्तरच्या दशकात शुक्रवारी प्रदर्शित होत असलेल्या नवीन चित्रपटाच्या आगाऊ तिकीट विक्रीला सोमवारी लागणारी रांग ज्यांनी अनुभवलीय त्यांना त्यातला थरार, रोमांच, धाकधूक याची खूपच चांगली कल्पना असेल..... काही जण एव्हाना आपापल्या आठवणीत गेलेही असतील.
पुनश्च

काँग्रेसचे घवघवीत यश...पण कधीचे?

गोपीनाथ गणेश तळवलकर | 7 वर्षांपूर्वी

टोकाला असलेल्या पंजाबांत कमीत कमी काँग्रेस-उमेदवार निवडून आले. याचे एक कारण पंजाबांत मुसलमान समाजाचे प्राबल्य हे तर खरेंच.
मराठी प्रथम

शब्दांच्या पाऊलखुणा - गोष्ट मातीची! (भाग - एक)

साधना गोरे | 7 वर्षांपूर्वी

आईकडील मामा, मावशी या नात्यांतही मातृकाचा भाव असल्याने बऱ्याच भारतीय भाषांमध्ये त्यात साम्य असलेले दिसते.
रुपवाणी

द बँड्स व्हिजिट

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

अरबी भाषेत 'प' ऐवजी 'ब' चा वापर केला जातो. त्यामुळे गोंधळ होउन ते पेटा तिकवा ऐवजी वाळवंटी प्रदेशातील बेट हतीकवा या शहरात जातात. आधीच नवखे त्यात हिब्रू भाषा येत नसल्याने त्यांची पंचाईत होते. जवळ पुरेसे पैसेही नाहीत. एका रेस्टॉरंटमध्ये चौकशी करताना कळतं की थेट दुसऱ्या दिवशी सकाळी बस आहे. आता काय करायचं ?
पुनश्च

माझ्या आठवणीतलं लालबाग आणि लालबागचा गणेशोत्सव..

नितीन साळुंखे | 7 वर्षांपूर्वी

सध्या ‘लालबागचा राजा’ नांवाने सुप्रसिद्ध असणारा गणपती माझ्या लहानपणी लालबाग मार्केटचा गणपती म्हणून ओळखला जायचा
रुपवाणी

इट :  चॅप्टर टू - परिणामातही दुय्यम

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

    २०१७ मधे स्टीवन किंगच्या १९८६ मधे लिहिलेल्या आणि त्याच्या साहित्यातल्या सर्वात महत्वाच्या पुस्तकांमधली एक मानली जाणाऱ्या कादंबरीवर सिनेमा आला तेव्हा चाहते  जरा काळजीतच होते. एकतर ही कादंबरी हजार, जवळजवळ अकराशे पानांची. भयकथा हे त्याचं वरवरचं रुप असलं, तरी त्यापलीकडे अनेक गोष्टींना कवेत घेणारी. नॉस्टॅल्जिआ, अमेरिकन संस्कृती आणि समाज, सामाजिक अन्याय, वर्णद्वेष, लहान मुलांचं विश्व   आणि त्यात होणारे बदल, भूतकाळचं सावट, अशा अनेक थीम्स त्यात विणलेल्या.
मराठी प्रथम

साकेत महाविद्यालयात रंगला श्रावण महोत्सव!

प्रा. प्रिया नेरलेकर | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्या महाविद्यालयात आयोजित केलेल्या कार्यक्रमांचा वृत्तांत छायाचित्रांसह आम्हांला खालील पत्त्यावर पाठवावा.
मराठी प्रथम

रामनिरंजन झुनझुनवाला महाविद्यालय आणि मराठी अभ्यास केंद्र यांचा संयुक्त उपक्रम

डॉ. नीलांबरी कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

मराठी डिजिटल  माध्यमांचा वापर करायचा तर मराठी टंकलेखन करता येणे ही पहिली अट आहे.
रुपवाणी

बरान - माजिद मजिदी

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

बरानचा अर्थ पाऊस.तिचं नाव बरान असतं...लतीफ हा लेट लतीफ नसतो पण होतो. ठरवला जाण्यासाठी बहुधा. नाही पडला तरी किंवा न पडला तरी पावसाची वाट पाहणारा... म्हणजे तो जे करतोय ते प्रेमातल्या त्याग नावाच्या फिल्म गोष्टी पैक्षा किती तरी पुढचं प्रामाणिक आहे याची जाणीव नसलेला. किवा हे जे आहे ते प्रेम आहे तेही न समजणारा.यंदा मान्सुन लांबतोय. पडला तरी, नाही पडला तरी तो धुवून काढणारच आहे.
मराठी प्रथम

पहिले ते मराठीकारण - मनसेचं इंजिन नेमकं अडलं कुठे?

डॉ. दीपक पवार | 7 वर्षांपूर्वी

मनसेचं राजकारण हे काहीसं शिवाजी पार्ककेंद्री आणि शिवाजी पार्क हाच महाराष्ट्र आहे, असं मानून केलेलं राजकारण आहे.
वयम्

आपलाही Thanks Giving

शुभदा चौकर | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्याकडे दिवाळीला आपण केवळ घरातच नाही तर दारात, आवारात पणत्या, आकाशकंदील लावतो, रांगोळ्या काढतो. का, तर आपल्या घरातला आनंद आणि प्रकाश इतरांपर्यंत पोचावा, सर्वत्र पसरावा. आपले जीवन आपल्या भोवतालाशी जोडलेले असते. त्या भोवतालाबद्दलची कृतज्ञता व्यक्त करण्यासाठी आपण परिसर  पणत्यांनी व रांगोळ्यांनी सजवतो. आपण दिवाळीला नवे कपडे घालतो, फराळाचा आनंद लुटतो, सुट्टीचा आनंद उपभोगतो. पण दिवाळीतील ThanksGiving ची भावना जरा अधिक जाणीवपूर्वक समजून घेतली की दिवाळीचे निमित्त साधून आपण ThanksGiving साजरे करू शकू. बघा, पटतंय का!  
रुपवाणी

सिनेमाविश्वाची अनोखी सफर !

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

 मीडिया स्टुडंट्सनी स्टडी टूरच्या नावावर चालणाऱ्या छाछुगिरी ऐवजी इथे भेट द्यावी, नोट्स काढाव्यात, डाॅक्युमेंटरी कराव्यात. यावर लिहावं. हे संग्रहालय सिनेमाचा लाईव्ह डेमो आहे. सिनेमाचा पुरेपूर अभ्यास इथं होऊ शकतो. इथे पिकनिकसाठी येऊ नये, समृद्ध होण्यासाठी यावं.
मराठी प्रथम

निस्त्याकाच्या चवीप्रमाणे बदलते मालवणी!

डॉ. गोविंद काजरेकर | 6 वर्षांपूर्वी

साहित्यनिर्मिती वा तत्सम व्यवहारांसाठी बोलीचा वापर वाढविणे हे बोलीच्या विकासासाठी महत्त्वपूर्ण योगदान ठरू शकेल.
रुपवाणी

समांतर चित्रपटाच्या प्रदर्शनापुढची बदलती आव्हाने...

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

समांतर चित्रपटाची वाटचाल अशी आव्हानात्मक परिस्थितीत सुरु झाली. एनएफडीसी अर्थात फिल्म फेडरेशन डेव्हलपमेंट ऑफ इंडियाचे या चित्रपटांना सहकार्य असले तरी अशा चित्रपटांना थिएटर मिळणे गरजेचे  होते. सत्तरच्या दशकात पूर्वार्धात राजेश खन्नाच्या तर उत्तरार्धात अमिताभ बच्चनच्या चित्रपटांनी गल्ला पेटीवर धुमाकूळ घातला असताना आशयघन समांतर चित्रपटांना विविध चित्रपट महोत्सव, फिल्म सोसायटी खेळ यात हुकमी ऑडियन्स असला तरी त्याचे रितसर प्रदर्शनही गरजेचे होते.
वयम्

भेद सारे मावळू द्या...

शुभदा चौकर | 6 वर्षांपूर्वी

कुणाला अपमानास्पद वाटेल किंवा त्यांच्या मनाला टोचेल असे टोमणे मारणे, छेड काढणे असे प्रकार रस्त्यात, चौकात, मैदानात सर्रास घडताना दिसतात. हे नुसते चुकीचे नाही, तर हा गुन्हा आहे. पण अनेकजण मित्र-मैत्रिणींच्या घोळक्यात असताना, केवळ त्यांच्यातील एक बनून राहायला हवे म्हणून, जे होते ते चालवून घेतात. अशाने आपण त्या व्यक्तीचा अपमान तर करतोच, पण हीन वृत्ती पसरवायला कारणीभूत होतो. त्यातूनच विकृती घडू शकते.
रुपवाणी

संस्कृतीला तंत्रज्ञानाची कास

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

आपल्या दैनंदिन आयुष्यामध्ये डिजिटल तंत्रज्ञान आणि त्याचा वापर हे आता एक अविभाज्य अंग बनले आहे. आपल्या हाताला आणि किंबहुना डोक्याला मोबाईल अक्षरश: चिकटला आहे. दर काही मिनिटांनी मोबाईल चेक केल्याशिवाय आपल्याला चैन पडत नाही. दिवसातून कित्येक तास शरीराने आणि मनाने आपण मोबाईलमध्ये गुंतलेलो असतो. अशा वेळी जगभरातील संग्रहालये आणि आर्ट गॅलरी यांच्यापुढे लोकांना आकर्षित करण्याचे मोठे आव्हान उभे आहे.
मराठी प्रथम

माझी मराठी शाळा आणि माझे नावीन्यपूर्ण उपक्रम - (भाग १)

गुणेश कौसल्या जगन्नाथ | 6 वर्षांपूर्वी

देशोदेशींच्या आलेल्या प्रतिसादांनी मुले आनंदून गेली. काही देशांनी त्यांचे नकाशे तर काही देशांनी चक्क चलनही पाठवले.
मराठी प्रथम

संपादकीय - मराठी राज्याची साठोत्तरी कहाणी

डॉ. प्रकाश परब | 6 वर्षांपूर्वी

१९६० साली अस्तित्वात आलेले हे मराठी राज्य भविष्यात मराठीच राहील की नाही याची शंका यावी इतकी परिस्थिती हाताबाहेर गेलेली आहे.
पुनश्च

विसुभाऊ राजवाड्यांचे व्यक्तित्व

दि. वि. काळे | 6 वर्षांपूर्वी

राजवाड्यांची शास्त्रनिष्ठा ही केवळ बुद्धिनिष्ठा नसून जीवननिष्ठा होती; आणि या त्यांच्या निष्ठेच्या संबंधांत ते कोणत्याही प्रकारे प्रतारणा किंवा तडजोड करण्यास तयार नसल्यामुळेच त्यांच्या वर्तनांतील तुसडेपणा किंवा फटकळपणा प्रादुर्भूत होई.
पुनश्च

अ.भि.शहाः माणसं स्थापन करणारी संस्था

दिलीप पुरुषोत्तम चित्रे | 6 वर्षांपूर्वी

देशभर हिंडून शहांनी माणसं ‘स्थापन’ केली. संस्थांप्रमाणे, किंवा संस्थांपेक्षाही, माणसं स्थापन करण्याची त्यांना आवड होती. त्यांच्या मानवतावादाचा नेमका हाच अर्थ होता.
रुपवाणी

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

सर्वच गोष्टी सहजसुंदरपणे जुळून आलेला आनंदी गोपाळ चित्रपट मनावर कोरला जातो, तो देत असलेल्या मौलिक भावनिक संस्कारामुळे. स्वप्न बघणे आणि ते तडीस नेणे, यामध्ये जे अंतर आहे, ते पार करण्याची जिद्द-ताकद प्रवाहाविरुद्ध जाऊन संघर्ष केलेले ते ध्येयवादी आनंदी-गोपाळ-जोडपं प्रेक्षकांना सहजपणे देऊन जातं. मराठी राजभाषा दिन नुसताच उत्सवी सोहळ्यांनी साजरा करण्या ऐवजी दर्जेदार ‘आनंदी गोपाळ’ बघून साजरा केला तरच मराठी भाषेचा अभिमान आपण अधिकाराने मिरवू शकू. 
पुनश्च

असा आहे आमचा मराठवाडा

न. शे. पोहनेरकर | 6 वर्षांपूर्वी

धर्म, पंथ किंवा मतभेद या योगे मराठवाडा कधीच गांगरून गेला नाही. उबगला नाही. ज्याचे जे न्याय्य त्याला ते पोचते करीतच तो आलेला आहे. त्यांत त्याने कसूर केलेली नाही.
संपादकीय

दुहेरी योगाच्या योगे

संपादकीय | 6 वर्षांपूर्वी

बुद्धिमत्तापूर्ण सकारात्मकतेचा प्रसार व्हावा आणि विचारपूर्वक मतप्रदर्शनाची सवय लागावी यासाठीचा हा उपक्रम रूजतो आहे याची साक्ष यातून मिळते.
रुपवाणी

सत्यजित राय

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

जगविख्यात दिग्दर्शक सत्यजित राय यांचं हे जन्मशताब्दी वर्ष ! फिल्म सोसायटीची मुहूर्तमेढ भारतात रोवणाऱ्या सत्यजित राय यांनी पाथेर पांचाली या अभिजात चित्रपटाची निर्मिती करून भारतीय चित्रपटांना जागतिक पटावर मानाच स्थान मिळवून दिलं. वास्तव रूपवाणीच्या माध्यमातून सत्यजित राय यांचं  कार्यकर्तृत्व आम्ही विविध लेखातून सादर करत आहोत.
वयम्

लांब केसांचं गाव

मेधा आलकरी | 6 वर्षांपूर्वी

रेड याओ जमातीच्या परंपरेप्रमाणे अविवाहित मुली आपले केस काळ्या स्कार्फने झाकतात. त्या स्कार्फवर छानसं, नाजूक, लाल रंगाचं भरतकाम केलेलं असतं. लग्न झालं की मग ती केसांची सुबक चुंबळ घालू लागते. एकदा का लेकुरवाळी झाली की तिला तिच्या केशरचनेत थोडासा फेरफार करावा लागतो. कपाळाच्या शिरोभागावर त्याच केसांचा तिला एक आंबाडा बनवावा लागतो. म्हणजे चुंबळ असतेच, पण समोर आंबाडासुद्धा.
रुपवाणी

छोटी-सी बडी बात!

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

१९७०-८० च्या दशकात सारा आकाश, रजनीगंधा, खट्टा -मिठा यासारखे लोकप्रिय चित्रपट निर्माण  करणाऱ्या बासू चटर्जी यांना आदरांजली वाहणारा लेख ...
रुपवाणी

समृद्ध होण्याचा काळ

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

सत्यजित रे यांच्या चित्रपटांनी तरुण चित्रपट रसिकांवर मोहिनी घातली आहे . नारायण अंधारे यांनी सत्यजित रे यांच्या चित्रपटांचा घेतलेला आस्वाद... 
वयम्

शब्दांच्या जन्मकथा : वाचन

मंजिरी हसबनीस | 6 वर्षांपूर्वी

फार पूर्वी जेव्हा विटांवर लिखाण होत होतं, तेव्हा ग्रंथालयांना 'लिहिलेल्या विटांचं घर’ आणि ग्रंथपालाला 'लिहिलेल्या विटांचा अधिपती’ असं म्हटलं जायचं. सुमेरियात अशी विटांवर लिहिलेल्या पुस्तकांची ग्रंथालयं होती. तर इजिप्तमध्ये पॅपिरसवर लिहिलेल्या पुस्तकांची ग्रंथालयं होती. पॅपरिसांचे घर, विचारांचे औषध, मानसिक दवाखाना अशी अर्थपूर्ण नावं त्यांनी या ग्रंथालयांना दिलेली दिसतात. छापण्याच्या कलेनंतर मात्र या क्षेत्रात अफाट क्रांती घडून आली आणि वाचनकलेचा अफाट प्रसार सर्वत्र झाला. 
पुनश्च

राहून गेलेल्या गोष्टी -१: नानासाहेब आणि बाळासाहेब

मुलाखतकार: संध्या टाकसाळे | 6 वर्षांपूर्वी

नामवंतांच्या आयुष्यात अशा राहून गेलेल्या गोष्टींची यादी मोठी असणं स्वाभाविक आहे. नानासाहेब गोरे आणि बाळासाहेब ठाकरे यांच्या अशा या ‘राहून गेलेल्या गोष्टी’.
पुनश्च

परदेश प्रवास आणि भोजनभाऊ

स. गं. मालशे | 5 वर्षांपूर्वी

धर्म बुडेल या समजुतीखातर ज्यांनी विलायतेची वारी करण्याचे टाळले. स.गं. मालशे यांच्या या लेखात भारतीयांचे परदेश गमन आणि प्रायश्चित यांच्या सुरस आणि चित्तचक्षुचमत्कारिक कथा सांगितल्या आहेत.
पुनश्च

इरावती कर्वे- भावनाशील , उत्कट आणि मनस्वी

विद्याधर पुंडलिक | 5 वर्षांपूर्वी

ज्ञानाची, संशोधनाची क्षितिजे पाहता पहाता, महाराष्ट्रात, देशात आणि परदेशातही बाई कीर्तीमान होत गेल्या. पण स्त्रीत्वाच्या ऋजुतेच्या, खोल शहाणपणाच्या त्यांच्या नितळ जाणीवा कधी हादरल्या नाहीत.त्यांची जीवशक्ती चिवट अन् सळसळती आहे. त्यांच्या प्रेरणा आकांक्षेच्या आणि प्रभुत्व गाजविण्याच्या, हट्टी आणि बेचैन आहेत. त्यांचे मन, सौंदर्याच्या नितळ जाणीवेमुळे कमालीचे संवेदनाशील आहे.
पुनश्च

खानोलकरचे देणे - भाग १

पु. ल. देशपांडे | 5 वर्षांपूर्वी

हा एक नवलाचा पक्षी ह्या मराठी साहित्यात आला काय, गायला काय, नाचला काय, कधी कळले-कळलेसे वाटणारे बोलला काय आणि कळण्या-न कळण्याच्या सीमेवरचे काहीतरी सांगता सांगता एकदम पुन्हा ज्या अज्ञात घरट्यातून आला होता तिथे निघूनही गेला काय! त्याच्या निर्मितीसारखेच सारे काही अद्भुत.
मराठी प्रथम

ऑनलाइन-ऑफलाइन शिक्षणातील माझे प्रयोग (भाग १)

संजय कानसे | 5 वर्षांपूर्वी

या निबंधाच्या वाक्यावाक्यांतून दिसते ती, कानसे सरांची आपल्या विद्यार्थ्यांप्रती आणि कामाप्रती असलेली तळमळ!
पुनश्च

काही विचित्र लग्नपद्धती

श्रीकांत अ. रानडे | 5 वर्षांपूर्वी

लग्नपद्धतीच्या रूढी फारच रंजक पण आपल्याला थोड्याशा विचित्र वाटणाऱ्या आहेत. लग्नपद्धतीच्या या चालीही त्यांनी पुरातन काळापासून टिकवून ठेवलेल्या आहेत.
वयम्

संकल्पना अर्थसंकल्पाची

रुपाली दीपक कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

संसदेत अर्थसंकल्प सादर करण्याची जबाबदारी वित्तमंत्र्यांची असली तरी अर्थसंकल्प तयार करण्यामागे बरीच मोठी यंत्रणा काम करत असते. केंद्रीय वित्तीय मंत्रालयात विविध शासकीय विभाग कार्यरत असतात.
हॉटेल चालवणं खायचं काम नाही !!

रेस्टॉरन्ट मधील सेल्समन अर्थात वेटर्स

किरण भिडे | 5 वर्षांपूर्वी

कोणी लहानपणापासून अशी महत्त्वाकांक्षा मनात धरून मोठं होत नाही की मला मोठं झाल्यावर वेटर व्हायचं आहे.
मराठी प्रथम

ग्रंथालय संचालनालय : मराठी भाषेचा प्रचार व प्रसार (भाग २)

शालिनी इंगोले | 5 वर्षांपूर्वी

महाराष्ट्रातील सार्वजनिक ग्रंथालयांना नियंत्रित करणारी यंत्रणा म्हणजे ग्रंथालय संचालनालय
महा अनुभव

‘ब्लॅक लाइव्ह्ज’आणि ‘व्हाइट प्रिव्हिलेज’ - जानेवारी २०२१

अनिल परांजपे | 5 वर्षांपूर्वी

भारतात आरक्षणातून दलितांचे हक्क रक्षित केले गेले आणि त्यातून ‘सवर्ण प्रिव्हिलेज’ला मुळातच जरा शह दिला गेला.
पुनश्च

राजकारणात मराठी माणूस

काकासाहेब गाडगीळ | 5 वर्षांपूर्वी

इतिहासाच्या पार्श्र्वभूमीमुळे मराठी मन राजकारणाकडे एका निराळ्या दृष्टीने पाहू लागले. व्यक्तिगत पराक्रमाला अगर प्रयत्नांना पुढे वाव कमी, संघे शक्तिः कलौयुगे ही युगाची प्रेरणा, यांची जाणीव होऊ लागली. प्रक्षोभ व प्रेरणा यांतील फरक कळूं लागला, गती व प्रगती यांतील नाते समजू लागले.
मराठी प्रथम

भाषाविचार - प्रसारमाध्यमांची भाषा आणि अर्थकारण (भाग-१६)

डॉ. दीपक पवार | 5 वर्षांपूर्वी

ज्यांना प्रसारमाध्यमांच्या धंद्यातलं सगळं कळतं असं म्हटलं जातं, ते लोक इंग्रजीमय किंवा इंग्रजीधार्जिणे आहेत.
पुनश्च

कर्तबगार मराठी स्त्री

वसुंधरा पटवर्धन | 5 वर्षांपूर्वी

मधल्या वर्गातल्या महाराष्ट्रीय स्त्रीचं मन फार कणखर, प्रामाणिक, निष्ठावान्, कष्टाळू, सुसंस्कृत, साधं, सरळ आणि अत्यंत आशावादी आहे
रुपवाणी

शमिक बंडोपाध्याय यांची मुलाखत

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

खास मुलाखत: शमिक बंद्योपाध्याय मुलाखतकार : डॉ. श्यामला वनारसे डॉ. शमिक बंद्योपाध्याय हे बंगालमधील ख्यातनाम समीक्षक आहेत, इंग्रजी साहित्य हा त्यांचा खास अभ्यासाचा विषय. भारतीय रंगभूमी, चित्रपट आणि कलाव्यवहार यांचेही ते ज्येष्ठ अभ्यासक आहेत. त्यांनी सेज पब्लिकेशन तर्फे भारतीय भाषातील नाटकांची अन्य भाषात पोचण्याचा मार्ग म्हणून अनेक संहितांची इंग्रजी भाषांतरे त्यांनी सेज प्रकाशनातर्फे प्रसिद्ध केली. सत्यजित राय यांचे आणि त्यांच्या कुटुंबाचे स्नेहसंबंध असल्याने त्यांनी राय यांचे काम जवळून पाहिले आहे, कलेचा खोलवर वेध घेण्याची त्यांची शैली खास आहे.
मराठी प्रथम

भाषाविचार - प्रसारमाध्यमांचा प्रादेशिक भाषांबद्दलचा अनाग्रह (भाग -१७)

डॉ. दीपक पवार | 5 वर्षांपूर्वी

गेल्या काही वर्षांमध्ये आपल्या असं लक्षात येतंय की, वर्तमानपत्रांची आणि इलेक्ट्रॉनिक माध्यमांची भाषा वेगाने बदलली आहे.
जडण-घडण

डॉ. सुनीलकुमार लवटे यांना उत्तर प्रदेशचा ‘सौहार्द सन्मान’

संकलन | 5 वर्षांपूर्वी

मराठी आणि हिंदी भाषेत निर्माण केलेल्या सौहार्दाची नोंद घेऊन डॉ. लवटे यांना उत्तर प्रदेश सरकारचा हा सन्मान जाहीर झाला आहे.
पुनश्च

ही नर्मदा सुंदरी

दुर्गा भागवत | 5 वर्षांपूर्वी

नर्मदा ही दुभंगाचे प्रतीक आहे. शांत-अशांताचा विचित्र मिलाफ तिच्यांत झाला आहे. सौम्य असे कांही तिला रुचतच नाही. तिच्या परिसरांत वन्यांचे शांत, भुईसरपट जीवन शतकानुशतके पाथरीच्या वनस्पतीसारखे पसरून राहिले आहे.
वयम्

माझे किशोरवय- दिलीप प्रभावळकर

अंजली कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

माझ्याकडे स्वतःला व्यक्त करण्याची ऊर्मी उपजतच होती आणि या पोषक वातावरणामुळे ती बहरली. आपल्याकडे संवेदनक्षमता, काहीतरी सांगण्याची, व्यक्त होण्याची ऊर्मी असेल आणि निरीक्षण शक्ती, एखाद्या गोष्टीचा आपल्या क्षेत्रात उपयोग करण्याची दृष्टी असेल, कुठल्याही छंदाचा पाठपुरावा करण्याची, आपल्यातल्या कलागुणांवर मेहनत घेण्याची तयारी असेल तर आपण नक्कीच चांगलं काहीतरी घडवू शकतो!
मौज दिवाळी २०२०

एक दर्शन: अफगाणिस्तानचे

मिलिंद बोकील | 5 वर्षांपूर्वी

जगाच्या नकाशावर अशांत आणि धार्मिक पातळीवर अनेकविध घडामोडी चालू असणारा अफगाणिस्तानासारखा देश, त्याचं अंतरंग मिलिंद बोकीलांसारख्या सजग समाजभान असणाऱ्या लेखकाने प्रत्यक्ष भेटीतून उलगडले आहे.
ललित दिवाळी २०२०

नाइन्टीन एटीफोर : एक टिपण

वसंत आबाजी डहाके | 5 वर्षांपूर्वी

जॉर्ज ऑर्वेल यांची ‘नाइन्टीन एटीफोर’ ही कादंबरी जागतिक साहित्यक्षेत्रात कायमच चर्चेत असलेली कादंबरी आहे. ती त्यांनी 1948 साली लिहिली, आणि 1949 साली ती पुस्तकरूपात प्रकाशित झाली. ही एक डिस्टोपियन कादंबरी आहे, असे म्हटले जाते तेव्हा ती वास्तवदर्शी कादंबरी आहे असेच म्हणायचे असते.
पुनश्च

भोगवाद आणि साहित्य - भाग ५

ना. सी. फडके | 5 वर्षांपूर्वी

संदर्भशून्य तुटक उतारे देऊन साहित्याची किंमत ठरविण्याचा पोरकट प्रयोग करावयाचा म्हटल्यास संतकवीदेखील भयंकर लिहिणारे ठरतील, आणि महाभारत लिहिणारे व्यासदेखील भयंकरपणाच्या आरोपांतून सुटणार नाहीत.
निवडक सोशल मिडीया

चवदार तळ्याचा खिजगणतीतला इतिहास

राहुल बनसोडे | 5 वर्षांपूर्वी

खिजगणती म्हणजे खोटे नव्हे तर लपवुन ठेवलेले सत्य, एक असे सत्य जे माहित असणारा माणुसही स्वतःच स्वतः आठवू इच्छीत नाही
ललित दिवाळी २०२०

मिथकं सत्यात आणू पाहणारी साहित्यिक - ओल्गा टोकरझुक

संजीवनी खेर | 5 वर्षांपूर्वी

ललित, दिवाळी अंक २०२०- माणसाने सत्यापासून, वास्तवापासून दूर जाण्यासाठी, स्वतःला वाचवण्यासाठी एकप्रकारचा पडदा बनवला आहे. सत्यापासून आपला बचाव करण्याकरिता नि आपल्याभोवती काय चाललंय हे कळूनच न घ्यायचा यत्न असतो.
ललित दिवाळी २०२०

छायाचित्रणाचा प्रारंभकाळ

दीपक घारे | 5 वर्षांपूर्वी

छाया-चित्रणाच्या प्रारंभकाळातल्या छाया-चित्रांमुळे आपण आजही अचंबित होतो, सुखावतो आणि इतिहासातल्या अप्रिय घटनांनी स्तब्धही होतो. प्रत्येक माध्यमाची स्वतःची अशी एक ताकद असते. छायाचित्रकलेने ती सुरुवातीच्या काळातच सिद्ध केली होती.
ललित दिवाळी २०२०

मराठीचे सांस्कृतिक दूत : डॉ. दामोदर खडसे

नीलिमा गुंडी | 5 वर्षांपूर्वी

अनुवादाद्वारे मराठी साहित्यातील अनेक लक्षणीय कलाकृती मोठ्या वाचकवर्गापर्यंत पोहोचविण्यासाठी, महाराष्ट्राच्या सीमा ओलांडून मराठी कलाकृती वाचल्या जाव्यात यासाठी सातत्याने प्रयत्न केले.
मौज दिवाळी २०२०

आई-बाबांची स्मृतिचित्रे

बालमोहन लिमये | 5 वर्षांपूर्वी

व्यक्तिचित्र हा साहित्यप्रकार हा एखाद्या व्यक्तिमत्त्वाचा केवळ एक शोध नसतो तर त्या त्या वेळच्या सामाजिक परिस्थितीवरही त्यातून अलगद प्रकाश पडत असतो.
मौज दिवाळी २०२०

8 1/2 वास्तवाचा भास

डॉ. नंदू मुलमुले | 5 वर्षांपूर्वी

इटालियन दिग्दर्शक फेलिनी यांचा हा चित्रपट म्हणजे त्यांच्या निर्मिती करण्यामागच्या कलावंत मनाची अस्वस्थता नि त्यांचं प्रत्यक्ष आयुष्य यांचा कलात्मक गोफच!
ललित दिवाळी २०२०

लेविट आणि डबनर - खोडकर अर्थतज्ज्ञ आणि खट्याळ पत्रकार

विवेक गोविलकर | 5 वर्षांपूर्वी

अर्थशास्त्रात रस घेणार्‍या लोकांसाठी लेविट आणि डबनर वाचणे अनिवार्य आहे. अर्थशास्त्राच्या अभ्यासकांना यातून काही नवी दृष्टी मिळू शकेल.
पुनश्च

काळ्या आईचा पुत्र

मालतीबाई बेडेकर | 5 वर्षांपूर्वी

खेडुत हा भित्रा नसतो. तो भितो तो सत्तेला. एखादा अधिकारी खेड्यांत आला म्हणजे तो भितो. अधिकाऱ्याशी सामना देण्याइतके जाणतेपण आपल्यांत नाही ही त्याला जाणीव असते.
मौज दिवाळी २०२०

आदिवासी भागातील विकास : काय झालं, काय राहिलं?

हेरंब कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

गोदूताईंनी आदिवासींसाठी उभारलेल्या लढ्याचे स्मरण करावे नि गेल्या ५० वर्षांतील आदिवासींच्या जीवनातील विकासाचा सर्वांगीण वेध परिसंवादाच्या रूपात घ्यावा असे वाटले.
वयम्

माझे किशोरवय- संदीप खरे

अंजली कुलकर्णी- शेवडे | 5 वर्षांपूर्वी

आपल्या आजूबाजूचं वातावरण समृद्ध असेल तर आपल्याला त्याचा निश्चितच उपयोग होतो. सिनेमे, नाटकं, आजूबाजूच्या गोष्टी हे सगळं अनुभवविश्व आपल्याला समृद्ध करत असतं. आपल्यामध्ये आणि आपल्या आवडीनिवडींमध्येही प्रत्येक टप्प्यावर बदल होत असतात. तुम्हा मुलांनाही मी हे आवर्जून सांगेन की, मीडियाच्या क्षेत्रात झगमगाट खूप आहे, पण त्यातून पोषक, तुम्हांला समृद्ध करणारं काही मिळेल, याची खात्री नाही.
मौज दिवाळी २०२०

सर्वलक्षणलक्षण्य:

अश्र्विन पुंडलीक | 5 वर्षांपूर्वी

धर्माची स्थापना व्हावी. सज्जनांचे परित्राण व्हावे, दुष्टांचा विनाश व्हावा यासाठीच जन्म घेतलेल्या कृष्णाने धर्मराज्य पुढे चालूच राहील याची दक्षता परीक्षिताला वाचवून आणि नंतर त्याच्यावर संस्कार करून घेतलेली आहे.
निवडक सोशल मिडीया

अनुबंध: धर्म आणि संस्कृतींचे - परीक्षण

माधवी कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

भारताइतका बहुविध संस्कृती, परंपरा, धर्म, भाषा, जाती असलेला आणि तरीही लोकशाही टिकवून असलेला प्रचंड देश दुसरा नाहीच.
ललित दिवाळी २०२०

मुराकामीचा सॅम्सा प्रेमात पडतो...

डॉ. सुहास भास्कर जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

सॅम्सा इन लव्ह’ या कथेतील हे पहिलं वाक्य- ‘तो जागा झाला, तेव्हा त्याला जाणवलं की त्याचं (मनुष्यप्राण्यात) रूपांतर झालं आहे आणि तो ग्रेगॉर सॅम्सा झालाय.’ आता बोला!
आहार, निद्रा, भय ...

भय शरीरसंरक्षक तसेच आजार निर्माण करणारे

डॉ. यश वेलणकर | 5 वर्षांपूर्वी

माणसाचा मेंदू मात्र अधिक विकसित असल्याने भूतकाळातील व भविष्यकाळातील विचार त्याच्या मनात सतत येत राहतात.
ललित दिवाळी २०२०

सफदर हाश्मी आणि सडक नाटक

प्रा. अविनाश कोल्हे | 5 वर्षांपूर्वी

सुधन्वा देशपांडेंचे पुस्तक सडक रंगभूमीची सैद्धांतिक चर्चा करत नसून दिल्लीत कॉम्रेड सफदर हाश्मी यांच्या नेतृत्वाखाली रंगभूमीचा हा प्रकार कसा विकसित होत गेला, सुरुवात कशी झाली, विकासाच्या मार्गात कधी व कोणत्या अडचणी आल्या, कोणी कशी मदत केली.. याचे वाचनीय तपशील दिले आहेत.
रुपवाणी

सुमित्रा भावे यांचे लघुपट

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

अक्षय शेलार हे गेले काही महिने ‘भावे आणि सुकथनकरांचा सिनेमा’ या पुस्तकाचे लेखन करीत आहेत. सुमित्रा भावे यांचे निधन झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर या आगामी पुस्तकातील हा संपादित अंश.
ललित दिवाळी २०२०

कालचा शायर.. आजचा शायर!

डॉ. नंदू मुलमुले | 5 वर्षांपूर्वी

हा आजचा ‘शायर आहे 165 वर्षांपूर्वी जन्मलेला सैयद अकबर हुसैन अर्थात अकबर इलाहाबादी, आणि त्याची आजही प्रत्ययकारी वाटणारी शायरी आहे किमान दीडशे वर्षांपूर्वीची!
पुनश्च

नागपूर राज्याचे पराक्रमी संस्थापकः पहिले रघुजी

शरद कोलारकर | 5 वर्षांपूर्वी

मराठ्यांच्या इतिहासात रघुजी भोसल्यांची २१ वर्षाची कारकीर्द हा सर्वात महत्त्वाचा व उज्ज्वल असा काळ आहे. त्या काळात रघुजीने नागपूरच्या प्रदेशात स्वतंत्र मराठी राज्याची प्रतिष्ठापना केली व त्याच्या सीमा बंगाल व ओरिसा पर्यंत नेऊन भिडविल्या.
ललित दिवाळी २०२०

अंतर्नाद पर्व

स्नेहा अवसरीकर | 5 वर्षांपूर्वी

एकुणात पंचवीस वर्षे सुरू असलेल्या या मासिकाने यंदा ‘निवडक अंतर्नाद’ स्वरूपात दिवाळी अंक प्रकाशित करायचं ठरवलं आहे. त्यानंतर हे मासिक विराम घेत आहे
महा अनुभव

ऑफिस रिटायर होतेय..?

सलील चिंचोरे | 5 वर्षांपूर्वी

वर्क फ्रॉम होम’ ही संकल्पना विस्तारून ‘वर्क फ्रॉम एनीव्हेअर’ सुरू होईल, अशी शक्यता नाकारता येत नाही. त्याचे चांगले-वाईट परिणामही दिसतीलच.
पुनश्च

मराठी माणसाचा बुद्धिवाद

त्र्यं. शं. शेजवलकर | 5 वर्षांपूर्वी

जर ब्राह्मणांत बुद्धी असती तर नवयुग निर्माण करण्याचा मोका त्यांना लाभला होता. पण पुढे जाणे तर राहोच, आम्ही शंभर वर्षांत पांचशें वर्षे मागे हटण्याची करामत करून दाखविली!
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

रीडर्स डायजेस्टसाठी लिहिताना...

प्रेम वैद्य | 5 वर्षांपूर्वी

भारत सरकारच्या फिल्म्स डिव्हिजनमधील एक निर्माते प्रेम वैद्य यांचा Peon Novelist हा दीड पानी लेख रीडर्स डायजेस्टच्या ऑगस्ट १९९५ च्या अंकात प्रसिद्ध झाला होता. त्या लेखाची ही आगळीवेगळी जन्मकथा.
महा अनुभव

अयोध्येतील नवी मशीद नवा आराखडा

आ. श्री. केतकर | 5 वर्षांपूर्वी

अयोध्येमध्ये मशिदीसोबतच आम जनतेसाठी हॉस्पिटल आणि मानवतेचं संग्रहालय उभं राहणार आहे. त्यामागची भूमिका समजून घेण्याचा प्रयत्न.
महा अनुभव

ग्रामीण विकासाचा नवा विचार महाराष्ट्र रुजवेल?

सुधीर शालिनी ब्रह्मे | 5 वर्षांपूर्वी

ग्रामीण भागातल्या अत्यावश्यक सुविधांचा अभाव कोव्हिडच्या साथीने पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. या पार्श्वभूमीवर ‘ग्रामीण विकासाच्या पुनर्रचने’चा विचार मांडणारा हा लेख.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

राष्ट्रीय गाणं

स. ह. देशपांडे | 5 वर्षांपूर्वी

आपल्या देशाला बांधणारी सूत्रेच नाहीत अशी विदारक जाणीव झाली आणि ही सूत्र शोधण्याचा आपण नीट प्रयत्नही केला नाही हेही लक्षात आलं.
महा अनुभव

द कल्चर मस्ट गो ऑन

डॉ. आरती रानडे | 5 वर्षांपूर्वी

दह्याचं विरजण, ब्रेडचं कल्चर म्हणजे पिढ्यान्पिढ्या सांभाळलेल्या सूक्ष्म पेशी असतात. अशा पेशी संशोधकांसाठी का महत्वाच्या असतात, पेशींशी त्यांचं नातं कसं तयार होतं, त्याची ही रंजक गोष्ट.
प्रिय रसिक

श्रद्धांजली : जयंत पवार

डॉ. चिं. श्री. कर्वे | 5 वर्षांपूर्वी

मराठी रंगभूमीवर तसेच वाङ्मयक्षेत्रात नाटककार आणि कथाकार म्हणून जयंत पवार यांची एक वेगळी ओळख होती. गिरणगावातले कष्टकरी, कामकरी जीवन त्यांनी आपल्या नाटकांतून, कथांतून मांडले.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

वाईटपणा विकत घेणारा माणूस

मिलिंद जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

साहित्य संस्था समाजाच्या आर्थिक मदतीवर चालतात हे खरे असले तरी पैशासाठी संस्थांनी स्वतःची तत्वे गहाण टाकावीत, तडजोड करावी या गोष्टीला ते कडाडून विरोध करीत असत.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

आज २००१ साली जयप्रकाश नारायण

निळू दामले | 5 वर्षांपूर्वी

जेपींना आंदोलनाच्या नेतृत्वपदी का बसवण्यात आलं? भारतीय मानस विचारांचे प्रभाव कमी स्वीकारतं, त्याला व्यक्तीची ओढ, आकर्षण फार असतं. गांधींचे विचार काय होते व ते योग्य होते की नाही याचा विचार करणारे गांधीवादी कमीच.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

सेल्फ पोर्ट्रेट्स नावाची प्रयोगशाळा

सुभाष अवचट | 5 वर्षांपूर्वी

व्यक्त होण्याची उर्मी ही चित्रकलेची प्रेरणा असते. हजारो वर्षांपासून माणूस स्वत:च्या मनातील विचारांना मूर्त रूप देण्यासाठी चित्रांचा आधार घेत आला आहे. स्वत:चा शोध घेण्याची प्रक्रिया न संपणारी असल्याने चित्रकार सतत नव्याचा शोध घेण्याची धडपड करत असतात. अनेक चित्रकारांना सेल्फ पोर्ट्रेट करून नव्या वाटा सापडल्या आहेत.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

मराठीपणाचे वैश्विक आयाम

ज्ञानेश्वर मुळे | 5 वर्षांपूर्वी

मानवतेलाच नव्हे, तर चराचराला जोडणारी एकात्मता समजली आणि ती 'एकता' किंवा तो 'योग' मनातून अनुभवला, तर मराठीपणाची विविधता किंवा वेगळेपणा कसा जपायचा, याचे घडे राजकारण्यापासून घेण्याची गरज कुठे आहे?
महा अनुभव दिवाळी २०२१

पॉल सॅलोपेक: मानवाच्या पाऊलखुणांवरून चालताना

प्रीति छत्रे | 5 वर्षांपूर्वी

एक गोष्टीवेल्हाळ पत्रकार एका दीर्घ पायी प्रवासाला निघाला आहे. अश्मयुगीन मानवाच्या स्थलांतराचं मर्म त्याला जाणून घ्यायचं आहे. त्याच्यासमोर कोणतं जग उलगडतं आहे? एका ध्यासाची ही न संपलेली विलक्षण गोष्ट.
रुपवाणी

स्थलांतरित पिढ्यांचे सांस्कृतिक विभाजन - द टेस्ट ऑफ फा

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

मानवाच्या इतिहासात स्थलांतर हा अतिशय महत्त्वाचा घटक राहिलेला आहे. ही स्थलांतरे विविध कारणांसाठी झालेली असली तरी, पोटाची खळगी भरणे वा संकटांपासून दूर जाणे, ही त्यातल्या त्यात महत्त्वाची कारणे त्यामागे आहेत. गेल्या काही वर्षांत हा प्रश्न प्रकर्षाने चर्चेत आलेला आहे. अलीकडे युरोपात झालेल्या स्थलांतराच्या ह्रदयद्रावक कहाण्या आपण पाहत आहोतच. स्थलांतरामुळे अनेक प्रश्न निर्माण होतात. राष्ट्र, भाषा, जात, श्रद्धा, अस्मिता व त्यांचे राजकारण याशिवाय वेगवेगळ्या सामाजिक गुंतागुंती आदी मुद्द्यांवर मूळचे व बाहेरचे यांच्यात होणारा संघर्ष व नंतर जुळवून घेणे ही प्रक्रिया कायम चालणारी आहे. अशी प्रक्रिया विविध माध्यमांमधून आपल्यासमोर येते.
वयम्

फेब्रुवारीच लहान का?

मेघश्री दळवी | 4 वर्षांपूर्वी

मात्र नक्की गडबड कशाने होते आहे, हे ज्युलियस सीझर या सम्राटाच्या बरोब्बर लक्षात आलं. एकीकडे चंद्राच्या पृथ्वीभोवतीच्या भ्रमणावरून वर्ष, तर दुसरीकडे पृथ्वीच्या सूर्याभोवती फिरण्यामुळे ऋतू. मग दोघांचा ताळमेळ कसा राहणार? तेव्हा त्याने चांद्र वर्ष सोडून फक्त सौर वर्षाचा आधार घ्यायचं ठरवलं. त्यातूनच तयार झालं ज्युलियन कॅलेंडर, इ. स. पूर्व 46मध्ये. अर्थात नुसतं केलं नि झालं एवढं सोपं नव्हतं ते. त्यातल्या प्रत्येक महिन्यात 30 की 31 दिवस बसवायचे याचा भरपूर काथ्याकूट झाला. त्यातच फेब्रुवारीला पुन्हा एकदा 28 दिवस मिळाले. आता तेवीसचे अठ्ठावीस झालेले बरं मानायचं, की अजूनही आपण पिटुकलेच हे बघायचं, यात तो फेब्रुवारी चक्रावून गेला असेल!
रुपवाणी

चंद्रसूर्याची कहाणी मांडणारा केशराच्या देशातला चित्रपट चित्रपट : द सन ऑफ दॅट मून (इराण )

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

" इराणी संस्कृतीत सूर्य हे पुरुषाचे आणि चंद्र हे स्त्रीचे आदिम प्रतीक मानले जाते , पुरुष हा प्रकाश आणि स्त्री अंधाराचे प्रतिनिधित्व करते. पण माझा चित्रपट पुरुषाच्या तुलनेत स्त्रीच्या आयुष्यातील अंधार दर्शवतो ", ' द सन ऑफ दॅट मून ' (Khorshid-e- Aan Mah) या बलुची भाषिक प्रेमकहाणीची दिग्दर्शक सितारा एस्कन्दरी आपल्या चित्रपटाबद्दल सांगत होती .
रुपवाणी

भारतीय सामाजिक चित्रपट आणि कुंकू

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

मराठी चित्रपटांमधे मास्टर विनायकांच्या ‘ब्रम्हचारी’, ‘ब्रँडीची बाटली अशा चित्रपटांमधूनही विनोदाच्या अंगाने सामाजिक विचार मांडलेला आपण पाहू शकतो. पण त्या काळाशी सुसंगत आणि जाणतेपणी सामाजिक प्रश्नांना सामोरं जाणारे चित्रपट पहायचे, तर आपल्याला प्रभात फिल्म कंपनीसाठी व्ही. शांताराम यांनी दिग्दर्शित केलेल्या ‘कुंकू’ (1937), ‘माणूस’ (1939), आणि ‘शेजारी’ (1941), या तीन चित्रपटांकडे पाहिल्या-वाचून पर्याय नाही. एका दिग्दर्शकाने, एका विशिष्ट भूमिकेतून आणि एकामागून एक केलेले हे चित्रपट असल्याने त्यांना विशेष महत्त्व आहे.
Install on your iPad : tap and then add to homescreen