सभासद लॉगिन
नवीन सभासदत्व !


" कथा " शब्द शोधाशी निगडित लेख


संपादकीय

लोकसत्तातील लेख

किरण भिडे | 9 वर्षांपूर्वी

रविवार १७ सप्टेंबर रोजी लोकसत्ता दैनिकाच्या लोकरंग पुरवणीत प्रसिद्ध झालेला लेख थोडा सुधारून परत देत आहे. पेपरवरून डिजिटल माध्यमात जाताना काय काय करू शकतो याचा एक अंदाज तुम्हाला येईल. ग्रंथसखाची लिंक , पहिला केसरी चा अंक आणि दर्पण, मुंबई अखबार ची एका पुस्तकातील माहिती देणारे फोटो टाकता आले. अजून तुमच्याही काही कल्पना असतील तर कळवा.
पुनश्च

कवितेची कथा

प्रल्हाद देशपांडे | 9 वर्षांपूर्वी

आजच्या या कविता रसास्वाद सदरातल्या तीनही कविता चुकवू नयेत अशाच. जे कवितेचे प्रेमी असतील त्यांना तर या कविता पुन्हा प्रेमात पाडतीलच पण या प्रेमाशी अनभिज्ञ असणाऱ्यांनी तर या नक्कीच वाचा. पण हा... इतके दिवस आपण या सुखाला का बरं पारखे राहिलो म्हणून विषाद वाटून घेऊ नका. कारण शेवटी 'जहाँ से जागे, वहीसे सबेरा' हेच खरं.
पुनश्च

वाचकांची दिवाळी

रविप्रकाश कुलकर्णी | 9 वर्षांपूर्वी

पुनश्चच्या वाचकांसाठी दिवाळी भेट. रविप्रकाश कुलकर्णींचा विशेष लेख 'वाचकांची दिवाळी'. आणि हो, हा पुनःप्रकाशित नाहीये. खास आपल्या वाचकांसाठी. ताजा ताजा. दिवाळीच्या भरपूर शुभेच्छांसह. ही दिवाळी आणि येणारे वर्ष तुम्हाला सुखसमृद्धीचं, आरोग्याचं आणि उत्कृष्ठ वाचनाचं जावो. उद्याचा आपला नियमित 'सशुल्क' लेख आहेच. तेव्हा भेटूच.
पुनश्च

एक होता पोपट

विलास पाटील | 9 वर्षांपूर्वी

'कथा' विभागातली ही पहिलीच कथा. सुरुवातीला मी 'पुनश्च'मध्ये कथा घ्याव्यात की नाही याबाबत साशंक होतो. पण नंतर लक्षात आलं की माणसाला किती गज जमीन लागते हे सांगणारी टाॅलस्टाॅयची कथाच होती. इसापनीती, पंचतंत्र यादेखील कथाच होत्या. मग मनाची द्विधा संपली. ज्या कथांमधून काही बोध होईल त्याच कथा घ्यायच्या. 'एक होता पोपट' ही विलास पाटील यांची कथा वाचल्यावर तुम्हाला कितीतरी असे रंगीतसंगीत पोपट तुमच्या आजूबाजूला 'उडताना' दिसतील.
पुनश्च

पाळंमुळं

वि. वा. शिरवाडकर | 9 वर्षांपूर्वी

'मराठी पाल्याचे मातृभाषेतून शिक्षण' हा माझा सध्या अतिशय आवडीने बोलण्याचा, चिंतनाचा आणि निरीक्षणाचा विषय. कितीतरी वर्षांपूर्वी कालनिर्णय मध्ये आलेला कुसुमाग्रजांचा हा लेख. त्यानंतरही कितीजण याविषयावर पोटतिडीकीने लिहिले, बोलले असणार पण पालकांवर त्याचा किती परिणाम झालाय हा संशोधनाचा विषय. आणि काही वर्षांनी पुन्हा हा लेख छापायची आपल्यावर वेळ न येवो अशी प्रार्थना करूया...
पुनश्च

शतपत्रे : पत्र नंबर 22 जातीविषयीं विचार

लोकहितवादी | 9 वर्षांपूर्वी

आतां स्नानसंध्या केली तर धड ब्राह्मणाचें कर्मही साधावयाचें नाहीं. व वेळ फुकट जाऊन क्षत्रियांचे कर्मही बुडवाल. आणि कोणतेंच कर्म न केलेंसें होऊन नरकांत जाल.
पुनश्च

एक आगळे विद्यापीठ

निर्मला देशपांडे | 9 वर्षांपूर्वी

नातेवाईकांखेरीज रामभाऊंचे साहित्यिक नातेवाईकही अगणितच. पुढच्या टिचभर खोलीत स्वच्छता सतरंज्या अंथरल्या जातात आणि साहित्यिक बैठकी सुरू होतात.
पुनश्च

एक ‘कडक’ नाटक

संकलन | 8 वर्षांपूर्वी

पुनश्चच्या 'नाटक' रसास्वादात त्या काळात खूप गाजलेलं, वाजलेलं, बघताना लोकांच्या शेंड्यांना झिणझिण्या आणणारं कालातीत नाटक 'गिधाडं'. तेंडुलकरांनी वर्णन केलेली यातील पात्र प्रत्यक्षात असतील? नव्हे आहेतच. आपल्याच आजूबाजूला किंवा अगदी आपल्या आत सुद्धा.
पुनश्च

मुहाफिज- एक देखणी आणि दर्जेदार खंत

श्रीकांत बोजेवार | 8 वर्षांपूर्वी

बुकर पुरस्काराचे नामांकन मिळालेल्या 'इन कस्टडी' या अनिता देसाई यांच्या पुस्तकावर आधारीत मुहाफिज या चित्रपटाची निर्मिती झाली. भाषा आणि संस्कृती काळानुरुप बदलली नाही तर लुप्त होण्याची शक्यता असते हे या चित्रपटात प्रभावीपणे दाखवले आहे,
पुनश्च

सामना

मुक्ता मनोहर | 8 वर्षांपूर्वी

कनिष्ठ मध्यमवर्गाचं आर्थिक दुबळेपण, त्यातून होणारी घुसमट, तत्व आणि वास्तव यातलं प्रचंड अंतर, या सगळ्यातून शेवटी विद्रोह करण्याचं धाडस दाखवणारी तरुणी या कथेत विलक्षण रंग भरते.
निवडक दिवाळी २०१८

फॉर व्हॅलोर.. व्हिक्टोरिया क्रॉस

शैलेन्द्र शिर्के | 7 वर्षांपूर्वी

११ मार्च, १९४४ च्या त्या काळोख्या रात्री मित्र राष्ट्रांच्या एका मोर्चावर हल्ला करून एका जपानी तुकडीने माउंगडो या दळणवळणाच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या रस्त्यावर नियंत्रण ठेवणाऱे खंदक बळकावले होते.
रुपवाणी

चित्रपट पडायलाही हवेत...

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

गंगा जमुना सरस्वती च्या नटराज स्टुडिओतील मुहूर्तापासूनच गाडे बिघडले. मला आजही आठवतयं मुहूर्त दृश्यात अमिताभ, ऋषि कपूर व मिथुन चक्रवर्ती होते.
रुपवाणी

किअरोस्तामी आणि त्याचं वास्तव/चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

वास्तवदर्शी म्हणजे वास्तव नव्हे, डॉक्यूमेन्टरी नव्हे, तर वास्तवाचा आभास निर्माण करत समाजाचं प्रतिबिंब म्हणता येईल. कल्पनाविलासात रमण्यापेक्षा आपल्या आजूबाजूला काय घडतय याची जाण ठेवणं
निवडक दिवाळी २०१८

रत्नागिरीची मासोळी जपानच्या मॉलमध्ये

भानू काळे | 7 वर्षांपूर्वी

गद्रे मरिन्सचा हा प्रेरणादायी प्रवास भानू काळे यांनी रत्नागिरीची मासोळी जपानच्या मॉलमध्ये या अंतर्नादमधील लेखात उलगडला आहे.
रुपवाणी

समीक्षणे- 'ग्लास' आणि 'व्हाय चीट इंडिया'

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

पॅडमॅन, सुई धागा, मुल्क अशा अनेक चित्रपटांनी उत्तर भारतातील छोट्या शहरांची विविध गोष्टींवरची मानसिकता आपल्याला पाहायला मिळाली, याही चित्रपटात ते अगदी छोट्या छोट्या संदर्भात/प्रसंगात दिसते.
निवडक दिवाळी २०१८

माणसं! मला दिसली तशी

श्रीरंग भागवत | 7 वर्षांपूर्वी

आर.के. लक्ष्मण आणि कॉमन मॅन हे समीकरण माझ्या मनात एवढं घट्ट होतं, की त्यांच्याशी संवाद साधणं अगदी सोपं जाईल असं वाटलं होतं. प्रत्यक्षात जेव्हा त्यांच्याबरोबर वेळ घालवला, तेव्हा लक्षात आलं की त्यांच्याशी संवाद साधणं फार कठीण होतं.
रुपवाणी

संग्रहालय पाहायलाही हाऊस फुल्ल गर्दी होऊ देत...

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

अमिताभ बच्चनने एका मुलाखतीत म्हटले होते, एखाद्या विदेशातील व्यक्तीला हिंदी चित्रपट विषयक पुस्तकातून फक्त ग्लॅमर आणि गॉसिप्स हेच दिसतं.
निवडक दिवाळी २०१८

विवयन मेयरच्या शोधात

नितीन दादरावाला | 7 वर्षांपूर्वी

प्रत्येक फ्रेम क्लिक करताना, व्ह्युफाइंडरमधून बाहेरच्या जगाकडे बघताना ती तिचं सामान्यपण विसरत असावी. कदाचित तिच्या नकळत तिच्यामधील सर्जनशील ऊर्जा तिला हे करण्यास भाग पाडत असावी
पुनश्च

अर्नाळकरी रहस्याचा असाही उलगडा...

रविप्रकाश कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

खास रहस्यवाचकांसाठी ना.वि. काकतकरांनी रहस्यरंजन हे स्वतंत्र मासिक काढले, ज्यात भल्याभल्यांनी रहस्यकथा लिहिल्या. त्यात स्वातंत्र्यवीर सावरकर सुद्धा एक होते.
पुनश्च

एक रहस्यकथा आणि तिच्या आस्वादनातले रहस्य

विजय पाडळकर | 7 वर्षांपूर्वी

चापेकने आपल्या लेखनातून हुकूमशाही, क्रौर्य, माणुसकीची मुस्कटदाबी यांविरुद्ध सतत आवाज उठवला. झेक साहित्याच्या भाषेला लोकाभिमुख करण्याचे श्रेय त्याला दिले जाते.
पुनश्च

अचूक मर्मप्रहारमय लेखणीचा धनी-आलमगीर

हरीभाऊ हर्षे | 7 वर्षांपूर्वी

बावडेकर उत्तम ललित लेखक होते, वृत्तपत्र व्यवसायाला त्यांनी वाहून घेतलं नसतं तर एक उत्कृष्ट साहित्यिक म्हणून ते गाजले असते...
निवडक दिवाळी २०१८

सेन आणि नॉनसेन्स

शरद वर्दे | 7 वर्षांपूर्वी

माझा विश्वासच बसला नाही. मी आ वासून पाहातच राहिलो. विजोड जोडपी मी बरीच पाहिली होती. पण कोणत्याच अंगाने अनुरूप नसलेलं दांपत्य प्रथमच पाहिलं.
निवडक दिवाळी २०१८

या भवनातील गीत पुराणे...

मेघना भुस्कुटे | 7 वर्षांपूर्वी

पुलं कधीच अस्वस्थ करणारे प्रश्न विचारणारे लेखक नव्हते. ‘बटाट्याची चाळ’, ‘हसवणूक’, ‘व्यक्ती आणि वल्ली’ ही त्यांची सर्वाधिक लोकप्रिय पुस्तकं पाहिली, तर स्मरणरंजन आणि एका विशिष्ट प्रकारच्या समाजघडीबद्दलचा जिव्हाळा त्यात उघड उघड दिसतो. त्यांतला विनोद अतिशय सूक्ष्म निरीक्षण मांडणारा, मार्मिक आणि रंजक आहे यात प्रश्नच नाही. पण ही पुस्तकं वाचकाला अस्वस्थ करण्यापेक्षाही स्वस्थ करण्याकडेच अधिक लक्ष्य देतात.
रुपवाणी

लतादीदीचा त्रागा आणि विजय आनंदची दिलदारी...!

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

रागावणे हा मानवी स्वभावाचा सहज धर्म आहे. स्वभावच रागीट असणे आणि एकाद्या गोष्टीचा प्रतिक्रियात्मक राग येणे या पुन्हा भिन्न गोष्टी आहेत. लता मंगेशकर जेव्हा एकाद्या गोष्टीवर खरोखरच पुन्हा पुनः रागावतात तेव्हा त्यात गांभीर्य असते
निवडक दिवाळी २०१८

टॅबलेट ते टॅबलेट

मृणालिनी वनारसे | 7 वर्षांपूर्वी

राजानं आपले शिलालेख लोकवस्तीपासून जवळ, व्यापारी मार्ग आणि तीर्थस्थानं यांच्या नजीक कोरवले. लोकांना या धर्माज्ञा सहजी दिसाव्यात आणि त्यांचं लक्ष जावं यासाठी त्यांना वेगळे प्रयत्न करायला लागू नयेत याहेतूने सम्राट अशोकाने या लेखांची योजना केली.
वयम्

डॉ. अरुणा ढेरे यांचा अप्रतिम लेख... खास मुला-पालकांसाठी !

अरुणा ढेरे | 7 वर्षांपूर्वी

प्रेम आणि माया यांनी भरून गेलेले ते वातावरण होते. एकदा कधीतरी तिन्हीसांजेला आजी मुलांना घेऊन अंगणात बसली होती.आवळीचे सावळे झाड माथ्यावर होते. मुले गोष्टी करत होती, गाणी म्हणत होती.
निवडक दिवाळी २०१८

बाहेरून आले,आपलेच झाले

मकरंद जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

गंमत म्हणजे पिझ्झा जसा बाहेरून म्हणजे इटलीहून व्हाया अमेरिका आपल्या देशात आला आणि तुमच्या पिढीचा आवडता बनला,तशा आणखी काही गोष्टी आहेत की ज्यांनी शेकडो वर्षांपूर्वी आपल्या देशात प्रवेश केला आणि आज ते आपल्या स्वयंपाकघरातले कायमचे मेंबर झाले आहेत. नावंच सांगायची तर मिरची,टोमॅटो,कॉफी,बटाटा,साबुदाणा,रताळे,शेंगदाणा हे सगळे पदार्थ चक्क इंपोर्टेड म्हणजे परदेशातून आलेले आहेत
पुनश्च

स्वरांसोबत जगू इच्छिणारी एक मुलखावेगळी स्त्री - 'अन्नपूर्णादेवी'

वंदना अत्रे | 7 वर्षांपूर्वी

भारतीय शास्त्रीय संगीताला मैहर नावाच्या एका घराण्याची देणगी देणाऱ्या उस्ताद बाबा अल्लाउद्दिन खान यांची अन्नपूर्णा ही सगळ्यात धाकटी मुलगी
निवडक दिवाळी २०१८

अवस्थांतर ...

माधवी भट | 7 वर्षांपूर्वी

ठाकुरमा जेव्हा आपला इवला संसार वाचवत इथवर ,इतक्या लांब आल्या असतील तेव्हा त्या फार तर सोळा सतरा वर्षांच्या असतील. इतक्या कोवळ्या मुलीच्या मनात काय काय अर्धवट कोवळं राहून गेलं असेल. ज्या ठिकाणी त्या खेळल्या , वाढल्या तो प्रदेश , बागा , तिथली गाणी , समुद्र आणि तिथला त्यांचा विवाह..तिथेच त्यांनी काकीमांना जन्म दिलेला.. आत्ताशी कुठे त्यांचा संसार उमलू , फुलू लागला असेल आणि लगेच असं सगळं ठेवून निघून जाताना त्यांच्या मनात किती प्रश्न आले असतील ? किती वेदना झाल्या असतील ? मात्र जीव महत्वाचा. तो वाचवत एकमेकांचा हात धरत ही मंडळी सुरक्षित जागा शोधत आली
वयम्

भाषाप्रभू कुसुमाग्रज

प्रवीण दवणे | 7 वर्षांपूर्वी

मराठी भाषादिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा. २७ फेब्रुवारी हा कुसुमाग्रज म्हणजेच विष्णू वामन शिरवाडकर यांचा जन्मदिवस. महाकवी कुसुमाग्रज यांची जयंती मराठी राजभाषा दिन म्हणून गौरवाने साजरी केली जाते. अशा ह्या ज्ञानपीठ विजेत्या साहित्यकाच्या विपुल साहित्याविषयी ओळख करून देणारा लेख लिहिलाय प्रवीण दवणे यांनी.
रुपवाणी

ऑस्कर २०१९ - चुकलेले आणि हुकलेले / चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

माझं व्यक्तीगत मत विचारलं, तर रोमा हाच या वर्षी सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाला लायक उमेदवार होता असं मी सांगेन. 
निवडक दिवाळी २०१८

पाण्यावरच्या रेघोट्या

शशिकांत कोनकर | 7 वर्षांपूर्वी

ईश्र्वराने मला लिहीण्याचे बोट दिले. त्यामुळे मला भरभरून मिळाले. त्या बोटावर मी जगलो. मला आनंद मिळाला, माणसे मिळाली. त्या बोटाची लेखणी मी काहीवेळा ललित लेखनासाठी तर काही वेळा नाट्यलेखनासाठी वापरली. लेखकाला, कलावंताला एक शाप दिलेला आहे. त्याचे पाय जमिनीला टेकत नाही आणि बोट आभाळाला भिडत नाही.एक सल लेखक, कलाकाराच्या मनात सतत असतो. त्याने लिहीलेली अक्षरे काळाच्या ओघात पुसली (पाण्यावरच्या रेघोट्या) जातात.
वयम्

मुलखावेगळ्या आठवणी! (ऑडीओसहीत)

श्रीराम शिधये | 7 वर्षांपूर्वी

रिक आणि मार्क यांनी आपल्या बाबांच्याच मार्गावरून पुढं न जाता स्वतःची अशी स्वतंत्र वाट निवडली. मार्क सॉफ्टवेअर डेव्हलपर झाला, तर रिकने ‘मरिन बायॉलॉजी’ या विषयाचा अभ्यास केला. नंतर मात्र तो आपल्या भावाच्याच व्यवसायात आला! या दोघांनी आपल्या जगावेगळ्या वडिलांच्या जागवलेल्या या मुलखावेगळ्या आठवणी.
पुनश्च

चित्रपटसृष्टीतील माझे स्नेह-संबंध

दुर्गा खोटे | 7 वर्षांपूर्वी

कॅमेऱ्याचे शॉट संपताच स्त्री-पुरुष कलावंतांचे चेहरे निरखण्यासारखे असतात. ते कंटाळलेले, त्रासलेले, घामाने डबडबलेले असतात.
निवडक दिवाळी २०१८

मी रात टाकली

भूषण कोरगांवकर | 7 वर्षांपूर्वी

काय म्हणताय? हे सगळं आम्हांला कुठून सुचलं? अहो त्याचं असंय ना. आम्ही जन्माला येतो ते पुरुष म्हणून. बर्थ सर्टिफिकेटवर 'मेल' लिहिलेलं असतं. पण मनाने, आम्ही बाईच असतो. मग कधी बाई, कधी पुरुष म्हणून वाढताना, जगताना आमचे दोन दोन मेंदू तयार होतात डोक्यात. म्हणून आम्ही इतके हुशार असतो. उगाच नाही.
पुनश्च

जानव्याचा गुंता सुटला!

दि. वा. साने | 7 वर्षांपूर्वी

ब्राह्मणांनी मुख्यतः नोकरीच करायची असते आणि तीही शक्यतो सरकारी खात्यात किंवा शिक्षणखात्यात किंवा बँकेत ही विचारसरणीच बदलायची गरज आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

सीमेच्या पलीकडचं कराची

गौरी पटवर्धन | 7 वर्षांपूर्वी

बाह्य जगाकडे म्हणजे पुरुषी जगाकडे मुसलमान स्त्रीने पाठच फिरवली पाहिजे असा अट्टहास मुसलमानी मानसिकतेत आहे आणि त्या जगाशी स्त्रीचं नातं हे संशयाच्या एका विचित्र जाळ्यात अडकवलेले आहे. त्यामुळे शिकायला, नोकरीला बाहेर पडणारी, घरात आणि नजीकच्या बंदिस्त वर्तुळात मोकळिकीचे वातावरण अनुभवणारी उच्चवर्गीय स्त्रीसुद्धा कराचीसारख्या मोठ्या शहरातही त्या संशयाचं ओझं घेऊन सतत वावरते आणि एका संकुचित, मर्यादित अशा स्वातंत्र्याच्या अनुभवात समाधान मानते.
पुनश्च

पु. शि. रेगे : एक तरल प्रतिभासंपन्न व्यक्तिमत्त्व

रा. भि. जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

आधुनिक जगात आधुनिक विचारधारांशी परिचित असलेला सुशिक्षित माणूस-प्राध्यापक असा भाविक कसा असू शकतो ह्याचे मला नवल वाटते.
वयम्

आईचं अर्थशास्त्र!

प्रा. सुहास बारटक्के | 7 वर्षांपूर्वी

अर्थशास्त्राची सुरुवात घरापासूनच होते. जसं पार्लमेंटमध्ये अर्थमंत्री असतात तशी घरातली अर्थमंत्री हे आई-बाबा असतात. विशेष म्हणजे आई खर्चाचं नियोजन करते. कसं सांभाळते ती सारा डोलारा वाचा त्यासाठीच ही कथा.
रुपवाणी

‘फोटोग्राफ’ची हवा आणि निवडणुकांचा माहौल

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

कोणी म्हणेल, काही कलाकारांची एखाद्या राजकीय पक्षाशी वैचारिक बांधिलकी असते, त्याना नेहमीच्या शूटिंग/डबिंग/पार्ट्या/इव्हेन्टस यांच्या धबगड्यात अजिबात वेळ मिळत नाही, म्हणून ते अशा निवडणूकीत "आपल्या पक्षाच्या प्रचारा'साठी आवर्जून वेळ काढतात. फार पूर्वी निळू फुले प्रजा समाजवादी पक्षासाठी तर दादा कोंडके शिवसेनेच्या प्रचारासाठी आवर्जून वेळ काढत. त्यावेळी दादा कोंडके यांच्या काही राजकीय सभा गाजल्याही.
निवडक दिवाळी २०१८

प्रवास

मेघश्री दळवी | 7 वर्षांपूर्वी

बळदीच्या त्या बाजूला जराशा उंचीवर एक विचित्र वळण होतं, थोडं वरच्या दिशेने जाणारं असं. त्या वळणाच्या टोकाशी एक मोठ्या भिंगासारखा आकार होता. किंचित हलता. बळदीच्या पूर्ण उंचीइतका. आणि जवळपास तितकाच रुंद. आणि त्याच्यातून पलीकडचा प्रचंड बर्फाळ प्रदेश नजरेला पडत होता. "ते – ते काय आहे?" दीपाने न राहवून प्रश्न केला. तिच्या तोंडातून सफेद वाफा बाहेर पडायला लागल्या. महेशकडे उत्तर नव्हतं. तोही अवाक होऊन समोरचं दृश्य पाहत होता. लांबच लांब पसरलेलं शुभ्र बर्फाचं पठार. किंचित निळसर छटा जाणवणारं. त्याच्यावरून परावर्तित होणारा प्रकाश डोळे दिपवून टाकत होता. "हे तर भिंगासारखं दिसतंय. पण त्या भिंगाच्या पलीकडे काय आहे?" तिच्या मनातलं आपोआप ओठांवर येत होतं. बारीक हिमतुषार त्यांच्या अंगावर यायला लागले. "बर्फ इथपर्यंत येतोय. पण कसा? या भिंगाला भोक आहे? आणि हा बर्फ इतका? म्हणजे महाराष्ट्रातल्या या रखरखीत गावांमध्ये?" दीपा कुडकुडत परत विचारत होती.
निवडक दिवाळी २०१८

गेला मदन कुणीकडे...

आरती कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

मदनाची मंदिरे होती व त्याच्या मूर्तीची वेगवेगळ्या प्रकारांनी पूजा होत होती, तर तो शिल्पांतून, मूर्तिकलेतून कसा दाखविला जात होता त्याची मूर्ती कशी असावी, याची वर्णने शिल्पशास्त्रविषयक ग्रंथांतून आलेली आहेत. साक्षात मदनाचा पुतळा तयार करणे म्हणजे शिल्पींच्या कौशल्याची परिसीमा ठरतंअसावी. ‘शिल्परत्न’ या ग्रंथात मदनाच्या मूर्तीबद्दल विस्ताराने लिहिले आहे. तो दिसायला तरुण व अतिशय सुंदर असावा, पिवळे वस्त्र परिधान केलेला, पुष्पमाळा व आभूषणे धारण केलेला, मकरध्वज मागे असलेला, इक्षुदंड व पुष्पबाण हाती घेतलेला असा दिव्य रूपातील असावा, असे हे वर्णन आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

ग्रामीण बोलींचा सांस्कृतिक आविष्कार

वसंत बोधे | 7 वर्षांपूर्वी

या कष्टकरी माणसांच्या रक्तातच भाषा असते. ती आतून फुलून अशी आगीसारखी फरारत येते. खतमाती खावून पिक जोमात आले की शेतकरी म्हणतो, “काय पिक बसलंय! आग लागलीया आग!” रब्बी हंगामातला जुंधळा खराब आला तर म्हणणार, “यंदा पिकात काय दम न्हाय. व्हल्याच्या टाळक्या येवढं कणीस बसलंय. धन्याचं ताँड गड्याकडं अन् रेडक्याचं ताँड वड्याकडं अशी अवस्था झालीय.”
रुपवाणी

फिल्म रिस्टोरेशन आणि प्रिझर्व्हेशन/ चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

८० आणि ९० च्या दशकात प्रसिद्ध सिनेमा दिग्दर्शक स्टीवन स्पीलबर्गला फिल्म रिस्टोरेशन आणि प्रिझर्व्हेशन अत्यंत आवश्यक असल्याची खात्री पटली. जॉज हा जगभर अत्यंत गाजलेला आणि अनेकांनी नावाजलेला चित्रपट बनवून, सुमारे १५ वर्षे उलटून गेल्यानंतर, स्पीलबर्गला लक्षात आलं की, या सिनेमाची मूळ प्रिंट अत्यंत वाईट अवस्थेत असून ती हळूहळू नष्ट होण्याच्या मार्गाला लागली आहे. ८०-९० च्या दशकांत जुन्या फिल्मस् नाश पावू लागल्या होत्या.
रुपवाणी

केसरी : अनावश्यक बाबींना थारा देणारा 

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

भारतीय प्रेक्षक पडद्यावरील देशभक्तीकडे आकर्षित होणारा असतो हे दत्तांना पक्के ठाऊक. त्यामुळेच त्यांचा कुठलाही सिनेमा या पलीकडे जात नाही. याचा फायदा सिनेमा यशस्वी होण्यात होतो. नुकसान मात्र दोन बाबतीत होतं. पहिला, युद्धपट कसे असावेत याचा वस्तुपाठ हे सिनेमे घालून देत नाहीत. तर दुसरा, प्रेक्षकांना ज्ञानी करण्याचं काम ते करत नाहीत. वास्तव न दाखवल्यामुळे दिसणारं कथानक हाच खरा इतिहास आहे हा भ्रम त्यांच्या मनात पक्का होत जातो.
रुपवाणी

देर ना हो जाए कहीं .../ हेमा मालिनीला जीवनगौरव पुरस्कार

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

हेमा मालिनीला  आघाडीचे तात्कालिक पीआरओ बनी रुबेन यांनी 'ड्रीम गर्ल ' अशी दिलेली उपाधी हेमा मालिनीच्या प्रेझेंटेबल व्यक्तीमत्वाला  अशी आणि इतकी फिट्ट बसली की, तीच कायमची ओळख झाली. आणि त्या प्रतिमेतूनच हेमा मालिनीच्या करियरने आकार घेतला.
वयम्

लिट्ल मिस सनशाईन

गणेश मतकरी | 7 वर्षांपूर्वी

 'सनशाईन’च्या एकूण व्यक्तिनिष्ठ स्वरूपाप्रमाणेच त्याचा संदेशही व्यक्तिनिष्ठच आहे. कोणत्याही वर्गवारीत न बसवता सर्वांना त्यांच्या गुणदोषांसह स्वीकारावं, असं सांगणारा हा संदेश फार नवा नाही, मात्र तो आज महत्त्वाचा नक्कीच आहे.
रुपवाणी

मर्द को दर्द नही होता – एक मॅड अनुभव

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

लॉजिकली इनकरेक्ट सिनेमा बनवणारा दिग्दर्शक नेहमीच एक रिस्क घेत असतो. त्याचा प्रयत्न फसला तर तो सिनेमा टुकार म्हणून मोडित निघतो आणि जमुन आला तर त्याचा अंदाज अपना अपना होतो. वासन बाला ने दिग्दर्शित केलेला मर्द को दर्द नही होता हा सिनेमा अशाच जमून आलेल्या सिनेमांपैकी एक आहे.
रुपवाणी

ग्लॅमरस इव्हेन्टस हवेत, पण मराठी चित्रपटाला यशही हवे....

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

इव्हेन्टस स्टार्सना फोकसमध्ये ठेवतात, टेक्निशियनना आनंद देतात, सगळ्यानाच टाॅनिक मिळते. बरं, ते वरच्या वर सतत होतच असल्याने अधेमधे कंटाळा असा कोणालाच येत नाही. मराठीतही पुरस्कारांची/इव्हेन्टसची संख्या वाढल्यामुळे कस लागत नाही अशी टीका करणारे कितीही ओरडले तरी त्याकडे लक्ष देण्यापूर्वीच पुढचा इव्हेन्टस येतोय.
श्रवणीय

माझी पहिली कथा

दि. बा. मोकाशी | 7 वर्षांपूर्वी

कथा-कविता करणं सोपं आहे. अगदी फालतू काम आहे. खरं कठीण म्हणजे मोठे निबंधवजा पुस्तक लिहिणं. एखाद गंभीर विषय घेऊन ग्रंथ तयार करणं. लिहिलं तर तसं लिहावं. भुक्कड लिहिण्यात अर्थ नाही. असे तेव्हा माझे विचार होते. हा लेख आपण ऐकूही शकाल...
निवडक दिवाळी २०१८

माझी वाघूर

गोविंद पाटील | 7 वर्षांपूर्वी

वाघूर ही लोकमाताच त्यांची. त्यांचं भावविश्वच वाघूरनं व्यापलेलं. त्यांच्या पिढ्यानपिढ्यांची ती पोषण वरदायिनी. आख्या जगात तिच्यासारखी नदीच नाही. तिचं पाणी बलदायी आरोग्यदायी आणि चैतन्यदायी. तिचं पाणी प्यालेला कधीच आजारशरण होणार नाही. अनैतिक वागणार नाही आणि अनैतिकतेपुढे झुकणार नाही. त्याच्या पाण्याचाच तो गुणधर्म.
रुपवाणी

इफ दीज वॉल्स कुड टॉक- चित्रपट व अमेरिकेतील धार्मिक कट्टरता/ चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

अमेरिका हा अतिशय व्यक्तीवादी देश आहे, मुक्त विचारांचे वारे तिथे वाहात असते, लैंगिक व्यवहाराबाबत तिथे मोकळीक आहे अशी प्रतिमा अनेकांच्या मनात असते आणि ती बव्हंशी खरी आहे. तथापि काही बाबतीत तिथे कट्टरता असते, गर्भपात विरोधी हिंसक चळवळी तिथे झाल्या याची फारशी माहिती नसते किंवा असलीच तरी पुसट माहिती असते. 'इफ दीज वॉल्स कुड टॉक' हा चित्रपट बघायला मिळाला आणि हा पैलू दिसला.
निवडक दिवाळी २०१८

जगातील पहिली महिला बॅरिस्टर – कार्नेलिया सोराबजी

मेधा निजसुरे | 7 वर्षांपूर्वी

मी भारतीयच आहे ना. महाराष्ट्राच्या मातीतूनच वर आले आहे ना, तरी तिथल्यांनी मला परकं कसं समजावं. १८६६ सालच्या नाशिकमध्येच ना माझा जन्म झाला? माझं काही लहानपणही तिथलंच ना? म्हणजे मी स्वतःला त्यांच्यापेक्षा वेगळीच काही समजते की काय? माझ्या इतक्या हिंदू, पारशी, ख्रिश्र्चन, मुस्लिम सर्व प्रकारच्या मैत्रिणी भारतातल्या अनेक शहरात आहेत. त्यांना माझ्याविषयी इतका आपलेपणा आहे. त्या विशिष्ट प्रेमादराने माझ्याकडे बघताहेत, त्या काय मी त्यांची कोणी वाटत असल्याशिवाय?ज्या पडदानशीन महिलांना मी न्याय मिळवून देण्याचा आटोकाट प्रयत्न मनापासून केला, त्या मला आपली नाही समजत? एका परक्या समाजातल्या स्त्रीने आपणहून त्यांना मदत दिली म्हणजे त्यांच्यात काहीतरी समान धागा असणारच नाही का? मी कशी परकी वाटेन त्यांना?
रुपवाणी

तारकोव्हस्कीचा  स्टॉकर : श्रद्धेचं काय करायचं?/ चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

भारतीय-मराठी-प्रेक्षक “स्टॉकर” सारख्या चित्रपटाने कोड्यात पडेल - ‘विज्ञानकथापट’ म्हणून तो समोर येतो, पण  नेहमीच्या विज्ञानकथापट या धर्तीचे त्यात काही नाही. गूढ आणि उकल नाही, भन्नाट वेग नाही, जबरदस्त संघर्ष नाही. कारण विज्ञान आणि साहित्य यांच्याच पायाभूत धरणांची, त्यांच्यातील संघर्षांची आणि फलिताची अनुभूती तार्कोव्हस्की आपल्यापुढे सादर करतो. यामुळे या कलाकृतीचे विश्लेषण म्हणजे आपल्या अनुभूतीचेही विश्लेषण बनते.
रुपवाणी

पेट सेमेटरी - अभिजात तरीही आधुनिक 

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

मला जुन्या फिल्ममधलं फार काही आठवत नाही, पण ती फार ग्रेट नव्हती हे माझं मत बदलणार नाही हे कळण्याइतपत आठवते. तरीही त्यातलालुईस क्रीडच्या दोन तीन वर्ष वयाच्या मुलाचा हमरस्त्यावर होणारा मृत्यू मात्र माझ्या डोक्यात घट्ट बसलेला आहे. नव्या पेट सेमेटरीच्या  ट्रेलरवरुनहीहे लक्षात येतं, की क्रीड कुटुंबातल्या दोन मुलांपैकी मरणारी व्यक्ती या रुपांतरात बदललेली आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

फ्लेमिंगो

मोनिका गजेंद्रगडकर | 7 वर्षांपूर्वी

सॅम दमून गेला होता. ती गर्दी, ते ऊन, ती दुर्गंधी... साऱ्यानेच... त्यांच्या डॅडची शाळा... आता हा डॅडचा देश... न आकळता... नजरेत सामावू न शकणारा... त्याच्या डॅडला त्या गरीब शाळेत जाऊन मोठं व्हावं लागलं. कारण याच देशाच्या मातीत त्याचा रूजवा होता... या अफाट गर्दीखाली सतत तुडवली जाणारी या देशाची ही भूमी! ही गर्दी, ही दुर्गंधी, ही अस्वच्छता, ही उन्हाची काहिली... ही या भूमीची ओळख... पणम तीच असंख्यांची जन्मभूमी—त्याच्या डॅडीचीही... ती पाहायच्या ओढीने इथे काही काळ स्थलांतरित झालेला, परक्या भूमीतला हा सॅम नावाचा जणू फ्लेमिंगोच...
निवडक दिवाळी २०१८

इंग्रजीची मास्तरकी

छाया महाजन | 7 वर्षांपूर्वी

तेव्हा गी द मोपासाची ‘नेकलेस’ ही कथा शिकवण्यात आनंद न वाटला तरच नवल. मुलांना पहिल्यांदा या फ्रेंच नावाचा उच्चार शिकवणं ही कसरत. मग आमची गाडी अडली ती ‘द बॉल’ या शब्दावर. त्याचा ढोबळ अर्थ ‘पार्टी’ असा सांगितला खरा; पण त्यात शांत, सौम्य संगीतावरचे नृत्य हे अपेक्षित आहे. आपल्याकडे पार्टीचा आधुनिक अवतार म्हणजे ढँ ढँ वाजणारी गाणी आणि डी जे आणि दारूचा सर्रास वापर असा आहे. तो येथे अभिप्रेत नाही.युरोपियन कपड्यांची पद्धतही वेगळी. शिवाय बॉल्स हे राजे, उमराव आयोजित करत. त्यासाठी सजवलेले अतिप्रशस्त हॉल्स असत, हे बरेच सांगून मी थोडी थकले. पण तरीही ती संकल्पना त्या सुंदर निमुळत्या कमरेच्या कुमारिका (अर्थात् कोर्सेट्स् किती ओढून कमरेवर ताणून बसवतात, हे पाहिल्यावर ‘नको तो सुंदर गाउन घालणं’ असंच वाटतं!) त्या त्यांच्या नाजूक हातांनी हलकेच फुलपाखरासारखा गाउन उचलत टाकणारी पावलं, हे शब्दात सांगता येतं; पण दरवेळी त्याला दृश्यात्मकता येतेच असं नाही.मला आठवतं, मी सिलॅबस प्लॅनिंगच्या वेळी मराठी मुलामुलींना चित्रांनी नव्हे, तर चित्रफितीच्या साह्यानं इंग्रजी शिकवावं, असं सुचवलं होतं.
वयम्

सोनपिवळा हळद्या !

'वयम्' प्रतिनिधी | 7 वर्षांपूर्वी

सध्यातरी हळद्या पक्ष्यांची जगभरातली संख्या वाढते आहे. पण ते फळे खातात म्हणून त्यांच्यावर होणारे हल्ले, कागद बनवण्यासाठी होणारी बेसुमार वृक्षतोड आणि जागतिक हवामानातले बदल यांच्यामुळे त्या चिमुकल्या सोनपाखराच्या अस्तित्वाला धोका निर्माण होतो आहे.
पुनश्च

सुनियोजित स्वेच्छानिवृत्तीची कथा

चिंतामणी गद्रे | 7 वर्षांपूर्वी

त्यानंतर ‘अवयवदान व मृतमेंदू’ ह्या विषयावर ३०-४० मिनिटांची भाषणे ज्येष्ठ नागरिक संघ वगैरे ठिकाणी देण्यास सुरुवात केली.
वयम्

आपल्या आर्याला झालंय तरी काय ?

प्रवीण दवणे | 7 वर्षांपूर्वी

बागेत गेल्यावर तिथली ‘फुलं तोडू नयेत.’ हे तिला बागेतली पाटी न वाचताच कळू लागलं होतं. आपल्याला धक्का लागला की जशी वेदना होते, तशीच पाना-फुलांनाही होत असावी, याची आर्याला जाणीव होऊ लागली होती.
निवडक दिवाळी २०१८

अदिती अखिलाची गोष्ट

रविंद्र रुक्मिणी पंढरीनाथ | 7 वर्षांपूर्वी

ह्या एकटेपणाला घाबरून माणसं लग्न करीत असतील का? किंवा मग प्रेम वगैरे? पण मग पुन्हा एकटेपण हवंसं वाटलं तर काय? ते जवळचं, आपलं वगैरे माणूस राहू देईल पुन्हा आपल्याला एकटं? जाऊन बसेल आपण बोलावलं पुन्हा, तर येता यावं इतपत दूर, पण तरीही हाकेच्या अंतरावर? पण मग त्या माणसाबरोबर येणारा सगळा गोतावळा? साधनेला एकटं रहावसं वाटत असेल, तेव्हा ती काय बरं करत असेल? की गर्दीत राहून ती एकटं राहणंच विसरून गेली असेल? पण हे कसं शक्य आहे? प्रत्येकाला दिवसभरात केव्हातरी आपल्या स्वतःसोबत केव्हातरी आपल्या स्वतःसोबत राहावसं वाटणं ही त्याची गरज नाही का, अगदी जीवनावश्यक म्हणावी अशी?
निवडक दिवाळी २०१८

शोक नायिका अख्मातोवा

अरुण नेरुरकर | 7 वर्षांपूर्वी

अख्मातोवाने भयानक दिवस अनुभवले आणि या दरम्यान, नादेद्झा मान्देलस्तामच्या म्हणण्यानुसार, ती धीरोदात्त नायिकेसारखी वागली. जाहीररित्या किंवा माझ्याशी खाजगीत बोलतना, सोविएत राजवटींविरोधात तिने एकही शब्द उच्चारला नाही. मात्र, तिचं सारं आयुष्य हर्जेन -Harzen - ने केलेल्या रशियन साहित्याच्या वर्णनाबरहुकूम होतं – रशियन वास्तवाचं एक सातत्यापूर्ण गुन्हेगारी आरोपपत्र.सोविएत युनियनमध्ये उघडपणे जाहीर न करताही सर्व दूर पसरलेली आणि आजही होत असलेली तिच्या स्मृतींची पूजा, मी जाणतो तितपत, अद्वितीय आहे. ती स्वतः आणि तिचा देश, यांना ललामभूत नसलेल्या गोष्टींविरोधात असलेल्या तिच्या अबोल, निग्रही प्रतिकाराने, तिचं रूपांतर (बेलिन्स्कीने हर्जेनविषयी भाकित केलं होतं तसं) केवळ रशियन साहित्यातील नव्हे तर, आपल्या काळाच्या रशियन इतिहासातील एका नामी व्यक्तीमध्ये केलं.
पुनश्च

चाळीशी आणि पन्नाशीतल्या कविता

उत्पल वनिता बाबुराव | 7 वर्षांपूर्वी

स्त्रिया आपण सुंदर दिसण्यासाठी झटतात ते त्यांना स्वतःला छानवाटते म्हणून, तुला आवडण्याशी काहीही संबंध नसतो त्याचा.
निवडक दिवाळी २०१८

माणसांनी हरवलेली माया

मिलिंद बोकिल | 7 वर्षांपूर्वी

त्या सगळ्याकडे बघताना मन विषण्णतेने भरून गेले. जी संस्कारित होते तिला संस्कृती म्हणतात; पण खरेतर जी सतत चालू राहते. जिला सातत्या असते तिलाच संस्कृती म्हणायला पाहिजे. जिथे माणसे नाहीत तिथे कसली आली आहे संस्कृती? तिथे नुसते दगड आणि माती. हे अवशेष जतन करून ठेवले आहेत खरे, पण ती माणसे तिथे असती तरच त्यांना अर्थ होता. काही तुरळक माया वस्त्या शिल्लक असतील आणि जुन्या लोकांचे संकरित वंशज तिथे राहत असतील, पण ते खरे लोक मात्र काळाच्या उदरात गडप झालेले आहेत. आणि त्यांच्याबरोबरच त्यांची सगळी समजूत, त्यांची भाषा,  त्यांचे साहित्य, त्यांची गाणी, त्यांचे अध्यात्म, त्यांचा जगाविषयीचा दृष्टिकोन हे सगळेच नाहीसे झालेले आहे. हे लोक आज असते तर किती बहार आली असती!
निवडक दिवाळी २०१८

लेखणीची दहशत

ज्युनियर ब्रह्मे | 7 वर्षांपूर्वी

हा एक नवाच ताप झाला होता. जर कुणा बऱ्यापैकी नाव असलेल्या लेखकाचं कुठलंही नवं पुस्तक बाजारात यायचं झालं, की मोठा समारंभ कररून आलं पाहिजे, असा शिरस्ता झाला होता. रस्ता जितके तास बंद होईल तितकं ते पुस्तक चर्चेत राहायचं. कानठळ्या बसवणाऱ्या डीजेच्या तालावर पुस्तकातला काही भाग वाचून दाखवणे, गेस्ट अपीअरन्स म्हणून इतर लेखकांकडून स्टेजवर हाणामारीयुक्त चर्चा घडवून आणणे, पुस्तकातल्या पानांची दहीहंडी करून ती जुन्याजाणत्या लेखक मंडळांकडून फोडणे असले थिल्लर प्रकार सर्रास झाल होते. नवरात्रीत स्पीकरवर एखाद्या कादंबरीचं प्रकरण वाचत त्यावर तासन्तास झुलणाऱ्या पोरी आणि गणपतीत डीजेच्या तालावर पुस्तकाची परीक्षणे वाचणारी पोरं कमी होती की काय, म्हणून हे नवीन फॅड आलं होतं.
रुपवाणी

PM नरेंद्र मोदी सिनेमाच्या निमित्ताने

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

चरित्रपट बनवताना त्याच्या अंतस्थ हेतूचा सुद्धा विचार व्हावा लागतो . सिनेमा का बनवायचा आहे हा मुद्दा महत्वाचा असतो. जर हा चरित्रपट राजकीय व्यक्तिरेखेवर अवलंबून असेल तर त्यात त्याच्या ( नायकाचा आणि पर्यायाने त्याच्या राजकीय माध्यमाचा) हेतूंचा प्रसार आणि त्यामुळे होणारा फायदा हा मुद्दा सुद्धा महत्वाचा असतो.
निवडक दिवाळी २०१८

मसाल्यांची बेडेकरी

अजित बेडेकर | 7 वर्षांपूर्वी

त्यावेळी लोणची, पापड हे घरीच बनवण्याचं प्रमाण जास्त होतं. त्या काळात त्यांनी एक जाहिरात केली होती. त्यात असं म्हटल होतं की, ‘उत्तम मसाले बनवणारे दोनच... एक तुम्ही स्वतः आणि तुम्हाला वेळ नसले तर दुसरा पर्याय फक्त बेडेकरचं!’ त्यांची ही जाहिरात खूपच लोकप्रिय झाली होती. मार्केटिंग डिप्लोमाच्या अभ्यासात उत्तम जाहिरातीचं उदाहरण म्हणून ही जाहिरात शिकवली जायची.
रुपवाणी

ऋतुपर्णो घोषला आठवताना / चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

अभिजात बंगाली चित्रपटांचा वारसा जपणा-या ऋतुपर्णो घोष या प्रतिभावान दिग्दर्शकाचा ३० मे २०१३ ला अकाली अंत झाला. त्याच्या दिग्दर्शकीय कारकिर्दीचा संतोष पाठारे यांनी घेतलेला वेध
निवडक दिवाळी २०१८

कानसेनी महाराष्ट्राला डोळे नाहीत ?

शशिकांत सावंत | 7 वर्षांपूर्वी

समजा, आपण शब्द उच्चारायला शिकलोच नसतो, भाषा निर्माणच झाल्या नसत्या; प्राणिसृष्टीप्रमाणे काही आवाज, वास, सहजप्रवृत्ती यांवरच आपली भिस्त असती तर? किंवा रंगांनी, रेषांनीच भावना दाखवल्यात (एकमेकांशी न बोलणारी माणसे लिहून काही तरी सांगतात तसे), अशा जगाची आपण कल्पना करून पाहू. राग आल्यावर माणसे लाल रंगाची रेषा काढतील, शांतपणा दाखवण्यासाठी हिरवा वापरतील, काही हवे असेल तर त्याचे चित्र काढतील... वगैरे कल्पना करू. मग अनेक रंग, छटा, आकार अर्धवट राहतील त्याचे काय? हजारो वर्षे गेली तर मग अशा अमूर्त आकारांनाही अर्थ प्राप्त होईल.
निवडक दिवाळी २०१८

अ चाइल्ड इज अ फादर ऑफ अ मॅन...

मुकेश माचकर | 7 वर्षांपूर्वी

बनेश बेणारे आणि बिपीन कारखानीस ही एक अजब जोडगोळी आहे मामा-भाच्यांची. त्यांच्या नावांवरून तुम्हाला काही आठवलं का? करेक्ट. बनेश हे भा. रा. भागवतांच्या फास्टर फेणेचं नाव. तो फुरसुंगीचा, तसा हा बन्याही योगायोगाने फुरसुंगीचाच. न्यू फुरसुंगीमध्ये सॉलिटेअर ड्रीम्समध्ये राहतो आणि जवळच्याच सेंट अँड्र्यूजमध्ये सहावीत शिकतो.बिपीन कारखानीस हा त्याचा मामा. बन्याचं बनेश हे नाव त्यानेच ठेवलंय. तेही फास्टर फेणेवरूनच. त्याचं स्वत:चं बिपीन हे नाव त्याच्या वडिलांनी भा. रा. भागवतांच्याच बिपीन बुकलवार या हिरोवरून ठेवलेलं आहे. हा बुकलवार म्हणजे बुकलव्हर... सॉलिड पुस्तकं वाचायचा आणि त्या माहितीच्या आधारावर रहस्यं सोडवायचा.
पुनश्च

मी (पूर्णवेळ) लेखक कसा झालो?

शिवराज गोर्ले | 7 वर्षांपूर्वी

काय लिहिलं नाही मी? नाटक, चित्रपट, टीव्ही सिरियल, कथा, कादंबरी, व्यक्तिचित्रं, कविता, गीतं, विनोदी व प्रेरक साहित्य, स्तंभलेखन, संपादन, जाहिरातींसाठी कॉपीरायटिंगही.
वयम्

बहुरुपी पु. ल.

asiatic | 7 वर्षांपूर्वी

वयाच्या पाचव्या वर्षी केलेले हे पहिलं जाहीर भाषण, त्यात दाखवलेलं प्रसंगावधान, केलेला अभिनय हे गुण ज्याच्याजवळ जन्मजात होते, पुढच्या आयुष्यात जे त्याने अधिक जोपासले आणि वाढवत नेऊन सा-या महाराष्ट्राला मनापासून हसवलं, तो हा मुलगा म्हणजे सुप्रसिद्ध लेखक, नाटककार पु.ल. देशपांडे. त्यांचा जन्म ८ नोव्हेंबर १९१९ रोजी झाला. सारा महाराष्ट्र या वर्षी त्यांची जन्मशताब्दी साजरी करत आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

भुसावळ—दिल्ली एक ट्रेन, सहा राज्यं

विनय खंडागळे | 7 वर्षांपूर्वी

ट्रेनमधल्या बऱ्याचशा प्रवाशांना गप्पा मारायला आवडतं. तिथे संवाद सुरू करणं अवघड गोष्ट नसते. प्रवासात भिन्न राज्य, संस्कृती, भाषा, नोकरी, व्यवसाय असलेले लोक भेटतात. सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे प्रत्येकाजवळ असतं अनुभवांचं भलं मोठं गाठोडं. सचखंड एक्स्प्रेसमध्ये बरेचसे प्रवासी पंजाबी असायचे. पंजाबी माणूस मुळातच दिलदार. त्यांच्याच शब्दांत सांगायचं झालं, तर ‘हमारा पेट और दिल बहोत बड़ा होता है।’ ट्रेनमध्ये पुरीभाजी, चहा, फळं, चणे-फुटाणे, संत्रा गोळ्या... काहीही विकायला येऊ द्या, पंजाबी परिवार त्या विक्रेत्याला विन्मुख परत पाठवणार नाही. एवढं खाऊनही जेवणाचा डबा उघडणार (अन् तो सहप्रवाशांना आग्रहाने खायला लावणार).
पुनश्च

मी पाहिलेले व ऐकलेले अत्रे

मनोहर महादेव आळतेकर | 7 वर्षांपूर्वी

अत्र्यांना माणसांप्रमाणेच उत्कटाचा आणि भव्याचा हव्यास होता. त्यांना प्रत्येक गोष्ट प्रचंड लागे. यामुळेच अत्र्यांनी आपल्या नातवंडांची नावे भारदस्त व ऐसपैस ठेवली होती.
निवडक दिवाळी २०१८

विज्ञानाच बिनरहस्य.

हेमंत कर्णिक | 7 वर्षांपूर्वी

निसर्गात नियम असतात, ते शोधता येतात, शोधून त्यांचा उपयोग करुन घेता येतो, तसं करताना नियम अधिक पक्का सापडत जातो, त्या नियमाला एखादा फाटा फुटू शकतो, त्या फाट्याने पुढे गेल्यास असंख्य वाटा समोर येतात आणि शंभर वेळा रस्ता चुकल्यावर त्यातली एक वाट आपल्याला हवं तिथे घेऊन जाते. – हे विज्ञान! हेच विज्ञान. तुमच्या आमच्या जगण्याचा अविभाज्य भाग असलेलं हेच तर विज्ञान. आपण हा सरळ रस्ता सोडून का दिला? कधी सोडला? व ज्ञान म्हणजे अद्भुत, विज्ञान म्हणजे बुद्धिमंतांचं काम, विज्ञानाचा आपला संबंध नाही, आपण गाय, बैल, शेळ्या आणि मेंढ्या यांच्याचसारखे आहोत, विचार करणं आपलं काम नाही, विचारांचा पाठपुरावा करणं तर नाहीच नाही; असे बैलप्रकृतीचे स्वतःला आपण का मानतो?
निवडक दिवाळी २०१८

डिलाइट विद्यापीठः विस्मृतीत गेलेला काळाचा तुकडा

अनिल शिदोरे | 7 वर्षांपूर्वी

मी ‘डिलाइट’ला पोहोचलो त्यावेळेस दिल्लीत इंदिरा गांधींचा पराभव होऊन मोरारजीभाई देसाई पंतप्रधान झाल्याला अवघे दोन-तीनच महिने झाले होतते. स्वातंत्र्य मिळून तीस वर्षे झाली होती. पहिला रोमॅन्टिसीझम आटायला लागला होता. आधी ‘जंजीर’, नंतर ‘दीवार’मधून अमिताभ त्याच्या सगळ्या जगावरचा राग व्यक्त करत होता. ‘इंडिया टुडे’ने नव्या युगाची पत्रकारित देशासमोर आणली होती. मुंबईला ग्रंथाली वाचक चळवळ आकार घेत असताना दलित मन व्यक्त व्हायला लागले होते. ‘घाशिराम कोतवाल’, ‘बाईंडर’ने महाराष्ट्र हडबडला होता. ‘सामना’, ‘सिंहासन’, ‘जैत रे जैत’नी मराठी सिनेमा नवी क्षितिजे शोधत होता. देशात काहीतरी वेगळे होणार आहे असे वाटायला लागले होते. नवे वेध लागत होते. महाराष्ट्र आणि सारा देशच कूस बदलत होता.
निवडक दिवाळी २०१८

रफिकची मुंबई

शर्मिला फडके | 7 वर्षांपूर्वी

“माझगाव आत्ता आहे त्यापेक्षा खूप वेगळं समृद्ध होतं. 18-19 व्या शतकात इथे राहणं प्रतिष्ठेचं मानलं जाई. धनवान, उच्च मध्यमवर्गीयांची पसंती माझगावला होती. माझगावची भरभराट समृद्धी, वस्तीचे नशीब गोदीशी जोडले गेले होते. इथे बॉम्बे पोर्ट ट्रस्ट होतं. सिंधिया  होते शिपिंग क्षेत्रात, सकाळी सात वाजता भोंगा वाजायचा.लोकं मग आपआपल्या कामाला जायला निघायचे, साडेसातला अजून एक भोंगा व्हायचा. पुन्हा साडेचारला भोंगा. ही घरातल्या पुरुष माणसांची  परतायची वेळ. सगळ्यांचं दैनंदिन जीवन गोदीतल्या भोंग्याच्या आवाजाशी बांधलं गेलेलं.सुरुवातीला इथे प्रमुख वस्ती कॅथॅलिक धर्मियांची असली तरी इतर धर्मीयही मोठ्या संख्येने आले. जगभरातून आलेले कामगार गोदीत काम करायचे. गोदीतलं वातावरण विविध जाती, धर्म देश असलेल्या लोकांनी बनलेलं होतं, तेच इथल्या वसाहतींमध्ये झिरपलं. माझगावचं कॉस्मोपोलिटन कल्चर त्यामुळेच बनलं.”
रुपवाणी

आर्टिकल १५

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

स्वतंत्र भारतातील पहिला गव्हर्नर लॉर्ड माउंटबॅटन जवळपास सत्तर वर्षांनी जर भारतात आला तर त्याला कसला भारत  दिसणं अपेक्षित असेल ? साहजिकच स्वातंत्र्याच्या एवढ्या वर्षांनंतर कायदा आणि सुव्यवस्था असलेलं एक प्रगत, शांतीपूर्ण, सामाजिक सलोखा जपणारा समाज असलेलं राष्ट्र दिसणं त्याला अपेक्षित असावं. त्यासाठी आपली ख्यातीही आहे. विविधतेत एकता जपणारं आणि शांततेचा पुरस्कार करणारं राष्ट्र म्हणूनच जग आपल्याकडे बघतं. आपणही ही बाब अभिमानाने मिरवतो. पण प्रत्यक्षात तशी परिस्थिती आहे का ?
रुपवाणी

चित्रपटीय वास्तवातल्या बदलाची वाटचाल

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

कलेमागची मूळ प्रेरणा ही जीवनाची,वास्तवाची नोंद घेणं, त्यावर भाष्य करणं, आपल्या कल्पनेतून एक प्रतिविश्व तयार करणं हीच राहिली आहे. पूर्वैतिहासिक काळात गुहांच्या भिंतीवर आपल्या शौर्याच्या ,शिकारीच्या मोहिमा नोंदवणा-या आदिमानवापासून थेट १९व्या शतकात फोटोग्राफीचा शोध लागेपर्यंत कलेच्या निर्मितीमागचा हा प्रमुख हेतु होता. चित्रकलेत  बदलत जाणा-या तंत्राचा विकास हा या चित्रांचा अंतिम परिणाम ख-यासारखा कसा वाटू शकेलया वरच आधारलेला होता. चित्रांमधला तपशील़, त्यातला छायाप्रकाशाचा खेळ, एकूण दृश्यसंकल्पना , हे सारं वास्तवाच्या अधिकाधिक जवळ कसं जाता येईल या खटपटीतून ठरत गेलंं होतं. त्यात मांडल्या जाणा-या आशयात ऐतिहासिक नोंदी, निसर्गदृश्य , धर्मग्रंथां मधले दाखले अशा विविध कल्पनांची आयात जरूर होती, पण त्यात वापरल्या जाणा-या दृश्यभाषेला आधार हा वास्तवाचाच होता. पण फोटोग्राफीचा शोध लागला आणि हे चित्र(!) बदललं .
पुनश्च

श्रेष्ठपणा

भगवन्त अक्कलकोटकर | 7 वर्षांपूर्वी

सावकाराच्यापेक्षा राजा श्रेष्ठ ठरला. राणीपेक्षा गुलाबाचे फूल श्रेष्ठ ठरले. फुलानंतर फुलपांखरूं, चिमणी, घार, सप, महार व अखेर मीच श्रेष्ठ ठरलो.
पुनश्च

सुवर्णयोगी - रवींद्र गुर्जर

प्रणव पाटील | 7 वर्षांपूर्वी

होमरच्या या ट्रोजन युध्दाच्या, हेक्टस्,अॕगामेन्न,ओडीसस् या नायकांच्या कथांमधे तो येवढा गुंगून जाई की या कथा खऱ्याच असल्याची त्याची खात्री होती.
रुपवाणी

कुमारवयातली ‘‘ऍडल्ट ऍक्ट्रेस'’

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

कुमारवयातली ‘अॅडल्ट अॅक्ट्रेस’स्मशानातील ती भयाण शांतता. तिथं पुट्टाचार्य एक अघोरी पूजा करतोय. त्याच्यासमोर बसली असते ती पूर्ण नग्नावस्थेतील उमा. त्याने तिच्या गळ्यात घातलेल्या ताईतचा तिच्यावर अंमल असतो. त्यामुळे ती त्या अघोरी पूजेसाठी शांतपणे बसलेली असते. पुट्टाचार्यचा तो कट नंदीश उधळून लावतो. उमाच्या गळ्यातील ताईत दातानं तोडून टाकतो, तिच्या अंगावर शाल गुंडाळतो. अचानक येणारं हे दृश्य धक्कादायकच होतं. उमाच्या भूमिकेत होती अवघी १४-१५ वर्षांची पद्मिनी कोल्हापुरे. तिनं तिच्या करिअरच्या सुरुवातीलाच नग्न दृश्यांमधून एण्ट्री केली, अन् कुमारवयातली ‘अॅडल्ट अॅस’ म्हणून तिच्यावर शिक्का बसला.
वयम्

कविराज गदिमा

प्रतिभा गोपुजकर | 7 वर्षांपूर्वी

जवळची माणसे हा गदिमांचा श्वास होता. आईवर अपरंपार श्रद्धा. त्यांनी लिहिलेलं ‘मातृवंदना’ हे गीत म्हणजे मातेचे महन्मंगल स्तोत्र आहे.  वडिलांविषयीचा आदरभाव तर होताच. शिवाय स्वतःचा जीव धोक्यात घालून गदिमांना वाचवणाऱया बिटाकाकाबद्दलही अपरंपार माया होती.
पुनश्च

मी ‘कैद केलेले कळप’ ही कादंबरी का लिहिली?

अरुण गद्रे | 7 वर्षांपूर्वी

शास्त्रीय शोधपद्धतीला या होमोसेक्शुअ‍ॅलिटी नॉर्मल जाहीर करण्यामध्ये संपूर्ण हरताळ फासला गेला होता हे आता निर्विवाद सिद्ध झालं आहे.
पुनश्च

बौद्धसम्प्रदायाचा विनाश भाग -३

श्री.भा. वर्णेकर | 7 वर्षांपूर्वी

बौद्धांनी आपली बहुसंख्या वाढविण्याच्या वेडापायी बुद्धि पुरस्सर वेगवेगळ्या मार्गांशी समन्वय करण्याचा मार्ग चोखाळला.
वयम्

विहीर

गणेश मतकरी | 7 वर्षांपूर्वी

‘विहीर’मधला आशय केवळ प्रेक्षागृहात आपल्याला प्रभावित करत नाही तर बाहेर पडल्यावर तो अधिकच गडद होतो; जाणवत राहतो; पिच्छा पुरवतो. कोणत्याही प्रकारच्या कृत्रिम नाटय़ाचा आधार न घेता जीवनातलं नाटय़ बाहेर आणण्याची अन् त्याकडे काहीशा त्रयस्थपणे पाहत ते प्रेक्षकांना उलगडून दाखवण्याची या दिग्दर्शकाची हातोटी हा त्याच्या शैलीचा विशेष आहे, जो या चित्रपटात पुरेपुर लक्षात येतो.
पुनश्च

परमाणूंची महाराष्ट्रावर स्वारी! (इसवी सन १९४७ ते १९८०)

वि. वि. गोखले | 7 वर्षांपूर्वी

तो अपूर्व रहस्यमय नीलमणी मला पुन्हा प्राप्त होईल आणि भविष्यकाळांतील विलक्षण कोडी मला पुनश्च उकलून दाखवील अशी अंधुकही आशा मला आता वाटत नाही!
रुपवाणी

द बँड्स व्हिजिट

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

अरबी भाषेत 'प' ऐवजी 'ब' चा वापर केला जातो. त्यामुळे गोंधळ होउन ते पेटा तिकवा ऐवजी वाळवंटी प्रदेशातील बेट हतीकवा या शहरात जातात. आधीच नवखे त्यात हिब्रू भाषा येत नसल्याने त्यांची पंचाईत होते. जवळ पुरेसे पैसेही नाहीत. एका रेस्टॉरंटमध्ये चौकशी करताना कळतं की थेट दुसऱ्या दिवशी सकाळी बस आहे. आता काय करायचं ?
रुपवाणी

वन्स अपॉन अ टाईम इन हॉलीवूड: टॅरेन्टीनोने हॉलीवूडला लिहलेले प्रेमपत्र !

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

घर बसल्या अधिक समृद्ध मनोरंजन जर जाणत्या प्रेक्षकाला मिळत असेल तर त्याने का सिनेमागृहात जाऊन सिनेमा पाहण्याचे कष्ट घ्यावे? काय इतकं सोनं लागलंय त्या मोठ्या पडद्याला? 
वयम्

एकदंत

कांचन वाटवे-जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

दात पडल्याने घाबरून, बावरून न जाता गणपतीने आलेल्या संकटाचे संधीत रूपांतर केले. उन्मादाने वाईट वृत्तीचा झालेला देवांतकही मुळात विद्वान आणि शिवभक्त होताच, त्यामुळे तुटलेल्या दातासोबत देवांतक वधाची कटुस्मृती बाजूला सारण्यासाठीच अतुलनीय 'महाभारत' लिहायला लेखणी म्हणून त्याच दाताचा वापर बाप्पाने केला असेल का?
रुपवाणी

साहो एक फसलेला सिनेमा

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

बाहुबलीच्या दणकेबाज यशानंतर प्रभासच्या साहोचं टीजर जेंव्हा आलं तेंव्हा हा अजून एक भारी सिनेमा असेल असं वाटलं होतं. प्रसिद्धीही जोरात सुरु झाली होती. साडेतीनशे कोटी बजेट आणि निर्मितीसाठी घेतलेला दोन वर्षांचा वेळ यामुळे अजून उत्सुकता निर्माण झाली होती. पण उथळ पाण्याला खळखळाट फार म्हणतात तसा हा प्रकार होता.
वयम्

मुलांनी, मुलांसाठी लिहिलेल्या गोष्टी

कृतिका बुरघाटे | 7 वर्षांपूर्वी

मुलांना विषय दिला तर ते सहज लिहू लागतात. कुणी विषयाला अनुसरून अनुभव मांडतात, तर कुणी कल्पना मांडतात. कुणी ऐकलेलं आठवतात, तर कुणी वाचलेलं आठवून लिहू पाहतात, कुणी विचारून लिहिण्याचा प्रयास करतात, पण लेखन मात्र करू लागतात.
मराठी प्रथम

साकेत महाविद्यालयात रंगला श्रावण महोत्सव!

प्रा. प्रिया नेरलेकर | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्या महाविद्यालयात आयोजित केलेल्या कार्यक्रमांचा वृत्तांत छायाचित्रांसह आम्हांला खालील पत्त्यावर पाठवावा.
रुपवाणी

आयुषमानची "ड्रिमगर्ल"

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

सिनेमाची कथा आणि पटकथा फसलेली असली तरी विनोदनिर्मिती आणि कलाकारांचं अचूक टायमिंग यावर सिनेमा तरून जातो व मासेसचं मनोरंजन करण्यात यशस्वी होतो. आयुष्यमान खुराणा पुन्हा एकदा आपल्या विनोदाची जाण उत्स्फूर्त अभिनयाने खिळवून ठेवतो.
वयम्

स्केअरी स्टोरीज टु टेल इन द डार्क

गणेश मतकरी | 7 वर्षांपूर्वी

ॲल्विन श्वार्त्झ या लेखकाने लिहिलेलं हे एक मजेदार पुस्तक आहे, ज्याला ब्रेट हेलक्विस्ट या चित्रकाराने अचूक वातावरणनिर्मिती करणारी चित्रं काढलेली आहेत. ही तीन भागांची मालिका आहे. आता ‘अंधारात घाबरवण्यासाठी सांगायच्या गोष्टींचं’ पुस्तक मजेदार का, तर ते ज्या प्रकारे लिहिलंय, त्यात याचं कारण सापडेल. या कथा तशा स्वतंत्र नाहीत, दंतकथांसारख्या आहेत.
रुपवाणी

Sacred Games १ आणि २ - नेटफ्लिक्स वरील स्वातंत्र्याचा दुरुपयोग

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

सेन्सॉर नकोच.... कोणीतरी पाच ढुढ्ढाचार्य ठरवणार आपल्यासाठी काय चांगले आहे / नाही.  तेसुद्धा सरकारच्या इच्छेप्रमाणे बदलणार...त्यांची धोरणे आणि कायद्याचे अर्थ बदलणार....त्यापेक्षा आपणच ठरवू काय बघायचे आणि काय नाही.  स्वातंत्र्य त्यांनाही असावे...काहीही दाखवण्याचे. स्वातंत्र्य आपल्यालाही असावे...काय  बघायचे/बघायचे नाही हे ठरवण्याचे.
निवडक दिवाळी २०१८

रमाकांत: एक खोल विवर

जयंत पवार | 7 वर्षांपूर्वी

या शहरातील गटारांची घाण उपसण्यातच ज्यांचा जन्म जातो अशाच एका सफाई कामगाराचे दुःख रेखाटणारी ‘रमाकांत एक खोल विवर ’ ही अंगावर काटा आणणारी कथा
रुपवाणी

कोर्ट

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

भारतीय चित्रपटातून आजवर असंख्य वेळा न्यायालय व तिथे चालणारे खटले याचं अतिरंजित चित्रण आपण पाहिलय. ‘ऑर्डर ऑर्डर’, ‘मिलॉर्ड, मैं गीता पे हाथ रख के कसम खाता हूँ’, ‘तारीख पे तारीख’ असे संवाद आपल्याला अतिपरिचित झालेले आहेत. टोकाचे भ्रष्ट किंवा सत्शील वृत्तीचे न्यायाधीश आणि वकील याच प्रतिमा भारतीय चित्रपटांनी आपल्या मनावर बिंबवल्या आहेत. ‘कोर्ट’मध्ये न्यायाधीश, वकिल, आरोपी, साक्षीदार आणि न्यायालयीन कामकाज सर्वकाही आणि त्यापलिकडचं बरचं काही आहे. पण आपण चित्रपटाच्या माध्यमातून ते पाहिलेलं नाही. आणि हेच ‘कोर्ट’चं प्रमुख वैशिष्ट आहे.  
पुनश्च

शंभर वर्षांपूर्वींचे चटकदार - तीर्थयात्रा वर्णन

द. के. केळकर | 7 वर्षांपूर्वी

सबंध ग्रंथांत पारतंत्र्याविषयी कोठेही चकार शब्द आलेला नाही. देवधर्म याविषयी अत्यादर पण पारतंत्र्याविषयी चुकूनसुद्धा चित्कार नाही.
रुपवाणी

वॉर, पलायनवादी मनोरंजन करणारा सिनेमा

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

टायगर श्रॉफ प्रत्यक्ष आयुष्यात हृतिक रोशनला आपला आदर्श समजतो. नृत्य आणि एक्शनसाठी तो हृतिकला फॉलो करतो. बलदंड शरीर, पायांमधील लवचिकता आणि फ्री किक मारण्याचं कौशल्य हे या दोघांमधील साम्य आहे. या सिनेमात त्याला हृतिकसोबत काम करायची संधी मिळाली आहे आणि तो त्याच्या बरोबरीने खांद्याला खांदा लावून उभा राहिला आहे. 'स्टुडंट अपने मेंटर से भी आगे निकल गया' असं एक वाक्य सिनेमात आहे. टायगर श्रॉफ काही प्रमाणात हे सिध्द करतो.
रुपवाणी

जोकर आणि ओसामा बिन लादेन

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

जोकर सिनेमा एकीकडे एका मनोरुग्णाची कथा सांगत असला तरी तो नजीकच्या इतिहासात घडलेल्या समकालीन वास्तवावर अचूक बोट ठेवतो. त्यासाठीच लेखाच्या सुरूवातीला दिलेला संवाद सामाजिक अस्थिरता निर्माण करणाऱ्या लोकांचा प्रातिनिधिक जाहीरनामा आहे असं म्हणूनही त्याकडे बघता येईल.
रुपवाणी

महत्वाचा तमिळ दिग्दर्शक वेट्रीमारणच्या 'वडं चेन्नई' 

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

या फिल्मला रिलीज होऊन आज एक वर्ष झालं. दोन भागात असलेल्या या फिल्मचा पुढील भाग येणार नाही म्हणून एक फेक बातमी फिल्म कंपनियन या ग्रुपवर काही महिन्यांपूर्वी धडकली होती. यामुळे फिल्मच्या चाहत्यांमध्ये एक निराशा पसरली. त्याचं कारणही तसंच आहे. ती फिल्म एवढी प्रभावित करणारी आहे की ज्यांनी पाहिली आहे ते त्या फिल्मचा पुढचा भाग कधी येतोय याकडे डोळे लावून बसले आहेत. पण त्या फिल्मचा नायक धनुषने ही फेक बातमी आहे आणि अशा अफवांवर विश्वास ठेवू नये असं सांगितल्यावर त्या फिल्मच्या चाहत्यांमध्ये उत्साहाची लाट पसरली. 
रुपवाणी

एका टकल्या मुलाची गोष्ट.... !

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

चित्रपटाचा पूर्वार्ध हा खऱ्या अर्थाने आजच्या तरुणाईचा प्रश्न मांडणारा आहे, तो ही विनोदी अंगाने, म्हणजे लग्नाळू टकला मुलगा ज्या पद्धतीने आजुबाजूला लग्नाळू मुलीचा शोध घेत असतो, त्याच्या अपेक्षा, समाजातलं वास्तव, मुलींच्या अपेक्षा या सगळ्यावर प्रचारकी थाटात भाष्य करण्याऐवजी सहज जाता जाता संवादातून वाचा फोडली आहे. चित्रपटात जाता जाता प्रादेशिक भाषा, आणि प्रादेशिक भाषा शिकवणारे शिक्षक यांचे वास्तव हे भारतातल्या जवळपास प्रत्येक भागात सारखंच आहे. फेसबुक वरचे प्रोफाईल फोटो, मेसेंजर चा वापर याचा मस्त वापर करून घेतला आहे.
रुपवाणी

इतिहास, सिनेमा आणि कलात्मक स्वातंत्र्य : एक निरीक्षण ..

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

आशुतोष गोवारीकर या नावाजलेल्या दिग्दर्शकाचा बहु चर्चित आणि बहु प्रतिक्षित सिनेमा ' पानिपत ' . केंद्रात झालेला सत्ता बदल असेल किंवा अजुन काही इतर कारणे असतील पण २०१४ नंतर उघडपणे बॉलीवूड भारतीय इतिहासावर सिनेमे बनवत आहे आणि त्यातही बहुसंख्य हिंदू अस्मिता असलेले विषय घेऊन बनवत आहे हे निरीक्षण इथे करणे महत्त्वाचे वाटते. बाजीराव - मस्तानी, पद्मावत किंवा आता येऊ घातलेला पानिपत ही साखळी हळूहळू पुढे जाईल हे देखील शुद्ध व्यावसायिक सत्य आहे. पण हे सिनेमे जे फक्त आणि फक्त इतिहासावर आधारलेले आहेत त्यांबाबत तरी वास्तविकता हीच मूळ आधार आहे का या प्रश्नाचं उत्तर सध्या तरी नाही इतकचं आहे.
पुनश्च

बायकोला कंटाळलेल्या लेखकाला हवी दुसरी बायको!

गो. म. चिपळूणकर | 7 वर्षांपूर्वी

प्रियाराधनाचा विवाहाने शेवट होण्याऐवजी विवाह जितका जुना होत जाईल त्या प्रमाणांत प्रियाराधनाला अधिक अवसर मिळत गेला पाहिजे.
रुपवाणी

जो ना करना चाहा, वो भी मुझे करना पडा...

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

जो ना करना चाहा, वो भी मुझे करना पडा...राजेश खन्नाचा फोन आला. ‘क्या बेहतरीन गाया हैं यार महमूद’, असं म्हणून पावती दिली. ‘नही यार, कितना बेसुरा गाना हैं ये’, असं महमूद म्हणाला. तेव्हा राजेश खन्ना तातडीनं उत्तरला, ‘अरे, यही बेसुरापन तो इस गाने की खासियत हैं.’ महमूदच्या आवाजातलंच गाणं कायम ठेवावं, असा आग्रह सगळीकडून होऊ लागला, स्वत: आरडीही आग्रही होते. शेवटी घडायचा तो इतिहास घडलाच...
वयम्

आतला आवाज !

मनीषा नित्सुरे-जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

मी एका सर्वसामान्य मध्यमवर्गातील कुटुंबातील मुलगा. माझ्या घरच्यांनी माझ्या या निवडीला कधी विरोध केला नाही. बाबांची एकच अट होती, ती म्हणजे शिक्षण पूर्ण झालं पाहिजे. मी 'कम्युनिकेशन स्टडीज' मध्ये मास्टर्स डिग्री घेतली आणि मग पूर्णवेळ या क्षेत्राकडे वळलो. कॉलेजमध्ये असल्यापासूनच एकीकडे विविध नाट्यस्पर्धा, एकांकिका करणं चालूच होतं. त्यामुळे एकीकडे तेही शिक्षण चालूच होतं.
वयम्

अनंत अमुची ध्येयासक्ती...

श्रीराम शिधये | 7 वर्षांपूर्वी

विक्रम हे अवतरणयान (लँडर) त्याच्या पोटातल्या ‘प्रज्ञान’ या संचारयानासह (रोव्हर) चंद्राच्या दक्षिण ध्रुव प्रदेशात अलगदपणं उतरलं असतं, तर त्यानं या मोहिमेच्या यशाचा कळस गाठला असता. त्यात आपल्याला यश मिळालं नसलं, तरी वरील चार गोष्टींचा विचार करता आपल्याला मिळालेलं यश हे नाउमेद होण्यासारखं नाही.
वयम्

वाजणारी थंडी आणि आल्याचा चहा

श्रीकांत बोजेवार | 7 वर्षांपूर्वी

‘मग याला ‘आल्याचा चहा’ म्हणायला पाहिजे!’ बिरबलाच्या या कोटीवर बादशहा मनापासून हसला आणि मग महाद्वारातून दोघेही महालात शिरले. रक्षकाने यावेळी परत सलाम केला, तो बिरबलासाठी आहे, हे बादशहाच्याही लक्षात आलं.
वयम्

हसायचं कशासाठी?

डॉ. उज्ज्वला दळवी | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्याशी कुणी तसं मनापासून हसलं की, आपल्या मेंदूच्या पुढच्या भागातल्या, दाद देणाऱ्या मज्जापेशी (Mirror neurons) उत्स्फूर्तपणे आपल्याही चेहऱ्यावर तसंच हसू फुलवतात.
वयम्

काट्यानं काढला काटा

डॉ. बाळ फोंडके | 7 वर्षांपूर्वी

पियूषनेही गल्लीतला तो गोंगाट आणि धुमाकूळ याने कान कसे किटले आहेत, अभ्यास करणं कसं कठीण झालं आहे, रात्री दहानंतर लाऊडस्पीकर लावायचे नाहीत असा कायदा असला तरी तो कसा धुडकावून लावला जातोय, पोलीसांकडे तक्रार करूनही कसा फायदा होत नाही... हा सारा पाढा वाचला.
रुपवाणी

बुरख्याआडची_लिपस्टीक

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

या सिनेमाला सांगायचय काय तर स्त्रियांसाठी समाजाने आखून दिलेले आदर्श नियम पाळताना जेव्हा त्यांची घुसमट होते तेव्हा फक्त आणि फक्त स्फोट होऊ शकतो. जो या चारही बायकांच्या आयुष्यात होतो आणि सरतेशेवटी एका समान धाग्याला येऊन मिळतो. 
पुनश्च

'एकोणीसशे चौऱ्यांशी' मधलं उध्वस्त विश्र्व

शिरीष सहस्रबुद्धे | 7 वर्षांपूर्वी

आयुष्यभर वास्तवाशी इमान ठेवणाऱ्या ऑरवेलनं शेवटच्या कादंबरीचा नायक दाखवला तो वास्तवाचं विकृतीकरण करून पोट भरणारा!
रुपवाणी

१५ ऑगस्ट

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

नेटफ्लिक्स, प्राईम व्हिडियो यांच्या आगमनामुळे वेब सिरिज आणि चित्रपटांना चांगले दिवस आले आहेत. चित्रपटगृहात प्रदर्शित होण्याची व त्यातून काही उत्पन्न होण्याची गणितं बदललेली असताना नेटफ्लिक्स, अँमेझॉन यांच्याशी करार करुन आपला चित्रपट जगभरातील प्रेक्षकांना उपलब्ध करुन देण्याची नामी संधी निर्मात्यांना मिळत आहे. माधुरी दिक्षित नेने या आपल्या आवडत्या अभिनेत्रीने निर्मिती क्षेत्रात पाऊल ठेवण्यासाठी नेटफ्लिक्सचा आधार घेतलाय. तिच्या कंपनीची निर्मिती असलेला, स्वप्ननील जयकर यांनी दिग्दर्शित केलेला १५ ऑगस्ट हा चित्रपट  नेटफ्लिक्सवर प्रदर्शित केला गेलाय.
वयम्

स्क्रीनरायटर- पडद्यामागचे हिरो   

जालिंदर कुंभार | 7 वर्षांपूर्वी

स्क्रीन-रायटिंग दोन पद्धतींनी शिकता येऊ शकते. एक म्हणजे एखाद्या अनुभवी लेखकाकडे काही वर्षे 'साहाय्य्यक लेखक' म्हणून काम करून आणि दुसरं म्हणजे त्याचं शास्त्रशुद्ध प्रशिक्षण घेऊन. आपल्या देशात अनेक संस्थांमध्ये 'स्क्रिप्ट रायटिंग'चा कोर्स केला जातो. पुण्यात एफ. टी. आय. आय. किंवा मुंबईत व्हिसलिंग वुड्स अशा संस्था आहेत. 
वयम्

ख्रिस्टमस पार्टी

जोसेफ तुस्कानो | 7 वर्षांपूर्वी

अॅलेक्स म्हणायचा तेच खरे होते! डॉ. नीना खरोखरच एक जादूगार होत्या.  त्या फक्त रुग्णांना बरे करायच्या नाहीत, तर तिथल्या दुःखी वातावरणाला कलाटणी देऊन, ते त्यांनी प्रफुल्लित करून टाकले होते!
रुपवाणी

क्राफ्टरहीत पानिपत द ग्रेट बिट्रअल 

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

जर आपल्याला इतिहासातील घटना जसाच्या तशा दाखवायच्या असतील तर इतिहासात वास्तव असतं हे विसरून कसं चालेल. लगानच्या काल्पनिक कथेत भानू अथय्यानी कथानकाचा काळ त्यावेळी ब्रिटीश सुतक पाळत होते असं सुचवलं म्हणून गोवारीकरांनी बदलला तर मग इथे इत्यंभूत माहिती उबलब्ध असताना अशा पद्धतीचा प्रसंग टाकण्याची खरंच आवश्यकता होती का? बरं यातून काय मिळालं? अस्मिता सुखावणारं आत्मिक समाधान!
रुपवाणी

पॅरासाईट --  'माणसाला सुगंध भोवतालाचा'

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

साऊथ कोरियाच्या बॉन्ग जून हो या दिग्दर्शका पॅरेसाईट हा चित्रपट २०१९ ची सर्वाधिक चर्चेत असलेला चित्रपट ठरला आहे. कान महोत्सवातील पाम ओ'डोर पुरस्कार मिळवलेला पॅरेसाईट येत्या ऑस्कर मधील विदेशी चित्रपटाच्या पुरस्काराचा दावेदार समजला जातोय. पॅरेसाईट चित्रपटाचा डॉ.निर्मोही फडकेंनी लिहिलेला रसास्वाद.
मराठी प्रथम

निस्त्याकाच्या चवीप्रमाणे बदलते मालवणी!

डॉ. गोविंद काजरेकर | 6 वर्षांपूर्वी

साहित्यनिर्मिती वा तत्सम व्यवहारांसाठी बोलीचा वापर वाढविणे हे बोलीच्या विकासासाठी महत्त्वपूर्ण योगदान ठरू शकेल.
वयम्

संक्रांतीची नाती

मंजिरी हसबनीस | 6 वर्षांपूर्वी

      ‘मकरसंक्रांती’ शब्दात ‘क्रांती’ हाही शब्द आला आहे. क्रांती म्हणजे प्रगतीसाठी केलेला बदल, तर उत्क्रांती म्हणजे उत्तरोत्तर घडलेला बदल. क्रांती हा शब्द खगोलशास्त्रातही वापरतात. विषुववृत्तापासून ग्रह-तारे ज्या अंतरावर असतात, त्या अंतराला ‘क्रांती’ असं म्हणतात.
रुपवाणी

अर्धसत्य - व्यवस्थेवरचं परिणामकारक भाष्य

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

गोविंद निहलानी यांनी दिग्दर्शित केलेला अर्धसत्य हा भारतीय समांतर चळवळीतील एक महत्त्वाचा चित्रपट आहे. आर्ट फिल्म व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी होऊ शकते हे अर्धसत्यने सिद्ध केलं, वास्तव रुपवाणीच्या समांतर चित्रपट विशेषांकात हर्षद सहस्त्रबुद्धे यांनी लिहिलेला अर्धसत्यवरील हा लेख.
रुपवाणी

‘तरी कसे फुलतात गुलाब हे ताजे’

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

विठ्ठलराव विखे पाटलांनी इ.स.१९४९ साली अहमदनगर जिल्हयातील प्रवरा नगर येथे महाराष्ट्रातील पहिला सहकारी साखर कारखाना सुरू केला. नंतर  पश्चिम महाराष्ट्रात सहकारी साखर कारखान्यांचं मोठं जाळंच उभं राहिलं. बघता बघता हे सहकारी साखर कारखाने आर्थिक व राजकीय सत्तेची केंद्र झाली. यातूनच ‘साखर सम्राट’ हा शब्द वापरात आला. पश्चिम महाराष्ट्रात जसे ‘साखर सम्राट’ तसेच गुजराथेत ‘तेल सम्राट’ तर विदर्भात ‘कापूस सम्राट’ निर्माण झाले.  त्या त्या भागातील पारंपरिक पिकाभोवती सहकारी चळवळ उभी राहिली. या सहकारी कारखान्यांमुळे त्या त्या भागाचा आर्थिक तसेच शैक्षणिक विकास झाला. मात्र बघता बघता या सहकारी चळवळीत अपप्रवृत्तीr शिरल्या व मग सुरू झाला पैशाचा व आर्थिक राजकीय सत्तेचा माज आणि नंगा नाच. ही पार्श्वभूमी लक्षात ठेवत ‘सामना’या चित्रपटाला सामोरं जावं लागतं.
रुपवाणी

‘समांतर सिनेमा’ फिल्म सोसायटीचे योगदान

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

फॉर्मुला नाकारणारा पथेर पांचाली हा पहिला शुद्ध सिनेमा. कान्स महोत्सवात त्याला पारितोषिक मिळाल्याने भारतभर त्याचे नांव झाले. सर्व महानगरात तो दाखवला गेला आणि सिनेमाकडे गांभीर्याने पाहणाऱ्या मूठभर सुशिक्षित वर्गांत चित्रपटही साहित्याप्रमाणे कला आहे याची जाणीव निर्माण झाली.‘पथेरपांचाली’च्या निर्मितीमागे कलकत्ता फिल्म सोसायटी हा मूळ स्रोत होता, हे लक्षांत येताच बंगालमधे १९५५ नंतर अनेक फिल्म सोसायट्या निर्माण झाल्या आणि  ‘प्रेक्षक चळवळ’ देशभर नेण्यासाठी फिल्म सोसायट्यांचे फेडरेशनही कलकत्ता फिल्म सोसायटीच्या पुढाकाराने स्थापन झाले. (वास्तव रुपवाणी  अंक ऑक्टोबर-डिसेंबर २०१९)
वयम्

अग्नि-उत्सव !

मंजिरी हसबनीस | 6 वर्षांपूर्वी

अग्नि या शब्दापासून आग हा शब्द तयार झाला. या आगीशी संबंधित कितीतरी वाक्प्रचार प्रचलित आहेत. आग असणं म्हणजे तीव्र इच्छा असणं, पोटात आग पडणं म्हणजे अतिशय भूक लागणं, आग लावणं म्हणजे भांडण उपस्थित करणं, आगीत तेल ओतणं म्हणजे लागलेलं भांडण विकोपास नेणं, आगीवाचून धूर निघत नाही म्हणजे पापी कृत्याशिवाय बभ्रा होत नाही, आगीतून उठून फोफाट्यात पडणं म्हणजे एका संकटातून दुसऱ्या अधिक वाईट संकटात पडणं. आग पाखडणं म्हणजे एखाद्यावर अतिदोषारोप करणं. हा अग्नि आहुती भक्षण करतो. म्हणून त्याला हुताशन असं म्हणतात आणि म्हणून होळीला हुताशनी महोत्सव म्हणतात.
रुपवाणी

१९१७: मानवी संवेदनांची प्रगल्भ अनुभूती

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

युद्धातल्या घटनांमध्ये लक्षणीय स्वरूपात असणारा आणि प्रकर्षानं न-जाणवणारा घटक, म्हणजे मानवी भावभावना. सॅम मँडिस दिग्दर्शित ‘१९१७’ हा नवा युद्धपट, मानवी भावभावना ठळकपणे दर्शवणारी, पहिल्या महायुद्धाची पार्श्वभूमी असणारी एक छोटीशी गोष्ट सांगतो.
वयम्

शूरवीर आकाश

'वयम्' प्रतिनिधी | 6 वर्षांपूर्वी

या शौर्य पुरस्कारामुळे आकाशचे भावविश्व बदललेले आहे. त्याच्यात आत्मविश्वास व महत्त्वाकांक्षा निर्माण झाली आहे. ज्या जिद्दीने मी पोहणे शिकलो, त्याच जिद्दीने मी अभ्यास करीन, वाचनावर भर देईन; मला आय.पी.एस. अधिकारी व्हायचे आहे, असा निर्धार आकाश बोलून दाखवतो. या पुरस्कारामुळे त्याचे मनोबल वाढले आहे; त्याच्यात जबाबदारीची जाणीव निर्माण झाली आहे.
रुपवाणी

अॅनिमेटर - राम मोहन (२६ ऑगस्ट १९३१-११ ऑक्टोबर २०१९)

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

संजीवनी विद्या जाणणारे शुक्राचार्य फक्त प्राण गेलेल्यांना जिवंत करतात. अॅनिमेटर निर्जीवांनाही प्राण बहाल करू शकतो. त्याच्या जगात दगडांना पंख फुटतात. भरभक्कम प्राणी क्षणात सपाट होतात व रेषारूप होतात. रूप बदलून पुन्हा त्रिमिती होतात. भौतिक जगाचे कोणतेही नियम लागू नसलेली परीकथांच्यापेक्षाही अद्भुत, साय-फायच्या जगांपलीकडची जगेही अॅनिमेटर निर्माण करतात. मिकी माऊस जसा जगात सर्वत्र प्रवास करू लागला तशीच त्याला जन्म देणारी अॅनिमेशनची कला जगातल्या अनेक देशात नित्यनवीन रूपात, विविध संस्कृतींचे संस्कार व रंगढंग घेत पसरू लागली. राम मोहन हा ह्याच परंपरेतला भारतीय कलावंत होता.
वयम्

मुंगेरीचा उलटा चष्मा

प्रवीण दवणे | 6 वर्षांपूर्वी

पण हा धाकटा मुंगेरी- थोडा-थोडा नाही अधिकंच ‘अधिक’! नाना-नानी अगदी मेटाकुटीला येत असत. ‘अरे, मुंगेरी नुसता रस्त्यावरच टुक् टुक् बघत, कुणी एखादं अर्ध फळ फेकेल का, याची वाट पहात रहाशील तर आळशी होशील. न् राजा, आळशांना आपल्या प्राणी जगात थारा नाही रे!’ असं समजावता समजावता लालीनानी हैराण व्हायची.
रुपवाणी

प्रास्ताविकाऐवजी

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

अशोक राणे यांच्यासारख्या कार्यकर्तृत्वाच्या, ‘सिनेमा पाहणाऱ्या माणसा’च्या आत्मकथनाला मी प्रास्ताविक ते काय लिहिणार? म्हणून हे लिहितोय....प्रास्ताविकाऐवजी.
पुनश्च

प्रेमळ, चतुर, विलासी स्त्रीया आणि कपटी, प्रणयी वगैरे पुरुष...

शशी चौगुले | 6 वर्षांपूर्वी

नाट्याविना अभिनय व अभिनयाशिवाय नाट्य अपूर्ण आहे. या दोहोंच्या संगमांतूनच सुंदर आणि सजीव कलानिर्मिती करीता येईल.
रुपवाणी

इफी-२०१९महोत्सवाचा सुवर्ण महोत्सव

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

इंटरनेट (डाऊनलोडींग), नेटफ्लिक्स, प्राईम व्हिडीयो आणि इतर वेगवेगळ्या माध्यमांतून जगभरातील सिनेमा घरबसल्या पाहता येऊ लागलेला असला तरीही आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवाचं महत्त्व कमी झालेलं नाही, किंबहुना या माध्यमातून इतका वैविध्यपूर्ण सिनेमा उपलब्ध होत असताना नेमका कोणत्या प्रकारचा सिनेमा निवडायचा, जगातल्या कानाकोप-यात कोणत्या प्रकारचे चित्रपट निर्माण होत आहेत, तिथले दिग्दर्शक चित्रपटाच्या माध्यमातून नेमकं काय सांगू पहात आहेत यासाठी आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांमध्ये हजेरी लावणं गरजेचं झालं आहे. भारतात चित्रपट माध्यमाबद्दलची समज निर्माण व्हावी, आपल्याकडील दिग्दर्शकांनी चांगल्या कलाकृती निर्माण कराव्यात आणि त्या पाहणारा समंजस प्रेक्षक निर्माण व्हावा या उद्देशाने पंडित जवाहरलाल नेहरूंच्या मार्गदर्शनाखाली पहिला आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव मुंबईत १९५२ साली आयोजित केला गेला होता.
रुपवाणी

पुणे इंटरनॅशनल फिल्म फेस्टिव्हल

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

जानेवारी २०२० मध्ये पुण्यात आयोजित केल्या गेलेल्या आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवाचा नारायण अंधारे यांनी घेतलेला आढावा.
पुनश्च

विसुभाऊ राजवाड्यांचे व्यक्तित्व

दि. वि. काळे | 6 वर्षांपूर्वी

राजवाड्यांची शास्त्रनिष्ठा ही केवळ बुद्धिनिष्ठा नसून जीवननिष्ठा होती; आणि या त्यांच्या निष्ठेच्या संबंधांत ते कोणत्याही प्रकारे प्रतारणा किंवा तडजोड करण्यास तयार नसल्यामुळेच त्यांच्या वर्तनांतील तुसडेपणा किंवा फटकळपणा प्रादुर्भूत होई.
रुपवाणी

ब्लॅक मिरर बॅडरस्नॅच

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

नेटफ्लिक्सवर आलेला नवा सिनेमा बँडरस्नॅच सध्या चर्चेचा विषय आहे. हा सिनेमा पाहताना तुमच्यासमोर काही पर्याय येतात. तुम्ही स्क्रीनवर बोटानं स्पर्श करून, समोर आलेल्या पर्यायांपैकी जो योग्य वाटेल तो पर्याय निवडू शकता. तुम्ही निवडलेल्या पर्यायानुसार पुढच्या घटना अथवा प्रसंग घडतात आणि कथा पुढे सरकते. सिनेमा सुरु झाल्यावर काही वेळाने या समोर येणाऱ्या पर्यायांचं, आपण त्यांची निवड करू शकतो याचं आणि त्यानुसार कथा कशी पुढे सरकते आहे याचं कौतुक वाटतं.
रुपवाणी

रोमा

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

चित्रपट कथा सांगतो, मनोरंजन करतो, प्रेक्षकांना स्वप्नांच्या जगात सैर करुन आणतो हे जितकं खरं तितकचं चित्रपट एखाद्या काळाचा तुकडा आपल्यापुढे जिवंत करतो हे देखील वास्तव आहे! दिग्दर्शकाची दृष्टी जितकी स्पष्ट, पडद्यावर प्रतिमा तितक्याच अस्सल रुपात उमटतात. अल्फोन्सो क्युरन रोमातून आपल्यासमोर अशा अस्सल प्रतिमांची अखंड मालिका सव्वादोन तास सादर करतो.
पुनश्च

इदंमम शरीरं

माधव आचवल | 6 वर्षांपूर्वी

मातीचं भांडं, मातीला मिळेल. हे अटळ सत्य खरंच. पण आज हे भांडं अभंग आहे. त्याला आकार आहे. त्यात सोनेरी बुडबुडे वर उठविणारी वारुणी काठोकाठ भरलेली आहे. जोपर्यंत हे पात्र हातात आहे तोपर्यंत ते घट्ट पकडून धरीन, पीत राहीन.
वयम्

पाठ्यपुस्तकांचा इतिहास!

किशोर दरक | 6 वर्षांपूर्वी

सुरुवातीची पाठ्यपुस्तकं छपाईच्या दृष्टीनं अगदी प्राथमिक अवस्थेतली होती. संपूर्ण पुस्तकात एकाच प्रकारची अक्षरं (font) अन मुखपृष्ठ तेवढं वेगळ्या टाईपमध्ये असे. रंगीत पाठ्यपुस्तकं ही तर अगदी गेल्या शतकाची निर्मिती मानावी लागेल. आता आपण पाहतो तशी रंगीबेरंगी, सुबक छपाईची, वयोगटानुसार वेगवगळ्या आकारांचे font वापरणारी पाठ्यपुस्तकं या गोष्टींची कल्पना आपल्याकडं अगदी पन्नास-साठ वर्षांपूर्वीदेखील दिवास्वप्न ठरली असती.
रुपवाणी

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

सर्वच गोष्टी सहजसुंदरपणे जुळून आलेला आनंदी गोपाळ चित्रपट मनावर कोरला जातो, तो देत असलेल्या मौलिक भावनिक संस्कारामुळे. स्वप्न बघणे आणि ते तडीस नेणे, यामध्ये जे अंतर आहे, ते पार करण्याची जिद्द-ताकद प्रवाहाविरुद्ध जाऊन संघर्ष केलेले ते ध्येयवादी आनंदी-गोपाळ-जोडपं प्रेक्षकांना सहजपणे देऊन जातं. मराठी राजभाषा दिन नुसताच उत्सवी सोहळ्यांनी साजरा करण्या ऐवजी दर्जेदार ‘आनंदी गोपाळ’ बघून साजरा केला तरच मराठी भाषेचा अभिमान आपण अधिकाराने मिरवू शकू. 
रुपवाणी

तामिळनाडू, राजकारण आणि सिनेमा

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

चित्रपटाचा वापर राजकीय प्रपोगंडा पसरवण्याचं माध्यम म्हणून सुद्धा वापरलं गेलं. आपल्या देशात तामिळनाडूच्या राजकीय इतिहासाकडे डोळसपणे पाहिलं तर तिथल्या सत्ताकारणावर सिनेमाचा असलेला प्रभाव आपण सहज लक्षात येतो.
पुनश्च

लोकमान्य टिळकांचे काराजीवन

वि. श्री. जोशी | 6 वर्षांपूर्वी

सरकारने ऐहिक सुखास हिरावून घेतले तरी आपली निसर्गदत्त बुद्धी आणि तिचा विकास यापासून आपणांस ते वंचित करूं शकणार नाही, हा अर्थ करणाऱ्या या पंक्ती होत्या.
संपादकीय

दुहेरी योगाच्या योगे

संपादकीय | 6 वर्षांपूर्वी

बुद्धिमत्तापूर्ण सकारात्मकतेचा प्रसार व्हावा आणि विचारपूर्वक मतप्रदर्शनाची सवय लागावी यासाठीचा हा उपक्रम रूजतो आहे याची साक्ष यातून मिळते.
रुपवाणी

सत्यजित राय

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

जगविख्यात दिग्दर्शक सत्यजित राय यांचं हे जन्मशताब्दी वर्ष ! फिल्म सोसायटीची मुहूर्तमेढ भारतात रोवणाऱ्या सत्यजित राय यांनी पाथेर पांचाली या अभिजात चित्रपटाची निर्मिती करून भारतीय चित्रपटांना जागतिक पटावर मानाच स्थान मिळवून दिलं. वास्तव रूपवाणीच्या माध्यमातून सत्यजित राय यांचं  कार्यकर्तृत्व आम्ही विविध लेखातून सादर करत आहोत.
ललित

हा पुरस्कार आपल्या कामासाठीचा (सरस्वती सन्मान)

श्री. रमाकांत रथ | 6 वर्षांपूर्वी

स्वयंस्फूर्तीचा दावा करण्याऐवजी, आपल्या हातून घडलेल्या निर्मितीसंबंधात कृतज्ञतेची भावना बाळगणं आपल्यासाठी हितकारक आहे.
ललित

कवितेचे कोंदण लाभलेला :किशोर पाठक

अरुण म्हात्रे | 6 वर्षांपूर्वी

कवितेशिवाय जगात दुसरे काही भारी नाही असे मानण्याचे ते नशिले दिवस होते आणि किशोर त्या कवितिक धुंदीतल्या क्षणांचा म्होरक्या होता.
रुपवाणी

 A Journey to Cinema of Satyajit Ray

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

जगविख्यात दिग्दर्शक सत्यजित राय यांचं हे जन्मशताब्दी वर्ष ! फिल्म सोसायटीची मुहूर्तमेढ भारतात रोवणाऱ्या सत्यजित राय यांनी पाथेर पांचाली या अभिजात चित्रपटाची निर्मिती करून भारतीय चित्रपटांना जागतिक पटावर मानाच स्थान मिळवून दिलं. वास्तव रूपवाणीच्या माध्यमातून सत्यजित राय यांचं  कार्यकर्तृत्व आम्ही विविध लेखातून सादर करत आहोत.
पुनश्च

आला क्षण गेला क्षण

विघ्नहरी देव | 6 वर्षांपूर्वी

काळपुरुष क्षणाक्षणाला एक नवा खेळ करून राहिला आहे. काळ हा एक सागर आहे. असे म्हटले तर, एकेका लाटेबरोबर कणाकणांनी तो आपल्या पायाखालची वाळू न कळत पुढे पुढे ओढतो आहे.
रुपवाणी

सप्तरंगी

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

वटवृक्षाच्या छायेखाली इतर झाडंझुडपं वाढत नाहीत,असा निसर्गनियम आहे. इथं तर खुद्द कपूर कुटुंबातच राज कपूर, शशी कपूर, शम्मी कपूर असे तीन वटवृक्ष होते. सहकलावंतांपैकी म्हणाल तर अमिताभ बच्चन, विनोद खन्ना, जितेंद्र, धर्मेंद्र हे आणखी काही वटवृक्ष. परंतु, ऋषी कपूर नावाचं रोपटं या सर्व वटवृक्षांच्या सावलीत राहून नुसतंच रुजलं, वाढलं नाही तर ते सर्वदूर पसरलं. त्याला कालांतरानं फळं, फुलं लागली नि त्यानं आपल्या छायेत आलेल्या प्रत्येकाचं मन सुगंधी केलं.
मराठी प्रथम

संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ आणि लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे

प्रतीक्षा रणदिवे | 6 वर्षांपूर्वी

संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीतील अण्णाभाऊंचे लिखाण, शाहिरी, लोकनाट्य हे महाराष्ट्रातील मराठी मनाला भिडणारे होते, जनतेची भाषा बोलणारे होते.
रुपवाणी

समृद्ध होण्याचा काळ

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

सत्यजित रे यांच्या चित्रपटांनी तरुण चित्रपट रसिकांवर मोहिनी घातली आहे . नारायण अंधारे यांनी सत्यजित रे यांच्या चित्रपटांचा घेतलेला आस्वाद... 
वयम्

वाचनानंद

शुभदा चौकर | 6 वर्षांपूर्वी

सहावी-सातवीत असताना केव्हातरी तिने जयंत नारळीकरांचं 'प्रेषित’ वाचलं, तिला ते प्रचंड आवडलं, असं तिने सांगताच मी तिला मिठीच मारली. कारण माझ्या कुमारवयात मला प्रचंड आवडलेल्या त्या कादंबरीवर आता तिचंही प्रेम जडलं होतं. तेव्हापासून माझा बुक-शेल्फ  तिचा झाला. माझ्या संग्रहातील पुस्तकांवर ती डल्ला मारू लागली. बघता बघता आमच्या दोघींचे शेल्फ एकरूप झाले.
वयम्

शब्दांच्या जन्मकथा : वाचन

मंजिरी हसबनीस | 6 वर्षांपूर्वी

फार पूर्वी जेव्हा विटांवर लिखाण होत होतं, तेव्हा ग्रंथालयांना 'लिहिलेल्या विटांचं घर’ आणि ग्रंथपालाला 'लिहिलेल्या विटांचा अधिपती’ असं म्हटलं जायचं. सुमेरियात अशी विटांवर लिहिलेल्या पुस्तकांची ग्रंथालयं होती. तर इजिप्तमध्ये पॅपिरसवर लिहिलेल्या पुस्तकांची ग्रंथालयं होती. पॅपरिसांचे घर, विचारांचे औषध, मानसिक दवाखाना अशी अर्थपूर्ण नावं त्यांनी या ग्रंथालयांना दिलेली दिसतात. छापण्याच्या कलेनंतर मात्र या क्षेत्रात अफाट क्रांती घडून आली आणि वाचनकलेचा अफाट प्रसार सर्वत्र झाला. 
रुपवाणी

असिस्टंटच्या नजरेतून... चित्रपट दिग्दर्शक रत्नाकर मतकरी

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

साहित्यकार रत्नाकर मतकरी यांनी दिग्दर्शित केलेल्या   'इन्व्हेस्टमेंट' या चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपटाचा राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला होता. या चित्रपटात त्यांना दिग्दर्शनात सहाय्य करणारे त्यांचे सहकारी अरविंद औंधे यांनी वाहिलेली आदरांजली !
रुपवाणी

विशफुल थिंकिंग आणि निशिकांत कामत

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

सकारात्मक भावनेचा आविष्कार निशिकांत कामतच्या चित्रपटातून पहायला मिळाला. त्याच्या सगळ्या व्यक्तिरेखा न्याय मिळवण्यासाठी आपापल्या क्षमतेनुसार व्यवस्थेशी लढा देताना आणि त्यात यशस्वी होताना दिसतात. चित्रपटातील विशफुल थिंकिंग वास्तवात मात्र अभावानेच उतरतं, हे निशिकांत कामतच्या अकाली मृत्यूने सिद्ध करून दाखवलं.
पुनश्च

दिवाळी अंक- १९४७

अज्ञात | 6 वर्षांपूर्वी

इतका गंभीर मजकूर यापूर्वी दिवाळी अंकांत क्वचितच आला असावा.स्वातंत्र्यप्राप्तीच्या वर्षात कुठले राजकीय-सामाजिक विषय समाजाच्या डोक्यात घोळत होते, त्याचा अतिशय सुंदर असा आढावा आजच्या लेखात घेतलेला आहे.
वयम्

पोस्टमन बनला सांताक्लॉज

जोसेफ तुस्कानो | 6 वर्षांपूर्वी

जेडेनच्या घरी पोस्टमनकाका वारंवार पत्रे घेऊन येत. कधी नियतकालिके आणि मासिके घेऊन येत. कधीतरी मनीऑर्डर आणत. छोट्या जेडेनला त्याचे खूप कुतूहल वाटे.
पुनश्च

परदेश प्रवास आणि भोजनभाऊ

स. गं. मालशे | 5 वर्षांपूर्वी

धर्म बुडेल या समजुतीखातर ज्यांनी विलायतेची वारी करण्याचे टाळले. स.गं. मालशे यांच्या या लेखात भारतीयांचे परदेश गमन आणि प्रायश्चित यांच्या सुरस आणि चित्तचक्षुचमत्कारिक कथा सांगितल्या आहेत.
पुनश्च

कथा :किल्ला

वि. स. खांडेकर | 5 वर्षांपूर्वी

शरद ऋतूतल्या पौर्णिमेच्या पांढऱ्या शुभ्र चांदण्यांत त्या किल्ल्याच्या बुरुजावर उभा राहून तो स्वतःशीं च स्वप्न रंगविणार होता.चंद्रिकेच्या समुद्रांत तरंगणाऱ्या त्या जहाजावरून लखलखणाऱ्या नक्षत्रांनी भरलेल्या आकाशकडे पाहात तो परमेश्र्वराला विचारणार होता, ‘माझ्यापेक्षां श्रेष्ठ जगांत दुसरा कोण आहे?’
मराठी प्रथम

भाषा आणि अस्मिता

वसंत आबाजी डहाके | 5 वर्षांपूर्वी

वाणिज्य, विज्ञान, अभियांत्रिकी, वैद्यकविद्या, व्यवस्थापनविद्या इत्यादी ज्ञानशाखांच्या विद्यार्थ्यांना जीवनभान, मूल्यसंस्कार यांची काही गरजच नाही, असे समजायचे काय?
पुनश्च

खानोलकरचे देणे - भाग १

पु. ल. देशपांडे | 5 वर्षांपूर्वी

हा एक नवलाचा पक्षी ह्या मराठी साहित्यात आला काय, गायला काय, नाचला काय, कधी कळले-कळलेसे वाटणारे बोलला काय आणि कळण्या-न कळण्याच्या सीमेवरचे काहीतरी सांगता सांगता एकदम पुन्हा ज्या अज्ञात घरट्यातून आला होता तिथे निघूनही गेला काय! त्याच्या निर्मितीसारखेच सारे काही अद्भुत.
वयम्

मधुमनाची माणसं

राजीव तांबे | 5 वर्षांपूर्वी

‘मधुपर्क’ म्हणजे मध नव्हे. आणि मुख्य म्हणजे फुलात मधुपर्क असतो, मध नसतो. मधमाशा मधुपर्कापासून त्यांच्याही नकळत मध तयार करतात.”भुवया उंचावत आज्जो म्हणाले, “आँऽऽ? हे मला माहीतच नव्हतं. इतके दिवस मलाही वाटायचं की, फुलात मध असतो आणि मधमाशा मध पितात. पण मधमाशाच मध तयार करतात हे मला आत्ताच कळलं.
पुनश्च

एक तत्त्वज्ञानी कुबेर

नारायण वासुदेव फडके | 5 वर्षांपूर्वी

तर्कशास्त्राच्या कसाला जे पूर्णपणे उतरेल तेच सत्य—मग ते जुने असो, नाहीतर नवे असो—अशीच शेटजींची विचारसरणी आहे. खरा तत्त्वज्ञानी कर्तृत्वशून्य नसून कर्तबगार असतो हे सिद्ध करणारे प्रताप मिल्सचे संस्थापक श्रीमंत प्रतापशेट, अंमळनेर, यांचे स्फूर्तिदायक चरित्र.
वयम्

ऋषीऋण : चरक ऋषी

कांचन वाटवे-जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

सुरुवातीला चरकाचे म्हणणे धुडकावून लावणाऱ्या मित्रालाही चरकांनी त्यांचा होरा बरोबर असू शकतो, हे पटवले. नंतर त्याच मित्राच्या मदतीने त्यांनी ती मेलेली मेंढी आणि विषारी गवत, विषाची तीव्रता तपासण्यासाठी घरी नेले. सूक्ष्म निरीक्षण, परीक्षण आणि सहसंबंध जोडण्याच्या वृत्तीमुळे त्यांची आवड हळूहळू ज्ञानात बदलू लागली. गुरूगृही जाऊन त्यांनी आयुर्वेदाचा रीतसर अभ्यास सुरू केला.
पुनश्च

पॉइन्ट टू टू

रोहिणी भट-साहनी | 5 वर्षांपूर्वी

दारू पिण्याचासुद्धा परवाना असतो, असं ऐकलंय. तो रिन्यू करून घ्यायला गेलं, तर बरोबर बाटलीबिटली पण घेऊन जावी लागत असेल की काय? की थोडी पिऊन दाखवावी लागत असेल... म्हणजे जस्ट इन केस...
पुनश्च

सुईच्या अग्रावरील साम्राज्य

सुरेश चांदवणकर | 5 वर्षांपूर्वी

प्लेइंग रेकॉर्डसचा सुरुवातीचा काळ म्हणजे अनेकांचा सुवर्णकाळ होता. त्या काळात तबकडीचा झालेला प्रवास आणि तिचे विस्तारित होत गेलेले साम्राज्य सांगणारा हा लेख
वयम्

अॅनिमेशनच्या पूर्वज !

मेधा आलकरी | 5 वर्षांपूर्वी

या बाहुल्यांना ‘कठपुतळी’ म्हणतात, कारण त्यांचा मुखवटा लाकडाचा असतो. काठ म्हणजे लाकूड. चेहरा आणि मान एकाच लाकडापासून बनवलेली असते. अंडाकृती चेहऱ्यावर रेखीव नाक आणि मोठे ओठ कोरून काढतात आणि मत्स्याकृती डोळे व धनुष्याकृती भुवया मात्र रंगांनी रंगवल्या जातात. त्यांचा वेष बांधणी कापडाचा, चटकदार रंगांचा असतो. पुरुषाचा अंगरखा, डोक्यावरील साफा, पायातील जुती आणि झोकदार मिशा; तर स्त्रीचे दागदागिने आणि घेरदार घागरा. गंमत म्हणजे नाचणाऱ्या या स्त्रियांना पाय नसतातच. पण हे कलाकार त्यांना ठुमके द्यायला लावून इतके बहारदार नाचवतात की, गिरक्या घेणाऱ्या कठपुतळीला पाय नाहीत, हे मुळी आपल्या लक्षातच येत नाही.
वयम्

नक्की वाचा : द कलर ऑफ मॅजिक- जादूचा (आठवा) रंग!

धनवंती हर्डीकर (शिक्षणतज्ज) | 5 वर्षांपूर्वी

‘द कलर ऑफ मॅजिक’ ही कादंबरी म्हणजे हौशी पर्यटक टूफ्लावर आणि जादू न येणारा जादूगार रिन्सविंड या जोडगोळीच्या चार साहसकथांची माला. ही साहसं त्यांनी स्वतःहून पत्करलेली नाहीत, तर त्यांच्या नकळत डिस्कवर्ल्डच्या देवांनी खेळात फासे टाकल्यामुळे ही साहसं अक्षरशः त्यांच्या अंगावर येऊन आदळली आहेत.
पुनश्च

प्रकाशनव्यवसायातील खाचखळगे

मुलाखत - वामनराव भट | 5 वर्षांपूर्वी

‘अभिनव प्रकाशन’चे श्री. वा. वि. भट यांची श्री. भानू शिरधनकर यांनी घेतलेली मुलाखत - प्रकाशक नवे लेखक जन्मास घालतो असे कधी कधी म्हटले जाते, त्यात किती तथ्य आहे?’’ मी विचारले.
वयम्

मी ‘पी’ बोलतोय...

श्रीराम शिधये | 5 वर्षांपूर्वी

साय-फाय कथा स्पर्धा लाल ग्रहावरची सृष्टी! 'मी 'पी' बोलतोय' हा श्रीराम शिधये यांचा लेख वाचा आणि कल्पना करा- भविष्यात मंगळावर राहणे शक्य झाले तर... काय काय धमाल येईल? तिथे काय काय दिसेल? काय काय भासेल? भन्नाट कल्पना रंगवा आणि छानशी गोष्ट लिहा. तसेच अधिक माहितीसाठी लोकसत्ता वृत्तपत्रात १० मार्चला प्रसिद्ध झालेला डॉ. प्रियदर्शिनी कर्वे यांचा 'मंगळावर स्वारी' हा लेखही वाचा. त्याची लिंक- https://www.loksatta.com/chatusutra-news/article-on-invasion-on-mars-abn-97-2417233/२०२१ मधल्या मुलांनी रचलेली साय-फाय वाचायला आम्ही उत्सुक आहोत. कथा स्पर्धेचे नियम- १. इयत्ता ४थी ते १०वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी. २. कथेची शब्दमर्यादा ५०० शब्दांची आहे. ३. अंतिम तारीख- ३० मे २०२१. ४. 'साय-फाय' कथा पाठवण्याचा पत्ता- संपादकीय विभाग, 'वयम्' न्यू वंदना को.ऑप.हा.सो., ३रा मजला, लालबहादूर शास्त्री मार्ग, वंदना सिनेमाजवळ, ठाणे- ४००६०२. दूरध्वनी : ०२२-२५९८६२७० इमेल- ahamawamwayam@gmail.com ५. कथा पाठवताना तुमचे नाव, पत्ता, इयत्ता, इमेल, फोन नंबर लिहायला विसरू नका. ६. निवडक स्पर्धकांना मिळेल आकर्षक बक्षीस. शिवाय ‘वयम्’ मासिकात प्रसिद्धी. अधिक माहितीसाठी संपर्क- ९१३७१२८९१५. विविध स्पर्धा आणि उपक्रम याविषयी जाणून घेण्यासाठी www.wayam.in या आमच्या वेबसाइटला भेट द्या.
वयम्

स्वीकार

विद्या डेंगळे | 5 वर्षांपूर्वी

रात्री किरणला छान झोप लागली. सकाळी जाग आली तेव्हा त्याच्या शेजारी मोमो त्याच्या अंगावर पाय टाकून त्याचा हात स्वत:च्या तोंडात धरून निवांत झोपला होता. किरण उठला आणि तसाच धावत स्वयंपाकघरात गेला. आईबाबांच्या गळ्यात पडून म्हणाला, “माझ्यासाठी एक बहीण आणा ना आश्रमातून. मी, मोमो आणि ती मिळून तुमच्याबरोबर धमाल करू.”
वयम्

गुणी आंबा

मंजिरी हसबनीस | 5 वर्षांपूर्वी

मुळात आंब्यामध्ये लोह भरपूर प्रमाणात असतं आणि शरीरातील लोहाचं महत्त्व आपण जाणतोच. असं हे फळ 3 हजार वर्षांपासून भारतात प्रचलित आहे. Mango हे नाव पोर्तुगीजांनी आंब्याला दिलं. आंब्याच्या जाती-प्रजातीही पुष्कळ आहेत. एकट्या पश्चिम महाराष्ट्रात छोट्या पर्यावरण सैनिकांनी आंब्याच्या 200 हून अधिक प्रकारच्या जाती शोधल्या आहेत.
मराठी प्रथम

शाहीर द. ना. गव्हाणकर यांचे पुण्यस्मरण

पूजा सामंत | 5 वर्षांपूर्वी

“माझी मैना गावावर राहिली, माझ्या जीवाची होतीया काहिली ही लावणी तुमच्या ढंगात अजूनपर्यंत गायला कोणाला जमत नाही.”
रुपवाणी

‘द ट्रायल ऑफ द शिकागो ७

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

अॅरन सोर्किन लिखित आणि दिग्दर्शित ‘द ट्रायल ऑफ द शिकागो ७’ शिकागोत सुरू असणाऱ्या एका खटल्याची कथा सांगतो. १९६८ च्या ‘डेमोक्रॅटिक नॅशनल कनवेंशन’ दरम्यान विविध संघटना शिकागोत एकत्र येऊन व्हिएतनाम युद्धाविरोधात शांतिपूर्ण मार्गाने निदर्शनं करण्याचं ठरवतात. सरकार या निदर्शनांना परवानगी नाकारते तरीही निदर्शक आपल्या भूमिकेवर ठाम राहतात. यादरम्यान पोलिस आणि निदर्शकांमध्ये संघर्षाची ठिणगी उडते.
पुनश्च

कथा : पारू

अरविंद गोखले | 5 वर्षांपूर्वी

तिच्या मिटल्या डोळ्यांपुढे प्रचंड पहाड उभे राहिले. सर्वत्र मोठी झाडी नि हिरवीगार कुरणे होती. डोंगरापलीकडून उन्हाचे पट्टे येत होते, डोंगरावरून सोसाट्याचा वारा वहात होता. पायथ्याच्या पाणथळांत पारू डुंबत होती.
वयम्

वाल्मीकी ऋषी (ऋषीऋण सदर )

कांचन वाटवे-जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

एकदा वाल्मीकी तमसा नदीवर अंघोळीसाठी गेले होते, तेव्हा शिकाऱ्याने मारलेल्या बाणाने क्रौंच पक्षी मारला गेला. क्रौंची दुःखाने आर्त ओरडू लागली. तिच्या रडण्याने वाल्मीकीही दुःखी झाले. त्यांनी व्याधाला (शिकाऱ्याला) शाप दिला. हा शाप म्हणजे एक छंदोबद्ध श्लोक होता. या श्लोकरचनेबरोबरच वाल्मीकी संस्कृत साहित्यातील आदिकवी ठरले. यानंतर लगेचच ब्रह्मदेवाने वाल्मीकींना ‘रामायण रचा’ असे सुचवले.
निवडक दिवाळी २०१८

बॉर्डरलगतचं जगणं

मुक्ता चैतन्य | 5 वर्षांपूर्वी

फिरोजपूर जिल्ह्यातलं हुसैनीवाला, जिथे भगतसिंग, राजगुरू आणि सुखदेव यांची समाधी आहे. या तिघांना फाशी दिल्यानंतर त्यांचे मृतदेह इंग्रजांनी हुसैनीवालापाशी ठेवले.
पुनश्च

माझ्या द्रौपदीचे महाभारत

सुनेत्रा ओक | 5 वर्षांपूर्वी

मी कोण होते? कुणाची कोण होते? याज्ञसेनी, पांचाली, द्रौपदी, कृष्णा, पाच पांडवांची प्रिय पत्नी की शंभर कौरवांची दासी? ही सारी रूपं खरीच.
रुपवाणी

शमिक बंडोपाध्याय यांची मुलाखत

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

खास मुलाखत: शमिक बंद्योपाध्याय मुलाखतकार : डॉ. श्यामला वनारसे डॉ. शमिक बंद्योपाध्याय हे बंगालमधील ख्यातनाम समीक्षक आहेत, इंग्रजी साहित्य हा त्यांचा खास अभ्यासाचा विषय. भारतीय रंगभूमी, चित्रपट आणि कलाव्यवहार यांचेही ते ज्येष्ठ अभ्यासक आहेत. त्यांनी सेज पब्लिकेशन तर्फे भारतीय भाषातील नाटकांची अन्य भाषात पोचण्याचा मार्ग म्हणून अनेक संहितांची इंग्रजी भाषांतरे त्यांनी सेज प्रकाशनातर्फे प्रसिद्ध केली. सत्यजित राय यांचे आणि त्यांच्या कुटुंबाचे स्नेहसंबंध असल्याने त्यांनी राय यांचे काम जवळून पाहिले आहे, कलेचा खोलवर वेध घेण्याची त्यांची शैली खास आहे.
पुनश्च

छुपाते छुपाते बयाँ हो गयी है....भाग ३

श्रीकांत बोजेवार | 5 वर्षांपूर्वी

माझ्या सौंदर्योपासकांची व आवाजाच्या चाहत्यांची संख्या मोठी होती. मात्र मला अभिनय येत होता, असे म्हणणे धाडसाचेच ठरेल.
पुनश्च

एका वाचकाची गोष्ट

शं. ना. नवरे | 5 वर्षांपूर्वी

प्रश्नांच्या गुंड्या दाबल्या बरोबर उत्तरांचे दिवे लागले. झगझगीत प्रकाश पडला. त्या प्रकाशाकडे मला डोळे उघडून पहातां येईना. त्या प्रकाशांत मी ठेंगू, क्षुद्र माणूस दिसूं लागलो
वयम्

वक्त

'वयम्' प्रतिनिधी | 5 वर्षांपूर्वी

"अरे देखो तो सही, यह देख सारा, मैं तेरे लिये क्या लाया हू- टेडीबिअर! और दानू देख ये पिली चॉकलेट, तुम्हे पसंद है ना? देख बहुत सारी लाया हू! तुम्हे पसंद है ना?" "नहीं अब्बू, मुझे नही पसंद. मुझे नहीं अच्छी लगती ये चॉकलेट. जर या दुनियेत चॉकलेट नसतं तर तुम्ही मला जवळ घेतलं असतं, मला वेळ दिला असता. आता या चॉकलेटमुळे तुम्ही माझ्यापासून दूर झालात. तुम्हांला वाटतं की, चॉकलेट दिलं की राग शांत झाला, ऐसा नहीं होता अब्बू..." दानियाला गदगदून आलं होतं, भरल्या डोळ्यांनी ती म्हणाली- "अब्बू यह टॉइज, टेडी, चॉकलेट हमें कुछ नहीं चाहिये. हमे सिर्फ आप चाहिये हो. आपका इतनासा वक्त चाहिये है."
रुपवाणी

शमिक बंडोपाध्याय यांची मुलाखत : भाग २

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

डॉ. शमिक बंद्योपाध्याय हे बंगालमधील ख्यातनाम समीक्षक आहेत, इंग्रजी साहित्य हा त्यांचा खास अभ्यासाचा विषय. भारतीय रंगभूमी, चित्रपट आणि कलाव्यवहार यांचेही ते ज्येष्ठ अभ्यासक आहेत.
पुनश्च

ही नर्मदा सुंदरी

दुर्गा भागवत | 5 वर्षांपूर्वी

नर्मदा ही दुभंगाचे प्रतीक आहे. शांत-अशांताचा विचित्र मिलाफ तिच्यांत झाला आहे. सौम्य असे कांही तिला रुचतच नाही. तिच्या परिसरांत वन्यांचे शांत, भुईसरपट जीवन शतकानुशतके पाथरीच्या वनस्पतीसारखे पसरून राहिले आहे.
जडण-घडण

दूरस्थ कलाशिक्षण

शीतल कापशीकर | 5 वर्षांपूर्वी

आपली शिक्षणपद्धती बदलू पहात आहे. त्याचीच ही नांदी समजूया. निव्वळ परीक्षार्थी - गुणार्थी होण्यापेक्षा विद्यार्थी ज्ञानार्थी कसे घडतील हे पाहूया.
वयम्

मेघा रे मेघा रे... (शब्दांच्या जन्मकथा)

मंजिरी हसबनीस | 5 वर्षांपूर्वी

संस्कृतमध्ये मेघासाठी असंख्य सुंदर अर्थपूर्ण शब्द आहेत. पहा हं, तो पाण्याचा साठा आहे, पाण्याचा वर्षाव करणारा आहे. म्हणून तो आहे जलभृत्, अम्बुवाह, जलवाह, जलधर, नीरद, वर्षधर, वर्षकर, सलिलद, सलिलधऱ; तो विजेबरोबर असतो म्हणून तो आहे तडित्पति, तडित्वत्, विद्युत्त्वत् तो आकाशात विहार करतो. म्हणून तो आहे नभश्चर, नभोध्वज, नभोगज, नभोधूम, गगनध्वज, तो कधी पांढरा, कधी काळा, व वाफेचा बनलेला आहे. म्हणून तो आहे नीलभ, श्वेतनील, कज्जल, श्वेतमाल, विचित्रदेह, धूमयेनि, तो गडगडाट करतो म्हणून तो आहे. नदनु, स्तनयित्नु. तो पाण्याचं सिंचन करतो म्हणून तो आहे सेचक.
प्रिय रसिक

सूर्याची पिल्ले : एक विनोदी नाटक

प्रतिमा कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

मी फार मोजकीच नाटकं केली आहेत. तरीही, मी केलेल्या नाटकांपैकी सूर्याची पिल्ले हे आजच्या घडीला तरी माझं सर्वात लाडकं नाटक आहे.
रुपवाणी

प्रभात चित्र मंडळ वर्धापन दिन

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

*५ जुलै - 'प्रभात चित्र मंडळ’ स्थापना दिन- सिनेमा या कलामाध्यमाकडे सजगपणे पाहण्याची जाण रुजवणाऱ्या ‘प्रभात चित्र मंडळ’ या संस्थेचा स्थापना दिन. *त्या निमित्त दिनकर गांगल यांचा लेख*
महा अनुभव दिवाळी २०२०

बंद दारं थोडी किलकिली

प्रदीप चंपानेरकर | 5 वर्षांपूर्वी

'सुशांतने त्याच्या पन्नाशीनिमित्त स्वतःविषयी लिहिलं तर तो काय लिहील?' असा विचार मनात आला आणि अनेक वर्षं निद्रावस्थेत असलेला माझ्यातील लेखक जागा झाला.
वयम्

चंद्राला गिरक्या घातलेला वीर

शुभदा चौकर | 5 वर्षांपूर्वी

एक तर, या मोहिमेत कायम आमच्या तिघांची टीम होती. कोणीच पहिला, दुसरा, तिसरा असं नव्हतं. म्हणजे इतकं की, चंद्रभूमीवर जो फलक ठेवला गेला, त्या स्टीलच्या फलकावर लिहिलं होतं- “Here men from the Planet Earth first set foot upon the Moon in July 1969. We came in Peace for all Mankind.” त्याखाली आम्हा तिघांच्या सह्या होत्या. म्हणजे माझे पाय लागले नाहीत, तरी मी होतोच की त्यात!
मौज दिवाळी २०२०

एक दर्शन: अफगाणिस्तानचे

मिलिंद बोकील | 5 वर्षांपूर्वी

जगाच्या नकाशावर अशांत आणि धार्मिक पातळीवर अनेकविध घडामोडी चालू असणारा अफगाणिस्तानासारखा देश, त्याचं अंतरंग मिलिंद बोकीलांसारख्या सजग समाजभान असणाऱ्या लेखकाने प्रत्यक्ष भेटीतून उलगडले आहे.
ललित दिवाळी २०२०

नाइन्टीन एटीफोर : एक टिपण

वसंत आबाजी डहाके | 5 वर्षांपूर्वी

जॉर्ज ऑर्वेल यांची ‘नाइन्टीन एटीफोर’ ही कादंबरी जागतिक साहित्यक्षेत्रात कायमच चर्चेत असलेली कादंबरी आहे. ती त्यांनी 1948 साली लिहिली, आणि 1949 साली ती पुस्तकरूपात प्रकाशित झाली. ही एक डिस्टोपियन कादंबरी आहे, असे म्हटले जाते तेव्हा ती वास्तवदर्शी कादंबरी आहे असेच म्हणायचे असते.
महा अनुभव दिवाळी २०२०

आयझॅक माऊली आणि मी

निरंजन घाटे | 5 वर्षांपूर्वी

अमेरिकेतील अनेक नोबेलविजेत्या शास्त्रज्ञांनी आपण अ‍ॅसिमोव्हचं लिखाण वाचून संशोधनाकडे वळल्याचं जाहीरपणे सांगितलं आहे.
जडण-घडण

आता शिक्षणविषयक आणीबाणीची परिस्थिती !

डॉ. सागर देशपांडे | 5 वर्षांपूर्वी

ऑनलाईन शिक्षणाचा कितीही बोलबाला झाला असला तरी ‘इंडिया विरुद्ध भारत’ ही दरी तशीच राहिली आहे, वाढली आहे असं दिसून येते.
रुपवाणी

अनपाॅझ्ड: कठीण काळातल्या बदललेल्या जगण्याचं कोलाज

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

लॉकडाऊनच्या काळात बदललेले मानवी व्यवहार, नातेसंबंध यांच्या कथा हा कोरोनाच्या काळात उदयाला आलेला एक नवीन जॉनर होऊ पाहतोय की काय, अशी परिस्थिती आहे. मात्र त्यातही या विषयावर लघुपट, चित्रपट बनवताना कलाकारांचा, लेखकांचा कस लागतोय. सामाजिक अंतराचे नियम पाळून शूट करणं, मर्यादित पात्रं असलेल्या कथा लिहिणं आणि त्यातूनही आपल्याला जे सांगायचं आहे, ते मनोरंजनाचे अनेक पर्याय हाताशी असलेल्या प्रेक्षकांपर्यंत नेमकं पोहोचवणं, ही खचितच सोपी गोष्ट नाही. तरीही हे प्रयोग होत आहेत आणि त्यातून नवीन, आशयघन कलाकृती प्रेक्षकांना पाहायला मिळत आहेत, ही आनंदाची बाब आहे. अलीकडेच याच पठडीतला 'अनपॉझ्ड' नावाचा एक चित्रपट अमेझॉन प्राईमवर प्रदर्शित झाला आहे. पाच वेगवेगळ्या दिग्दर्शकांचे एकाच सूत्राने बांधलेले पाच लघुपट या चित्रपटात आहेत.
ललित दिवाळी २०२०

साहित्य : गजांआडचे

मीना वैशंपायन | 5 वर्षांपूर्वी

कविराज माडगूळकर म्हणून गेले, ‘जग हे बंदिशाला’! आजवर याचा केवळ प्रतीकात्मक अर्थ मनात होता. पण त्याचा शब्दशः प्रत्यय कधी येईल असे वाटले नव्हते.
ललित दिवाळी २०२०

साहित्यिक सत्यजित राय

विजय पाडळकर | 5 वर्षांपूर्वी

चित्रपट दिग्दर्शक म्हणून त्यांनी जागतिक कीर्ती मिळविलेली असली तरी बंगालमध्ये ते एक लोकप्रिय लेखक म्हणून देखील ओळखले जातात.
ललित दिवाळी २०२०

माझी कथायात्रा : कामतानाथ

कामतानाथ | 5 वर्षांपूर्वी

टेनिसनची ‘द ब्रूक’ ही कविता होती. ती अभ्यासक्रमात नसल्याने आम्हाला शिकवली नव्हती. पण ती मी जेव्हा वाचली, तेव्हा ती मला खूप आवडली. मी ती कविता कितीतरी वेळा मनातल्या मनात गुणगुणून पाहिली. मग मी त्या कवितेच्या धर्तीवर ‘द रिव्हर’ ही कविता लिहिली. ही माझी पहिली रचना होती. ललित, दिवाळी अंक २०२०
मौज दिवाळी २०२०

पश्चिमेतील स्वरपहाट

नमिता देवीदयाल | 5 वर्षांपूर्वी

सतारनवाज विलायतखाँ नि त्यांचे बंधू इमरतखाँ या दोघांच्या नात्यातील हळव्या दुखऱ्या क्षणांना तरलतेने शब्दबद्ध केले आहे अंबरीश मिश्र यांनी, नमिता देवीदयाल यांच्या विलायतखाँवरील पुस्तकातील एका भागाच्या अनुवादातून.
निवडक सोशल मिडीया

चवदार तळ्याचा खिजगणतीतला इतिहास

राहुल बनसोडे | 5 वर्षांपूर्वी

खिजगणती म्हणजे खोटे नव्हे तर लपवुन ठेवलेले सत्य, एक असे सत्य जे माहित असणारा माणुसही स्वतःच स्वतः आठवू इच्छीत नाही
ललित दिवाळी २०२०

मिथकं सत्यात आणू पाहणारी साहित्यिक - ओल्गा टोकरझुक

संजीवनी खेर | 5 वर्षांपूर्वी

ललित, दिवाळी अंक २०२०- माणसाने सत्यापासून, वास्तवापासून दूर जाण्यासाठी, स्वतःला वाचवण्यासाठी एकप्रकारचा पडदा बनवला आहे. सत्यापासून आपला बचाव करण्याकरिता नि आपल्याभोवती काय चाललंय हे कळूनच न घ्यायचा यत्न असतो.
पुनश्च

लोकहितवादी

अज्ञात | 5 वर्षांपूर्वी

भिक्षुकांच्या चौपद्र्या फुगविण्याऐवजी वृत्तपत्रे, छापखाने, ग्रंथसंग्रहालये, नव्या आधुनिक विद्या शिकविणाऱ्या शाळा स्थापन करण्यासाठी आपले द्रव्य उदार धनिकांनी वेचावे.
ललित दिवाळी २०२०

मराठीचे सांस्कृतिक दूत : डॉ. दामोदर खडसे

नीलिमा गुंडी | 5 वर्षांपूर्वी

अनुवादाद्वारे मराठी साहित्यातील अनेक लक्षणीय कलाकृती मोठ्या वाचकवर्गापर्यंत पोहोचविण्यासाठी, महाराष्ट्राच्या सीमा ओलांडून मराठी कलाकृती वाचल्या जाव्यात यासाठी सातत्याने प्रयत्न केले.
मौज दिवाळी २०२०

आई-बाबांची स्मृतिचित्रे

बालमोहन लिमये | 5 वर्षांपूर्वी

व्यक्तिचित्र हा साहित्यप्रकार हा एखाद्या व्यक्तिमत्त्वाचा केवळ एक शोध नसतो तर त्या त्या वेळच्या सामाजिक परिस्थितीवरही त्यातून अलगद प्रकाश पडत असतो.
ललित दिवाळी २०२०

रूपक? नव्हे, चिरंतन सत्य!!

श्रीराम शिधये | 5 वर्षांपूर्वी

रेटून खोटं बोलणं हे सारेच आताच्या काळात सर्वच राजकीय पक्षांच्या अंगवळणी पडलं आहे. अशा काळात तर रूपककथेतून चिरंतन सत्य फार फार प्रभावीपणं मांडणारी ‘अ‍ॅनिमल फार्म’ वारंवार आठवत राहते.
मौज दिवाळी २०२०

8 1/2 वास्तवाचा भास

डॉ. नंदू मुलमुले | 5 वर्षांपूर्वी

इटालियन दिग्दर्शक फेलिनी यांचा हा चित्रपट म्हणजे त्यांच्या निर्मिती करण्यामागच्या कलावंत मनाची अस्वस्थता नि त्यांचं प्रत्यक्ष आयुष्य यांचा कलात्मक गोफच!
मौज दिवाळी २०२०

मनाली ते मनाली व्हाया रारंग ढांग

राणी दुर्वे | 5 वर्षांपूर्वी

उत्तुंग हिमालयाच्या कुशीतल्या अनघड वाटा-वळणं तुडवत तिथल्या निसर्गरम्यतेला राणी दुर्वे यांनी शब्दांच्या कॅमेऱ्यात पकडून, त्याचा एक दृश्यात्मक असा कोलाजच चितारला आहे.
निवडक सोशल मिडीया

दादर...शिवाजी पार्क आणि मी...!

मदन देशमुख | 5 वर्षांपूर्वी

वेंगसरकर, मांजरेकर, आम्रे, तेंडूलकर, कांबळी, असे सगळेच नामचीन खेळाडू याच्याकडे येऊन चक्क त्याच्या लोखंडी पेटीवर बसून दुरुस्तीचं काम करून घेताना दिसायचे.
पुनश्च

इंदूरची शिदोरी

वि. द. घाटे | 5 वर्षांपूर्वी

कोणी हातांत हॉकीस्टिक, कोणी रॅकेट्, कोणी तसेच, क्लबकडे धांवत आणि दामुअण्णांनी केलेल्या गरमागरम पोळ्यांवर भुकेल्या लांडग्यांप्रमाणे तुटून पडत.
पुनश्च

अखेरचे पर्व

वसंत बापट | 5 वर्षांपूर्वी

महात्म्याचा क्षीण आवाज खरे म्हणजे आसेतुहिमाचल दुमदुमला. पण ऐकला कोणीच नाही. खिस्ताला तर एकच ज्यूडास भेटला. इथे पाहावे त्या दिशेला ज्यूडास उमे होते.
निवडक सोशल मिडीया

अंधकासुर आणि दुर्गापूजक ठग !

प्रणव पाटील | 5 वर्षांपूर्वी

ठगांचं वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांनी देशभर प्रवाशांच्या आणि व्यापार्यांच्या हजारो हत्या केल्या पण या हत्या करण्यामागे त्यांनी अजिबात रक्त न सांडवता करण्याचं धोरण दिसून येतं !
ललित दिवाळी २०२०

‘तिसरी कसम’चा तख्तहजारा!

मधुकर धर्मापुरीकर | 5 वर्षांपूर्वी

सिनेमा पाहिल्यावर त्यातले. ‘मारे गए गुलफाम, अजी हां मारे गए गुलफाम..’ हे गाणे ओळखीचे झाले, आवडू लागले, पण या गुलफामचा पत्ता लागला नाही, अर्थ लागला नाही
ललित दिवाळी २०२०

पिंगुळीचे कलांगण (वेध: चित्रकथी, कळसूत्री बाहुल्या परंपरांचा)

प्रा. डॉ. प्रकाश खांडगे | 5 वर्षांपूर्वी

पिंगुळी येथील ठाकर समाज कळसूत्री बाहुल्यांचे पारंपरिक खेळदेखील पिढ्यान्पिढ्या करीत असून कळसूत्री बाहुल्यांची परंपरा संपूर्ण भारतात दिसते.
ललित दिवाळी २०२०

गगा

अंबरीश मिश्र | 5 वर्षांपूर्वी

‘नवर्‍याशी मतभेद झाल्यावर रांगणेकरांची भानुमती घर सोडते, कोकणात सासू-सासर्‍यांकडे जाते आणि ‘कुलवधू’ ठरते. इब्सेनची नोरा घर सोडते आणि बाहेरच्या अनोळखी जगात पाऊल ठेवते. भानुमती मात्र परंपरेची चौकट मोडत नाही. रांगणेकरांतला लेखक इतपतच बंड करू शकला काय?’
मौज दिवाळी २०२०

सर्वलक्षणलक्षण्य:

अश्र्विन पुंडलीक | 5 वर्षांपूर्वी

धर्माची स्थापना व्हावी. सज्जनांचे परित्राण व्हावे, दुष्टांचा विनाश व्हावा यासाठीच जन्म घेतलेल्या कृष्णाने धर्मराज्य पुढे चालूच राहील याची दक्षता परीक्षिताला वाचवून आणि नंतर त्याच्यावर संस्कार करून घेतलेली आहे.
ललित दिवाळी २०२०

मुराकामीचा सॅम्सा प्रेमात पडतो...

डॉ. सुहास भास्कर जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

सॅम्सा इन लव्ह’ या कथेतील हे पहिलं वाक्य- ‘तो जागा झाला, तेव्हा त्याला जाणवलं की त्याचं (मनुष्यप्राण्यात) रूपांतर झालं आहे आणि तो ग्रेगॉर सॅम्सा झालाय.’ आता बोला!
वयम्

स्व-तंत्र आणि बोध (शब्दांच्या जन्मकथा)

मंजिरी हसबनीस | 5 वर्षांपूर्वी

स्वातंत्र्यासाठी बलिदान करणाऱ्या हजारो स्वातंत्र्यसैनिकांनी हे अमूल्य दान तुमच्या-आमच्या पदरात टाकलं आहे. त्या स्वातंत्र्याचा उत्सव आपण १५ ऑगस्ट या आपल्या स्वातंत्र्यदिनी साजरा करतो. स्व + तंत्र म्हणजे स्वेच्छेनुसार वागण्याची मुभा असणारा, स्वत:च्या तंत्राने म्हणजे विचाराने कृती करू शकणारा. या आपल्या स्वातंत्र्यदिनाला आपण आपला तिरंगा आकाशात फडकावतो आणि आपल्या रोमारोमांत भिनलेल्या भारतीयत्वाला सलामी देतो. या आपल्या तिरंग्याची प्रतिकृती पिंगली वेंकय्या या कलाकाराने तयार केली. पण त्यावेळी अशोकचक्राच्या जागी चरख्याचं चित्र होतं. १९२१ साली राष्ट्रीय काँग्रेससाठी या ध्वजाची निवड महात्मा गांधींच्या नेतृत्वाखाली करण्यात आली. स्वातंत्र्यप्राप्तीनंतर याच ध्वजाला स्वतंत्र भारताचा ध्वज म्हणून मान्यता देण्यात आली.
ललित दिवाळी २०२०

सफदर हाश्मी आणि सडक नाटक

प्रा. अविनाश कोल्हे | 5 वर्षांपूर्वी

सुधन्वा देशपांडेंचे पुस्तक सडक रंगभूमीची सैद्धांतिक चर्चा करत नसून दिल्लीत कॉम्रेड सफदर हाश्मी यांच्या नेतृत्वाखाली रंगभूमीचा हा प्रकार कसा विकसित होत गेला, सुरुवात कशी झाली, विकासाच्या मार्गात कधी व कोणत्या अडचणी आल्या, कोणी कशी मदत केली.. याचे वाचनीय तपशील दिले आहेत.
जडण-घडण

तासुकु होंजो

प्रा. माधुरी शानभाग | 5 वर्षांपूर्वी

तासुकु होंजो हे एका पिढ्यान्पिढ्या धार्मिक कर्मकांडे करणार्‍या एका प्रसिध्द, खानदानी कुटुंबात जन्मलेले होते. जपानमध्ये या कुटुंबांना जनमानसात खास स्थान असतं.
रुपवाणी

सुमित्रा भावे यांचे लघुपट

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

अक्षय शेलार हे गेले काही महिने ‘भावे आणि सुकथनकरांचा सिनेमा’ या पुस्तकाचे लेखन करीत आहेत. सुमित्रा भावे यांचे निधन झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर या आगामी पुस्तकातील हा संपादित अंश.
निवडक सोशल मिडीया

बोलीभाषांचा भाषाशास्त्राच्या दृष्टीने अभ्यास

राजेश कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

प्रत्यक्षात या बोलीभाषा आधीच अस्तित्वात असतात. त्यातलीच एक बोली विविध कारणांनी वरचढ होते व प्रमाणभाषा बनते.
जडण-घडण

नदी वाहू दे...

ऋजुता खरे | 5 वर्षांपूर्वी

उत्तराखंड उच्च न्यायालयाने गंगा आणि यमुना या नद्यांना ‘व्यक्ती’ म्हणून मान्यता देऊन त्यांच्या अधिकारांचं रक्षण व्हावं असं मत नोंदवलं होतं. नद्यांना मुक्तपणे वाहता यावं, त्यात मानवी हस्तक्षेप होऊ नये.
ललित दिवाळी २०२०

पाडस : पुनर्भेट

वंदना बोकील-कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

‘पाडस’ या शीर्षकातली सूचकता तेव्हा अर्थातच जाणवली होती. पण आता ती जाणीव अधिक गहिरी झाली आहे, असं वाटतं. निरागस, मुक्त, निरभ्र बाल्य... जसं त्या पाडसाचंही संपलं आणि त्याचा पाडा झाला.
ललित दिवाळी २०२०

नदीपार

नीतिन वैद्य | 5 वर्षांपूर्वी

सरदेशमुखांची भाषा, त्यातली काव्यात्मकता टीकाविषय झाली आहे, भरजरी भाषेखाली आशय गुदमरला असेही म्हटले गेले आहे. कविता हे सरदेशमुखांचे पहिले प्रेम होते. पण कालौघात कायम तिच्याबरोबर नांदता आले नाही तेव्हा ती अन्य लेखनातूनही वाहती झाली, अशा आशयाचे उद्गार त्यांनी एका मुलाखतीत काढले होते
रुपवाणी

थरारक जलीकट्टू

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

जलीकट्टू हा लीजो जोस पेलीसरी या दिग्दर्शकाचा सिनेमा आहे. त्याच्या द अंगमली डायरीज, ई.मा.यु. या सिनेमांनी त्याला चर्चेत आणलं. वेगळे विषय, त्यांची वास्तववादी हाताळणी, सिनेमातील असंख्य पात्रं, छायांकन, ध्वनी यासारख्या महत्त्वाच्या विभागांवर विशेष लक्ष देऊन केलेलं काम यामुळे त्याचे सिनेमे वेगळे ठरतात.
पुनश्च

राशिभविष्य हे थोतांड आहे काय?

श्री. के. केळकर | 5 वर्षांपूर्वी

आस्तिक-नास्तिक, द्वैत-अद्वैत, हे जसे तत्त्वज्ञानात वाद आहेत, तद्वत सायन-निरयन हा आमच्यातील म्हणजे ज्योतिषशास्त्रातील वाद आहे. परंतु ह्या वादात मी फार खोल जाऊन आणखी एक गोंधळ निर्माण करत नाही.
निवडक सोशल मिडीया

‘ब्रीच कँडी’ची जन्मकथा

नितीन साळुंखे | 5 वर्षांपूर्वी

मुंबई एकसंघ करण्याचा जो मोठा प्रोजेक्ट हॉर्नबीने राबवला तो देशातील पहिला मोठ्या स्वरूपाचा इंजिनीअरिंग प्रोजेक्ट ठरला.
ललित दिवाळी २०२०

डेकॅमरॉन ऊर्फ दशदिनांच्या शतकथा

कल्पिता राजोपाध्ये | 5 वर्षांपूर्वी

फ्लोरेन्समध्ये प्लेगने थैमान घातले होते. ब्लॅक डेथ मुळे सर्वत्र ढिगाने माणसे मृत्युमुखी पडत होती. याच दुर्दैवी काळात घडलेल्या काही घटनांवरून स्फूर्ती घेऊन एका डेकॅमरॉन नावाच्या अजरामर साहित्यकृतीची निर्मिती गिओवानि बोकॅशीओ यांनी केली.
महा अनुभव

इलेना सितारिस्ती इटलीचं वादळ जेव्हा भारतीय नृत्यात शमतं..

वंदना अत्रे | 5 वर्षांपूर्वी

घरचं प्रतिगामी वातावरण, त्यातून मादक पदार्थांचं व्यसन, हिप्पी जगणं ते ओडिसी नृत्याचा ध्यास असा विलक्षण प्रवास करणार्‍या इलेना सितारिस्ती या इटालियन नृत्यांगनेबद्दल
वयम्

गिंको

डॉ. निर्मोही फडके | 5 वर्षांपूर्वी

काही वर्षांनी हिरोशिमा शहरात पुन्हा त्याच जागेवर शैक्षणिक संस्थेची नवी इमारत बांधायचं ठरलं. ती बांधताना या गिंकोच्या जळलेल्या, भल्यामोठ्या खोडाला बाजूला करावं लागणार होतं. पण तो साक्षीदार होता, माणसाच्या त्या काळ्या इतिहासाचा. म्हणून त्याला जपायचंही होतं. म्हणून मग ते गिंकोचं खोड काळजीपूर्वक बाजूला करून ठेवलं गेलं. त्या परिसरात त्या गिंकोचे असे आणखी पाच साथीदार होते, जे अणुबॉम्ब स्फोटात जळूनही तसेच उभे होते. त्यांनाही जपून ठेवलं गेलं.
रुपवाणी

युद्धाच्या छायेत चिंटू का बर्थ डे

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

ओटीटी प्लॅटफॉर्म हे चांगल्या, आशयघन व इंडिपेन्डन्ट पद्धतीनं बनवल्या गेलेल्या सिनेमांसाठी उत्तम प्लॅटफॉर्म आहेत. हे सिनेमे थिएटरमध्ये रिलीज झाले तर प्रेक्षक प्रतिसादाविना दुर्लक्षिले गेले असते. निर्मात्यांना गुंतवलेल्या पैश्यांची परतफेड मिळाली नसती वरतून कायमचा फ्लॉपचा शिक्का बसला असता. ओटीटी प्लॅटफॉर्ममुळे सिनेमाची चांगली समज असणारा प्रेक्षक त्याच्याकडे आकृष्ट होईल व तसेच विविध सोशल मीडिया साईट्सवरील चर्चेत तो चर्चिला जाणार. माऊथ पब्लिसिटीचा त्याला फायदा होईल. त्यामुळे प्रेक्षक प्रतिसादाचा विचार करून तो ओटीटी प्लॅटफॉर्मवर रिलीज केला तर मोठ्या प्रमाणात पण हक्कानं बघितला जाईल हा फायदा आहेच.
कुंडलीच्या भेटी बुद्धीचा परब्रह्म

०२. ज्योतिष संज्ञा

मनोज देशमुख | 5 वर्षांपूर्वी

रजनीकांत न्यूटनचे सगळे नियम तोडून गोष्टी घडवून आणू शकतो. हा त्याचा विशेष अधिकार आहे. तसंच ग्रहांना सुद्धा भूमिका निभावताना विशेष अधिकार असतात.
निवडक सोशल मिडीया

भाद्रपदात उमललेली प्रेमकथा - ४

रोहन नामजोशी | 5 वर्षांपूर्वी

यावर्षीच्या १४ फेब्रुवारीला ती दोघं झेड ब्रिज वर टाईमपास करत उभे होते. आजुबाजुच्या युगुलांच्या प्रेमाला बहर आला होता.
निवडक सोशल मिडीया

भाद्रपदात उमललेली प्रेमकथा - ६

रोहन नामजोशी | 5 वर्षांपूर्वी

चॉकलेट सँडविच पलीकडच्या आयुष्यातले अनेक प्रश्न या गणेशोत्सवाने दोघांसमोर मांडले होते. त्याची उत्तरं दोघांना शोधायची होती.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

रीडर्स डायजेस्टसाठी लिहिताना...

प्रेम वैद्य | 5 वर्षांपूर्वी

भारत सरकारच्या फिल्म्स डिव्हिजनमधील एक निर्माते प्रेम वैद्य यांचा Peon Novelist हा दीड पानी लेख रीडर्स डायजेस्टच्या ऑगस्ट १९९५ च्या अंकात प्रसिद्ध झाला होता. त्या लेखाची ही आगळीवेगळी जन्मकथा.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

भरपाई

सदानंद देशमुख | 5 वर्षांपूर्वी

डोळ्यातली झोप पार उडून गेली होती. मध्यरात्र झाली होती. सारं गाव काळोखाच्या विळख्यात सुस्तावलं होतं. पावसाळी वातावरण बाहेर आभाळ गच्च मेघांनी भरून आलं होतं.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

हिंदू आध्यात्मिक-सांस्कृतिक परंपरा आणि मी

गंगाधर गाडगीळ | 5 वर्षांपूर्वी

मराठी साहित्यातील नवतेच्या पर्वाचे एक प्रवर्तक आणि श्रेष्ठ विचारवंत गंगाधर गाडगीळ आपलं परंपरेशी असलेलं नातं या खास अंतर्नादसाठी लिहिलेल्या लेखात उलगडून दाखवत आहेत.
महा अनुभव

कथा १: पवित्र शहर (तीन संदिग्ध कथा)

खलिल जिब्रान | 5 वर्षांपूर्वी

कुजबुजीची एक लहर त्यांच्यात पसरली अन् त्यांच्यातलाच एक सगळ्यात वयोवृद्ध माणूस आवाज चढवून म्हणाला- “परमेश्वरानेच आमचं जेत्यांमध्ये रूपांतर केलं आहे, आमच्यातच असणार्‍या वाईट दोषांविरुद्ध.”
महा अनुभव

कथा २ :असाच एक दिवस (तीन संदिग्ध कथा)

गाब्रिएल गार्सिआ मार्केझ | 5 वर्षांपूर्वी

अजिबात घाई न करता, कमालीच्या शांतपणे हालचाल करत त्याने ड्रिलवर पाय मारणं थांबवलं, खुर्चीपासून ते वेगळं केलं. टेबलाचा खालचा ड्रॉवर पूर्णपणे उघडला. त्यात रिव्हॉल्वर होतं. “ठीक आहे” तो म्हणाला, “सांग त्यांना, मला गोळी घालायला या.”
महा अनुभव

कथा ३: ख्रिस्तोफर कोलंबसचे महान गुपित (तीन संदिग्ध कथा)

लुईस लोपेझनिएवेस | 5 वर्षांपूर्वी

११ ऑक्टोबर १४९२ या दिवशी रात्री नऊ वाजता कोलंबस सांता मारिया या जहाजाच्या प्रमुख डोलकाठीवर चढला. अंतहीन अशा क्षितिजाच्या एखाद्या ठराविक बिंदूकडे नजर लावून बघत बसणं ही त्याची नेहमीची सवय होती.
प्रिय रसिक

श्रद्धांजली : जयंत पवार

डॉ. चिं. श्री. कर्वे | 5 वर्षांपूर्वी

मराठी रंगभूमीवर तसेच वाङ्मयक्षेत्रात नाटककार आणि कथाकार म्हणून जयंत पवार यांची एक वेगळी ओळख होती. गिरणगावातले कष्टकरी, कामकरी जीवन त्यांनी आपल्या नाटकांतून, कथांतून मांडले.
पुनश्च

माहेर – शंभराव्या अंकाच्या निमित्ताने एक सिंहावलोकन

कालिंदी घाणेकर | 5 वर्षांपूर्वी

लेखकाचं मन हे जन्मालाच याव लागतं. ते फक्त परमेश्वरच घडवू शकतो. पण परिस्थितीनं त्याला साद द्यावी लागते.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

वाईटपणा विकत घेणारा माणूस

मिलिंद जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

साहित्य संस्था समाजाच्या आर्थिक मदतीवर चालतात हे खरे असले तरी पैशासाठी संस्थांनी स्वतःची तत्वे गहाण टाकावीत, तडजोड करावी या गोष्टीला ते कडाडून विरोध करीत असत.
वयम्

गाढव आणि चंद्र

माधुरी पुरंदरे | 5 वर्षांपूर्वी

दुसऱ्या दिवशीच्या वर्तमानपत्रात पहिला माणूस चंद्रावर पोचल्याची बातमी छापून आली. पहिल्या, मधल्या आणि शेवटच्या अशा सगळ्या पानांवर तीच एक बातमी होती. प्रसिद्धी आणि पैसा मिळवण्याची सोन्यासारखी संधी आपल्या मूर्खपणामुळे हुकली म्हणून व्यापारी आणि त्याचा शेजारी खूप हळहळले. त्यांनी गाढवाचा शोध घेण्याचा खूप प्रयत्न केला, पण ते पुन्हा कुणालाच दिसलं नाही. त्यामुळे आजही माणूस हाच चंद्रावर पोचलेला पहिला सजीव होता, अशी सगळ्या जगाची समजूत आहे.
प्रिय रसिक

गंगाधर गाडगीळ यांची कथा: समकालीनता, नवता आणि स्त्रीरूपे

राजेंद्र नाईकवाडे | 5 वर्षांपूर्वी

गाडगीळांच्या कथा वाचताना त्यातील समकालीनतेविषयी, त्यातली नवतेविषयी आणि त्यातील अभिजातपणाविषयी कोणती वैशिष्ट्ये हाती लागतात, ह्याचा शोध काही निवडक कथांच्या आधारे (गाडगीळांच्या कथा, तलावातले चांदणे इत्यादी कथासंंग्रह) घेण्याचा प्रयत्न इथे केला आहे.
पुनश्च

१९७५ व १९७६ सालांतील कादंबरी - भाग पहिला

भालचन्द्र फडके | 5 वर्षांपूर्वी

या स्त्रियांपैकी शान्ता निसळ यांच्या कादंबरीने लक्ष वेधून घेतले. एक तर त्यांनी एक ‘वेगळे जग’ उभे केले आहे आणि पुनर्वसनाच्या जटिल समस्यांचा विचारही केला आहे.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

आर्त: अपेक्षा वाढवणाऱ्या सकस कथा

संजय भास्कर जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

माणसामाणसांतली नाती आणि त्यांतला संवाद, असंवाद आणि विसंवाद हा मोनिकाच्या कथाचा शोधविषय आहे. त्यात तर्ककर्कश वाद मात्र नाही आणि नात्यातले सुसंवादही क्वचितच आहेत. आहे तो अभिनिवेशनहीन कुतुहलाने घेतलेला असंवादाचा अन् विसंवादाचा शोध.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

कोरोना कल्लोळाचे १७० दिवस

मुकुंद कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

निळं आकाश, सळसळणारा पिंपळ, खिडकीतून झेपावणारा गच्च लाल फुलांचा ट्युलिप आणि ‘हसीन’ नजाकतीत जुनी पानं झटकणारा बदाम, त्यावर फुदकणारे पक्षी आणि माझी घार रोज बघतो आणि वाटतं, ‘जिंदगी कितनी खुबसूरत है, आईये आप की जरूरत हैं।’
महा अनुभव दिवाळी २०२१

बहिणाई माझी लाडाची, लाडाची..

अनिल अवचट | 5 वर्षांपूर्वी

तरल संवेदनशीलता, निसर्गाशी एकतानता आणि असामान्य कल्पनाशक्ती लाभलेल्या कवयित्री बहिणीबाई चौधरींची गाणी गेली सत्तर वर्षं भल्याभल्यांना भुरळ घालत आली आहेत. बहिणाई एवढी लाडाची का आहे, सांगताहेत अनिल अवचट.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

अगाथा अँड हर ‘लिटर ग्रे सेल्स’

राजेश्वरी देशपांडे | 5 वर्षांपूर्वी

अगाथा ख्रिस्ती. रहस्यकथांची अनभिषिक्त महाराज्ञी अशी तिची जगभरातील ओळख. तिच्या लेखन कारकिर्दीची शताब्दी साजरी होत असताना तिच्या वाङ्मयाचे काहीसे निराळे आकलन करणारा हा लेख.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

कथा : रन आऊट

प्रदीप चंपानेरकर | 5 वर्षांपूर्वी

कुठे तरी अनोळखी प्रदेशात मी.. धूसर वातावरण. कुणीतरी मला हाका मारत होतं. आवाज तर संदीपचा होता. मागे वळून पाहिलं, तर संदीपच होता. पन्नास वर्षांपूर्वी हे जग सोडून गेलेला माझा भाऊ मला म्हणत होता,
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

जन्म एका कथेचा

विलास पाटील | 5 वर्षांपूर्वी

कथाबीजातून कथा निर्माण होण्याची प्रक्रिया एकढी सूक्ष्म तरल आणि धुक्याआडची असते, की त्याचा नेमका शोध घेण लेखकालाही अवघड होऊन बसतं, पण एकमात्र खरं, की त्याच्या मनात जे कथाबीज पडतं, त्याचं स्वरूप आणि त्यातून निर्माण झालेली कथा या दोन्हींचं निरीक्षण नक्कीच मनोरंजक आणि काहीसं कुतूहलपूर्ती करणार असू शकतं
महा अनुभव दिवाळी २०२१

पॉपअप

मेघश्री दळवी | 5 वर्षांपूर्वी

आता हा पॉपअपचा खेळ मला मनापासून आवडायला लागला होता. घरी असताना का नाही आला तो? सही टाइमपास झाला असता. बाकीचे गेम्स फिके पडले असते याच्यापुढे. हळूच आजूबाजूला बघत मी पर्याय निवडला इन्सब्रुक. होऊन जाऊदे मस्त स्कीइंग शिवानीबरोबर...
महा अनुभव दिवाळी २०२१

गंगोचं पोर

भीष्म साहनी | 5 वर्षांपूर्वी

मागील तीन दिवसांपासून काळे निळे ढग आकाशात दिसत होते. त्यांच्या छायेत उष्णतेने आळसावलेली पृथ्वी आपले पहिले उच्छ्वास सोडत होती. आणि शहरभरातील मुलं आणि वृद्ध पहिल्या पावसाचा आनंद लुटण्यासाठी उतावीळ झाले होते. हा दिवस नोकरीवरून काढलं जाण्याचा नव्हता
वयम्

निसर्गमित्र नाताळ

जोसेफ तुस्कानो | 5 वर्षांपूर्वी

रेनडियरच्या गाडीतून बर्फावरून घसरत येणारा सांताक्लॉज बाबा हा तर जगभरच्या मुलांचे आकर्षण असते. तो मुलांसाठी खाऊ-खेळणी घेऊन येत असतो. बाळगोपाळांची मज्जाच मज्जा असते. खरे तर हा सांताबाबा घरातली, नात्यातली किंवा शेजारची उदार वयोवृद्ध व्यक्ती असते, हे काय सांगायला हवे? त्यानिमित्ताने आसपासची मुले एकत्र येतात. त्यांची कुटुंबे एकत्र येऊन मजा करतात. त्यांच्यातील नाते वाढीला लागते. ख्रिसमस कॅरोलचा गोडवा अनुभवतात.
रुपवाणी

सर - एक सहजसौंदर्य

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

लॉकडाऊनचा भयावह काळ, आर्थिक अस्थिरतेचे दिवस, बॉलिवूडबाबतचे कानी येणारे सावळे गोंधळ, भरीस भर म्हणून मुंबईतले राजकीय गोंधळ आणि असं एकंदर काही आलबेल नसतानाच्या काळात पुस्तकं आणि सिनेमा या दोन कलामाध्यमांनी आपल्याला सांभाळून घेतलं ही वस्तुस्थिती आहे. त्यातही सिनेमा हे माध्यम तुलनेनं सहज येऊन भेटणारं माध्यम आहे असं म्हटलं तर ते वावगं ठरू नये. विशेषतः जगभरातील OTT प्लॅटफॉर्मनं ते सहजसुलभ तर केलंच पण कंटेंटनंही तिथे मोकळा श्वास घेतला हे सत्य आहे. नुकताच काही महिन्यांपूर्वी 'इज लव्ह इनफ ? सर..' हा रोहेना गेरा यांचा सिनेमा नेटफ्लिक्सवर पुनःप्रदर्शित झाला. या सिनेमाचं मूळही 'उत्तम कंटेंट'च्या मातीतूनच उगवलेलं आहे.
वयम्

कालमापन

मंजिरी हसबनीस | 4 वर्षांपूर्वी

आश्चर्य म्हणजे अमेरिकेच्या अनेक भागांत ग्रेगोरिअन कॅलेंडरपेक्षा भारतात प्रचलित असलेली चांद्र कालगणनापद्धती अधिक स्वीकारार्ह मानतात. खासकरून तिथल्या पारंपरिक पद्धतीने शेती करणारे शेतकरी हीच चांद्र कालगणना पद्धती वापरतात.
रुपवाणी

केरळ आंतरराष्ट्रीय लघुपट आणि माहितीपट महोत्सव

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

चित्रपट साक्षर असलेला केरळी प्रेक्षक केवळ मनोरंजनवादी चित्रपट पहात नाही तर माहितीपट आणि लघुपट सुद्धा तितक्याच आत्मीयतेने पाहतो याचा प्रत्यय नुकत्याच पार पडलेल्या १३ व्या केरळ माहितीपट आणि लघुपट आंतरराष्ट्रीय महोत्सव आला.
रुपवाणी

स्थलांतरित पिढ्यांचे सांस्कृतिक विभाजन - द टेस्ट ऑफ फा

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

मानवाच्या इतिहासात स्थलांतर हा अतिशय महत्त्वाचा घटक राहिलेला आहे. ही स्थलांतरे विविध कारणांसाठी झालेली असली तरी, पोटाची खळगी भरणे वा संकटांपासून दूर जाणे, ही त्यातल्या त्यात महत्त्वाची कारणे त्यामागे आहेत. गेल्या काही वर्षांत हा प्रश्न प्रकर्षाने चर्चेत आलेला आहे. अलीकडे युरोपात झालेल्या स्थलांतराच्या ह्रदयद्रावक कहाण्या आपण पाहत आहोतच. स्थलांतरामुळे अनेक प्रश्न निर्माण होतात. राष्ट्र, भाषा, जात, श्रद्धा, अस्मिता व त्यांचे राजकारण याशिवाय वेगवेगळ्या सामाजिक गुंतागुंती आदी मुद्द्यांवर मूळचे व बाहेरचे यांच्यात होणारा संघर्ष व नंतर जुळवून घेणे ही प्रक्रिया कायम चालणारी आहे. अशी प्रक्रिया विविध माध्यमांमधून आपल्यासमोर येते.
वयम्

हिम आणि हुडहुडी

मंजिरी हसबनीस | 4 वर्षांपूर्वी

राक्षस मानवी शक्तीला मनोमन शरण गेला आणि त्याने तिथून पळ काढला. पीटर झोपडीतून सहीसलामत बाहेर पडला. सर्व गावकऱ्यांनी त्याचं लगेच कौतुक केलं. या आपल्या लढ्याचं स्मरण म्हणून पीटर दर थंडीत हिममानवाची ही प्रतिकृती तयार करत असे. गावकरीही तसे करू लागले. आणि मग गावागावातून गल्लीबोळात हिममानव– स्नो-मॅन बनवले जाऊ लागले. असा झाला या स्नो-मॅनचा जन्म!
वयम्

भाषाप्रभू कुसुमाग्रज

प्रवीण दवणे | 4 वर्षांपूर्वी

मातृभाषेतून अध्ययन व्हावे हा कुसुमाग्रजांचा आग्रह होता. आज मराठी भाषा व शिक्षणातील मराठी माध्यम यांची पराकोटीची पिछेहाट होत आहे. तो वि.वा.शिरवाडकर यांच्या चिंतेचा विषय होता. इंग्रजी भाषा व या भाषेची महती ते जाणून होते, परंतु मातृभाषेला दूर लोटून इंग्रजीची आराधना करणे हे भविष्यातील अनेक प्रश्नांना निमंत्रण देणारे आहे, हे वि.वा.शिरवाडकरांनी अनेकदा सांगितले आहे. ते म्हणतात- ‘मराठीवरील संकट हे तिच्या शब्दकोशावरील वा साहित्यावरील संकट नाही. ते महाराष्ट्राच्या अस्मितेवरील, मराठीपणावरील आणि येथील एकमेकांच्या भवितव्यावरील संकट आहे. समाजाची प्रगती वा क्रांती स्वभाषेच्या किनाऱ्यावरच पेरता येते.’
रुपवाणी

चंद्रसूर्याची कहाणी मांडणारा केशराच्या देशातला चित्रपट चित्रपट : द सन ऑफ दॅट मून (इराण )

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

" इराणी संस्कृतीत सूर्य हे पुरुषाचे आणि चंद्र हे स्त्रीचे आदिम प्रतीक मानले जाते , पुरुष हा प्रकाश आणि स्त्री अंधाराचे प्रतिनिधित्व करते. पण माझा चित्रपट पुरुषाच्या तुलनेत स्त्रीच्या आयुष्यातील अंधार दर्शवतो ", ' द सन ऑफ दॅट मून ' (Khorshid-e- Aan Mah) या बलुची भाषिक प्रेमकहाणीची दिग्दर्शक सितारा एस्कन्दरी आपल्या चित्रपटाबद्दल सांगत होती .
वयम्

महामानव

मंजिरी हसबनीस | 4 वर्षांपूर्वी

भगवान महावीरांनी सदैव अहिंसेचा प्रचार केला आणि तरीही ते महावीर कसे ? तर सदैव ते स्वतःमधील मोहाशी लढले. इंद्रियांवर विजय प्राप्त करून ते जिन (जिंकणारे) झाले आणि त्यांनी जो धर्म स्थापन केला, तो जिनांचा धर्म म्हणून जैन होय.
रुपवाणी

भारतीय सामाजिक चित्रपट आणि कुंकू

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

मराठी चित्रपटांमधे मास्टर विनायकांच्या ‘ब्रम्हचारी’, ‘ब्रँडीची बाटली अशा चित्रपटांमधूनही विनोदाच्या अंगाने सामाजिक विचार मांडलेला आपण पाहू शकतो. पण त्या काळाशी सुसंगत आणि जाणतेपणी सामाजिक प्रश्नांना सामोरं जाणारे चित्रपट पहायचे, तर आपल्याला प्रभात फिल्म कंपनीसाठी व्ही. शांताराम यांनी दिग्दर्शित केलेल्या ‘कुंकू’ (1937), ‘माणूस’ (1939), आणि ‘शेजारी’ (1941), या तीन चित्रपटांकडे पाहिल्या-वाचून पर्याय नाही. एका दिग्दर्शकाने, एका विशिष्ट भूमिकेतून आणि एकामागून एक केलेले हे चित्रपट असल्याने त्यांना विशेष महत्त्व आहे.
रुपवाणी

आपला सिनेमा त्यांचा सिनेमा

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

सिनेमा नावाचे वर्षानुवर्षे लोकांचे मनोरंजन करणारे, प्रबोधन करणारे, त्यांना कलात्मक आनंद देणारे माध्यम, असं काही वादळ उठवू शकेल असा विचार कोणी केला नसावा. भूतकाळात डोकावून पाहिले तर लक्षात येते की सिनेमांनी सनसनाटी निर्माण केली नाही, एखादा चित्रपट प्रदर्शित झाल्यानंतर त्यावर बंदी घालावी, त्याचा निषेध करावा, अशी प्रकरणे घडलीच नाहीत असे नाही. आणीबाणीच्या काळात राजकीय विधाने करणाऱ्या, राजकारणी लोकांचे चित्रण करणाऱ्या काही चित्रपटांवर आणि नंतरच्या काळात हिंसाचाराचे, समलैंगिकतेचे चित्रण करणाऱ्या चित्रपटांवर कधी सेन्सॉरकडून तर कधी कडव्या सामाजिक संघटनांकडून बंदी घालण्यात आली आहे. पण एखादा सिनेमा पाहायलाच हवा, तो नाही पहिला तर आपण फार मोठा गुन्हा केला आहे अशी तीव्र जाणीव करून देणारी परिस्थिती निर्माण करण्याचे प्रसंग घडले नव्हते. आज फोफावलेल्या समाजमाध्यमांचा यात मोठा सहभाग आहे यात शंकाच नाही पण त्याच बरोबरीने चित्रपटासारख्या वैश्विक भान देणाऱ्या कलामाध्यमाला संकुचित करण्याचा काही कलाबाह्य समूहाकडून जाणीवपूर्वक होत असलेला प्रयत्न संवेदनशील प्रेक्षकासाठी क्लेशकारक आहे.
वयम्

लांबकान्या मुलाची गोष्ट

सोनाली नवांगुळे | 4 वर्षांपूर्वी

कान पूर्वीसारखे होईपर्यंत शाळा तर चुकवता येणार नव्हती. म्हणून दुसऱ्या दिवशी शाळेत जाताना कान्हा आईची चिठ्ठी घेऊन गेला. थोडेदिवस टोपी घालून शाळेत यायची परवानगी त्यात मागितली होती. त्याच्या शिक्षिकेला आश्चर्य वाटलं, पण ती काही बोलली नाही. मुलं मात्र त्याला चिडवत होती. मैदानावर खेळायच्या तासाच्यावेळी वर्गातली दोन मुलं झाडाखाली उभं राहून आपसात कुजबुजताहेत हे दिसल्यावर कान्हाची सवय उफाळून आली. तो लगेच झाडामागं जाऊन त्यांचं गुपित कळून घेण्याचा प्रयत्न करायला लागला ... आणि नवल घडलं. आधीच सशासारखे लांब झालेले कान्हाचे कान दुप्पट वाढले. टोपी उडून जमिनीवर पडली. सगळी मुलं त्याच्याकडं पाहून ओरडायला लागली ... “हे हे लांबकान्या लांबकान्या सतत चोरून ऐकून ऐकून बघा कान्हाचे कान कसे गाढवासारखे झालेत...”
वयम्

आनंदाने भरलेली दप्तरं!

युवराज माने | 4 वर्षांपूर्वी

या वाचनाच्या आनंदसोहळ्यात काही लेखक माझ्या लेकरांशी संवाद साधू लागले. सुरुवात झाली ती डॉ. आ. ह. साळुंखे व प्रवीण दवणे सरांपासून. या दोन्ही शब्दप्रभूंनी आमच्या लेकरांवर एक अमूल्य संस्कार केला, तो म्हणजे ‘कृतज्ञता’! या दोघांच्या कथा मुलांना खूप आवडल्या. त्यामुळे त्यांना आमच्या लेकरांनी पत्र लिहिलं. लेकरांच्या पत्रांना उत्तरं देताना त्यात त्यांनी लेकरांना सांगितलं, “बाळांनो, ज्यांनी तुम्हांला ज्ञान दिलं, आनंद दिला त्यांच्याविषयी कृतज्ञता बाळगा, कृतज्ञता हा मोठा संस्कार आहे.” यातूनच पत्रमैत्री, पेनमित्र, शिदोरी, अमृतकण हे विविध उपक्रम सुरू केले. या उपक्रमांच्या माध्यमातून माझी लेकरं अनेक यशस्वी व कर्तबगार मान्यवरांशी संवाद साधू लागली.
Install on your iPad : tap and then add to homescreen