सभासद लॉगिन
नवीन सभासदत्व !


" शिक्षण " शब्द शोधाशी निगडित लेख


संपादकीय

लोकसत्तातील लेख

किरण भिडे | 9 वर्षांपूर्वी

रविवार १७ सप्टेंबर रोजी लोकसत्ता दैनिकाच्या लोकरंग पुरवणीत प्रसिद्ध झालेला लेख थोडा सुधारून परत देत आहे. पेपरवरून डिजिटल माध्यमात जाताना काय काय करू शकतो याचा एक अंदाज तुम्हाला येईल. ग्रंथसखाची लिंक , पहिला केसरी चा अंक आणि दर्पण, मुंबई अखबार ची एका पुस्तकातील माहिती देणारे फोटो टाकता आले. अजून तुमच्याही काही कल्पना असतील तर कळवा.
पुनश्च

एक होता पोपट

विलास पाटील | 9 वर्षांपूर्वी

'कथा' विभागातली ही पहिलीच कथा. सुरुवातीला मी 'पुनश्च'मध्ये कथा घ्याव्यात की नाही याबाबत साशंक होतो. पण नंतर लक्षात आलं की माणसाला किती गज जमीन लागते हे सांगणारी टाॅलस्टाॅयची कथाच होती. इसापनीती, पंचतंत्र यादेखील कथाच होत्या. मग मनाची द्विधा संपली. ज्या कथांमधून काही बोध होईल त्याच कथा घ्यायच्या. 'एक होता पोपट' ही विलास पाटील यांची कथा वाचल्यावर तुम्हाला कितीतरी असे रंगीतसंगीत पोपट तुमच्या आजूबाजूला 'उडताना' दिसतील.
पुनश्च

पाळंमुळं

वि. वा. शिरवाडकर | 9 वर्षांपूर्वी

'मराठी पाल्याचे मातृभाषेतून शिक्षण' हा माझा सध्या अतिशय आवडीने बोलण्याचा, चिंतनाचा आणि निरीक्षणाचा विषय. कितीतरी वर्षांपूर्वी कालनिर्णय मध्ये आलेला कुसुमाग्रजांचा हा लेख. त्यानंतरही कितीजण याविषयावर पोटतिडीकीने लिहिले, बोलले असणार पण पालकांवर त्याचा किती परिणाम झालाय हा संशोधनाचा विषय. आणि काही वर्षांनी पुन्हा हा लेख छापायची आपल्यावर वेळ न येवो अशी प्रार्थना करूया...
पुनश्च

आईन्स्टाईनची खोली - भाग २

सर्वोत्तम ठाकूर | 9 वर्षांपूर्वी

मागच्या लेखात आईन्स्टाईनची खोली शोधताना आलेला अनुभव आपण वाचला. त्यातील institute for advanced studies चा व्हिडीओ बघितलात ना? ५ मिनिटात आपण जे वाचलंय त्याची सैर तो व्हिडिओ करवून आणतो. व्हिजुअल मिडियाची ही ताकद. मुद्रित माध्यमात ही गोष्ट शक्य झाली नसती. त्यामुळे लेखांमधील अशा गोष्टींचा लाभ घ्या. याच लेखाच्या भाग २ मध्ये या अनुभवाच्या निमित्ताने ठाकुरांनी केलेलं चिंतन आहे. एकंदरच इतिहासाकडे बघण्याचा आपला दृष्टीकोन कसा असतो याचे देश विदेशातील दाखले त्यांनी दिलेत. 'प्रत्यक्षाहून प्रतिमा सुंदर' हाच प्रकार बरेचदा असतो. भावनांना बाजूला ठेवून इतिहासाकडे तटस्थतेने बघता येणे हे खरंच इतकं कठीण आहे?
पुनश्च

एक ‘भाषांतर’ अनुभव

डॉ. अनघा भट | 9 वर्षांपूर्वी

ऐकणे, बोलणे, वाचन व लेखन ही भाषाकौशल्याची चार प्रमुख अंगे असतात. भाषाकौशल्याच्या या चारही अंगांवर प्रभुत्व असेल तर भाषा ‘येते’ असे स्थूलमानाने म्हणता येईल
पुनश्च

एक आगळे विद्यापीठ

निर्मला देशपांडे | 9 वर्षांपूर्वी

नातेवाईकांखेरीज रामभाऊंचे साहित्यिक नातेवाईकही अगणितच. पुढच्या टिचभर खोलीत स्वच्छता सतरंज्या अंथरल्या जातात आणि साहित्यिक बैठकी सुरू होतात.
पुनश्च

सखीच्या शोधात जॉर्ज ऑरवेल

रवींद्र पिंगे | 8 वर्षांपूर्वी

काळाच्या पुढचा लेखक अशी ज्यांची ओळख त्या ऑरवेल यांना स्वतःचे लग्न जमवताना अडचणी येणार आहेत हे आधी कळलं नाही का? नियतीच्या खेळातून असामान्यही सुटत नाहीत हेच खरं.
पुनश्च

साहब मिले सबूरी में...

विनय सहस्रबुद्धे | 8 वर्षांपूर्वी

स्वयंस्फुर्तीने काम करणारे कार्यकर्ते कुठे मिळतील? अशी विचारणा सर्वच राजकीय पक्ष करीत आहेत. राज्यसभेचे खासदार आणि भाजपचे राष्ट्रीय उपाध्यक्ष श्री. विनय सहस्रबुद्धे यांनी लिहिलेला या विषयावरील हा लेख म्हणजे सध्याच्या राजकारणाचे यथार्थ वर्णन करणारा आहे. स्वतः अभाविपचा कार्यकर्ता ते एका राष्ट्रीय पक्षाचे उपाध्यक्ष हा प्रवास केलेला असल्यामुळे कार्यकर्ता या जमातीची ही inside story च म्हणायला हरकत नाही.
तंबी दुराई-2018

नाथांघरचे दुखरे पत्र,दादांघरचे खुपरे उत्तर !

तंबी दुराई | 8 वर्षांपूर्वी

जळगावी नाथांघरी पेटलेल्या नाराजीच्या शेकोटीत मनःस्तापाची वांगी भाजली जात आहेत तर मालवणात दादांघरी माश्यांच्या कालवणाऐवजी ह्रदयाची कालवाकालव होऊ लागली आहे. त्यांनी एकमेकांना लिहिलेली पत्रे आमच्या हाती लागली आहेत-
पुनश्च

पियुष आणि मँगोलाचे उद्गाते, काकासाहेब तांबे

अज्ञात | 8 वर्षांपूर्वी

काकासाहेबांना आज समाजात जे मानाचे स्थान आहे त्याचे कारण,  व्यवसाय करतानादेखील समाजकल्याणाचे ध्येय त्यांनी आपल्यापुढे सतत ठेवले आहे हे आहे.
पुनश्च

आमची फौजदारीनिष्ठा

पु. ग. सहस्रबुद्धे | 8 वर्षांपूर्वी

आपले हित आणि काळजी दुसऱ्यांनी करावी. हक्कांसाठी लढावे मात्र कर्तव्य सोयीस्कर विसरून जावे. हाच आपला धर्म आहे का? साठ वर्षांपूर्वी या प्रश्नाचा केलेला उहापोह वाचनीय आणि मननीय आहे.
पुनश्च

दलितांची ग्रंथालये

विजय सोनवणे | 8 वर्षांपूर्वी

वंचित समाजाला या गोष्टी सहजप्राप्य नाहीत, त्यासाठी त्यांच्या सोयीकरता आणि प्रगतीकरता दलितांची स्वतंत्र वाचनालये हवी का याचा उहापोह
पुनश्च

सख्याहरी-दत्तु बांदेकरांना श्रद्धांजली

मनोहर बोर्डेकर | 8 वर्षांपूर्वी

अगोदर स्वर्गवासी झालेल्यांना थट्टेने ' जरा सरकून घ्या ' म्हणणारे बांदेकर पुढच्याच महिन्यात स्वतः दिवंगत होतात....
पुनश्च

बॅ. बाबासाहेब जयकर यांच्या व्यक्तिमत्त्वांतील छायाप्रकाश

दा. वि. गोखले | 8 वर्षांपूर्वी

सध्याच्या लोकशाहीच्या ओबडधोबड, देणार-घेणार व आरडाओरड्याच्या काळात त्यांना वावरणे कठीणच होते.
पुनश्च

‘न्यूजवीक’ची अखेर आणि प्रदीप लोखंडे

भानू काळे | 7 वर्षांपूर्वी

कागदोपत्री भव्य व आकर्षक वाटणाऱ्या असंख्य योजना मांडल्या जातात; आपण मार खातो ते त्यांच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीत. “God is in details,” म्हणतात ते खरेच आहे. लोखंडे यांच्या योजनेचे नेमके वेगळेपण हे या अंमलबजावणीत हे आणि तेच बहुधा त्यांच्या एकूण यशाचे मर्म असावे.
निवडक दिवाळी २०१८

रत्नागिरीची मासोळी जपानच्या मॉलमध्ये

भानू काळे | 7 वर्षांपूर्वी

गद्रे मरिन्सचा हा प्रेरणादायी प्रवास भानू काळे यांनी रत्नागिरीची मासोळी जपानच्या मॉलमध्ये या अंतर्नादमधील लेखात उलगडला आहे.
रुपवाणी

समीक्षणे- 'ग्लास' आणि 'व्हाय चीट इंडिया'

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

पॅडमॅन, सुई धागा, मुल्क अशा अनेक चित्रपटांनी उत्तर भारतातील छोट्या शहरांची विविध गोष्टींवरची मानसिकता आपल्याला पाहायला मिळाली, याही चित्रपटात ते अगदी छोट्या छोट्या संदर्भात/प्रसंगात दिसते.
निवडक दिवाळी २०१८

विवयन मेयरच्या शोधात

नितीन दादरावाला | 7 वर्षांपूर्वी

प्रत्येक फ्रेम क्लिक करताना, व्ह्युफाइंडरमधून बाहेरच्या जगाकडे बघताना ती तिचं सामान्यपण विसरत असावी. कदाचित तिच्या नकळत तिच्यामधील सर्जनशील ऊर्जा तिला हे करण्यास भाग पाडत असावी
पुनश्च

अचूक मर्मप्रहारमय लेखणीचा धनी-आलमगीर

हरीभाऊ हर्षे | 7 वर्षांपूर्वी

बावडेकर उत्तम ललित लेखक होते, वृत्तपत्र व्यवसायाला त्यांनी वाहून घेतलं नसतं तर एक उत्कृष्ट साहित्यिक म्हणून ते गाजले असते...
पुनश्च

उपहारगृह चालविण्याचा बिकट धंदा...

नरहरी गंगाधर वीरकर | 7 वर्षांपूर्वी

या व्यवसायाकडे केवळ खूप पैसे मिळविण्याचा व्यवसाय या दृष्टीने मी प्रथमपासूनच पहात नाही. ही एक प्रकारची समाजसेवा आहे
निवडक दिवाळी २०१८

सेन आणि नॉनसेन्स

शरद वर्दे | 7 वर्षांपूर्वी

माझा विश्वासच बसला नाही. मी आ वासून पाहातच राहिलो. विजोड जोडपी मी बरीच पाहिली होती. पण कोणत्याच अंगाने अनुरूप नसलेलं दांपत्य प्रथमच पाहिलं.
रुपवाणी

आनंदी गोपाळ - प्रेरणादायी 

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

या चित्रपटाला अनेक बाजू आहेत. एका दृष्टीने तोआनंदीबाईंची आणि गोपाळरावांचीही यशोगाथा आहे. दुसऱ्या बाजूने ती अनिष्ट सामाजिक प्रवृत्तींवर केलेली टिका आहे.
वयम्

बजेट समजून घेऊ या!

सुप्रिया देवस्थळी-कोलते | 7 वर्षांपूर्वी

 'बजेट’ हा शब्द तुम्हांला नवीन नाही. पण तुम्ही कधी हा विचार केलाय का की बजेट म्हणजे काय? आणि त्याची एव्हढी धास्ती, काळजी का वाटते लोकांना? 
पुनश्च

स्वरांसोबत जगू इच्छिणारी एक मुलखावेगळी स्त्री - 'अन्नपूर्णादेवी'

वंदना अत्रे | 7 वर्षांपूर्वी

भारतीय शास्त्रीय संगीताला मैहर नावाच्या एका घराण्याची देणगी देणाऱ्या उस्ताद बाबा अल्लाउद्दिन खान यांची अन्नपूर्णा ही सगळ्यात धाकटी मुलगी
निवडक दिवाळी २०१८

अवस्थांतर ...

माधवी भट | 7 वर्षांपूर्वी

ठाकुरमा जेव्हा आपला इवला संसार वाचवत इथवर ,इतक्या लांब आल्या असतील तेव्हा त्या फार तर सोळा सतरा वर्षांच्या असतील. इतक्या कोवळ्या मुलीच्या मनात काय काय अर्धवट कोवळं राहून गेलं असेल. ज्या ठिकाणी त्या खेळल्या , वाढल्या तो प्रदेश , बागा , तिथली गाणी , समुद्र आणि तिथला त्यांचा विवाह..तिथेच त्यांनी काकीमांना जन्म दिलेला.. आत्ताशी कुठे त्यांचा संसार उमलू , फुलू लागला असेल आणि लगेच असं सगळं ठेवून निघून जाताना त्यांच्या मनात किती प्रश्न आले असतील ? किती वेदना झाल्या असतील ? मात्र जीव महत्वाचा. तो वाचवत एकमेकांचा हात धरत ही मंडळी सुरक्षित जागा शोधत आली
वयम्

कॉम्प्युटर हार्डवेअर व नेटवर्किंग

सुधन्वा कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

कॉम्प्युटर हार्डवेअर व नेटवर्किंग हे शब्द करिअर लिस्टमध्ये असतात. त्याचं शिक्षणही घेतलं जातं पण ही मंडळी नक्की काय काम करतात ? यांच्या कामाचं स्वरूप सांगणारा लेख..
पुनश्च

जानव्याचा गुंता सुटला!

दि. वा. साने | 7 वर्षांपूर्वी

ब्राह्मणांनी मुख्यतः नोकरीच करायची असते आणि तीही शक्यतो सरकारी खात्यात किंवा शिक्षणखात्यात किंवा बँकेत ही विचारसरणीच बदलायची गरज आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

सीमेच्या पलीकडचं कराची

गौरी पटवर्धन | 7 वर्षांपूर्वी

बाह्य जगाकडे म्हणजे पुरुषी जगाकडे मुसलमान स्त्रीने पाठच फिरवली पाहिजे असा अट्टहास मुसलमानी मानसिकतेत आहे आणि त्या जगाशी स्त्रीचं नातं हे संशयाच्या एका विचित्र जाळ्यात अडकवलेले आहे. त्यामुळे शिकायला, नोकरीला बाहेर पडणारी, घरात आणि नजीकच्या बंदिस्त वर्तुळात मोकळिकीचे वातावरण अनुभवणारी उच्चवर्गीय स्त्रीसुद्धा कराचीसारख्या मोठ्या शहरातही त्या संशयाचं ओझं घेऊन सतत वावरते आणि एका संकुचित, मर्यादित अशा स्वातंत्र्याच्या अनुभवात समाधान मानते.
पुनश्च

दुसरे पर्व

य. दि. फडके | 7 वर्षांपूर्वी

जोतीराव फुल्यांनी पुरोहितशाहीविरुद्ध लढा सुरू केला होता त्याचा विसर पडून ब्राह्मण पुरोहिताऐवजी क्षत्रिय पुरोहित असला म्हणजे झाले असी वृत्ती बळावू लागली
वयम्

परीक्षेशी फ्रेंडशिप

डॉ. श्रुती पानसे | 7 वर्षांपूर्वी

परीक्षा म्हणजे नो टेंशन.. कसं काय यासाठी डॉ. श्रुती पानसे यांनी परीक्षेशी फ्रेंडशिप करण्याचे सोपे उपाय सांगितले आहेत. बघा तुम्हांलाही जमतेय का परीक्षेशी मैत्री करायला...
वयम्

विजेचे ऊर्जादायी क्षेत्र

सुनिता तांबे | 7 वर्षांपूर्वी

इलेक्ट्रिकल इंजिनियर म्हणून काय काय काम करावे लागते, हे समजून घेण्यासाठी आधी Electricity या क्षेत्राचे कार्य कसे चालते हे लक्षात घ्यावे लागेल. विद्युतऊर्जा क्षेत्राचे कार्य प्रामुख्याने पुढील चार विभागात चालते- 1. Generation (निर्मिती) 2. Transmission (रूपांतरण) 3. Distribution (वितरण ) आणि 4. Operation and Maintenance (प्रवर्तन आणि परिरक्षा)
निवडक दिवाळी २०१८

प्रवास

मेघश्री दळवी | 7 वर्षांपूर्वी

बळदीच्या त्या बाजूला जराशा उंचीवर एक विचित्र वळण होतं, थोडं वरच्या दिशेने जाणारं असं. त्या वळणाच्या टोकाशी एक मोठ्या भिंगासारखा आकार होता. किंचित हलता. बळदीच्या पूर्ण उंचीइतका. आणि जवळपास तितकाच रुंद. आणि त्याच्यातून पलीकडचा प्रचंड बर्फाळ प्रदेश नजरेला पडत होता. "ते – ते काय आहे?" दीपाने न राहवून प्रश्न केला. तिच्या तोंडातून सफेद वाफा बाहेर पडायला लागल्या. महेशकडे उत्तर नव्हतं. तोही अवाक होऊन समोरचं दृश्य पाहत होता. लांबच लांब पसरलेलं शुभ्र बर्फाचं पठार. किंचित निळसर छटा जाणवणारं. त्याच्यावरून परावर्तित होणारा प्रकाश डोळे दिपवून टाकत होता. "हे तर भिंगासारखं दिसतंय. पण त्या भिंगाच्या पलीकडे काय आहे?" तिच्या मनातलं आपोआप ओठांवर येत होतं. बारीक हिमतुषार त्यांच्या अंगावर यायला लागले. "बर्फ इथपर्यंत येतोय. पण कसा? या भिंगाला भोक आहे? आणि हा बर्फ इतका? म्हणजे महाराष्ट्रातल्या या रखरखीत गावांमध्ये?" दीपा कुडकुडत परत विचारत होती.
पुनश्च

डॉ. श्रीधर व्यंकटेश केतकर, एम्.ए.पीएच्.डी.

केशव नारायण काळे | 7 वर्षांपूर्वी

डॉ. केतकर यांच्या कादंबऱ्या म्हणजे गेल्या अर्धशतकातील महाराष्ट्रीय जीवन, आकांक्षा, चळवळी व त्यातील व्यक्ती यांचा कादंबरीरूप इतिहास आहे.
रुपवाणी

फिल्म रिस्टोरेशन आणि प्रिझर्व्हेशन/ चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

८० आणि ९० च्या दशकात प्रसिद्ध सिनेमा दिग्दर्शक स्टीवन स्पीलबर्गला फिल्म रिस्टोरेशन आणि प्रिझर्व्हेशन अत्यंत आवश्यक असल्याची खात्री पटली. जॉज हा जगभर अत्यंत गाजलेला आणि अनेकांनी नावाजलेला चित्रपट बनवून, सुमारे १५ वर्षे उलटून गेल्यानंतर, स्पीलबर्गला लक्षात आलं की, या सिनेमाची मूळ प्रिंट अत्यंत वाईट अवस्थेत असून ती हळूहळू नष्ट होण्याच्या मार्गाला लागली आहे. ८०-९० च्या दशकांत जुन्या फिल्मस् नाश पावू लागल्या होत्या.
रुपवाणी

इफ दीज वॉल्स कुड टॉक- चित्रपट व अमेरिकेतील धार्मिक कट्टरता/ चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

अमेरिका हा अतिशय व्यक्तीवादी देश आहे, मुक्त विचारांचे वारे तिथे वाहात असते, लैंगिक व्यवहाराबाबत तिथे मोकळीक आहे अशी प्रतिमा अनेकांच्या मनात असते आणि ती बव्हंशी खरी आहे. तथापि काही बाबतीत तिथे कट्टरता असते, गर्भपात विरोधी हिंसक चळवळी तिथे झाल्या याची फारशी माहिती नसते किंवा असलीच तरी पुसट माहिती असते. 'इफ दीज वॉल्स कुड टॉक' हा चित्रपट बघायला मिळाला आणि हा पैलू दिसला.
पुनश्च

मत कोणाला देणार? पक्षाचा उमेदवार, की स्वतंत्र उमेदवार?

गो. वि. देशमुख | 7 वर्षांपूर्वी

ह्या आरोळ्या पोकळ असून त्यांच्या पाठीमागे अल्पसंख्यांकांकरीता कळकळ किंवा हिंदु स्त्रीदाक्षिण्याची तळमळ नसून निवडणूक खेळण्याचाच तो एक डाव आहे हे दिसून येईल.
निवडक दिवाळी २०१८

जगातील पहिली महिला बॅरिस्टर – कार्नेलिया सोराबजी

मेधा निजसुरे | 7 वर्षांपूर्वी

मी भारतीयच आहे ना. महाराष्ट्राच्या मातीतूनच वर आले आहे ना, तरी तिथल्यांनी मला परकं कसं समजावं. १८६६ सालच्या नाशिकमध्येच ना माझा जन्म झाला? माझं काही लहानपणही तिथलंच ना? म्हणजे मी स्वतःला त्यांच्यापेक्षा वेगळीच काही समजते की काय? माझ्या इतक्या हिंदू, पारशी, ख्रिश्र्चन, मुस्लिम सर्व प्रकारच्या मैत्रिणी भारतातल्या अनेक शहरात आहेत. त्यांना माझ्याविषयी इतका आपलेपणा आहे. त्या विशिष्ट प्रेमादराने माझ्याकडे बघताहेत, त्या काय मी त्यांची कोणी वाटत असल्याशिवाय?ज्या पडदानशीन महिलांना मी न्याय मिळवून देण्याचा आटोकाट प्रयत्न मनापासून केला, त्या मला आपली नाही समजत? एका परक्या समाजातल्या स्त्रीने आपणहून त्यांना मदत दिली म्हणजे त्यांच्यात काहीतरी समान धागा असणारच नाही का? मी कशी परकी वाटेन त्यांना?
वयम्

उन्हाळी सुट्टी आणि आनंदाचा बहर

स्वरूपा वकनाली | 7 वर्षांपूर्वी

येत्या उन्हाळी सुट्टीत आनंदी राहणे, आनंद देणे-घेणे याचे विविध अनुभव जमा करा. सुट्टी अविस्मरणीय करा. इतकी की, या आनंदाच्या आठवणी तुमच्या मेमरीत कायमच्या जाऊन बसतील. कधी हिरमुसले झालात की, एखादी तरी आठवण तुम्हांला उमेद देईल.
पुनश्च

एक एकाकी अलौकिक जीवनः श्री शंकराचार्य डॉ. कुर्तकोटींच्या काही आठवणी

चिं. त्र्यं. केंघे | 7 वर्षांपूर्वी

गांधींच्याप्रमाणेच सावरकरांच्या विचारांशीही श्रींचे जुळू शकले नाही. राजकारणात आत्यन्तिक अहिंसेप्रमाणेच क्रांतिवादी हिंसाही त्यांना त्याज्य वाटे.
निवडक दिवाळी २०१८

फ्लेमिंगो

मोनिका गजेंद्रगडकर | 7 वर्षांपूर्वी

सॅम दमून गेला होता. ती गर्दी, ते ऊन, ती दुर्गंधी... साऱ्यानेच... त्यांच्या डॅडची शाळा... आता हा डॅडचा देश... न आकळता... नजरेत सामावू न शकणारा... त्याच्या डॅडला त्या गरीब शाळेत जाऊन मोठं व्हावं लागलं. कारण याच देशाच्या मातीत त्याचा रूजवा होता... या अफाट गर्दीखाली सतत तुडवली जाणारी या देशाची ही भूमी! ही गर्दी, ही दुर्गंधी, ही अस्वच्छता, ही उन्हाची काहिली... ही या भूमीची ओळख... पणम तीच असंख्यांची जन्मभूमी—त्याच्या डॅडीचीही... ती पाहायच्या ओढीने इथे काही काळ स्थलांतरित झालेला, परक्या भूमीतला हा सॅम नावाचा जणू फ्लेमिंगोच...
पुनश्च

'नवा सुधारक' सुरु करताना...

दि. य. देशपांडे | 7 वर्षांपूर्वी

आगरकरांनी महाराष्ट्रात विवेकवादी सर्वांगीण सुधारणावादाची मुहूर्तमेढ रोवली, पण त्यांच्या अकाली निधनामुळे त्यांनी केलेले काम छिन्नभिन्न होऊन गेले.
पुनश्च

या ब्रिटिश अधिकाऱ्याचे आहेत मराठीवर अनंत उपकार !!!

अविनाश महेकर | 7 वर्षांपूर्वी

ते सारे मोल्सवर्थला मोलेसर शास्त्री म्हणत. काही जणांनी तर मोरेश्वर शास्त्री असेच बारसे करून टाकले होते.
पुनश्च

सुनियोजित स्वेच्छानिवृत्तीची कथा

चिंतामणी गद्रे | 7 वर्षांपूर्वी

त्यानंतर ‘अवयवदान व मृतमेंदू’ ह्या विषयावर ३०-४० मिनिटांची भाषणे ज्येष्ठ नागरिक संघ वगैरे ठिकाणी देण्यास सुरुवात केली.
मराठी प्रथम

संपादकीय - ओळख भाषेची, मराठी महाराष्ट्राची!

डॉ. प्रकाश परब | 7 वर्षांपूर्वी

मराठीहिताचा दावा करणाऱ्या शिवसेनेने, मनसेने मराठी भाषेचे धोरण जाहीर करा नाहीतर खुर्च्या खाली करा असा आग्रह धरल्याचे कोणी ऐकले आहे काय?
निवडक दिवाळी २०१८

शोक नायिका अख्मातोवा

अरुण नेरुरकर | 7 वर्षांपूर्वी

अख्मातोवाने भयानक दिवस अनुभवले आणि या दरम्यान, नादेद्झा मान्देलस्तामच्या म्हणण्यानुसार, ती धीरोदात्त नायिकेसारखी वागली. जाहीररित्या किंवा माझ्याशी खाजगीत बोलतना, सोविएत राजवटींविरोधात तिने एकही शब्द उच्चारला नाही. मात्र, तिचं सारं आयुष्य हर्जेन -Harzen - ने केलेल्या रशियन साहित्याच्या वर्णनाबरहुकूम होतं – रशियन वास्तवाचं एक सातत्यापूर्ण गुन्हेगारी आरोपपत्र.सोविएत युनियनमध्ये उघडपणे जाहीर न करताही सर्व दूर पसरलेली आणि आजही होत असलेली तिच्या स्मृतींची पूजा, मी जाणतो तितपत, अद्वितीय आहे. ती स्वतः आणि तिचा देश, यांना ललामभूत नसलेल्या गोष्टींविरोधात असलेल्या तिच्या अबोल, निग्रही प्रतिकाराने, तिचं रूपांतर (बेलिन्स्कीने हर्जेनविषयी भाकित केलं होतं तसं) केवळ रशियन साहित्यातील नव्हे तर, आपल्या काळाच्या रशियन इतिहासातील एका नामी व्यक्तीमध्ये केलं.
मराठी प्रथम

'प्रवास' गोष्टींच्या पुस्तकांतला अन् पुस्तकांचा!

मधुरा राजवंशी | 7 वर्षांपूर्वी

हा उपक्रम वाचल्यावर आपल्याही मुलासाठी अशी एखादी शाळा आपल्या भागात असावी, असं मनात आल्याखेरीज राहणार नाही.
वयम्

शेफचा रुबाब

मैत्रेयी लोवलेकर | 7 वर्षांपूर्वी

शेफ काही प्रत्येक पदार्थ स्वतः बनवतो का? - नाही! तो किचनमधल्या सर्व गोष्टींसाठी जबाबदार असतो. आता आपल्या शाळेचे मुख्याध्यापक कसे, प्रत्येक वर्ग घेतात का? नाही ना? पण प्रसंग आला, तर कोणताही तास घेता येतो त्यांना. शिवाय शाळेची एकंदर जबाबदारी त्यांची असते, तसेच शेफचे असते.
मराठी प्रथम

मराठीसाठी व्यापक लोकलढ्याची गरज

डॉ. श्रीपाद भालचंद्र जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

मराठीच्या विकासाचा अनुशेष भरून काढण्यासाठी सरकारला भाग पाडावे म्हणून आपणही या लोकलढ्यात सामील होणार?
पुनश्च

आपण तेच, आपले प्रश्न, मानसिकताही तीच!

संकलन | 7 वर्षांपूर्वी

सध्यांच्या शिक्षणांतल्या विद्यार्थ्याच्या एक धड ना भाराभर चिंध्या असल्याने तो फक्त बोलण्यांत पटाईत, हातून काम होणार नाही.
निवडक दिवाळी २०१८

मसाल्यांची बेडेकरी

अजित बेडेकर | 7 वर्षांपूर्वी

त्यावेळी लोणची, पापड हे घरीच बनवण्याचं प्रमाण जास्त होतं. त्या काळात त्यांनी एक जाहिरात केली होती. त्यात असं म्हटल होतं की, ‘उत्तम मसाले बनवणारे दोनच... एक तुम्ही स्वतः आणि तुम्हाला वेळ नसले तर दुसरा पर्याय फक्त बेडेकरचं!’ त्यांची ही जाहिरात खूपच लोकप्रिय झाली होती. मार्केटिंग डिप्लोमाच्या अभ्यासात उत्तम जाहिरातीचं उदाहरण म्हणून ही जाहिरात शिकवली जायची.
पुनश्च

वृत्तपत्रसृष्टीतील आमचा जुना जमाना

पु. गो. पुणेकर | 7 वर्षांपूर्वी

आगरकरांच्या मृत्यूनंतर टिळकांच्या लेखणीस आपली लेखणी भिडविणारा कोणी लेखक रहिला नाही. तथापि ‘सुधारका’ची ज्योत आगरकरांच्या निधनानंतर त्यांच्या अनुयायांनी तेवत ठेवली होती
निवडक दिवाळी २०१८

कानसेनी महाराष्ट्राला डोळे नाहीत ?

शशिकांत सावंत | 7 वर्षांपूर्वी

समजा, आपण शब्द उच्चारायला शिकलोच नसतो, भाषा निर्माणच झाल्या नसत्या; प्राणिसृष्टीप्रमाणे काही आवाज, वास, सहजप्रवृत्ती यांवरच आपली भिस्त असती तर? किंवा रंगांनी, रेषांनीच भावना दाखवल्यात (एकमेकांशी न बोलणारी माणसे लिहून काही तरी सांगतात तसे), अशा जगाची आपण कल्पना करून पाहू. राग आल्यावर माणसे लाल रंगाची रेषा काढतील, शांतपणा दाखवण्यासाठी हिरवा वापरतील, काही हवे असेल तर त्याचे चित्र काढतील... वगैरे कल्पना करू. मग अनेक रंग, छटा, आकार अर्धवट राहतील त्याचे काय? हजारो वर्षे गेली तर मग अशा अमूर्त आकारांनाही अर्थ प्राप्त होईल.
निवडक दिवाळी २०१८

अ चाइल्ड इज अ फादर ऑफ अ मॅन...

मुकेश माचकर | 7 वर्षांपूर्वी

बनेश बेणारे आणि बिपीन कारखानीस ही एक अजब जोडगोळी आहे मामा-भाच्यांची. त्यांच्या नावांवरून तुम्हाला काही आठवलं का? करेक्ट. बनेश हे भा. रा. भागवतांच्या फास्टर फेणेचं नाव. तो फुरसुंगीचा, तसा हा बन्याही योगायोगाने फुरसुंगीचाच. न्यू फुरसुंगीमध्ये सॉलिटेअर ड्रीम्समध्ये राहतो आणि जवळच्याच सेंट अँड्र्यूजमध्ये सहावीत शिकतो.बिपीन कारखानीस हा त्याचा मामा. बन्याचं बनेश हे नाव त्यानेच ठेवलंय. तेही फास्टर फेणेवरूनच. त्याचं स्वत:चं बिपीन हे नाव त्याच्या वडिलांनी भा. रा. भागवतांच्याच बिपीन बुकलवार या हिरोवरून ठेवलेलं आहे. हा बुकलवार म्हणजे बुकलव्हर... सॉलिड पुस्तकं वाचायचा आणि त्या माहितीच्या आधारावर रहस्यं सोडवायचा.
वयम्

बहुरुपी पु. ल.

asiatic | 7 वर्षांपूर्वी

वयाच्या पाचव्या वर्षी केलेले हे पहिलं जाहीर भाषण, त्यात दाखवलेलं प्रसंगावधान, केलेला अभिनय हे गुण ज्याच्याजवळ जन्मजात होते, पुढच्या आयुष्यात जे त्याने अधिक जोपासले आणि वाढवत नेऊन सा-या महाराष्ट्राला मनापासून हसवलं, तो हा मुलगा म्हणजे सुप्रसिद्ध लेखक, नाटककार पु.ल. देशपांडे. त्यांचा जन्म ८ नोव्हेंबर १९१९ रोजी झाला. सारा महाराष्ट्र या वर्षी त्यांची जन्मशताब्दी साजरी करत आहे.
वयम्

काम नव्हे, आनंदयात्रा!

प्राची मोकाशी | 7 वर्षांपूर्वी

टेक्निकल रायटिंग आणि इंस्ट्रक्शनल डिझायनिंग ही जरी भिन्न क्षेत्रं असली तरी एखादा टेक्निकल रायटर किंवा इंस्ट्रक्शनल डिझायनर एकमेकांच्या क्षेत्रांत अगदी सहजपणे मुशाफिरी करू शकतो.
वयम्

करियरची सापशिडी

'वयम्' प्रतिनिधी | 7 वर्षांपूर्वी

‘आपल्याला मिळालेले अपयश हे त्या कल्पनेचे अपयश आहे, आपले नाही.’ त्यामुळे, कल्पकतेने परिस्थिती स्वीकारून, अपयशाला घातक न मानता आणि यश हेच अंतिम सत्य हे गृहीत न धरता, धैर्याने उद्दिष्टाकडे वाटचाल करत राहावी.
निवडक दिवाळी २०१८

डिलाइट विद्यापीठः विस्मृतीत गेलेला काळाचा तुकडा

अनिल शिदोरे | 7 वर्षांपूर्वी

मी ‘डिलाइट’ला पोहोचलो त्यावेळेस दिल्लीत इंदिरा गांधींचा पराभव होऊन मोरारजीभाई देसाई पंतप्रधान झाल्याला अवघे दोन-तीनच महिने झाले होतते. स्वातंत्र्य मिळून तीस वर्षे झाली होती. पहिला रोमॅन्टिसीझम आटायला लागला होता. आधी ‘जंजीर’, नंतर ‘दीवार’मधून अमिताभ त्याच्या सगळ्या जगावरचा राग व्यक्त करत होता. ‘इंडिया टुडे’ने नव्या युगाची पत्रकारित देशासमोर आणली होती. मुंबईला ग्रंथाली वाचक चळवळ आकार घेत असताना दलित मन व्यक्त व्हायला लागले होते. ‘घाशिराम कोतवाल’, ‘बाईंडर’ने महाराष्ट्र हडबडला होता. ‘सामना’, ‘सिंहासन’, ‘जैत रे जैत’नी मराठी सिनेमा नवी क्षितिजे शोधत होता. देशात काहीतरी वेगळे होणार आहे असे वाटायला लागले होते. नवे वेध लागत होते. महाराष्ट्र आणि सारा देशच कूस बदलत होता.
मराठी प्रथम

भाषाः शाळेतील आणि शाळेबाहेरच्या

साधना गोरे | 7 वर्षांपूर्वी

मराठी ही महाराष्ट्रातल्या सर्व समाजाची भाषा करायची असेल तर ती पहिली भाषा म्हणून नव्हे, तर संपर्क भाषा म्हणून करावी लागेल.
रुपवाणी

तेरे बिना जिंदगी से......

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

पंचम उर्फ आर डी बर्मन आज हयात असते तर कालच्या २९ जून रोजी ते ८० वर्षांचे झाले असते. त्यांच्या कालातीत संगीताच्या या काही सूरेल आठवणी..
निवडक दिवाळी २०१८

रफिकची मुंबई

शर्मिला फडके | 7 वर्षांपूर्वी

“माझगाव आत्ता आहे त्यापेक्षा खूप वेगळं समृद्ध होतं. 18-19 व्या शतकात इथे राहणं प्रतिष्ठेचं मानलं जाई. धनवान, उच्च मध्यमवर्गीयांची पसंती माझगावला होती. माझगावची भरभराट समृद्धी, वस्तीचे नशीब गोदीशी जोडले गेले होते. इथे बॉम्बे पोर्ट ट्रस्ट होतं. सिंधिया  होते शिपिंग क्षेत्रात, सकाळी सात वाजता भोंगा वाजायचा.लोकं मग आपआपल्या कामाला जायला निघायचे, साडेसातला अजून एक भोंगा व्हायचा. पुन्हा साडेचारला भोंगा. ही घरातल्या पुरुष माणसांची  परतायची वेळ. सगळ्यांचं दैनंदिन जीवन गोदीतल्या भोंग्याच्या आवाजाशी बांधलं गेलेलं.सुरुवातीला इथे प्रमुख वस्ती कॅथॅलिक धर्मियांची असली तरी इतर धर्मीयही मोठ्या संख्येने आले. जगभरातून आलेले कामगार गोदीत काम करायचे. गोदीतलं वातावरण विविध जाती, धर्म देश असलेल्या लोकांनी बनलेलं होतं, तेच इथल्या वसाहतींमध्ये झिरपलं. माझगावचं कॉस्मोपोलिटन कल्चर त्यामुळेच बनलं.”
रुपवाणी

जायरा वसीमच्या स्वेच्छानिवृत्ती निमित्ताने........

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

जायरा वसीमने घेतलेला स्वेच्छानिवृत्तीचा निर्णय हा  अडनेड्या वयातील अपरिपक्व बुद्धीने घेतला की समाजाच्या किंवा कुटुंबाच्या दबावापोटी घेतला ह्यावर काही भाष्य करण्याआधी मागील काही घटनांचा मागोवा घेणं गरजेचं आहे.
मराठी प्रथम

संपादकीय - गणिताची सोपी भाषा आणि भाषेचे बिघडलेले गणित

डॉ. प्रकाश परब | 7 वर्षांपूर्वी

इंग्रजी सोपी करण्याऐवजी आहे तशी प्रमाण मानून मुलांना शिकवतो. मग आपल्याला मराठीचेच सुलभीकरण करावे असे का वाटते?
मराठी प्रथम

शिक्षणात मातृभाषेची सक्ती आणि कायदा

अधिवक्ता रोहित एरंडे | 7 वर्षांपूर्वी

माध्यमभाषा म्हणूनच नव्हे तर एक विषय म्हणूनही लोकांना आपली भाषा शिकावीशी वाटत नाही ही परिस्थिती चिंताजनक आहे.
पुनश्च

सुवर्णयोगी - रवींद्र गुर्जर

प्रणव पाटील | 7 वर्षांपूर्वी

होमरच्या या ट्रोजन युध्दाच्या, हेक्टस्,अॕगामेन्न,ओडीसस् या नायकांच्या कथांमधे तो येवढा गुंगून जाई की या कथा खऱ्याच असल्याची त्याची खात्री होती.
वयम्

Q ?

प्रशांत ननावरे | 7 वर्षांपूर्वी

Quora वर लोक कोणत्याही विषयासंबंधित प्रश्न विचारू शकतात. त्यानंतर, Quora ते प्रश्न अशा लोकांकडे पोहोचवण्याचे काम करते, जे त्या विषयाचे तज्ज्ञ किंवा अनुभवी आहेत आणि ते चांगल्या भाषेत व खात्रीलायक अशी उत्तरे देऊ शकतील.
वयम्

कविराज गदिमा

प्रतिभा गोपुजकर | 7 वर्षांपूर्वी

जवळची माणसे हा गदिमांचा श्वास होता. आईवर अपरंपार श्रद्धा. त्यांनी लिहिलेलं ‘मातृवंदना’ हे गीत म्हणजे मातेचे महन्मंगल स्तोत्र आहे.  वडिलांविषयीचा आदरभाव तर होताच. शिवाय स्वतःचा जीव धोक्यात घालून गदिमांना वाचवणाऱया बिटाकाकाबद्दलही अपरंपार माया होती.
मराठी प्रथम

उच्च माध्यमिक स्तरावर भाषाविषयांच्या अभ्यासक्रमांतील असमानता

राजेंद्र शिंदे | 7 वर्षांपूर्वी

उच्च माध्यमिक स्तरावरही मंडळाचे भाषाधोरण इंग्रजीधार्जिणे आणि मराठीविरोधी राहिलेले आहे.
पुनश्च

काँग्रेसचे घवघवीत यश...पण कधीचे?

गोपीनाथ गणेश तळवलकर | 7 वर्षांपूर्वी

टोकाला असलेल्या पंजाबांत कमीत कमी काँग्रेस-उमेदवार निवडून आले. याचे एक कारण पंजाबांत मुसलमान समाजाचे प्राबल्य हे तर खरेंच.
वयम्

निर्भीड महावीरसिंग

प्रकाश कामत | 7 वर्षांपूर्वी

रामोशानं त्यांच्या उघड्या पाठीवर वेत मारायला सुरुवात केली. ‘एक’ महावीरसिंगांच्या पाठीवर वेत कडाडला आणि  महावीरसिंगांच्या ओठांतून शब्द उमटले, ‘इन्कलाब जिंदाबाद..’ ‘दोन...’ पुन्हा तेच ‘इन्कलाब जिंदाबाद..’ वेताचे ३० फटके आणि तितक्याच वेळा ‘इन्कलाब जिंदाबाद..’ ची उंच आवाजात घोषणा! शिक्षा पूर्ण झाल्यानंतर महावीरसिंगांना लाकडी चौकटीपासून मोकळं करण्यात आलं. कुणाचाही आधार न घेता रक्तबंबाळ झालेले महावीरसिंग चालत कोठडीकडे गेले. त्या दिवशी ३० फटक्यांची शिक्षा सोसूनही खंबीर उभा राहिलेला पहिला माणूस बेल्लारी तुरुंगानं पाहिला.
मराठी प्रथम

शब्दांच्या पाऊलखुणा - गोष्ट मातीची! (भाग - एक)

साधना गोरे | 7 वर्षांपूर्वी

आईकडील मामा, मावशी या नात्यांतही मातृकाचा भाव असल्याने बऱ्याच भारतीय भाषांमध्ये त्यात साम्य असलेले दिसते.
पुनश्च

डॉक्टरांची अशी पण प्रॅक्टिस- फेरफटका- जून'२०१९

रविप्रकाश कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

‘पर्यावरण शिक्षण घरोघरी’ ही संकल्पना घेऊन २००४ साली ‘आपलं पर्यावरण’ मासिक प्रा. विद्याधर वालावलकर यांनी सुरू केलं.
मराठी प्रथम

के. एम. सी. महाविद्यालयात लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे यांचा जन्मशताब्दी सोहळा

डॉ. भाऊसाहेब नन्नवरे | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्या संपर्कातील इतर महाविद्यालायांपर्यंतही ही माहिती पोचवण्यास आम्हाला मदत कराल?
पुनश्च

मराठी रेडिओ... सुधारत आहे की बिघडत आहे?

श्री. के. क्षीरसागर | 7 वर्षांपूर्वी

या माध्यमाचा उपयोग करणारे वक्ते तरी पोटाकरतां रेडिओवर जात नाहीत, इतकंच काय पण द्रव्यार्जनाच्या दृष्टीनंही रेडिओकडे पहात नाहीत.
वयम्

मातीचा कस आणि पिकाचे वाण

anand nadkarni | 7 वर्षांपूर्वी

म्हणजेच संस्कार फक्त ‘होत’ नसतात. प्रत्येकाने ते ‘जागृतपणे करवून’ घ्यायचे असतात. ही असते मातीची जबाबदारी. पूर्वीच्या पुरंदरे, गोनीदा, रणजीत देसाई ह्यांच्यासोबत आता मला किती शिक्षक सापडले?.... सेतुमाधवराव पगडी, खरे, शेजवलकर, सरदेसाई, जदुनाथ सरकार, राजवाडे, मेहेंदळे.... माझ्या विचारांचा कस वाढवणारे हे सारे गुरू.
वयम्

मुलांनी, मुलांसाठी लिहिलेल्या गोष्टी

कृतिका बुरघाटे | 7 वर्षांपूर्वी

मुलांना विषय दिला तर ते सहज लिहू लागतात. कुणी विषयाला अनुसरून अनुभव मांडतात, तर कुणी कल्पना मांडतात. कुणी ऐकलेलं आठवतात, तर कुणी वाचलेलं आठवून लिहू पाहतात, कुणी विचारून लिहिण्याचा प्रयास करतात, पण लेखन मात्र करू लागतात.
मराठी प्रथम

मराठी शिक्षणाच्या अंदाधुंद इंग्रजीकरणाला विरोध

मराठी अभ्यास केंद्र | 7 वर्षांपूर्वी

एकाच माध्यमाच्या शाळांमध्ये दोन भाषा प्रथम भाषा म्हणून शिकविण्याचे धोरण प्रथम इंग्रजी माध्यमाच्या शाळांमध्ये राबवावे.
वयम्

वाचनाचे पर्यावरण!

शुभदा चौकर | 7 वर्षांपूर्वी

सुसंकृत व विचारी समाज घडण्यासाठी उत्तम वाचनालये हवीतच आणि मुले वाचनाकडे वळावीत यासाठी जाणीवपूर्वक प्रयत्न करणारे पालक व शिक्षक हवेत आणि अर्थातच मुलांना आकर्षक वाटेल असे वाचन-साहित्य व वाचनाचे पर्यावरणही!
मराठी प्रथम

मराठी राज्यात इंग्रजीच प्रथम! - लोकसत्ता

मराठी अभ्यास केंद्र | 7 वर्षांपूर्वी

एरवी अभिव्यक्तिस्वातंत्र्य किंवा तत्सम सामाजिक प्रश्नावर तत्परतेने भाष्य करणारा हा वर्ग मराठीच्या प्रश्नावर चिडीचूप आहे.
पुनश्च

पोर्तुगालमध्ये १४ वर्षांचा कारावास भोगणारा स्वातंत्र्यसेनानी

संकलन | 7 वर्षांपूर्वी

पोर्तुगीझांनी लागलीच त्यांना जिवंत वा मृत आणून देण्यासाठी १०,००० रुपये बक्षीस लावले. ते भूमिगत झाले.
वयम्

केमिकल इंजिनियर- सर्वव्यापी क्षेत्र !

'वयम्' प्रतिनिधी | 7 वर्षांपूर्वी

केमिकल इंजिनियरिंग ही इंजिनिअरिंगची तुलनेने नवीन शाखा आहे. सन १८८०मध्ये Manchester Technical School मध्ये ही शाखा उदयास आली. रसायनशास्त्र, भौतिकशास्त्र, गणित, जीवशास्त्र या विज्ञानशाखांचा मेळ घालणारे हे तंत्रज्ञान! रसायनशास्त्रज्ञ जी रसायनिक प्रक्रिया प्रयोगशाळेत करतो, ती इंडस्ट्रीमध्ये खूप मोठ्या प्रमाणात कमीत कमी खर्चात घडवून आणणे, हे केमिकल इंजिनियरचे काम असते, असे ढोबळपणे सांगता येईल.
मराठी प्रथम

पहिले ते मराठीकारण - महानगरपालिकेचे डोके ठिकाणावर आहे का?

डॉ. दीपक पवार | 7 वर्षांपूर्वी

महानगरपालिकेच्या शाळा सीबीएससी आणि आयसीएससीला जोडणे किंवा आंतरराष्ट्रीय  मंडळाला जोडणे हे मातृभाषेतल्या शिक्षणाचा खून करण्याचे दोन प्रकार आहेत.
निवडक दिवाळी २०१८

रमाकांत: एक खोल विवर

जयंत पवार | 7 वर्षांपूर्वी

या शहरातील गटारांची घाण उपसण्यातच ज्यांचा जन्म जातो अशाच एका सफाई कामगाराचे दुःख रेखाटणारी ‘रमाकांत एक खोल विवर ’ ही अंगावर काटा आणणारी कथा
मराठी प्रथम

पहिले ते मराठीकारण - धन्यवाद आदित्य ठाकरे!

डॉ. दीपक पवार | 7 वर्षांपूर्वी

मराठी समाजाने उद्धव आणि आदित्य ठाकरे यांची काळजी घेतली, पण हे दोघे मराठी समाजाची काळजी घेतायत का हा प्रश्न कोण विचारणार?
वयम्

कोण हुशार, कोण ढ?

डॉ. उज्ज्वला दळवी | 7 वर्षांपूर्वी

मूल जेव्हा पुस्तक वाचून किंवा व्हीडियो बघून एखादी गोष्ट शिकतं तेव्हा त्याच्या मेंदूचा एकदम पाठीमागचा भाग एकदम पुढच्या भागाला संदेश पाठवतो. तिथून मेंदूच्या पोटातल्या पाणघोड्यासारख्या भागाशी (hippocampus) संगनमत साधलं जातं आणि दृक्-शिक्षण होतं.
मराठी प्रथम

दहावी - बारावीच्या मराठी विषयाची विद्यार्थीसंख्या आणि निकाल

राजेंद्र शिंदे | 7 वर्षांपूर्वी

माहिती तंत्रज्ञान विषय भाषा विषयाला पर्याय ठेवून आपण एक लाख २५हजार ८२६ विद्यार्थी भाषा विषयापासून गमावले.
रुपवाणी

हम दिल दे चुके, बिल क्या चीज हैं?

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

‘इस रोल के बाद साउथवाले आप को अपना लेंगे’, हे कमल यांचं म्हणणं खरं ठरलं होतं. टिनू बेंगळुरूत एका हॉटेलमध्ये गेले. सर्वजण त्यांच्याकडे डोळे विस्फारून पाहात होते. जेवण झाल्यानंतर त्यांनी बिल मागितलं. तेव्हा हॉटेलमालकानं नकार दिला. म्हणाला, ‘हम आप को दिल दे बैठे हैं, बिल क्या चीज हैं?’ असाच अनुभव त्यांना दक्षिणेत ठिकठिकाणी येऊ लागला. त्यातूनच दक्षिणेतील कलाप्रेम अन् दिलेरीही कळली.
पुनश्च

बायकोला कंटाळलेल्या लेखकाला हवी दुसरी बायको!

गो. म. चिपळूणकर | 7 वर्षांपूर्वी

प्रियाराधनाचा विवाहाने शेवट होण्याऐवजी विवाह जितका जुना होत जाईल त्या प्रमाणांत प्रियाराधनाला अधिक अवसर मिळत गेला पाहिजे.
वयम्

स्पर्धा आणि तुलना होणारच!

मनीषा नित्सुरे-जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

कामाच्या  वेळी  काम,  अभ्यासाच्या वेळी अभ्यास,  शाळेच्या वेळी शाळा-कॉलेज आपण करतोच  आणि ते केलंच पाहिजे. पण या दरम्यान मिळणार्‍या मोकळ्या वेळेत तुम्हांला जे आवडतं, ज्यात तुमचं मन चांगलं रमतं ते करायला पाहिजे. मला हस्तकलेची खूप आवड आहे. दोन दिवस सुट्टी मिळाली की, मी कागद,  कापड आणून कलाकुसर करते. विणकाम,  भरतकाम करते अजूनही. त्यातून दुसर्‍या कुणाला काहीही फायदा नाही, पण माझं मन रमतं.
वयम्

आतला आवाज !

मनीषा नित्सुरे-जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

मी एका सर्वसामान्य मध्यमवर्गातील कुटुंबातील मुलगा. माझ्या घरच्यांनी माझ्या या निवडीला कधी विरोध केला नाही. बाबांची एकच अट होती, ती म्हणजे शिक्षण पूर्ण झालं पाहिजे. मी 'कम्युनिकेशन स्टडीज' मध्ये मास्टर्स डिग्री घेतली आणि मग पूर्णवेळ या क्षेत्राकडे वळलो. कॉलेजमध्ये असल्यापासूनच एकीकडे विविध नाट्यस्पर्धा, एकांकिका करणं चालूच होतं. त्यामुळे एकीकडे तेही शिक्षण चालूच होतं.
वयम्

काट्यानं काढला काटा

डॉ. बाळ फोंडके | 7 वर्षांपूर्वी

पियूषनेही गल्लीतला तो गोंगाट आणि धुमाकूळ याने कान कसे किटले आहेत, अभ्यास करणं कसं कठीण झालं आहे, रात्री दहानंतर लाऊडस्पीकर लावायचे नाहीत असा कायदा असला तरी तो कसा धुडकावून लावला जातोय, पोलीसांकडे तक्रार करूनही कसा फायदा होत नाही... हा सारा पाढा वाचला.
पुनश्च

केवढी ही ज्ञानाची हौस आणि शीलाची काळजी!

वि. वि. बोकील | 7 वर्षांपूर्वी

मानसशास्त्रांतील सर्व उपलब्ध कसोट्या तंतोतंत पाळणारी दुर्दैवाने एकही माला आज बाजारांत नाही असे दुःखाने म्हणावे लागते.
पुनश्च

'एकोणीसशे चौऱ्यांशी' मधलं उध्वस्त विश्र्व

शिरीष सहस्रबुद्धे | 7 वर्षांपूर्वी

आयुष्यभर वास्तवाशी इमान ठेवणाऱ्या ऑरवेलनं शेवटच्या कादंबरीचा नायक दाखवला तो वास्तवाचं विकृतीकरण करून पोट भरणारा!
पुनश्च

परधर्मीयांचे व धर्मभ्रष्टांचे हिंदूकरण

अ.स. आळतेकर | 7 वर्षांपूर्वी

पेशव्यांचे धोरण या बाबतीत कूपमंडुक वृत्तीचे होते. थोरल्या बाजीरावास मस्तानीस अगर तिच्या मुलास हिंदु करता आले नाही
रुपवाणी

सिनेमाविश्वाची अनोखी सफर !

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

 मीडिया स्टुडंट्सनी स्टडी टूरच्या नावावर चालणाऱ्या छाछुगिरी ऐवजी इथे भेट द्यावी, नोट्स काढाव्यात, डाॅक्युमेंटरी कराव्यात. यावर लिहावं. हे संग्रहालय सिनेमाचा लाईव्ह डेमो आहे. सिनेमाचा पुरेपूर अभ्यास इथं होऊ शकतो. इथे पिकनिकसाठी येऊ नये, समृद्ध होण्यासाठी यावं.
वयम्

कंकणाकृती सूर्यग्रहण नक्की पहा!

हेमंत मोने | 7 वर्षांपूर्वी

पृथ्वी - चंद्र व सूर्य एका दिशेत असले म्हणजे अमावस्या (New Moon) होते.  अमावस्येच्या दिवशी हे तीनही गोल एका रेषेत आले, तरच चंद्राची सावली पृथ्वीवर पोहोचू शकते.  चंद्र पृथ्वीपासून दूर असला तर चंद्राची दाट सावली (Umbra) पृथ्वीच्या पृष्ठभागापर्यंत पोहोचू शकत नाही, परंतु दाट सावलीच्या टोकासमोर जो भाग येतो तेथील भागातून कंकणाकृती सूर्यग्रहण दिसते. विरळ सावली तिथे पोहोचू शकते, त्या भागात खंडग्रास सूर्यग्रहण दिसते. थोडक्यात ग्रहणाचे नाटक पृथ्वीच्या फिरत्या रंगमंचावर दिसते, म्हणून त्या नाटकाला ‘हा खेळ सावल्यांचा’ असे म्हणता येते.
पुनश्च

हिंदुस्थानांतील धर्मपंथ- ब्रह्मसमाज, म्हणजेच ब्राम्होसमाज

संकलन | 7 वर्षांपूर्वी

या जगाचा उत्पत्तिकर्ता एक ईश्र्वर असून तो सर्वशक्तिमान व आनंदमय आहे असे ब्राह्मधर्माचे मुख्य सूत्र आहे.
वयम्

साधं, स्वच्छ माणूसपण

शुभदा चौकर | 6 वर्षांपूर्वी

‘नवी तालीम’चा शिक्षणप्रयोग मीच सुरू केला, परंतु तिथे लक्ष द्यायला मला पुरेसा वेळ मिळाला नाही तेव्हा मी ते काम इतरांवर सोपवलं. स्वच्छतेची, टापटीपीची जाणीव हा ‘नवी तालीम’ शिक्षणपद्धतीचा गाभा आहे असं मला वाटतं.
वयम्

अर्थ शिकण्याचा!

उषा राणे | 6 वर्षांपूर्वी

डॉ. अभिजित बॅनर्जी व डॉ. एस्थर डुफ्लो यांनी आरोग्यविषयक संशोधनाची ही पद्धत शिक्षण, तसेच सर्वसामान्यांचे आरोग्य या आपल्याला भेडसावणाऱ्या प्रश्नांची उकल करण्यासाठी वापरली.
वयम्

सहल झाली गगनाची

क्रांती गोडबोले-पाटील | 6 वर्षांपूर्वी

विमान आता उडण्याच्या तयारीत होतं. धावपट्टीवरून विमान धावायला सुरुवात झाली. आमच्यातला काही जणांना विंडो सिट मिळाली होती. त्यांना बाजूचं गवत झोपल्यासारखं वाटत होतं, कारण बाहेर हवेचा एवढा मोठा झोत होता की, ते गवत उभंच राहू शकत नव्हतं. धावपट्टीवरून विमान थोडं पुढे गेल्यावर विमान सिग्नलची वाट बघत थांबलं. शेवटी विमानाने झेप घेतली. खालची छोटी छोटी घरं आता किड्या-मुंग्यांसारखी दिसत होती. गुगल मॅप जसा दिसतो तसंच वरून खाली बघितल्यावर वाटत होतं.
वयम्

कुडुकुडू थंडी

डॉ. उज्ज्वला दळवी | 6 वर्षांपूर्वी

थंडीचा कुडकुडा पक्ष्यांना आणि इतर सस्तन प्राण्यांनाही भरतो. पक्षी पिसं फुलवून हवेचं गरम आवरण आपल्याभोवती तयार करतात. ढोलीत किंवा जमिनीखाली हिवाळ्याभराची झोप काढणारे ऊबदार रक्ताचे प्राणी त्या झोपेसाठी आधीपासून तयारी करतात. भरपूर खाऊन ते शरीरात चरबीची पुरेशी बेगमी करतात.
रुपवाणी

‘तरी कसे फुलतात गुलाब हे ताजे’

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

विठ्ठलराव विखे पाटलांनी इ.स.१९४९ साली अहमदनगर जिल्हयातील प्रवरा नगर येथे महाराष्ट्रातील पहिला सहकारी साखर कारखाना सुरू केला. नंतर  पश्चिम महाराष्ट्रात सहकारी साखर कारखान्यांचं मोठं जाळंच उभं राहिलं. बघता बघता हे सहकारी साखर कारखाने आर्थिक व राजकीय सत्तेची केंद्र झाली. यातूनच ‘साखर सम्राट’ हा शब्द वापरात आला. पश्चिम महाराष्ट्रात जसे ‘साखर सम्राट’ तसेच गुजराथेत ‘तेल सम्राट’ तर विदर्भात ‘कापूस सम्राट’ निर्माण झाले.  त्या त्या भागातील पारंपरिक पिकाभोवती सहकारी चळवळ उभी राहिली. या सहकारी कारखान्यांमुळे त्या त्या भागाचा आर्थिक तसेच शैक्षणिक विकास झाला. मात्र बघता बघता या सहकारी चळवळीत अपप्रवृत्तीr शिरल्या व मग सुरू झाला पैशाचा व आर्थिक राजकीय सत्तेचा माज आणि नंगा नाच. ही पार्श्वभूमी लक्षात ठेवत ‘सामना’या चित्रपटाला सामोरं जावं लागतं.
वयम्

त्रियात्री  - ‘स्व’ला शोधण्याचा प्रवास

santoshpathare | 6 वर्षांपूर्वी

सामाजिक, कौटुंबिक, अॅक्शन, कॉमेडी असे चित्रपटांचे त्यांच्या आशयानुसार प्रकार केले गेलेत. यात अजून एक प्रकार जोडला गेलाय तो ‘रोड मूव्ही’चा ! चित्रपटातील प्रमुख व्यक्तिरेखा प्रवासाला निघतात व त्या प्रवासात घडलेल्या घटना दाखवणारे चित्रपट ‘रोड मूव्ही’ या प्रकारात मोडतात. ह्रतिक रोशनचा ‘जिंदगी ना मिलेगी दोबारा’ किंवा ‘धनक’ हा बालचित्रपट या रोड मूव्हीज् आहेत. रोड मूव्हीज् मुळे वेगवेगळ्या प्रेक्षणीय स्थळांचे दर्शन प्रेक्षकांना घडवण्याची संधी दिग्दर्शकाला मिळते.
पुनश्च

शिवाजीमहाराजांची स्फूर्तिस्थाने, सवंगडी आणि सहकारी

यशवंत खुशाल देशपांडे | 6 वर्षांपूर्वी

शिवराजास स्वराज्य स्थापनेची जी स्फूर्ती झाली तिचे पहिले उगमस्थान म्हणजे राजमाता जिजाबाई हे होय.
वयम्

मातृभाषा का महत्त्वाची?

डॉ. श्रुती पानसे | 6 वर्षांपूर्वी

बाळ जन्माला येतं तेव्हापासून मेंदूतला ‘वर्निक’ हा भाग काम करत असतो. ‘वर्निक’ हा भाषा-आकलनाचा भाग आहे; तर ‘ब्रोका’ हा भाषा- निर्मितीचा भाग आहे. आसपासची माणसं ज्या भाषेत बोलतात, त्यातले शब्द ‘वर्निक’ या भागात साठवले जातात. वयाच्या साधारणत: वर्ष-दीड वर्षापर्यंत ‘ब्रोका’ विकसित होतो. जेव्हा ‘ब्रोका’ विकसित होतो, तेव्हापासून मुलं बोलायला लागतात. जी भाषा, जे शब्द आतापर्यंत ‘वर्निक’मध्ये साठवले गेले आहेत, तेच शब्द आणि तीच भाषा मूल आधी बोलतं.
रुपवाणी

समांतर एक चित्रप्रकाराचा प्रवास

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

‘पथेर पांचाली’ला कान महोत्सवात मिळालेल्या बेस्ट ह्युमन डॉक्युमेंट या पारितोषिकाबरोबरच सत्यजित रे यांचं नाव जगभरात पोहोचलं आणि त्यांच्या अतिशय यशस्वी कारकिर्दीची सुरुवात झाली. आपल्याकडेही ‘कलात्मक चित्रपट’ किंवा ‘समांतर चित्रपट’ नावानं ओळखल्या जाणाऱ्या चित्रपट चळवळीला सत्यजित रे यांना मिळालेलं यश हे प्रेरणा देणारं ठरलं.
वयम्

शूरवीर आकाश

'वयम्' प्रतिनिधी | 6 वर्षांपूर्वी

या शौर्य पुरस्कारामुळे आकाशचे भावविश्व बदललेले आहे. त्याच्यात आत्मविश्वास व महत्त्वाकांक्षा निर्माण झाली आहे. ज्या जिद्दीने मी पोहणे शिकलो, त्याच जिद्दीने मी अभ्यास करीन, वाचनावर भर देईन; मला आय.पी.एस. अधिकारी व्हायचे आहे, असा निर्धार आकाश बोलून दाखवतो. या पुरस्कारामुळे त्याचे मनोबल वाढले आहे; त्याच्यात जबाबदारीची जाणीव निर्माण झाली आहे.
रुपवाणी

संस्कृतीला तंत्रज्ञानाची कास

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

आपल्या दैनंदिन आयुष्यामध्ये डिजिटल तंत्रज्ञान आणि त्याचा वापर हे आता एक अविभाज्य अंग बनले आहे. आपल्या हाताला आणि किंबहुना डोक्याला मोबाईल अक्षरश: चिकटला आहे. दर काही मिनिटांनी मोबाईल चेक केल्याशिवाय आपल्याला चैन पडत नाही. दिवसातून कित्येक तास शरीराने आणि मनाने आपण मोबाईलमध्ये गुंतलेलो असतो. अशा वेळी जगभरातील संग्रहालये आणि आर्ट गॅलरी यांच्यापुढे लोकांना आकर्षित करण्याचे मोठे आव्हान उभे आहे.
वयम्

वेधशाळेत आम्ही !

क्रांती गोडबोले-पाटील | 6 वर्षांपूर्वी

वातावरणाचं तापमान हे आपल्याला प्रत्यक्ष सूर्यकिरणांमुळे मिळणारं तापमान नसतं; तर मोकळ्या जागेतील जमिनीवरून परावर्तीत होणाऱ्या किरणांमुळे तेथील वातावरणाचं तापमान मोजलं जातं. प्रत्यक्ष सूर्यकिरण, पाऊस, हिमवर्षाव यांचा परिणाम तापमापीवर होता कामा नये. म्हणूनच प्रत्यक्ष वातावरणाचं तापमान मोजण्यासाठी जमिनीच्या दिशेने झडपा असलेल्या ‘स्टीवनसन स्क्रीन’मध्ये तापमापी ठेवल्या जातात.
रुपवाणी

अॅनिमेटर - राम मोहन (२६ ऑगस्ट १९३१-११ ऑक्टोबर २०१९)

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

संजीवनी विद्या जाणणारे शुक्राचार्य फक्त प्राण गेलेल्यांना जिवंत करतात. अॅनिमेटर निर्जीवांनाही प्राण बहाल करू शकतो. त्याच्या जगात दगडांना पंख फुटतात. भरभक्कम प्राणी क्षणात सपाट होतात व रेषारूप होतात. रूप बदलून पुन्हा त्रिमिती होतात. भौतिक जगाचे कोणतेही नियम लागू नसलेली परीकथांच्यापेक्षाही अद्भुत, साय-फायच्या जगांपलीकडची जगेही अॅनिमेटर निर्माण करतात. मिकी माऊस जसा जगात सर्वत्र प्रवास करू लागला तशीच त्याला जन्म देणारी अॅनिमेशनची कला जगातल्या अनेक देशात नित्यनवीन रूपात, विविध संस्कृतींचे संस्कार व रंगढंग घेत पसरू लागली. राम मोहन हा ह्याच परंपरेतला भारतीय कलावंत होता.
वयम्

अपने रास्ते, आस्ते आस्ते !

'वयम्' प्रतिनिधी | 6 वर्षांपूर्वी

महिलांना चार भिंतींच्या बाहेर काढून त्यांच्या हाताला काम देणाऱ्या ‘आझाद फाउंडेशन’च्या अनिता माथूर व त्यांच्या ‘सखा कॅब’च्या ड्रायव्हर ओंकारी या पुढच्या मान्यवर होत्या. लिंगभेद टाळणे, तसेच महिलांना सुरक्षित प्रवास घडवणे या कल्पना सत्यात उतरवणाऱ्या ‘आझाद फाउंडेशन’तर्फे भारतातील दहा ते बारा शहरांमध्ये ‘सखा कॅब’ ही सेवा चालवली जात आहे.
मराठी प्रथम

माझी मराठी शाळा आणि माझे नावीन्यपूर्ण उपक्रम - (भाग १)

गुणेश कौसल्या जगन्नाथ | 6 वर्षांपूर्वी

देशोदेशींच्या आलेल्या प्रतिसादांनी मुले आनंदून गेली. काही देशांनी त्यांचे नकाशे तर काही देशांनी चक्क चलनही पाठवले.
वयम्

बहुरूपी फ्लूचे दशावतार

डॉ. उज्ज्वला दळवी | 6 वर्षांपूर्वी

करोना व्हायरसची लागण झाली की आजाराची लक्षणं दिसायला दहाबारा दिवस सहज जातात. एकविसाव्या शतकातला माणूस तेवढ्या काळात व्हायरसची पेरणी करायला जगाच्या दुसर्‍या टोकाला पोचू शकतो. डिसेंबरपासून सुरू झालेली साथ आतापर्यंत जगभर पसरली आहे असं धरूनच चालायला हवं. तिला आटोक्यात ठेवणं ही आपली सगळ्यांची जबाबदारी आहे.
रुपवाणी

पद्मभूषण मारी साटन - विश्वाची नागरिक

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

भारतातील फिल्म सोसायटी चळवळीचा प्रसार हे मारी सीटन या ब्रिटिश महिलेचे जीवन ध्येय होते. फिल्म सोसायटी चळवळीतून भारतात शुद्ध समांतर सिनेमा निर्माण झाला. सिनेमा संस्कृतीची उभारणी झाली.चित्रपट आस्वादाची शास्त्रशुद्ध पायाभरणी भारतात मारी सीटनने केली. मारीचे शिष्य प्रा. सतीश बहादूर यांच्या आठवणी....
मराठी प्रथम

संपादकीय - मराठी राज्याची साठोत्तरी कहाणी

डॉ. प्रकाश परब | 6 वर्षांपूर्वी

१९६० साली अस्तित्वात आलेले हे मराठी राज्य भविष्यात मराठीच राहील की नाही याची शंका यावी इतकी परिस्थिती हाताबाहेर गेलेली आहे.
रुपवाणी

पुणे इंटरनॅशनल फिल्म फेस्टिव्हल

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

जानेवारी २०२० मध्ये पुण्यात आयोजित केल्या गेलेल्या आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवाचा नारायण अंधारे यांनी घेतलेला आढावा.
मराठी प्रथम

माझी मराठी शाळा आणि माझे नावीन्यपूर्ण उपक्रम (भाग २)

चारुशीला भामरे | 6 वर्षांपूर्वी

आडवळणाच्या गावातल्या एका जिल्हा परिषद शाळेतल्या शिक्षिकेला हे जमू शकतं, तर शहरातल्या शाळांना का नाही जमणार?
पुनश्च

शाहीर दादा कोंडके आणि विच्छा

वि. ग. सातारकर | 6 वर्षांपूर्वी

‘विच्छा माझी पुरी करा’ने लोकनाट्यांच्या लोकप्रियतेचे उच्चांक मोडले. या वसंत सबनीसांच्या लोकनाट्यामुळे दादा कोंडके हे नांव महाराष्ट्रभर खऱ्या अर्थानें गाजूं लागले.
पुनश्च

अ.भि.शहाः माणसं स्थापन करणारी संस्था

दिलीप पुरुषोत्तम चित्रे | 6 वर्षांपूर्वी

देशभर हिंडून शहांनी माणसं ‘स्थापन’ केली. संस्थांप्रमाणे, किंवा संस्थांपेक्षाही, माणसं स्थापन करण्याची त्यांना आवड होती. त्यांच्या मानवतावादाचा नेमका हाच अर्थ होता.
वयम्

पाठ्यपुस्तकांचा इतिहास!

किशोर दरक | 6 वर्षांपूर्वी

सुरुवातीची पाठ्यपुस्तकं छपाईच्या दृष्टीनं अगदी प्राथमिक अवस्थेतली होती. संपूर्ण पुस्तकात एकाच प्रकारची अक्षरं (font) अन मुखपृष्ठ तेवढं वेगळ्या टाईपमध्ये असे. रंगीत पाठ्यपुस्तकं ही तर अगदी गेल्या शतकाची निर्मिती मानावी लागेल. आता आपण पाहतो तशी रंगीबेरंगी, सुबक छपाईची, वयोगटानुसार वेगवगळ्या आकारांचे font वापरणारी पाठ्यपुस्तकं या गोष्टींची कल्पना आपल्याकडं अगदी पन्नास-साठ वर्षांपूर्वीदेखील दिवास्वप्न ठरली असती.
रुपवाणी

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

सर्वच गोष्टी सहजसुंदरपणे जुळून आलेला आनंदी गोपाळ चित्रपट मनावर कोरला जातो, तो देत असलेल्या मौलिक भावनिक संस्कारामुळे. स्वप्न बघणे आणि ते तडीस नेणे, यामध्ये जे अंतर आहे, ते पार करण्याची जिद्द-ताकद प्रवाहाविरुद्ध जाऊन संघर्ष केलेले ते ध्येयवादी आनंदी-गोपाळ-जोडपं प्रेक्षकांना सहजपणे देऊन जातं. मराठी राजभाषा दिन नुसताच उत्सवी सोहळ्यांनी साजरा करण्या ऐवजी दर्जेदार ‘आनंदी गोपाळ’ बघून साजरा केला तरच मराठी भाषेचा अभिमान आपण अधिकाराने मिरवू शकू. 
पुनश्च

असा आहे आमचा मराठवाडा

न. शे. पोहनेरकर | 6 वर्षांपूर्वी

धर्म, पंथ किंवा मतभेद या योगे मराठवाडा कधीच गांगरून गेला नाही. उबगला नाही. ज्याचे जे न्याय्य त्याला ते पोचते करीतच तो आलेला आहे. त्यांत त्याने कसूर केलेली नाही.
पुनश्च

गणितांतील अजब प्राणी

डॉ. सी. शं. जोशी | 6 वर्षांपूर्वी

अनंतात हजार मिळवले जरी ‘अनंत’च राहते. त्यांतून दहा हजार वजा केले तरी अनंतच! अनंताला कशाने गुणा, भागा, मिळवा अथवा उणे करा उत्तर अनंतच राहते.
पुनश्च

लोकमान्य टिळकांचे काराजीवन

वि. श्री. जोशी | 6 वर्षांपूर्वी

सरकारने ऐहिक सुखास हिरावून घेतले तरी आपली निसर्गदत्त बुद्धी आणि तिचा विकास यापासून आपणांस ते वंचित करूं शकणार नाही, हा अर्थ करणाऱ्या या पंक्ती होत्या.
मराठी प्रथम

संपादकीय - नवे शैक्षणिक धोरण आणि भारतीय भाषा

डॉ. प्रकाश परब | 6 वर्षांपूर्वी

शैक्षणिक धोरण हे अप्रत्यक्षपणे अंशतः भाषाधोरणही असते आणि भाषाधोरणात ‘शिक्षणाची भाषा’ हा घटक अपरिहार्यपणे असतो.
मराठी प्रथम

भाषाविचार - इंटरनॅशनल शाळांचं फॅड आणि प्रादेशिक भाषा (भाग-५)

डॉ. दीपक पवार | 6 वर्षांपूर्वी

पालक आपापल्या मुलांचा सुटासुटा विचार करीत असले तरी त्यांच्यात एक कळपाची मानसिकता देखील असते.
वयम्

राष्ट्रीय प्रतिज्ञा कोणी लिहिली ?

नरेंद्र लांजेवार | 6 वर्षांपूर्वी

आपल्या देशाला जसे राष्ट्रगीत आहे, जसा अधिकृत ध्वज आहे, घोषवाक्य आहे, राष्ट्रीय प्राणी, पक्षी, झाड, फूल, फळ, खेळ आहे तशीच राष्ट्रीय प्रतिज्ञाही आहे. या प्रतिज्ञेला राष्ट्रीय मानाचे वलय आहे. राष्ट्रगीताला जो मान आहेतोच सन्मान या प्रतिज्ञेला देण्यात आलेला आहे. आपण रोजच ती म्हणतो, म्हणून कदाचित तिच्याबाबत आपल्या मनात विशेष कुतूहल नसावे असे मला वाटते.
ललित

हा पुरस्कार आपल्या कामासाठीचा (सरस्वती सन्मान)

श्री. रमाकांत रथ | 6 वर्षांपूर्वी

स्वयंस्फूर्तीचा दावा करण्याऐवजी, आपल्या हातून घडलेल्या निर्मितीसंबंधात कृतज्ञतेची भावना बाळगणं आपल्यासाठी हितकारक आहे.
ललित

कवितेचे कोंदण लाभलेला :किशोर पाठक

अरुण म्हात्रे | 6 वर्षांपूर्वी

कवितेशिवाय जगात दुसरे काही भारी नाही असे मानण्याचे ते नशिले दिवस होते आणि किशोर त्या कवितिक धुंदीतल्या क्षणांचा म्होरक्या होता.
रुपवाणी

इरफान खान  - कॉमनमॅन

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

इरफान नावाचा कलाकार त्याच सर्वसामान्य पात्रांमध्ये विखुरला गेलाय. इरफान खरंच 'रुह' झालाय. हैदरमधला इरफानचा डायलॉग आठवतोय? इरफानने सांगितलं होतं, "मैं था, मैं हुं, मैं ही रहुंगा"! इरफान अजूनही त्याच्या चित्रपटांत आहे, आणि तो तिथेच असेल. हो, फक्त आता त्याला अजून संधी मिळणार नाही स्वतःला अजमावून पहायची इतकंच! आपण त्याला नवनव्या भूमिकांमध्ये पाहू शकणार नाही इतकंच! पण तो मकबूल असेल, तो लंचबॉक्स मधला फर्नांडिस असेल, तो पानसिंग तोमर असेल, तो रुहदार असेल. कधी पाय पटेल होऊन, कधी डॉ राठा होऊन, कधी योगी होऊन, कधी शौकत होऊन इरफान आपल्याला भेटत राहील.
मराठी प्रथम

भाषाविचार - शिक्षणव्यवस्थेच्या परिघावरली लाखो मुलं (भाग - ६)

डॉ. दीपक पवार | 6 वर्षांपूर्वी

जिथे शिक्षणाचं माध्यम इंग्रजी आहे अशा ठिकाणीही सगळे लोक इंग्रजीतून पेपर लिहितात असं नाही;
मराठी प्रथम

नवीन राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण आणि शिक्षक प्रशिक्षण

मच्छिंद्र बोऱ्हाडे | 6 वर्षांपूर्वी

शिक्षकांना केवळ शिक्षकदिनालाच आदर आणि सन्मान देण्याऐवजी नेहमीच सन्मानाने वागणूक मिळायला हवी.
मराठी प्रथम

संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ आणि लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे

प्रतीक्षा रणदिवे | 6 वर्षांपूर्वी

संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीतील अण्णाभाऊंचे लिखाण, शाहिरी, लोकनाट्य हे महाराष्ट्रातील मराठी मनाला भिडणारे होते, जनतेची भाषा बोलणारे होते.
मराठी प्रथम

बोलीभाषांची ढाल आणि भाषेची शुद्ध - अशुद्धता (भाग - एक)

नमिता धुरी | 6 वर्षांपूर्वी

मराठी शाळांच्या मुद्द्यावरून लक्ष विचलित करण्यासाठी ‘बोलीभाषा’ या शब्दाला ढाल म्हणून वापरले जाते.
मराठी प्रथम

संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ आणि शाहीर अमर शेख

प्रतीक्षा रणदिवे | 6 वर्षांपूर्वी

अमर शेख म्हणजे आग, रग, धुंदी, बेहोशी यांची जिवंत बेरीज... अमर शेख यांनी महाराष्ट्राची जी सेवा केली आहे, ती महाराष्ट्राला सुवर्णाक्षरांनी लिहावी लागेल.
मराठी प्रथम

गंमतशाळा - (भाग १)

अनुराधा मोहनी | 6 वर्षांपूर्वी

गप्पांतून, चर्चेतून, खेळांतून मुलं कुठून कुठून काय काय बरंवाईट शिकत असतात; हे कळू शकतं आणि त्यातून बरं तेच निवडण्यासाठी त्यांना प्रवृत्तही करता येऊ शकतं.
मराठी प्रथम

बोलीभाषांची ढाल आणि भाषेची शुद्ध-अशुद्धता (भाग ३)

नमिता धुरी | 6 वर्षांपूर्वी

...अशा लोकांनी सर्व प्रकारच्या भाषांना स्वत:च्या आयुष्यातून हद्दपार करून भाषाविरहित आयुष्य जगून दाखवावं.
वयम्

Thank you

शुभदा चौकर | 6 वर्षांपूर्वी

दरवर्षी दिवाळीला आपण काहीतरी घेण्याचा विचार करतो- नवीन कपडे, खाऊ, खेळणी, एखादी वस्तू... पण या काळाने आपल्याला शिकवलंय की, नवीन काही खरेदी केली नाही तरी काही बिघडत नाही. आपल्याला जाणवले आहे की, खूप काही आहे आपल्यापाशी, त्याबद्दल कृतज्ञ राहूया.
मराठी प्रथम

संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ आणि लोकशाहीर द. ना. गव्हाणकर

प्रतीक्षा रणदिवे | 6 वर्षांपूर्वी

संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीत शाहीर अण्णाभाऊ साठे आणि शाहीर अमर शेख यांच्याइतकाच सक्रिय सहभाग होता, शाहीर द. ना. गव्हाणकर यांचा.
पुनश्च

दिवाळी अंक- १९४७

अज्ञात | 6 वर्षांपूर्वी

इतका गंभीर मजकूर यापूर्वी दिवाळी अंकांत क्वचितच आला असावा.स्वातंत्र्यप्राप्तीच्या वर्षात कुठले राजकीय-सामाजिक विषय समाजाच्या डोक्यात घोळत होते, त्याचा अतिशय सुंदर असा आढावा आजच्या लेखात घेतलेला आहे.
पुनश्च

तीन वर्षे, दोन महिने, तेवीस दिवस...

डॉ. विजय पांढरीपांडे | 5 वर्षांपूर्वी

तरुण पिढीला भविष्यासाठी सुसज्ज करायचे म्हणजे नवनवीन आव्हानांची त्यांना जाणीव करून द्यायची. ती आव्हाने पेलण्याची क्षमता त्यांच्यात निर्माण करायची. खरे तर हेच शिक्षणाचे खरे उद्दिष्ट.
वयम्

मासा व्हायचं, पान नाही !

डॉ. आनंद नाडकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

आराम केला ही चांगलीच गोष्ट आहे. आराम ही गरज असू शकते. थोडा जास्त आराम करणं ही फारतर चूक होती; तो गुन्हा नव्हता. गुन्ह्याला शिक्षा असते, चुकीची दुरुस्ती असते. त्यामुळे चुकीची दुरुस्ती करायची सुरुवात करावी. पण आरामाचं रूपांतर स्थितिशीलतेत (inertia) होऊ नये, याकडे लक्ष दिलं पाहिजे.
पुनश्च

नव्याजुन्यांचा कलह

प्रो. गोविंद चिमणाजी भाटे | 5 वर्षांपूर्वी

आपल्या मराठेशाईंत इतके मुत्सद्दी व धोरणी पुरुष झाले, पण त्यांच्या भरभराटीच्या काळांत सुद्धा या इंग्रजांच्या मूळ ठिकाणी जाऊन त्यांची स्थिती निरीक्षण करण्याचे कोणाच्याही कसे मनांत आले नाही?
मराठी प्रथम

भाषा आणि अस्मिता

वसंत आबाजी डहाके | 5 वर्षांपूर्वी

वाणिज्य, विज्ञान, अभियांत्रिकी, वैद्यकविद्या, व्यवस्थापनविद्या इत्यादी ज्ञानशाखांच्या विद्यार्थ्यांना जीवनभान, मूल्यसंस्कार यांची काही गरजच नाही, असे समजायचे काय?
पुनश्च

भारतीय विद्याभवनप्रणीत मराठा वर्चस्व

नी.र. वऱ्हाडपाण्डे | 5 वर्षांपूर्वी

भारताचे राज्य इंग्रजांनी मराठ्यांकडून घेतले; मुघलांकडून नव्हे हे, महाराष्ट्राच्या बाहेर, सुशिक्षितास देखील क्वचितच माहीत असते.
वयम्

खराखुरा ग्लोबल 'टीचर'

रेणू दांडेकर | 5 वर्षांपूर्वी

रणजीत डिसले सरांचे एक मित्र असलेले शिक्षक प्रदीप तांदळे सर सांगत होते की, ते मुलांत मूल होऊन मिसळणारे शिक्षक आहेत. आपल्या वर्गातली मुलं आनंदाने शिकली पाहिजेत म्हणून ते धडपडतात. स्वभावाने नम्र आहेत. तक्रार करत बसण्यापेक्षा कोणताही प्रश्न सोडवण्याचा प्रयत्न करत असतात. त्यांचं वाचन खूप आहे. जे जे नवं समजेल, ते ते अमलात आणण्याची त्यांची वृत्ती आहे. त्यातून त्यांनी तंत्रज्ञानाचा असा कल्पक वापर केला. या पुरस्कारासाठी जगभरातून तब्बल १२ हजार नामांकने दाखल झाली होती. त्यापैकी १० शिक्षकांना अंतिम यादीत स्थान मिळाले. त्यातून डिसले सरांची निवड झाली आणि त्यांना सुमारे ७ कोटी रुपयांचा पुरस्कार जाहीर झाला. यातली निम्मी रक्कम पुरस्कार न मिळालेल्या ९ शिक्षकांना वाटायची, असे त्यांनी ठरवले. आपल्या स्पर्धकांच्या कामाचेही कौतुक करण्याचा उमदेपणा आणि दानत रणजीत डिसले यांनी दाखवली, हेही विलक्षण आहे.
मराठी प्रथम

सिग्नल शाळा - गरजेतून सुधारणा (भाग – पाच)

आरती पवार - परब | 5 वर्षांपूर्वी

स्वतःच्या वस्तू शिस्तीत आणि व्यवस्थित लावून ठेवणे, हे मुलांना पद्धतशीर गजरे विणण्याहून कठीण वाटावे, असे चेहरे मुले करत.
पुनश्च

एक तत्त्वज्ञानी कुबेर

नारायण वासुदेव फडके | 5 वर्षांपूर्वी

तर्कशास्त्राच्या कसाला जे पूर्णपणे उतरेल तेच सत्य—मग ते जुने असो, नाहीतर नवे असो—अशीच शेटजींची विचारसरणी आहे. खरा तत्त्वज्ञानी कर्तृत्वशून्य नसून कर्तबगार असतो हे सिद्ध करणारे प्रताप मिल्सचे संस्थापक श्रीमंत प्रतापशेट, अंमळनेर, यांचे स्फूर्तिदायक चरित्र.
मराठी प्रथम

गंमतशाळा - (भाग ५)

अनुराधा मोहनी | 5 वर्षांपूर्वी

मुलांच्या या सगळ्या कृतींकडे सुटंसुटं पाहता येत नाही. त्यांच्या या प्रत्येक कृतीमागे त्यांची अनन्य अशी कौटुंबिक पार्श्वभूमी असते.
वयम्

पर्यावरणाचा सच्चा दोस्त

'वयम्' प्रतिनिधी | 5 वर्षांपूर्वी

सोहम नववीत असताना त्याने ‘लोकसत्ता’त स्वीडनच्या ग्रेटा थुनबई (सगळेजण तिचे नाव थुनबर्ग असे लिहितात, पण त्याचा स्वीडिश उच्चार आहे- थुनबई) बद्दल वाचले. तिच्या ‘Fridays for Future’ या मोहिमेची ओळख झाली. तेव्हा सोहमने ठरवले की, आपणही या मोहिमेत सहभागी व्हायचं! आता तो Fridays for future- Indiaच्या ४० जणांच्या Research and Study team मध्ये आहे
मराठी प्रथम

संपादकीय - मराठी शाळांसाठी पाहिजेत ऐसे शिवाजी अन् ऐसे मावळे!

साधना गोरे | 5 वर्षांपूर्वी

तेव्हाच, शिवजंयती, शिवराज्याभिषेक यांसारखे सोहळे दणक्यात साजऱ्या करणाऱ्या महाराष्ट्रातून - शिवाजी जन्माला येवो, पण तो दुसऱ्याच्या घरात - ही म्हण पुसली जाईल!
पुनश्च

जीवनाचा आनंद

काका कालेलकर | 5 वर्षांपूर्वी

भोगप्रधान आनंद शक्ती क्षीण करतो. भावनाप्रधान आनंद माणसाला उच्च पातळीवर ठेवतो. ज्याला आनंद अनुभवायचा आहे, त्याने आनंदांत बुडून जातां कामा नये.
पुनश्च

लखलखीत

मंगला गोडबोले | 5 वर्षांपूर्वी

सृजन या शब्दांत जशी प्रतिभा अनुस्यूत असते तशा 'पुलं'च्या व्यक्तिमत्वात सुनिताबाई गृहित धरल्या जात होत्या.मुळात स्वत:चा, स्वत:च्या जगण्याचा काही हेतू असणं आणि त्याच्याशी निष्ठूरपणे प्रामाणिक राहणं ह्यांतला वैचारिक लखलखीतपणा ही त्या व्यक्तिमत्त्वाची सर्वोच्च खासियत.
मराठी प्रथम

ऑनलाइन-ऑफलाइन शिक्षणातील माझे प्रयोग (भाग १)

संजय कानसे | 5 वर्षांपूर्वी

या निबंधाच्या वाक्यावाक्यांतून दिसते ती, कानसे सरांची आपल्या विद्यार्थ्यांप्रती आणि कामाप्रती असलेली तळमळ!
मराठी प्रथम

आपल्या भाषेच्या हितासाठी राजकारण केले पाहिजे!

श्रीधर व्यंकटेश केतकर | 5 वर्षांपूर्वी

मराठी साहित्य परिषद किंवा साहित्य संमेलन ह्यांच्यापुढील कार्य म्हणजे, केवळ काव्य आणि नाटक ह्यांविषयी चर्चा करण्याचे नाही.
पुनश्च

सुईच्या अग्रावरील साम्राज्य

सुरेश चांदवणकर | 5 वर्षांपूर्वी

प्लेइंग रेकॉर्डसचा सुरुवातीचा काळ म्हणजे अनेकांचा सुवर्णकाळ होता. त्या काळात तबकडीचा झालेला प्रवास आणि तिचे विस्तारित होत गेलेले साम्राज्य सांगणारा हा लेख
मराठी प्रथम

शैक्षणिक धोरण आणि मूलभूत शिक्षण

प्रा. विद्याधर अमृते | 5 वर्षांपूर्वी

अध्यापनाची विविध प्रतिमाने बी.एड्.ला शिकवितात; पण, पुढे प्रत्‍यक्ष अध्यापनात किती शिक्षक ती अमलात आणतात? जवळ-जवळ नाहीच.
वयम्

संकल्पना अर्थसंकल्पाची

रुपाली दीपक कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

संसदेत अर्थसंकल्प सादर करण्याची जबाबदारी वित्तमंत्र्यांची असली तरी अर्थसंकल्प तयार करण्यामागे बरीच मोठी यंत्रणा काम करत असते. केंद्रीय वित्तीय मंत्रालयात विविध शासकीय विभाग कार्यरत असतात.
वयम्

स्मार्ट नेटिझन भाग २ : वयात काय आहे?

उन्मेष जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

तुम्हांला हे माहिती आहे का, पेगी (PEGI) आणि esrb.org हे गेमिंगचे रेटिंग्ज ठरवतात. esrb ही संघटना अमेरिकेत आहे, तर पेगी ही संघटना युरोपियन आहे. आयएआरसी IARC (International Age Rating Coalition)चे रेटिंग्ज सध्या आपल्याकडे प्ले स्टोअरवर उपलब्ध आहेत. आपल्याकडे सर्वसाधारणपणे गेमिंगसाठी IARCचे रेटिंग्ज विचारात घेतले जातात. कोणताही गेम डाऊनलोड करायच्या आधी त्याच्याबद्दल प्ले स्टोअरमध्ये किंवा अॅप स्टोअरमध्ये त्याचे रेटिंग्ज बघणे, त्याचा वयोगट बघणे खूप महत्त्वाचे आहे.
मराठी प्रथम

अमेरिकेतील शालेय शिक्षण : पुस्तकापल्याडचे शिक्षण (भाग - २)

मच्छिंद्र बोऱ्हाडे | 5 वर्षांपूर्वी

अमेरिकेतील शाळांत विद्यार्थ्यांना शारीरिक शिक्षा करायला बंदी आहे; त्यामुळे वर्गाबाहेर अथवा वर्गात शिक्षा झालेली मुलं दिसली नाहीत.
मराठी प्रथम

भाषाविचार - बालचित्र समितीला अधिक सक्रियतेची गरज (भाग १३)

डॉ. दीपक पवार | 5 वर्षांपूर्वी

हे चित्रपट जर सर्व मुलांसाठी असतील, तर त्याचा महोत्सव फक्त या मोजक्या मुलांसाठीच का मर्यादित असावा?
वयम्

फिनलंड शाळा भाग ३: आवडता विषय घरकाम

शिरीन कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

लहानपणापासून ही सगळी कामं स्वतः केल्यामुळे मुलांना कुठलंच काम करण्यात कमीपणा वाटत नाही. इलेक्ट्रिशियन, प्लम्बर, रंगारी या सगळ्यांना फार मानाने वागवलं जातं. या सगळ्या विषयांमध्ये बॅचलर, मास्टर्स आणि अगदी Ph.D. सुद्धा करता येते, बरं का!
मराठी प्रथम

नव्या शैक्षणिक धोरणातील माध्यमिक शिक्षण

प्रा. विद्याधर अमृते | 5 वर्षांपूर्वी

जो अभ्यासक्रम सध्या महाविद्यालयीन स्‍तरावर असतो, तो शालेय स्‍तरावर ‘घुसडला’ की शिक्षणाचा दर्जा वाढेल! पण, ही प्रवृत्ती मारक ठरते.
मराठी प्रथम

संपादकीय – राज्याला समग्र भाषा धोरणाची गरज!

डॉ. प्रकाश परब | 5 वर्षांपूर्वी

मराठी ही महाराष्ट्राची राजभाषा म्हणून सर्व प्रगत क्षेत्रांत वापरायची असेल तर तिच्या वापराचे, विकासाचे लिखित धोरण आवश्यकच आहे.
पुनश्च

आंबट आणि गोड महाराष्ट्र

बी. चैतन्य देव | 5 वर्षांपूर्वी

कल्पनेच्या भराऱ्या आणि स्वप्ने मराठ्यांमध्ये नाहींत, पण त्यांच्याजवळ जमिनींत घट्ट पाय रोवून उभा ठाकणारा वास्तववाद आणि सत्यप्रेम हे गुण आहेत.
वयम्

गुणी आंबा

मंजिरी हसबनीस | 5 वर्षांपूर्वी

मुळात आंब्यामध्ये लोह भरपूर प्रमाणात असतं आणि शरीरातील लोहाचं महत्त्व आपण जाणतोच. असं हे फळ 3 हजार वर्षांपासून भारतात प्रचलित आहे. Mango हे नाव पोर्तुगीजांनी आंब्याला दिलं. आंब्याच्या जाती-प्रजातीही पुष्कळ आहेत. एकट्या पश्चिम महाराष्ट्रात छोट्या पर्यावरण सैनिकांनी आंब्याच्या 200 हून अधिक प्रकारच्या जाती शोधल्या आहेत.
मराठी प्रथम

ग्रंथालय संचालनालय : मराठी भाषेचा प्रचार व प्रसार (भाग २)

शालिनी इंगोले | 5 वर्षांपूर्वी

महाराष्ट्रातील सार्वजनिक ग्रंथालयांना नियंत्रित करणारी यंत्रणा म्हणजे ग्रंथालय संचालनालय
महा अनुभव

‘ब्लॅक लाइव्ह्ज’आणि ‘व्हाइट प्रिव्हिलेज’ - जानेवारी २०२१

अनिल परांजपे | 5 वर्षांपूर्वी

भारतात आरक्षणातून दलितांचे हक्क रक्षित केले गेले आणि त्यातून ‘सवर्ण प्रिव्हिलेज’ला मुळातच जरा शह दिला गेला.
मराठी प्रथम

भाषाविचार - प्रसारमाध्यमांची भाषा आणि अर्थकारण (भाग-१६)

डॉ. दीपक पवार | 5 वर्षांपूर्वी

ज्यांना प्रसारमाध्यमांच्या धंद्यातलं सगळं कळतं असं म्हटलं जातं, ते लोक इंग्रजीमय किंवा इंग्रजीधार्जिणे आहेत.
वयम्

फिनलंड भाग ४- हम पढेंगे साथ साथ!

शिरीन कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

थोडक्यात सांगायचं तर फिनलंडची शिक्षणपद्धती सर्वसमावेशक आहे. सर्वसमावेशक म्हणजे सगळ्या प्रकारच्या मुला-मुलींना सामावून घेणारी. इथे विशेष (दिव्यांग) मुलांच्या वेगळ्या शाळा नाहीत. दिव्यांग मुलांनाही सर्वसामान्य शाळेत सामावून घेतलं जातं. काही अपंगत्व आहे, मतिमंदत्व, ADHD (अतिचंचल), जास्त चिडचिड करणारी किंवा स्वमग्न अशी मुलं सगळ्याच देशांमध्ये असतात. काही देशांमध्ये अशा मुलांसाठी वेगळ्या शाळा असतात. फिनलंड याला अपवाद आहे.
जडण-घडण

प्रश्नावलीतील आई

संजय प्रभाकर हळदीकर | 5 वर्षांपूर्वी

निवासी शाळेतील मुलींच्या आठवणीची कवाडे उघडली तर त्यांना आठवतात त्यांची घरं... मग ते घर विटांचं असो, मातीचं, झावळ्याचं किंवा झोपडीचं असो... ते त्या प्रेमाने, आतुरतेने आठवतात.
मराठी प्रथम

अमेरिकेतील शालेय शिक्षण : शिक्षकांची कार्यपद्धती (भाग – ३)

मच्छिंद्र बोऱ्हाडे | 5 वर्षांपूर्वी

अमेरिकेतील शिक्षकांना प्रत्येक पाच वर्षांनंतर त्यांचे शिक्षण परवान्याचे नूतनीकरण करावे लागते.
जडण-घडण

पुण्यातील महाराष्ट्र विद्यालयाची शताब्दी

डॉ. श्रीपाद जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

महाराष्ट्र विद्यालय ही शाळा शिक्षण क्षेत्रातील नंदादीप आहे. या शाळेच्या शंभर वर्षाच्या इतिहासाच्या नंदादीपाच्या प्रकाशात कोणत्याही शाळेला आपल्या भावी वाटचालीचा रस्ता नक्की दिसेल.
पुनश्च

असा मुत्सद्दी... असा वैष्णव

ना. सी. फडके | 5 वर्षांपूर्वी

गांधीजींनी ज्या चळवळीचे धडे भारतीय जनतेला दिले त्या चळवळीत 'कायदेभंग' आणि 'अहिंसा या दोन तत्वतःच परस्परविरुद्ध असणाऱ्या प्रवृत्तींचा अंतर्भाव होता. या गोष्टीतच गांधींच्या राजकारणाचे सामर्थ्य होतं. परंतु यातच चळवळीच्या विफलतेची बीजंही होती.
निवडक दिवाळी २०१८

बॉर्डरलगतचं जगणं

मुक्ता चैतन्य | 5 वर्षांपूर्वी

फिरोजपूर जिल्ह्यातलं हुसैनीवाला, जिथे भगतसिंग, राजगुरू आणि सुखदेव यांची समाधी आहे. या तिघांना फाशी दिल्यानंतर त्यांचे मृतदेह इंग्रजांनी हुसैनीवालापाशी ठेवले.
मराठी प्रथम

नव्या शैक्षणिक धोरणातील उच्च माध्यमिक शिक्षण

प्रा. विद्याधर अमृते | 5 वर्षांपूर्वी

विविध जीवनोपयोगी कला व कौशल्ये प्राप्त केल्यास, विद्यार्थी आत्‍मविश्वासाने पुढील जीवनास सामोरे जाईल याची खात्री वाटते.
आहार, निद्रा, भय ...

माणूस मांसाहारी की शाकाहारी?

डॉ. यश वेलणकर | 5 वर्षांपूर्वी

शाकाहारापेक्षा मांसाहारात पोषणमूल्ये जास्त आहेत पण एखाद्याने सकस पौष्टिक शाकाहार घेतला तर आयुष्यभर मांस, मासे, अंडी खाल्ली नाहीत तरीही तो निरोगी व दीर्घायुषी होऊ शकतो.
रुपवाणी

शमिक बंडोपाध्याय यांची मुलाखत

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

खास मुलाखत: शमिक बंद्योपाध्याय मुलाखतकार : डॉ. श्यामला वनारसे डॉ. शमिक बंद्योपाध्याय हे बंगालमधील ख्यातनाम समीक्षक आहेत, इंग्रजी साहित्य हा त्यांचा खास अभ्यासाचा विषय. भारतीय रंगभूमी, चित्रपट आणि कलाव्यवहार यांचेही ते ज्येष्ठ अभ्यासक आहेत. त्यांनी सेज पब्लिकेशन तर्फे भारतीय भाषातील नाटकांची अन्य भाषात पोचण्याचा मार्ग म्हणून अनेक संहितांची इंग्रजी भाषांतरे त्यांनी सेज प्रकाशनातर्फे प्रसिद्ध केली. सत्यजित राय यांचे आणि त्यांच्या कुटुंबाचे स्नेहसंबंध असल्याने त्यांनी राय यांचे काम जवळून पाहिले आहे, कलेचा खोलवर वेध घेण्याची त्यांची शैली खास आहे.
पुनश्च

बया दार उघड...! - भाग दुसरा

शंकर पाटील | 5 वर्षांपूर्वी

अशा तऱ्हेची योजना राबविण्याच्या दृष्टीने हे वातावरण काही पोषक नव्हते. कोणत्याही सरकारी गोष्टीला विरोध करणे ही त्या वेळी लोकांची वृत्ती होती. असे असूनही या योजनेचे लोकांनी प्रचंड स्वागत केले.
मराठी प्रथम

टाळेबंदीतील पर्यायी शिक्षण व मूल्यमापन व्यवस्था

डॉ. उमेश प्रधान | 5 वर्षांपूर्वी

शिक्षणाच्या संदर्भातील प्रत्येक घटकाला त्याच्या क्षमतेनुसार विविध कामात मग्न करणे गरजेचे आहे.
जडण-घडण

सावधान ! नाळ तुटते आहे

डॉ. श्याम जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

परीक्षा विहित पद्धतीने घेणं व देणं याला पर्याय असूच शकत नाही. विद्यार्थी व पालकांनी, त्यांच्याच हितासाठी, त्यासाठी आग्रही राहिलं पाहिजे. मात्र आत्यंतिक दुर्दैवाने, सद्य परिस्थिती या विपरीत आहे हे आपण पाहतो आहोत
जडण-घडण

दूरस्थ कलाशिक्षण

शीतल कापशीकर | 5 वर्षांपूर्वी

आपली शिक्षणपद्धती बदलू पहात आहे. त्याचीच ही नांदी समजूया. निव्वळ परीक्षार्थी - गुणार्थी होण्यापेक्षा विद्यार्थी ज्ञानार्थी कसे घडतील हे पाहूया.
महा अनुभव

अफगाण निर्वासित; फुफाट्यातून कुठे?

प्रीति छत्रे | 5 वर्षांपूर्वी

निर्वासितांना मायदेशी परतायला मिळणं ही खरंतर आनंदाची बातमी. पण जेव्हा मायदेशी परतणं हे आगीतून फुफाट्यात जाणं ठरतं, तेव्हा माणसांनी काय करायचं?
वयम्

पिंगूचा समुद्र

प्रवीण दवणे | 5 वर्षांपूर्वी

स्वत:ची दिशा स्वत:च शोधून तो स्वत:च्या घराच्या परिसरात आला. सूर्यावरचा ढग आता दूर झाला. एकच, पण चमकदार सूर्यकिरण त्याच्या टप्पोर खवल्यांवर सर्रकन् चमकून गेला. त्यानं स्वत:कडे पाहिले. किती देखणे दिसत आहोत आपण! आणि सशक्तही झालो आहोत. त्या मघाचच्या बलाढ्य लाटा आणि आता या शांत. पण आपण आता वेगळे झालो आहोत. एवढ्यात आई-बाबांचा आवाज कानावर आला- “अभिनंदन सोन्या!” पिंगूबानं आणि पिंगुईनं एकमेकांकडे पाहिलं- “आता आपली काळजी मिटली. छोटा पिंगू मोठा झाला नि त्याचा समुद्रही!”
पुनश्च

भोगवाद आणि साहित्य - भाग २

ना. सी. फडके | 5 वर्षांपूर्वी

समाजाचं कल्याण ज्याला नको आहे, जो समाजाचा घातपातच करूं इच्छितो, असा कोणता कवी, नाटककार, किंवा कादंबरीकार असूं शकेल? कलावंताचा समाजाशी संबंध असतोच असतो, एवढंच नव्हे, तर समाजाच्या एकंदर विराट स्वरूपाशी त्याचा संबंध असतो!
महा अनुभव दिवाळी २०२०

बंद दारं थोडी किलकिली

प्रदीप चंपानेरकर | 5 वर्षांपूर्वी

'सुशांतने त्याच्या पन्नाशीनिमित्त स्वतःविषयी लिहिलं तर तो काय लिहील?' असा विचार मनात आला आणि अनेक वर्षं निद्रावस्थेत असलेला माझ्यातील लेखक जागा झाला.
महा अनुभव

स्व त: प ली क डे

वृषाली जोगळेकर | 5 वर्षांपूर्वी

मी-माझं कुटुंब-माझे नातेवाईक या मर्यादित परिघाचं वर्तुळ ओलांडून दुसर्‍यांसाठी धडपडण्यात आनंद मानणार्‍या सामान्यांमधल्या कर्तबगारांची ओळख
मौज दिवाळी २०२०

एक दर्शन: अफगाणिस्तानचे

मिलिंद बोकील | 5 वर्षांपूर्वी

जगाच्या नकाशावर अशांत आणि धार्मिक पातळीवर अनेकविध घडामोडी चालू असणारा अफगाणिस्तानासारखा देश, त्याचं अंतरंग मिलिंद बोकीलांसारख्या सजग समाजभान असणाऱ्या लेखकाने प्रत्यक्ष भेटीतून उलगडले आहे.
महा अनुभव दिवाळी २०२०

आयझॅक माऊली आणि मी

निरंजन घाटे | 5 वर्षांपूर्वी

अमेरिकेतील अनेक नोबेलविजेत्या शास्त्रज्ञांनी आपण अ‍ॅसिमोव्हचं लिखाण वाचून संशोधनाकडे वळल्याचं जाहीरपणे सांगितलं आहे.
जडण-घडण

आता शिक्षणविषयक आणीबाणीची परिस्थिती !

डॉ. सागर देशपांडे | 5 वर्षांपूर्वी

ऑनलाईन शिक्षणाचा कितीही बोलबाला झाला असला तरी ‘इंडिया विरुद्ध भारत’ ही दरी तशीच राहिली आहे, वाढली आहे असं दिसून येते.
ललित दिवाळी २०२०

साहित्यिक सत्यजित राय

विजय पाडळकर | 5 वर्षांपूर्वी

चित्रपट दिग्दर्शक म्हणून त्यांनी जागतिक कीर्ती मिळविलेली असली तरी बंगालमध्ये ते एक लोकप्रिय लेखक म्हणून देखील ओळखले जातात.
ललित दिवाळी २०२०

माझी कथायात्रा : कामतानाथ

कामतानाथ | 5 वर्षांपूर्वी

टेनिसनची ‘द ब्रूक’ ही कविता होती. ती अभ्यासक्रमात नसल्याने आम्हाला शिकवली नव्हती. पण ती मी जेव्हा वाचली, तेव्हा ती मला खूप आवडली. मी ती कविता कितीतरी वेळा मनातल्या मनात गुणगुणून पाहिली. मग मी त्या कवितेच्या धर्तीवर ‘द रिव्हर’ ही कविता लिहिली. ही माझी पहिली रचना होती. ललित, दिवाळी अंक २०२०
पुनश्च

लोकहितवादी

अज्ञात | 5 वर्षांपूर्वी

भिक्षुकांच्या चौपद्र्या फुगविण्याऐवजी वृत्तपत्रे, छापखाने, ग्रंथसंग्रहालये, नव्या आधुनिक विद्या शिकविणाऱ्या शाळा स्थापन करण्यासाठी आपले द्रव्य उदार धनिकांनी वेचावे.
ललित दिवाळी २०२०

छायाचित्रणाचा प्रारंभकाळ

दीपक घारे | 5 वर्षांपूर्वी

छाया-चित्रणाच्या प्रारंभकाळातल्या छाया-चित्रांमुळे आपण आजही अचंबित होतो, सुखावतो आणि इतिहासातल्या अप्रिय घटनांनी स्तब्धही होतो. प्रत्येक माध्यमाची स्वतःची अशी एक ताकद असते. छायाचित्रकलेने ती सुरुवातीच्या काळातच सिद्ध केली होती.
मौज दिवाळी २०२०

चित्रकलेतील ध्यासपर्व—अमृता शेरगिल

प्रभाकर कोलते | 5 वर्षांपूर्वी

अमृता शेरगिल या संवेदनशील चित्रकर्तीचे मुखपृष्ठ आंतरराष्ट्रीय कीर्तीचे चित्रकार प्रभाकर कोलते यांनी या वर्षी मौजसाठी निवडले आहे.
निवडक सोशल मिडीया

डॉ. अबन मिस्त्री : पहिल्या महिला तबलावादक

प्रसाद जोग | 5 वर्षांपूर्वी

त्या काळी केवळ पुरुष गायकच नव्हे, तर गायिकासुद्धा त्यांना तबल्याच्या साथीसाठी घ्यायला नकार द्यायच्या.
ललित दिवाळी २०२०

असामान्यांच्या सर्वसामान्य जगण्याच्या खाणाखुणा

प्रवीण दशरथ बांदेकर | 5 वर्षांपूर्वी

मौखिक इतिहासातून अथवा एखाद्या जबाबदार व्यक्तीने जाणतेपणाने सांगितलेल्या आठवणींतून इतिहासातल्या अशा काही व्यक्तींची अशी काही आपल्याला चकित करणारी वेगळी रूपे आपण अनुभवू शकतो. अप्पासाहेबांच्या पुस्तकातूनही असंच तर दिसून येत नव्हतं का?
मराठी प्रथम

उपक्रमशील शिक्षणाची डिजिटल चळवळ - झेडपी लाइव्ह

विशालाक्षी चव्हाण | 5 वर्षांपूर्वी

ग्रामिण भागातील इंटरनेच्या प्रश्नामुळे विद्यार्थ्यांचे होणारे नुकसान पाहता उभी राहिलेली उपक्रमशील शिक्षणाची चळवळ.
जडण-घडण

बदलते जग- बदलते शिक्षण

विवेक सावंत | 5 वर्षांपूर्वी

गो फ्रॉम ब्ल्यू कॉलर जॉब्ज- रेड कॉलर जॉब्ज टू ग्रीन कॉलर जॉब्ज. म्हणजे काय? तर या प्रगत देशांमधले ४ टक्के रोजगार हे पृथ्वी दुरुस्त करण्यासाठीचे आहेत.
मौज दिवाळी २०२०

आई-बाबांची स्मृतिचित्रे

बालमोहन लिमये | 5 वर्षांपूर्वी

व्यक्तिचित्र हा साहित्यप्रकार हा एखाद्या व्यक्तिमत्त्वाचा केवळ एक शोध नसतो तर त्या त्या वेळच्या सामाजिक परिस्थितीवरही त्यातून अलगद प्रकाश पडत असतो.
महा अनुभव

कोव्हिडयोद्ध्या नर्स सन्मान मिळाला; प्रश्नांचं काय?

तुषार कलबुर्गी | 5 वर्षांपूर्वी

कोव्हिडयोद्धे म्हणून तोंडदेखलं कौतुक करण्याच्या पलीकडे आपण समाज म्हणून त्यांच्याप्रतीची जबाबदारी पार पाडतोय का, हे समजून घेण्याचा हा प्रयत्न.
ललित दिवाळी २०२०

रूपक? नव्हे, चिरंतन सत्य!!

श्रीराम शिधये | 5 वर्षांपूर्वी

रेटून खोटं बोलणं हे सारेच आताच्या काळात सर्वच राजकीय पक्षांच्या अंगवळणी पडलं आहे. अशा काळात तर रूपककथेतून चिरंतन सत्य फार फार प्रभावीपणं मांडणारी ‘अ‍ॅनिमल फार्म’ वारंवार आठवत राहते.
मौज दिवाळी २०२०

8 1/2 वास्तवाचा भास

डॉ. नंदू मुलमुले | 5 वर्षांपूर्वी

इटालियन दिग्दर्शक फेलिनी यांचा हा चित्रपट म्हणजे त्यांच्या निर्मिती करण्यामागच्या कलावंत मनाची अस्वस्थता नि त्यांचं प्रत्यक्ष आयुष्य यांचा कलात्मक गोफच!
जडण-घडण

शिक्षणाची उद्यानं फुलवणारे ‘माळी’ सर

डॉ. सागर देशपांडे | 5 वर्षांपूर्वी

अत्यंत प्रतिकूल काळात डॉ. मारुतराव गोविंदराव माळी तथा डॉ. मा. गो. माळी हे नाव धारण करणार्‍या एका ध्येयवादी शिक्षकानं दिलेलं योगदान विलक्षण आहे
ललित दिवाळी २०२०

लेविट आणि डबनर - खोडकर अर्थतज्ज्ञ आणि खट्याळ पत्रकार

विवेक गोविलकर | 5 वर्षांपूर्वी

अर्थशास्त्रात रस घेणार्‍या लोकांसाठी लेविट आणि डबनर वाचणे अनिवार्य आहे. अर्थशास्त्राच्या अभ्यासकांना यातून काही नवी दृष्टी मिळू शकेल.
मौज दिवाळी २०२०

आदिवासी भागातील विकास : काय झालं, काय राहिलं?

हेरंब कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

गोदूताईंनी आदिवासींसाठी उभारलेल्या लढ्याचे स्मरण करावे नि गेल्या ५० वर्षांतील आदिवासींच्या जीवनातील विकासाचा सर्वांगीण वेध परिसंवादाच्या रूपात घ्यावा असे वाटले.
मराठी प्रथम

मराठी : व्यवहारभाषा आणि ज्ञानभाषा

डॉ. प्रकाश परब | 5 वर्षांपूर्वी

‘पूर्वदिव्य ज्यांचे त्यांना रम्य भावीकाळ’ असे म्हणून भाषेचा भविष्यकाळ उज्ज्वल होत नाही. त्यासाठी भाषेचा वर्तमान काळ घडवावा लागतो.
जडण-घडण

‘ऑनलाईन’च्या काळातही सणांचा आनंद

अश्विनी इनामदार | 5 वर्षांपूर्वी

शाळा बंद असताना, ऑनलाईनच्या माध्यमातूनही ते कसे प्रभावीपणे साजरे करता येऊ शकतील - त्यासंबंधीचा अनुभव या लेखात मांडला आहे.
जडण-घडण

पालकांना विनंतीपत्र

यशवंत तुकाराम सुरोशे | 5 वर्षांपूर्वी

मुलांच्या सहवासाची, त्यांच्या बागडण्याची, त्यांच्या प्रश्नांची नि उत्तरांची, त्यांच्या उच्छादाची, त्यांच्या असण्याची, त्यांच्या निरागस नजरेची, अपार प्रेमाची इतकी सवय झाली आहे की, कोरोनाचा खूप राग येतोय. ती तुमची मुलं असली तरी आमची कर्तृत्वाची झाडे आहेत. सुजाण
जडण-घडण

तासुकु होंजो

प्रा. माधुरी शानभाग | 5 वर्षांपूर्वी

तासुकु होंजो हे एका पिढ्यान्पिढ्या धार्मिक कर्मकांडे करणार्‍या एका प्रसिध्द, खानदानी कुटुंबात जन्मलेले होते. जपानमध्ये या कुटुंबांना जनमानसात खास स्थान असतं.
ललित दिवाळी २०२०

कालचा शायर.. आजचा शायर!

डॉ. नंदू मुलमुले | 5 वर्षांपूर्वी

हा आजचा ‘शायर आहे 165 वर्षांपूर्वी जन्मलेला सैयद अकबर हुसैन अर्थात अकबर इलाहाबादी, आणि त्याची आजही प्रत्ययकारी वाटणारी शायरी आहे किमान दीडशे वर्षांपूर्वीची!
ललित दिवाळी २०२०

पाडस : पुनर्भेट

वंदना बोकील-कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

‘पाडस’ या शीर्षकातली सूचकता तेव्हा अर्थातच जाणवली होती. पण आता ती जाणीव अधिक गहिरी झाली आहे, असं वाटतं. निरागस, मुक्त, निरभ्र बाल्य... जसं त्या पाडसाचंही संपलं आणि त्याचा पाडा झाला.
वयम्

स्मार्ट नेटिझन भाग ६- एन्जॉय ‘JOMO’!

उन्मेष जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

आयुष्यात ‘JOMO’ (Joy of missing out) म्हणजे काही गोष्टी राहून जाणंसुद्धा चांगलं असतं. उगाच घाई कशाला करायची की, हे मला आत्ता मिळालं पाहिजे! राहून गेलेल्या गोष्टींचा नंतर कधीतरी आनंद घेणं छान असतं. ‘सगळं मी केलंय आणि आता मला करण्यासारखं काहीच नाही’ यातला जो कंटाळा असतो ना, त्यापेक्षा ‘मी काही गोष्टी नाही केल्या किंवा मी त्या मुद्धाम टाळल्या आहेत आणि पुढे जाऊन मी त्या कधीतरी करेन’ यातला आनंद मोठा असतो.
ललित दिवाळी २०२०

गोष्ट : सुरुवातीची आणि शेवटाची

सुरेखा सबनीस | 5 वर्षांपूर्वी

गोष्ट’! हा शब्द संस्कृत ‘गोष्ठी’ या शब्दापासून आला आहे. वैदिक काळात ‘विद्वानांच्या चर्चा’ या अर्थाने ‘गोष्ठी’ हा शब्द वापरला जात असे असं म्हणतात. या अगदी उलट मॅक्समुल्लरने दिलेला
कुंडलीच्या भेटी बुद्धीचा परब्रह्म

हे सगळं कशासाठी ??

मनोज देशमुख | 5 वर्षांपूर्वी

ज्योतिष खरं की खोटं, प्रारब्धवाद विरुद्ध प्रयत्नवाद असे वाद आपल्याला घालायचे आहेतच पण ते करण्याआधी ज्योतिष आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ता या विषयाची एक तार्किक सांगड आपल्यासमोर या लेखमालेच्या मांडण्याचा मानस आहे.
पुनश्च

नव्यानव्या मित्रमैत्रिणी कशा मिळवाल?

वसंत नूलकर | 5 वर्षांपूर्वी

महाविद्यालयीन जीवनांत ज्या कांही गोष्टी अत्यंत महत्त्वाच्या असतात—अभ्यासाइतक्याच महत्त्वाच्या असतात, त्यांच चांगल्या, योग्य मित्रांची निवड ही एक आहे.
ललित दिवाळी २०२०

अंतर्नाद पर्व

स्नेहा अवसरीकर | 5 वर्षांपूर्वी

एकुणात पंचवीस वर्षे सुरू असलेल्या या मासिकाने यंदा ‘निवडक अंतर्नाद’ स्वरूपात दिवाळी अंक प्रकाशित करायचं ठरवलं आहे. त्यानंतर हे मासिक विराम घेत आहे
प्रिय रसिक

दृश्यकला

गुलाम मोहम्मद शेख | 5 वर्षांपूर्वी

सुप्रसिद्ध चित्रकार गुलाम मोहम्मद शेख यांनी संपादित केलेल्या दृश्यकला या ग्रंथाला जागतिक कीर्तीचे चित्रकार पद्मविभूषण के. जी. सुब्रमणियन यांचे आशीर्वाद लाभले आहेत.
महा अनुभव

इलेना सितारिस्ती इटलीचं वादळ जेव्हा भारतीय नृत्यात शमतं..

वंदना अत्रे | 5 वर्षांपूर्वी

घरचं प्रतिगामी वातावरण, त्यातून मादक पदार्थांचं व्यसन, हिप्पी जगणं ते ओडिसी नृत्याचा ध्यास असा विलक्षण प्रवास करणार्‍या इलेना सितारिस्ती या इटालियन नृत्यांगनेबद्दल
पुनश्च

माझ्या मनाची गोष्ट

केशवराव दाते | 5 वर्षांपूर्वी

नाट्यकलेबद्दल वाटणारी ही अतिरिक्त आत्मीयतेची भावना व तिच्या उत्क्रांतीबद्दल मनाला लागलेली विलक्षण ओढ यामुळे माझी स्थिती कांहीशी एखाद्या व्यसनी माणसाप्रमाणेच झाली होती.
महा अनुभव

ओरियाना फलाची : इतिहासाची मुलाखतकार

निळू दामले | 5 वर्षांपूर्वी

जगप्रसिद्ध व्यक्तींच्या मुलाखती घेणं, त्यांना बोलतं करून हवी ती माहिती मिळवणं या कलेत माहीर असलेल्या ओरियाना फलाची यांचा परिचय.
निवडक सोशल मिडीया

शिशुसाहित्य आणि शिक्षण

राजीव तांबे | 5 वर्षांपूर्वी

शिशू गटातील पहिल्या गटासाठी म्हणजे शून्य ते साडेतीन वर्षांच्या मुलांसाठी दोन प्रकारची पुस्तके अभिप्रेत आहेत. एक wordless Books. आणि दुसरी प्रत्येक पानावर सुमारे 95% चित्र आणि केवळ 5% मजकूर असणारी पुस्तकं.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

रीडर्स डायजेस्टसाठी लिहिताना...

प्रेम वैद्य | 5 वर्षांपूर्वी

भारत सरकारच्या फिल्म्स डिव्हिजनमधील एक निर्माते प्रेम वैद्य यांचा Peon Novelist हा दीड पानी लेख रीडर्स डायजेस्टच्या ऑगस्ट १९९५ च्या अंकात प्रसिद्ध झाला होता. त्या लेखाची ही आगळीवेगळी जन्मकथा.
वयम्

माझे किशोरवय- कौशल इनामदार

अंजली कुलकर्णी- शेवडे | 5 वर्षांपूर्वी

माझ्या आयुष्यात आलेल्या या सगळ्या मंडळींमुळे माझ्या आयुष्यातल्या कुठल्या ना कुठल्या दरवाजाची कडी निश्चितच उघडली गेली. चांगल्या लोकांचा सहवास, चांगलं काय आहे ते कळणं हे खूप महत्त्वाचं ठरतं. मला वाटतं की चांगल्या लोकांच्या सहवासामुळे आणि वेगवेगळ्या अनुभवांमुळे माझं किशोरवय खूपच समृद्ध झालं!
महा अनुभव

लॉकडाऊनमधले शिक्षणप्रयोग

तुषार कलबुर्गी | 5 वर्षांपूर्वी

मुलं शाळेत येऊ शकत नसतील तर शिक्षकांनी मुलांपर्यंत जायला हवं असा विचार करून पुण्यातील शिक्षक अमर पोळ यांनी नवा प्रयोग सुरू केला. शिक्षक दिनानिमित्त त्यांच्या प्रयत्नांवर टाकलेला प्रकाश.
महा अनुभव

एलियट हिगिन्स: नव्या काळाचा, नव्या माध्यमाचा पत्रकार

निळू दामले | 5 वर्षांपूर्वी

फावल्या वेळात कुतुहलापोटी सुरू केलेल्या उद्योगातून इंटरनेटी जगतातले प्रसिद्ध पत्रकार बनलेल्या एलियट हिगिन्स यांच्याबद्दलचा हा लेख.
महा अनुभव

अयोध्येतील नवी मशीद नवा आराखडा

आ. श्री. केतकर | 5 वर्षांपूर्वी

अयोध्येमध्ये मशिदीसोबतच आम जनतेसाठी हॉस्पिटल आणि मानवतेचं संग्रहालय उभं राहणार आहे. त्यामागची भूमिका समजून घेण्याचा प्रयत्न.
महा अनुभव

स्वत:पलीकडे

वृषाली जोगळेकर | 5 वर्षांपूर्वी

मी-माझं कुटुंब-माझे नातेवाईक या मर्यादित परिघाचं वर्तुळ ओलांडून दुसर्‍यांसाठी धडपडण्यात आनंद मानणार्‍या सामान्यांमधल्या कर्तबगारांची ओळख
मराठी प्रथम

मातृभाषेतील शिक्षणाची राज्य शासनाकडूनच पायमल्ली

डॉ. प्रकाश परब | 5 वर्षांपूर्वी

शिक्षणाच्या सामाजिक विस्ताराबरोबर मराठीचे शैक्षणिक वापरक्षेत्र विस्तारण्याऐवजी संकोच पावताना दिसते आहे,
महा अनुभव

ग्रामीण विकासाचा नवा विचार महाराष्ट्र रुजवेल?

सुधीर शालिनी ब्रह्मे | 5 वर्षांपूर्वी

ग्रामीण भागातल्या अत्यावश्यक सुविधांचा अभाव कोव्हिडच्या साथीने पुन्हा ऐरणीवर आला आहे. या पार्श्वभूमीवर ‘ग्रामीण विकासाच्या पुनर्रचने’चा विचार मांडणारा हा लेख.
महा अनुभव

ख्रिस्तिआन अमानपूर : टीव्हीतलं पुरुष वर्चस्व भेदणार्‍या पत्रकार

निळू दामले | 5 वर्षांपूर्वी

आधुनिक टीव्ही पत्रकारितेत मोठी उंची गाठलेल्या सीएनएनच्या ख्रिस्तिआन अमानपूर यांची या महिन्यात ओळख करून घेऊ.
महा अनुभव

दीक्षांत समारोह

लेखक : जिरो अकागावा, अनुवाद : निसीम बेडेकर | 5 वर्षांपूर्वी

दीक्षांत प्रशस्तीपत्रक ठेवलेलं गोल कागदी नळकांडं हातात धरलेल्या आजोबांनी डोळे मिटले होते आणि ते जराही हलत नव्हते... आजोबांनी आणखी एक अभ्यासक्रम पूर्ण केला होता.
प्रिय रसिक

आठवणींच्या गंधरेखा

गंगाधर गाडगीळ | 5 वर्षांपूर्वी

गंगाधर गाडगीळ यांनी आठवणींच्या गंधरेखा’या पुस्तकातून त्यांचा ज्या साहित्यिकांशी निकटचा संबंध आला त्यांची व्यक्तिचित्रे रेखाटली आहेत. या लेखातील कविवर्य विंदा करंदीकर यांच्याबद्दलच्या आठवणी खास ‘प्रिय रसिक’च्या वाचकांसाठी देत आहोत.
प्रिय रसिक

रानातल्या मातीचा टिळा लावलेली कविता

ना. धों. महानोर | 5 वर्षांपूर्वी

खानदेशी जीवन पद्धती, कृषीजन संस्कृतीचं महत्त्व व सौंदर्य, गीतात्मक शब्दकळा, बोली हे भक्कमपणानं, साधेपणानं पण घनगर्द असं फक्त बहिणाबाईंच्या कवितेतून दिसतं.
रुपवाणी

अविस्मणीय इफी महोत्सव

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

भारताचा ५१वा आंतरराराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव ‘इफ्फी २०२१ ’संपला पण त्याच्या आभासी पडद्यावर अवतरलेल्या चित्रपटातल्या एबा ,मरियम , मेहरुनिसा , रेमन्दा ह्या अगदी वेगळ्या देश-धर्म -संस्कृतीतल्या ,स्तरातल्या आणि परिस्थितीतल्या व्यक्तिरेखा मनात घर करून राहिल्या.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

सेल्फ पोर्ट्रेट्स नावाची प्रयोगशाळा

सुभाष अवचट | 5 वर्षांपूर्वी

व्यक्त होण्याची उर्मी ही चित्रकलेची प्रेरणा असते. हजारो वर्षांपासून माणूस स्वत:च्या मनातील विचारांना मूर्त रूप देण्यासाठी चित्रांचा आधार घेत आला आहे. स्वत:चा शोध घेण्याची प्रक्रिया न संपणारी असल्याने चित्रकार सतत नव्याचा शोध घेण्याची धडपड करत असतात. अनेक चित्रकारांना सेल्फ पोर्ट्रेट करून नव्या वाटा सापडल्या आहेत.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

कथा : रन आऊट

प्रदीप चंपानेरकर | 5 वर्षांपूर्वी

कुठे तरी अनोळखी प्रदेशात मी.. धूसर वातावरण. कुणीतरी मला हाका मारत होतं. आवाज तर संदीपचा होता. मागे वळून पाहिलं, तर संदीपच होता. पन्नास वर्षांपूर्वी हे जग सोडून गेलेला माझा भाऊ मला म्हणत होता,
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

मराठीपणाचे वैश्विक आयाम

ज्ञानेश्वर मुळे | 5 वर्षांपूर्वी

मानवतेलाच नव्हे, तर चराचराला जोडणारी एकात्मता समजली आणि ती 'एकता' किंवा तो 'योग' मनातून अनुभवला, तर मराठीपणाची विविधता किंवा वेगळेपणा कसा जपायचा, याचे घडे राजकारण्यापासून घेण्याची गरज कुठे आहे?
महा अनुभव दिवाळी २०२१

पॉल सॅलोपेक: मानवाच्या पाऊलखुणांवरून चालताना

प्रीति छत्रे | 5 वर्षांपूर्वी

एक गोष्टीवेल्हाळ पत्रकार एका दीर्घ पायी प्रवासाला निघाला आहे. अश्मयुगीन मानवाच्या स्थलांतराचं मर्म त्याला जाणून घ्यायचं आहे. त्याच्यासमोर कोणतं जग उलगडतं आहे? एका ध्यासाची ही न संपलेली विलक्षण गोष्ट.
वयम्

बातम्या वाचणारा यांत्रव!

श्रीराम शिधये | 5 वर्षांपूर्वी

कृत्रिम बुद्धिमत्तेचा वापर वृत्तनिवेदनासाठीसुद्धा करता येणं शक्य आहे, हेच यातून दिसून आलं आहे. यामध्ये दिसणाऱ्या आणि लक्षात येणाऱ्या त्रुटी कालांतरानं दूर करता येतील. या यांत्रवाच्या कामामध्ये अधिक सफाई आणता येईल आणि त्याचा तोंडवळसुद्धा बदलता येईल. तो जिवंत माणसाप्रमाणंच भासेल, असाही करता येऊ शकेल. हा मार्ग जवळचा नसला तरी ज्या वेगानं कृत्रिम बुद्धिमत्ताप्रणाली आता विविध क्षेत्रांत वापरली जात आहे, ते लक्षात घेता या यांत्रवात आवश्यक त्या सुधारणा होतील आणि कृत्रिम बुद्धिमत्ताप्रणालीच्या वापराचा आणखीन एक नवीन आविष्कार आपल्याला पाहता येऊ शकेल.
पुनश्च

ऐसा योग पुन्हा येणे नाही - उत्तरार्ध

दत्तप्रसाद दाभोळकर | 5 वर्षांपूर्वी

राळेगण सिद्धीत फारसे काही झालेले नाही. आज जी आकडेवारी दिली जाते आहे, ती गोंधळात टाकणारी व दिशाभूल करणारी वाटते.
वयम्

एक संपन्न, प्रसन्न गाव!

अमला पटवर्धन | 5 वर्षांपूर्वी

माणसाच्या निद्रिस्त मनाला जागं करून त्यात अंतर्बाह्य बदल करण्याचं काम पोपटराव पवार अनेक वर्षं करतायत. राजकारण हे समाजपरिवर्तनाचं प्रभावी साधन होऊ शकतं, हे चित्र समृद्ध ‘उद्या’साठी आशादायी आहे. भारतातील श्रीमंत आणि गरीब यांच्यातील दरी कमी करून देशासाठी एकसंध समाजव्यवस्था साकारण्याच्या प्रयत्नात हिवरेबाजार हे रोल मॉडेल ठरेल
वयम्

अफगाणिस्तानची मलाला

अमृता दुर्वे | 5 वर्षांपूर्वी

“जसा आपल्याला जगण्याचा, स्वतंत्र असण्याचा अधिकार आहे, तसंच शिक्षण घेता येणं, हा देखील आपला नैसर्गिक हक्क आहे आणि त्यासाठी आपण झगडायलाच हवं. मी पायाने अधू असल्याने लहान असताना सगळी मुलं मला चिडवायची, माझ्यावर दादागिरी करायची. त्यामुळे माझा आत्मविश्वास डगमगला होता. पण आज शिक्षणामुळे माझ्यात आत्मविश्वास आला आहे. आत्मविश्वास आणि शिक्षण या दोनच गोष्टींच्या बळावर आपल्याला आपली स्वप्ने पूर्ण करता येतात,” ब्रेश्ना तिच्या मुलाखतींमध्ये आत्मीयतेने सांगते.
मराठी प्रथम

आद्य भारतीय शिक्षिका सावित्रीबाई फुले

मच्छिंद्र बोऱ्हाडे | 4 वर्षांपूर्वी

सावित्रीबाई लहानपणापासूनच अत्यंत जिद्दी, धाडसी, अन्याय-शोषणाविरुद्ध बंड करणाऱ्या आणि स्वाभिमानी होत्या.
रुपवाणी

स्थलांतरित पिढ्यांचे सांस्कृतिक विभाजन - द टेस्ट ऑफ फा

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

मानवाच्या इतिहासात स्थलांतर हा अतिशय महत्त्वाचा घटक राहिलेला आहे. ही स्थलांतरे विविध कारणांसाठी झालेली असली तरी, पोटाची खळगी भरणे वा संकटांपासून दूर जाणे, ही त्यातल्या त्यात महत्त्वाची कारणे त्यामागे आहेत. गेल्या काही वर्षांत हा प्रश्न प्रकर्षाने चर्चेत आलेला आहे. अलीकडे युरोपात झालेल्या स्थलांतराच्या ह्रदयद्रावक कहाण्या आपण पाहत आहोतच. स्थलांतरामुळे अनेक प्रश्न निर्माण होतात. राष्ट्र, भाषा, जात, श्रद्धा, अस्मिता व त्यांचे राजकारण याशिवाय वेगवेगळ्या सामाजिक गुंतागुंती आदी मुद्द्यांवर मूळचे व बाहेरचे यांच्यात होणारा संघर्ष व नंतर जुळवून घेणे ही प्रक्रिया कायम चालणारी आहे. अशी प्रक्रिया विविध माध्यमांमधून आपल्यासमोर येते.
वयम्

‘माझे किशोरवय’- डॉ. अनिकेत सुळे

अंजली कुलकर्णी- शेवडे | 4 वर्षांपूर्वी

कुठल्याही प्रश्नाचं उत्तर शोधताना ‘आपल्याला उत्तर आलं पाहिजे’ हा त्याचा हट्ट असतो आणि ‘उत्तर असंच का आलं’ हे शोधून काढणं हा माझा अट्टहास असतो! किशोरवयात लाभलेले शाळेतले आणि सराव-वर्गातले शिक्षक, खगोल मंडळ, पुस्तकं आणि अर्थातच आई-बाबांचं मार्गदर्शन या सगळ्यामुळे माझ्या पुढच्या कारकिर्दीचा भक्कम पाया रचला गेला, असं नक्कीच म्हणता येईल!
वयम्

तिसऱ्या लुगड्याची गोष्ट : क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले

शुभदा चौकर | 4 वर्षांपूर्वी

मुलींच्या शिक्षणासाठी सारे अवमान सहन करीत भिडे वाड्यात मुलींची शाळा काढणारी ही क्रांतिज्योती म्हणजे स्त्रीच्या अस्मितेचा प्रथमोद्गार आहे. त्यांना विसर कधीच पडू नये.
वयम्

शिक्षणाचा नवा फंडा, कधीतरी घालतो गंडा

वसुंधरा देवधर | 4 वर्षांपूर्वी

स्मार्ट पद्धतीने शिकणाऱ्या स्मार्ट मुलांनी अशा फसवेगिरीला बळी पडू नये, म्हणून या टिप्स. हे माध्यम वापरताना अज्ञानाने किंवा अनवधानाने फशी पडू नका.
रुपवाणी

स्टारपणाचे ओझे झुगारून देणारा आदिनाथ कोठारे

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

हिंदी चित्रपटसृष्टीमध्ये घराणेशाहीवरून वादंग उठलेले असताना आपल्या मराठी मध्ये मात्र काही वारसदार आपल्या कर्तृत्वाने दिग्दर्शन , अभिनय या क्षेत्रामध्ये दर्जेदार कामगिरी करत आहेत. पाठीशी उभ्या राहणाऱ्या कलावंत आईवडिलांचे केवळ मानसिक पाठबळ बरोबर घेऊन ही तरुण पिढी या क्षेत्रात उतरली आहे. या लोकप्रियतेबरोबरच आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवातील हजेरी आणि राष्ट्रीय पुरस्काराने घेतलेली कामाची दखल, यातून स्वतःचे स्थान निर्माण करण्यात यशस्वी झाली आहे. आदिनाथ कोठारे हे या पिढीतील महत्त्वाचे नाव !
पुनश्च

प्रोफेसर बाळशास्त्री जांभेकर - भाग तिसरा

श्री. ना. कर्नाटकी | 4 वर्षांपूर्वी

बाळशास्त्री यांच्यावेळी रेव्हरंड नारायण शेषाद्रि यांचा भाऊ श्रीपाद शेषाद्रि याने ख्रिस्ती धर्माची दीक्षा घेतली होती.
वयम्

छोटी छोटी ध्येय

डॉ. शुभांगी दातार | 4 वर्षांपूर्वी

ध्येये ठरवली की त्यामध्ये नियोजन, शिस्त, सातत्य, सराव, समाधान, आत्मविश्वास अशा अनेक गोष्टी शिकता येतात. यश आल तर समाधान मिळत. अपयश आलं की दुसरा मार्ग शोधता येतो.
पुनश्च

पुणे अनाथ विद्यार्थी गृहाची ४५ वर्षे

वि.ब. केरूर | 4 वर्षांपूर्वी

मर्यादित साधने, प्रतिकूल परिस्थिति या सर्वांना तोंड देऊन गेली ३२ वर्षे पुणे अ. वि. गृहाने व्यापक राष्ट्रीय शिक्षणाचा हा अपूर्व प्रयोग चालवलेला आहे.
वयम्

आनंदाने भरलेली दप्तरं!

युवराज माने | 4 वर्षांपूर्वी

या वाचनाच्या आनंदसोहळ्यात काही लेखक माझ्या लेकरांशी संवाद साधू लागले. सुरुवात झाली ती डॉ. आ. ह. साळुंखे व प्रवीण दवणे सरांपासून. या दोन्ही शब्दप्रभूंनी आमच्या लेकरांवर एक अमूल्य संस्कार केला, तो म्हणजे ‘कृतज्ञता’! या दोघांच्या कथा मुलांना खूप आवडल्या. त्यामुळे त्यांना आमच्या लेकरांनी पत्र लिहिलं. लेकरांच्या पत्रांना उत्तरं देताना त्यात त्यांनी लेकरांना सांगितलं, “बाळांनो, ज्यांनी तुम्हांला ज्ञान दिलं, आनंद दिला त्यांच्याविषयी कृतज्ञता बाळगा, कृतज्ञता हा मोठा संस्कार आहे.” यातूनच पत्रमैत्री, पेनमित्र, शिदोरी, अमृतकण हे विविध उपक्रम सुरू केले. या उपक्रमांच्या माध्यमातून माझी लेकरं अनेक यशस्वी व कर्तबगार मान्यवरांशी संवाद साधू लागली.
वयम्

अक्षरबाप्पा!

क्रांती गोडबोले-पाटील | 4 वर्षांपूर्वी

ज्या शाळेच्या पटांगणावर राज सरांना मस्तीखोर मुलगा म्हणून शिक्षा झाली होती, त्याच पटांगणावर २०१८ साली शाळेने त्यांचा सत्कार केला. तो दिवस त्यांना फार सुखावून गेला. लॉकडाउनमध्ये लोकांमध्ये सकारात्मकता निर्माण करण्यासाठी, ते घरातून अक्षरगणेश रेखाटून दाखवत होते. सोशल मिडियावर राज सरांनी साकारलेल्या अक्षरगणेशचे फोटोज आणि व्हिडिओज पाहायचे असल्यास-फेसबुकवर RAJ KANDALGAONKAR@aksharganesh Artist सर्च करा आणि Instagram वर akshar.ganesh.kalakar सर्च करा. तुम्हांलाही तुमचं नाव अक्षरगणेश स्वरूपात हवं असल्यास सोशल मिडियावरून त्यांच्याशी संपर्क साधा.
पुनश्च

उत्तरार्ध - संस्कार आणि परंपरेची लक्ष्मणरेषा मानणारे पुरुषोत्तम लक्ष्मण

वि. ग. कानिटकर | 3 वर्षांपूर्वी

परिस्थिती माणसाला नेस्तनाबूत करते कशी, याचे उदाहरण म्हणजे अलूरकरांची लेखन इतिश्री
पुनश्च

महाराष्ट्रातील डाव्या उजव्यांचे राजकारण - भाग दुसरा

पां. वा. गाडगीळ | 2 वर्षांपूर्वी

महाराष्ट्र काँग्रेसमधील बाकीच्या सर्वांनी या समाजवाद्यांची हेटाळणी करून त्यांचा पाणउताराच केला.
Install on your iPad : tap and then add to homescreen