सभासद लॉगिन
नवीन सभासदत्व !


" कल्पना " शब्द शोधाशी निगडित लेख


हॉटेल चालवणं खायचं काम नाही !!

महाग की स्वस्त?

किरण भिडे | 9 वर्षांपूर्वी

खरं तर महाग किंवा स्वस्त हे दोन अर्थविषयक शब्द आपण वापरत असलो त्याच्या मागे फक्त आर्थिक कारण किंवा विचार नसतो. खरं कारण असतं ते आपल्या मनातलं त्या गोष्टीचं perception किंवा दृष्टीकोन.
संपादकीय

लोकसत्तातील लेख

किरण भिडे | 9 वर्षांपूर्वी

रविवार १७ सप्टेंबर रोजी लोकसत्ता दैनिकाच्या लोकरंग पुरवणीत प्रसिद्ध झालेला लेख थोडा सुधारून परत देत आहे. पेपरवरून डिजिटल माध्यमात जाताना काय काय करू शकतो याचा एक अंदाज तुम्हाला येईल. ग्रंथसखाची लिंक , पहिला केसरी चा अंक आणि दर्पण, मुंबई अखबार ची एका पुस्तकातील माहिती देणारे फोटो टाकता आले. अजून तुमच्याही काही कल्पना असतील तर कळवा.
पुनश्च

वाचकांची दिवाळी

रविप्रकाश कुलकर्णी | 9 वर्षांपूर्वी

पुनश्चच्या वाचकांसाठी दिवाळी भेट. रविप्रकाश कुलकर्णींचा विशेष लेख 'वाचकांची दिवाळी'. आणि हो, हा पुनःप्रकाशित नाहीये. खास आपल्या वाचकांसाठी. ताजा ताजा. दिवाळीच्या भरपूर शुभेच्छांसह. ही दिवाळी आणि येणारे वर्ष तुम्हाला सुखसमृद्धीचं, आरोग्याचं आणि उत्कृष्ठ वाचनाचं जावो. उद्याचा आपला नियमित 'सशुल्क' लेख आहेच. तेव्हा भेटूच.
पुनश्च

बाबरी : जे दिसले तेच सांगितले

डॉ. के. के. मोहम्मद | 9 वर्षांपूर्वी

विषय तसा नाजूक असल्यामुळे पोस्ट टाकण्यापूर्वी गुगलकाकांना विचारलं. हे मोहम्मद गृहस्थ खरंच अस्तित्वात आहेत आणि वर उल्लेखलेली मतं त्यांचीच आहेत याची खात्री करून घेतली. whatsapp वर आलेली सदर पोस्ट खरी आहे. जिज्ञासूंनी त्यांच्या नावावरील लिंक क्लिक करावी.
पुनश्च

इन्कम टॅक्स डे

दिगंबर गाडगीळ | 9 वर्षांपूर्वी

इन्कमटॅक्स म्हटलं की आपल्या सर्वांच्या पोटात (अगदी कितीही नाही म्हटलं तरी) एक बारीक कळ येते. जगात दोन गोष्टी म्हणे आपण टाळू शकत नाही. एक मृत्यू आणि दुसरी टॅक्स. इतका अटळ आणि कष्टदायक प्रकार कोणी शोधून काढला हे जाणून घ्यायचंय? घ्यायलाच हवं कारण कोणाच्या नावाने बोटं मोडायची ते ठाऊक तर हवं ना? :-)
पुनश्च

दिवाळी अंकाचे सुपरस्टार

रविप्रकाश कुलकर्णी | 9 वर्षांपूर्वी

दिवाळी अंक काढणे ही सोपी गोष्ट नाहीच!पण त्याचबरोबर दिवाळी अंक काढण्याचा मोह भल्याभल्यांना होतो. याबाबतचे काही किस्से सांगणारा हा लेख.
पुनश्च

श्रद्धा आणि अंधश्रद्धा

दत्तप्रसाद दाभोळकर | 9 वर्षांपूर्वी

आपल्या पंचेंद्रियांच्या व विज्ञानाच्या बाहेरचे जग असते आणि आपण त्याची अनुभूती घेणे जरुरीचे आहे. तुमच्या श्रद्धेतील कोणतीच गोष्ट ज्ञात विज्ञानाच्या जोरावर समजावून सांगता येत नाही, पण विज्ञानाच्या मर्यादांचे भान असेल तर त्यामुळे आपण गोंधळून वा भांबावून जात नाही.
पुनश्च

‘अविस्मरणीय’ भाषणे

श्री. शं. नवरे | 9 वर्षांपूर्वी

बर्फासारखा थंड होऊन मी मट्‌दिशी खाली बसलो. श्रोत्यांना ‘हायसे’ वाटल्यासारखे दिसले! टाळ्यांच्या अतिप्रचंड कडकडाटाने श्रोत्यांनी हे समाधान व्यक्त केले.
पुनश्च

साहब मिले सबूरी में...

विनय सहस्रबुद्धे | 8 वर्षांपूर्वी

स्वयंस्फुर्तीने काम करणारे कार्यकर्ते कुठे मिळतील? अशी विचारणा सर्वच राजकीय पक्ष करीत आहेत. राज्यसभेचे खासदार आणि भाजपचे राष्ट्रीय उपाध्यक्ष श्री. विनय सहस्रबुद्धे यांनी लिहिलेला या विषयावरील हा लेख म्हणजे सध्याच्या राजकारणाचे यथार्थ वर्णन करणारा आहे. स्वतः अभाविपचा कार्यकर्ता ते एका राष्ट्रीय पक्षाचे उपाध्यक्ष हा प्रवास केलेला असल्यामुळे कार्यकर्ता या जमातीची ही inside story च म्हणायला हरकत नाही.
पुनश्च

नवबौद्धांच्या राजवाड्यात एक मुलाखत

संकलन | 8 वर्षांपूर्वी

बाबासाहेबांच्या आवाहनाला साथ देऊन लाखोंनी धर्मपरिवर्तन केले. या नवबौद्ध झालेल्यांच्या वस्तीत जाऊन त्यांच्या जीवनात झालेल्या बदलांचा घेतलेला मागोवा.
पुनश्च

लोकशाही विरुद्ध हुकूमशाही

वा. रा. जवाहिरे | 8 वर्षांपूर्वी

लोकशाही व हुकूमशाही यांच्या गुणावगुणांची तपासणी करणे आणि त्यांची वाटचाल कशी घडते याबाबतचाही विचार करणे अत्यंत आवश्यक व निकडीचे ठरते.
पुनश्च

पियुष आणि मँगोलाचे उद्गाते, काकासाहेब तांबे

अज्ञात | 8 वर्षांपूर्वी

काकासाहेबांना आज समाजात जे मानाचे स्थान आहे त्याचे कारण,  व्यवसाय करतानादेखील समाजकल्याणाचे ध्येय त्यांनी आपल्यापुढे सतत ठेवले आहे हे आहे.
पुनश्च

‘साष्टांग नमस्कार’ आणि आचार्य अत्रे

प्र. के. अत्रे | 8 वर्षांपूर्वी

अलौकिक प्रतिभा, उपजत विनोदबुद्धी यांसोबत मराठी आणि इंग्रजी नाटककारांचे संस्कार यातून निर्माण झालेले आणि प्रचंड यशस्वी ठरलेले नाटक साष्टांग नमस्कार याची जन्मकथा लेखक आचार्य अत्रेंच्याच शब्दांत वाचा.
पुनश्च

सख्याहरी-दत्तु बांदेकरांना श्रद्धांजली

मनोहर बोर्डेकर | 8 वर्षांपूर्वी

अगोदर स्वर्गवासी झालेल्यांना थट्टेने ' जरा सरकून घ्या ' म्हणणारे बांदेकर पुढच्याच महिन्यात स्वतः दिवंगत होतात....
पुनश्च

खाऱ्या पाण्यावर शेती करता येईल!

प्रा. रंगनाथ कौलगुड | 8 वर्षांपूर्वी

गरज ही शोधाची जननी आहे म्हणतात. त्याप्रमाणे अथक संशोधन आणि अविरत कष्ट या जोरावर खऱ्याअर्थाने निसर्गावर विजय मिळवून खाऱ्या पाण्यावर शेती फुलवता येते हे सिद्ध करून दाखवले.
पुनश्च

बॅ. बाबासाहेब जयकर यांच्या व्यक्तिमत्त्वांतील छायाप्रकाश

दा. वि. गोखले | 8 वर्षांपूर्वी

सध्याच्या लोकशाहीच्या ओबडधोबड, देणार-घेणार व आरडाओरड्याच्या काळात त्यांना वावरणे कठीणच होते.
निवडक दिवाळी २०१८

फॉर व्हॅलोर.. व्हिक्टोरिया क्रॉस

शैलेन्द्र शिर्के | 7 वर्षांपूर्वी

११ मार्च, १९४४ च्या त्या काळोख्या रात्री मित्र राष्ट्रांच्या एका मोर्चावर हल्ला करून एका जपानी तुकडीने माउंगडो या दळणवळणाच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या रस्त्यावर नियंत्रण ठेवणाऱे खंदक बळकावले होते.
पुनश्च

‘न्यूजवीक’ची अखेर आणि प्रदीप लोखंडे

भानू काळे | 7 वर्षांपूर्वी

कागदोपत्री भव्य व आकर्षक वाटणाऱ्या असंख्य योजना मांडल्या जातात; आपण मार खातो ते त्यांच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीत. “God is in details,” म्हणतात ते खरेच आहे. लोखंडे यांच्या योजनेचे नेमके वेगळेपण हे या अंमलबजावणीत हे आणि तेच बहुधा त्यांच्या एकूण यशाचे मर्म असावे.
रुपवाणी

किअरोस्तामी आणि त्याचं वास्तव/चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

वास्तवदर्शी म्हणजे वास्तव नव्हे, डॉक्यूमेन्टरी नव्हे, तर वास्तवाचा आभास निर्माण करत समाजाचं प्रतिबिंब म्हणता येईल. कल्पनाविलासात रमण्यापेक्षा आपल्या आजूबाजूला काय घडतय याची जाण ठेवणं
निवडक दिवाळी २०१८

रत्नागिरीची मासोळी जपानच्या मॉलमध्ये

भानू काळे | 7 वर्षांपूर्वी

गद्रे मरिन्सचा हा प्रेरणादायी प्रवास भानू काळे यांनी रत्नागिरीची मासोळी जपानच्या मॉलमध्ये या अंतर्नादमधील लेखात उलगडला आहे.
रुपवाणी

समीक्षणे- 'ग्लास' आणि 'व्हाय चीट इंडिया'

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

पॅडमॅन, सुई धागा, मुल्क अशा अनेक चित्रपटांनी उत्तर भारतातील छोट्या शहरांची विविध गोष्टींवरची मानसिकता आपल्याला पाहायला मिळाली, याही चित्रपटात ते अगदी छोट्या छोट्या संदर्भात/प्रसंगात दिसते.
निवडक दिवाळी २०१८

माणसं! मला दिसली तशी

श्रीरंग भागवत | 7 वर्षांपूर्वी

आर.के. लक्ष्मण आणि कॉमन मॅन हे समीकरण माझ्या मनात एवढं घट्ट होतं, की त्यांच्याशी संवाद साधणं अगदी सोपं जाईल असं वाटलं होतं. प्रत्यक्षात जेव्हा त्यांच्याबरोबर वेळ घालवला, तेव्हा लक्षात आलं की त्यांच्याशी संवाद साधणं फार कठीण होतं.
रुपवाणी

ऑस्कर पुरस्कार, महोत्सवातले सिनेमे आणि 'भाई'चा दुसरा भाग

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्यासाठी महत्वाचे आहे ते या महोत्सवात दाखल होणारे, अगदी सकारात्मक चर्चा होणारे चित्रपट प्रदर्शित कधी होणार?
पुनश्च

अचूक मर्मप्रहारमय लेखणीचा धनी-आलमगीर

हरीभाऊ हर्षे | 7 वर्षांपूर्वी

बावडेकर उत्तम ललित लेखक होते, वृत्तपत्र व्यवसायाला त्यांनी वाहून घेतलं नसतं तर एक उत्कृष्ट साहित्यिक म्हणून ते गाजले असते...
निवडक दिवाळी २०१८

सेन आणि नॉनसेन्स

शरद वर्दे | 7 वर्षांपूर्वी

माझा विश्वासच बसला नाही. मी आ वासून पाहातच राहिलो. विजोड जोडपी मी बरीच पाहिली होती. पण कोणत्याच अंगाने अनुरूप नसलेलं दांपत्य प्रथमच पाहिलं.
पुनश्च

विचारांची ताकद

शुभदा चौकर | 7 वर्षांपूर्वी

अरुणाताईंनी 'विवेक’, 'शहाणीव’ हे शब्द वापरले. विवेक म्हणजे योग्य काय, अयोग्य काय, याचा विचार करून निर्णय घेण्याची क्षमता. शहाणीव म्हणजे विचारपूर्वक कमावलेले शहाणपण.
निवडक दिवाळी २०१८

टॅबलेट ते टॅबलेट

मृणालिनी वनारसे | 7 वर्षांपूर्वी

राजानं आपले शिलालेख लोकवस्तीपासून जवळ, व्यापारी मार्ग आणि तीर्थस्थानं यांच्या नजीक कोरवले. लोकांना या धर्माज्ञा सहजी दिसाव्यात आणि त्यांचं लक्ष जावं यासाठी त्यांना वेगळे प्रयत्न करायला लागू नयेत याहेतूने सम्राट अशोकाने या लेखांची योजना केली.
पुनश्च

खरी भाषाशुद्धी आणि तिचे खरे वैरी

श्री. के. क्षीरसागर | 7 वर्षांपूर्वी

नवीन शब्द बनविण्यापेक्षा योग्य शब्द योग्य ठिकाणी योजणे यातच खरे नैपुण्य आहे आणि अर्थगांभीर्यहीन शब्द तयार करण्यात पुरुषार्थ तर काहीच नाही.
वयम्

भाषाप्रभू कुसुमाग्रज

प्रवीण दवणे | 7 वर्षांपूर्वी

मराठी भाषादिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा. २७ फेब्रुवारी हा कुसुमाग्रज म्हणजेच विष्णू वामन शिरवाडकर यांचा जन्मदिवस. महाकवी कुसुमाग्रज यांची जयंती मराठी राजभाषा दिन म्हणून गौरवाने साजरी केली जाते. अशा ह्या ज्ञानपीठ विजेत्या साहित्यकाच्या विपुल साहित्याविषयी ओळख करून देणारा लेख लिहिलाय प्रवीण दवणे यांनी.
रुपवाणी

ऑस्कर २०१९ - चुकलेले आणि हुकलेले / चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

माझं व्यक्तीगत मत विचारलं, तर रोमा हाच या वर्षी सर्वोत्कृष्ट चित्रपटाला लायक उमेदवार होता असं मी सांगेन. 
निवडक दिवाळी २०१८

पाण्यावरच्या रेघोट्या

शशिकांत कोनकर | 7 वर्षांपूर्वी

ईश्र्वराने मला लिहीण्याचे बोट दिले. त्यामुळे मला भरभरून मिळाले. त्या बोटावर मी जगलो. मला आनंद मिळाला, माणसे मिळाली. त्या बोटाची लेखणी मी काहीवेळा ललित लेखनासाठी तर काही वेळा नाट्यलेखनासाठी वापरली. लेखकाला, कलावंताला एक शाप दिलेला आहे. त्याचे पाय जमिनीला टेकत नाही आणि बोट आभाळाला भिडत नाही.एक सल लेखक, कलाकाराच्या मनात सतत असतो. त्याने लिहीलेली अक्षरे काळाच्या ओघात पुसली (पाण्यावरच्या रेघोट्या) जातात.
वयम्

मुलखावेगळ्या आठवणी! (ऑडीओसहीत)

श्रीराम शिधये | 7 वर्षांपूर्वी

रिक आणि मार्क यांनी आपल्या बाबांच्याच मार्गावरून पुढं न जाता स्वतःची अशी स्वतंत्र वाट निवडली. मार्क सॉफ्टवेअर डेव्हलपर झाला, तर रिकने ‘मरिन बायॉलॉजी’ या विषयाचा अभ्यास केला. नंतर मात्र तो आपल्या भावाच्याच व्यवसायात आला! या दोघांनी आपल्या जगावेगळ्या वडिलांच्या जागवलेल्या या मुलखावेगळ्या आठवणी.
पुनश्च

यात्रा पुढे सरकताना !

गणेश कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

तर गाडीला उशीर म्हणजे स्वतःच्या कुठल्याही कार्यक्रमांना जागा नाही. इंजिनमध्ये टॉयलेट, बेसिन नसतं. मलमूत्र-विसर्जन करण्याची कुठलीही व्यवस्था नाही.
संपादकीय

जोडावे विवेकी जन...

किरण भिडे | 7 वर्षांपूर्वी

शिवाय लेख आवडला की तो whatsapp किंवा facebook च्या माध्यमातून शेअर करण्याचा पर्याय तिथेच उपलब्ध असतो. तो वापरून असे लेख तुमच्या ओळखीच्या दर्दी वाचकांपर्यंत पोचवा. पुनश्च/दीर्घा चे सभासदत्व सशुल्क असले तरीही अवांतर या नियतकालिकाचे सभासदत्व निःशुल्क आहे. त्याचे लेख शेअर कराल तर वाचक फक्त नोंदणी करून तो आणि त्यापुढील प्रसिद्ध होणारे सर्व लेख वाचू शकतील.
पुनश्च

जानव्याचा गुंता सुटला!

दि. वा. साने | 7 वर्षांपूर्वी

ब्राह्मणांनी मुख्यतः नोकरीच करायची असते आणि तीही शक्यतो सरकारी खात्यात किंवा शिक्षणखात्यात किंवा बँकेत ही विचारसरणीच बदलायची गरज आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

सीमेच्या पलीकडचं कराची

गौरी पटवर्धन | 7 वर्षांपूर्वी

बाह्य जगाकडे म्हणजे पुरुषी जगाकडे मुसलमान स्त्रीने पाठच फिरवली पाहिजे असा अट्टहास मुसलमानी मानसिकतेत आहे आणि त्या जगाशी स्त्रीचं नातं हे संशयाच्या एका विचित्र जाळ्यात अडकवलेले आहे. त्यामुळे शिकायला, नोकरीला बाहेर पडणारी, घरात आणि नजीकच्या बंदिस्त वर्तुळात मोकळिकीचे वातावरण अनुभवणारी उच्चवर्गीय स्त्रीसुद्धा कराचीसारख्या मोठ्या शहरातही त्या संशयाचं ओझं घेऊन सतत वावरते आणि एका संकुचित, मर्यादित अशा स्वातंत्र्याच्या अनुभवात समाधान मानते.
पुनश्च

दुसरे पर्व

य. दि. फडके | 7 वर्षांपूर्वी

जोतीराव फुल्यांनी पुरोहितशाहीविरुद्ध लढा सुरू केला होता त्याचा विसर पडून ब्राह्मण पुरोहिताऐवजी क्षत्रिय पुरोहित असला म्हणजे झाले असी वृत्ती बळावू लागली
पुनश्च

पु. शि. रेगे : एक तरल प्रतिभासंपन्न व्यक्तिमत्त्व

रा. भि. जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

आधुनिक जगात आधुनिक विचारधारांशी परिचित असलेला सुशिक्षित माणूस-प्राध्यापक असा भाविक कसा असू शकतो ह्याचे मला नवल वाटते.
निवडक दिवाळी २०१८

प्रवास

मेघश्री दळवी | 7 वर्षांपूर्वी

बळदीच्या त्या बाजूला जराशा उंचीवर एक विचित्र वळण होतं, थोडं वरच्या दिशेने जाणारं असं. त्या वळणाच्या टोकाशी एक मोठ्या भिंगासारखा आकार होता. किंचित हलता. बळदीच्या पूर्ण उंचीइतका. आणि जवळपास तितकाच रुंद. आणि त्याच्यातून पलीकडचा प्रचंड बर्फाळ प्रदेश नजरेला पडत होता. "ते – ते काय आहे?" दीपाने न राहवून प्रश्न केला. तिच्या तोंडातून सफेद वाफा बाहेर पडायला लागल्या. महेशकडे उत्तर नव्हतं. तोही अवाक होऊन समोरचं दृश्य पाहत होता. लांबच लांब पसरलेलं शुभ्र बर्फाचं पठार. किंचित निळसर छटा जाणवणारं. त्याच्यावरून परावर्तित होणारा प्रकाश डोळे दिपवून टाकत होता. "हे तर भिंगासारखं दिसतंय. पण त्या भिंगाच्या पलीकडे काय आहे?" तिच्या मनातलं आपोआप ओठांवर येत होतं. बारीक हिमतुषार त्यांच्या अंगावर यायला लागले. "बर्फ इथपर्यंत येतोय. पण कसा? या भिंगाला भोक आहे? आणि हा बर्फ इतका? म्हणजे महाराष्ट्रातल्या या रखरखीत गावांमध्ये?" दीपा कुडकुडत परत विचारत होती.
पुनश्च

डॉ. श्रीधर व्यंकटेश केतकर, एम्.ए.पीएच्.डी.

केशव नारायण काळे | 7 वर्षांपूर्वी

डॉ. केतकर यांच्या कादंबऱ्या म्हणजे गेल्या अर्धशतकातील महाराष्ट्रीय जीवन, आकांक्षा, चळवळी व त्यातील व्यक्ती यांचा कादंबरीरूप इतिहास आहे.
वयम्

हिरव्या गोष्टी

आरती कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

किनाऱ्यावरचं हे प्लॅस्टिक समुद्रात जातं. तिथल्या सुंदर, शांत, रंगीबेरंगी जगात हे प्लॅस्टिक कसं दिसत असेल सांगा पाहू... एवढंच नव्हे तर ते माशांच्या, कासवांच्या पोटातही जातं. त्यांचा यामुळे जीव जातो.
निवडक दिवाळी २०१८

गेला मदन कुणीकडे...

आरती कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

मदनाची मंदिरे होती व त्याच्या मूर्तीची वेगवेगळ्या प्रकारांनी पूजा होत होती, तर तो शिल्पांतून, मूर्तिकलेतून कसा दाखविला जात होता त्याची मूर्ती कशी असावी, याची वर्णने शिल्पशास्त्रविषयक ग्रंथांतून आलेली आहेत. साक्षात मदनाचा पुतळा तयार करणे म्हणजे शिल्पींच्या कौशल्याची परिसीमा ठरतंअसावी. ‘शिल्परत्न’ या ग्रंथात मदनाच्या मूर्तीबद्दल विस्ताराने लिहिले आहे. तो दिसायला तरुण व अतिशय सुंदर असावा, पिवळे वस्त्र परिधान केलेला, पुष्पमाळा व आभूषणे धारण केलेला, मकरध्वज मागे असलेला, इक्षुदंड व पुष्पबाण हाती घेतलेला असा दिव्य रूपातील असावा, असे हे वर्णन आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

ग्रामीण बोलींचा सांस्कृतिक आविष्कार

वसंत बोधे | 7 वर्षांपूर्वी

या कष्टकरी माणसांच्या रक्तातच भाषा असते. ती आतून फुलून अशी आगीसारखी फरारत येते. खतमाती खावून पिक जोमात आले की शेतकरी म्हणतो, “काय पिक बसलंय! आग लागलीया आग!” रब्बी हंगामातला जुंधळा खराब आला तर म्हणणार, “यंदा पिकात काय दम न्हाय. व्हल्याच्या टाळक्या येवढं कणीस बसलंय. धन्याचं ताँड गड्याकडं अन् रेडक्याचं ताँड वड्याकडं अशी अवस्था झालीय.”
रुपवाणी

फिल्म रिस्टोरेशन आणि प्रिझर्व्हेशन/ चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

८० आणि ९० च्या दशकात प्रसिद्ध सिनेमा दिग्दर्शक स्टीवन स्पीलबर्गला फिल्म रिस्टोरेशन आणि प्रिझर्व्हेशन अत्यंत आवश्यक असल्याची खात्री पटली. जॉज हा जगभर अत्यंत गाजलेला आणि अनेकांनी नावाजलेला चित्रपट बनवून, सुमारे १५ वर्षे उलटून गेल्यानंतर, स्पीलबर्गला लक्षात आलं की, या सिनेमाची मूळ प्रिंट अत्यंत वाईट अवस्थेत असून ती हळूहळू नष्ट होण्याच्या मार्गाला लागली आहे. ८०-९० च्या दशकांत जुन्या फिल्मस् नाश पावू लागल्या होत्या.
पुनश्च

श्री शिवरायांची विविध चित्रें

महामहोपाध्याय दत्तो वामन पोतदार | 7 वर्षांपूर्वी

शिवाजीचे सर्व उपलब्ध चित्रांत हे एक अत्युत्कृष्ट चित्र आहे. तेव्हा त्याची अगदी हुबेहूब रंगीत प्रतिकृती मिळवून आणणे आवश्यक आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

मी ,बहिर्जी नाईक आणि उष:काल

विजयराज बोधनकर | 7 वर्षांपूर्वी

कधी तरी मी झोपडपट्टीतल्या भिडू बरोबर  चिंचवड गावात फिरायला यायचो, चाफेकरांचा पुतळ्या जवळ एक हॉटेल होतं, तिथे मिसळ वैगरे खायचो, त्या पुतळ्याच्या जवळ एक फुटपाथ होता, तो माझ्या मनात भरला होता , बाजूला भाजी मंडई असल्या मुळे गर्दी असायची, झालं! ठिकाण ठरलं, सर्व चित्रे लुंगीत बांधलीत आणि चक्क फूटपाथवर लुंगी अंथरून त्यावर भिंतीच्या आधाराने चित्रे मांडून ठेवलीत,ते खरं तर माझं माझ्या आयुष्यातलं पहिलं चित्र प्रदर्शन होतं, लोकं जमायला लागलीत, किंमत विचारून घासाघीस करू लागलेत, चित्रे पब्लिक ला आवडत होती पण एका चित्रांचे वीस रुपये पब्लिक ला खूप महाग वाटत होते, कुणी दहा म्हणायाचे ,कुणी आठ रुपये म्हणायाचे, पण मी वीस रुपयावर अडून बसलो होतो, बराच वेळ हे असं सुरु होतं, हळूहळू गर्दी ओसरू लागली, अंधार पडायला लागला,एकही चित्र विकलं गेलं नव्हतं,मन निराश झालं, सारी चित्रे गोळा करून पुन्हा लुंगीत बांधली,
पुनश्च

शतकापूर्वींचे हैद्राबाद

सेतूमाधवराव पगडी | 7 वर्षांपूर्वी

इंग्रजांनी निजामाविरुद्ध झालेली सगळी बंडे मोडून टाकली. पण हैद्राबाद राज्यात सुधारणा घडवून आणण्याकरिता त्यांनी निजामावर कधीच दडपण आणले नाही
रुपवाणी

इफ दीज वॉल्स कुड टॉक- चित्रपट व अमेरिकेतील धार्मिक कट्टरता/ चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

अमेरिका हा अतिशय व्यक्तीवादी देश आहे, मुक्त विचारांचे वारे तिथे वाहात असते, लैंगिक व्यवहाराबाबत तिथे मोकळीक आहे अशी प्रतिमा अनेकांच्या मनात असते आणि ती बव्हंशी खरी आहे. तथापि काही बाबतीत तिथे कट्टरता असते, गर्भपात विरोधी हिंसक चळवळी तिथे झाल्या याची फारशी माहिती नसते किंवा असलीच तरी पुसट माहिती असते. 'इफ दीज वॉल्स कुड टॉक' हा चित्रपट बघायला मिळाला आणि हा पैलू दिसला.
रुपवाणी

नेटफ्लिक्स रिलीज- नवीन टेरिटरी..

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

नेटफ्लिक्सच्या माध्यमातून आपला चित्रपट जगभरातील अनेक देशांत थेट घरात पोहचत असेल आणि त्या प्रक्षेपणाच्या हक्काची चांगली किंमत मिळत असेल तर या नवीन माध्यमाचा स्वीकार करणे हा झाला व्यवहार्य मार्ग.
रुपवाणी

तारकोव्हस्कीचा  स्टॉकर : श्रद्धेचं काय करायचं?/ चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

भारतीय-मराठी-प्रेक्षक “स्टॉकर” सारख्या चित्रपटाने कोड्यात पडेल - ‘विज्ञानकथापट’ म्हणून तो समोर येतो, पण  नेहमीच्या विज्ञानकथापट या धर्तीचे त्यात काही नाही. गूढ आणि उकल नाही, भन्नाट वेग नाही, जबरदस्त संघर्ष नाही. कारण विज्ञान आणि साहित्य यांच्याच पायाभूत धरणांची, त्यांच्यातील संघर्षांची आणि फलिताची अनुभूती तार्कोव्हस्की आपल्यापुढे सादर करतो. यामुळे या कलाकृतीचे विश्लेषण म्हणजे आपल्या अनुभूतीचेही विश्लेषण बनते.
वयम्

उन्हाळी सुट्टी आणि आनंदाचा बहर

स्वरूपा वकनाली | 7 वर्षांपूर्वी

येत्या उन्हाळी सुट्टीत आनंदी राहणे, आनंद देणे-घेणे याचे विविध अनुभव जमा करा. सुट्टी अविस्मरणीय करा. इतकी की, या आनंदाच्या आठवणी तुमच्या मेमरीत कायमच्या जाऊन बसतील. कधी हिरमुसले झालात की, एखादी तरी आठवण तुम्हांला उमेद देईल.
रुपवाणी

पेट सेमेटरी - अभिजात तरीही आधुनिक 

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

मला जुन्या फिल्ममधलं फार काही आठवत नाही, पण ती फार ग्रेट नव्हती हे माझं मत बदलणार नाही हे कळण्याइतपत आठवते. तरीही त्यातलालुईस क्रीडच्या दोन तीन वर्ष वयाच्या मुलाचा हमरस्त्यावर होणारा मृत्यू मात्र माझ्या डोक्यात घट्ट बसलेला आहे. नव्या पेट सेमेटरीच्या  ट्रेलरवरुनहीहे लक्षात येतं, की क्रीड कुटुंबातल्या दोन मुलांपैकी मरणारी व्यक्ती या रुपांतरात बदललेली आहे.
पुनश्च

एक एकाकी अलौकिक जीवनः श्री शंकराचार्य डॉ. कुर्तकोटींच्या काही आठवणी

चिं. त्र्यं. केंघे | 7 वर्षांपूर्वी

गांधींच्याप्रमाणेच सावरकरांच्या विचारांशीही श्रींचे जुळू शकले नाही. राजकारणात आत्यन्तिक अहिंसेप्रमाणेच क्रांतिवादी हिंसाही त्यांना त्याज्य वाटे.
निवडक दिवाळी २०१८

फ्लेमिंगो

मोनिका गजेंद्रगडकर | 7 वर्षांपूर्वी

सॅम दमून गेला होता. ती गर्दी, ते ऊन, ती दुर्गंधी... साऱ्यानेच... त्यांच्या डॅडची शाळा... आता हा डॅडचा देश... न आकळता... नजरेत सामावू न शकणारा... त्याच्या डॅडला त्या गरीब शाळेत जाऊन मोठं व्हावं लागलं. कारण याच देशाच्या मातीत त्याचा रूजवा होता... या अफाट गर्दीखाली सतत तुडवली जाणारी या देशाची ही भूमी! ही गर्दी, ही दुर्गंधी, ही अस्वच्छता, ही उन्हाची काहिली... ही या भूमीची ओळख... पणम तीच असंख्यांची जन्मभूमी—त्याच्या डॅडीचीही... ती पाहायच्या ओढीने इथे काही काळ स्थलांतरित झालेला, परक्या भूमीतला हा सॅम नावाचा जणू फ्लेमिंगोच...
पुनश्च

वाचनकलेचे मर्म

विष्णुशास्त्री चिपळूणकर | 7 वर्षांपूर्वी

ज्ञानेश्वरी, भगवद्‌गीता अशांसारखे ग्रंथ भाविकपणाने पारायणे करताना त्यांचा अर्थ आपणास कळावा इतकी सुद्धा थोड्यांचीच इच्छा असते!
पुनश्च

'नवा सुधारक' सुरु करताना...

दि. य. देशपांडे | 7 वर्षांपूर्वी

आगरकरांनी महाराष्ट्रात विवेकवादी सर्वांगीण सुधारणावादाची मुहूर्तमेढ रोवली, पण त्यांच्या अकाली निधनामुळे त्यांनी केलेले काम छिन्नभिन्न होऊन गेले.
वयम्

फळांच्या सालीपासून कुंड्या !

'वयम्' प्रतिनिधी | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्या आजूबाजूलाच कितीतरी समस्या, अडचणी आपल्याला दिसत असतात.  बारीक निरीक्षणे, मेहनतीची तयारी आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन यांची कास धरली तर या समस्यांचे निराकरण करणे हे कोणालाही जमू शकते.
निवडक दिवाळी २०१८

इंग्रजीची मास्तरकी

छाया महाजन | 7 वर्षांपूर्वी

तेव्हा गी द मोपासाची ‘नेकलेस’ ही कथा शिकवण्यात आनंद न वाटला तरच नवल. मुलांना पहिल्यांदा या फ्रेंच नावाचा उच्चार शिकवणं ही कसरत. मग आमची गाडी अडली ती ‘द बॉल’ या शब्दावर. त्याचा ढोबळ अर्थ ‘पार्टी’ असा सांगितला खरा; पण त्यात शांत, सौम्य संगीतावरचे नृत्य हे अपेक्षित आहे. आपल्याकडे पार्टीचा आधुनिक अवतार म्हणजे ढँ ढँ वाजणारी गाणी आणि डी जे आणि दारूचा सर्रास वापर असा आहे. तो येथे अभिप्रेत नाही.युरोपियन कपड्यांची पद्धतही वेगळी. शिवाय बॉल्स हे राजे, उमराव आयोजित करत. त्यासाठी सजवलेले अतिप्रशस्त हॉल्स असत, हे बरेच सांगून मी थोडी थकले. पण तरीही ती संकल्पना त्या सुंदर निमुळत्या कमरेच्या कुमारिका (अर्थात् कोर्सेट्स् किती ओढून कमरेवर ताणून बसवतात, हे पाहिल्यावर ‘नको तो सुंदर गाउन घालणं’ असंच वाटतं!) त्या त्यांच्या नाजूक हातांनी हलकेच फुलपाखरासारखा गाउन उचलत टाकणारी पावलं, हे शब्दात सांगता येतं; पण दरवेळी त्याला दृश्यात्मकता येतेच असं नाही.मला आठवतं, मी सिलॅबस प्लॅनिंगच्या वेळी मराठी मुलामुलींना चित्रांनी नव्हे, तर चित्रफितीच्या साह्यानं इंग्रजी शिकवावं, असं सुचवलं होतं.
पुनश्च

या ब्रिटिश अधिकाऱ्याचे आहेत मराठीवर अनंत उपकार !!!

अविनाश महेकर | 7 वर्षांपूर्वी

ते सारे मोल्सवर्थला मोलेसर शास्त्री म्हणत. काही जणांनी तर मोरेश्वर शास्त्री असेच बारसे करून टाकले होते.
रुपवाणी

एंडगेम इज हिअर

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

कुठल्याही किमतीवर एंडगेम पाहायचाच हे ठरवून बसलेले डेसपरेट लोक 2000 रुपयाची तिकिटं घ्यायलाही तयार झाले. भारतात हॉलीवूड चित्रपटासाठीची अशी क्रेझ मी आजवर पाहिली नव्हती.
वयम्

सोनपिवळा हळद्या !

'वयम्' प्रतिनिधी | 7 वर्षांपूर्वी

सध्यातरी हळद्या पक्ष्यांची जगभरातली संख्या वाढते आहे. पण ते फळे खातात म्हणून त्यांच्यावर होणारे हल्ले, कागद बनवण्यासाठी होणारी बेसुमार वृक्षतोड आणि जागतिक हवामानातले बदल यांच्यामुळे त्या चिमुकल्या सोनपाखराच्या अस्तित्वाला धोका निर्माण होतो आहे.
पुनश्च

सुनियोजित स्वेच्छानिवृत्तीची कथा

चिंतामणी गद्रे | 7 वर्षांपूर्वी

त्यानंतर ‘अवयवदान व मृतमेंदू’ ह्या विषयावर ३०-४० मिनिटांची भाषणे ज्येष्ठ नागरिक संघ वगैरे ठिकाणी देण्यास सुरुवात केली.
वयम्

अनुभवांची पॉवरबँक

शुभदा चौकर | 7 वर्षांपूर्वी

मोबाइल फोनचा चार्ज संपला, चार्जर आसपास नसेल तेव्हा पॉवरबँकमध्ये ठासून भरलेला चार्ज कामी येतो. तसेच आहे या सुट्टीतील अनुभवांचे. सुट्टीत असे अनेकविध अनुभव घ्यायचे. त्यातले जे जे खूप आनंददायी अनुभव असतात ना, ते आपोआप जाऊन बसतात आपल्या मेंदूच्या पॉवरबँकमध्ये!
निवडक दिवाळी २०१८

‘स्वाधीन’ विदुषीचे मनोज्ञ चिंतन

विनय हर्डीकर | 7 वर्षांपूर्वी

राज्यसंस्था आवश्यक आहे म्हणून त्या-त्या काळातले शासनही आवश्यकच असते. या फसवणुकीच्या भूमिकेचे सडेतोड खंडन करून “तेव्हा शासनाचा प्रत्यक्ष व्यवहार पाहून व तपासून आणि खऱ्या हेतूचा कयास बांधूनच शासनाशी व पर्यायानी राज्यसंस्थेशी काय ते सहकार्य केले पाहिजे”, असा स्पष्ट इशारा त्यांनी दिला आहे. राज्यसंस्था आणि संस्कृती व स्वातंत्र्याचे मूल्य, स्वातंत्र्य, समता व उदारमतवाद हेही विषय त्यांनी विचारात घेतले आणि उदारमतवाद हा शब्द गढूळ झाला असल्याची टिप्पणी केली आहे. या विचारपरंपरेचे मुख्य आधार म्हणजे व्यक्तिस्वातंत्र्य आणि समानता यांच्या आचरणामध्ये येणारे प्रश्न त्यांनी विचारात घेऊन समाजातील रंजल्या-गांजलेल्यांचे प्रश्न सोडविण्यासाठी एकेकट्या व्यक्तीचे स्वातंत्र्य जरा बाजूला ठेवले तर काय हरकत आहे, ही भूमिकाही खोडून काढली आहे.
रुपवाणी

हायवे- एक सेल्फी आरपार/ चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

जीवनाला प्रवासाचं प्रतीक वापरण्याची कल्पना तशी जुनीच, ते प्रतीकही सोपं, सहज अर्थ लागू शकणारं. पण जेव्हा हे प्रतीक  आपण चित्रपटासारख्या करमणूकप्रधान माध्यमाच्या आकृतीबंधात वापरतो, तेव्हा ते या माध्यमाकडून असणाऱ्या अपेक्षांच्या विरोधात जातं असं लक्षात येतं.
रुपवाणी

वॉंटेड १८

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

गाय दहशतवादी असू शकते? गाय ही एकाद्या देशाला धोका ठरू शकते?   इसरायल सरकारला पॅलेस्टाईनधील बेट सहूर या गावातल्या १८ गायी धोकादायक वाटल्या होत्या. ही घटना १९८८ मधे घडली. इसरायलचे सैनिक, रणगाडे, पोलिस बेट सहूरमधे गस्त घालून गायी जप्त करण्याची खटपट कित्येक दिवस करत होते. त्यांच्या दिमतीला हेलेकॉप्टर्स होती. सैनिक-पोलिस स्पीकरवरून लोकांना धमक्या देत आणि सांगत की बऱ्या बोलानं गायी सरकारच्या ताब्यात द्या नाही तर कडक शिक्षा केली जाईल. इसरायली सैनिक गावात घोषणा करत फिरू लागले की लोक जोरजोरात हसत. पॅलेस्टिनी लोकांनी वाँटेडची पोस्टरं तयार केली होती, पोस्टवर गायीचं चित्रं. ही पोस्टरं भिंतोभिंती डकवण्यात आली होती.हाच विषय घेऊन आमेर शोमाली (पॅलेस्टिनी) आणि पॉल कोवन(कॅनडा) यांनी केलेली वाँटेड १८https://www.youtube.com/watch?v=ekhTuZpMw54 नावाची फिल्म २०१५ मधे प्रदर्शित झाली.
निवडक दिवाळी २०१८

अदिती अखिलाची गोष्ट

रविंद्र रुक्मिणी पंढरीनाथ | 7 वर्षांपूर्वी

ह्या एकटेपणाला घाबरून माणसं लग्न करीत असतील का? किंवा मग प्रेम वगैरे? पण मग पुन्हा एकटेपण हवंसं वाटलं तर काय? ते जवळचं, आपलं वगैरे माणूस राहू देईल पुन्हा आपल्याला एकटं? जाऊन बसेल आपण बोलावलं पुन्हा, तर येता यावं इतपत दूर, पण तरीही हाकेच्या अंतरावर? पण मग त्या माणसाबरोबर येणारा सगळा गोतावळा? साधनेला एकटं रहावसं वाटत असेल, तेव्हा ती काय बरं करत असेल? की गर्दीत राहून ती एकटं राहणंच विसरून गेली असेल? पण हे कसं शक्य आहे? प्रत्येकाला दिवसभरात केव्हातरी आपल्या स्वतःसोबत केव्हातरी आपल्या स्वतःसोबत राहावसं वाटणं ही त्याची गरज नाही का, अगदी जीवनावश्यक म्हणावी अशी?
रुपवाणी

मराठी अभिनेत्रींची धाडसी दृश्ये

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

आज काळ बराच पुढे सरकला आहे. सामाजिक, सांस्कृतिक, राजकीय, आर्थिक, क्रीडा, माध्यम, लैंगिक अशा अनेक स्तरांवर कमालीचे बदल होत गेले. दरम्यान अधेमधे अशी काही 'मराठी अभिनेत्रींची धाडसी दृश्ये ' अथवा अंगप्रदर्शन अशा गोष्टी गाजल्या. काही पटकन मागे सरकल्या तर काही तारकाना खरोखरच मानसिक त्रास झाला.
पुनश्च

आमचे ‘वा. ल.’: एका विद्यार्थिनीच्या दृष्टिकोनांतून

अंजली अनंत गोखले | 7 वर्षांपूर्वी

वा. लं.चं वैशिष्ट्य म्हणजे ते जेव्हा काव्यशास्त्र शिकवत त्यावेळचे! जणू आपले हात व कान ह्यांच्यात स्पर्धाच चालू व्हावयाची.
निवडक दिवाळी २०१८

शोक नायिका अख्मातोवा

अरुण नेरुरकर | 7 वर्षांपूर्वी

अख्मातोवाने भयानक दिवस अनुभवले आणि या दरम्यान, नादेद्झा मान्देलस्तामच्या म्हणण्यानुसार, ती धीरोदात्त नायिकेसारखी वागली. जाहीररित्या किंवा माझ्याशी खाजगीत बोलतना, सोविएत राजवटींविरोधात तिने एकही शब्द उच्चारला नाही. मात्र, तिचं सारं आयुष्य हर्जेन -Harzen - ने केलेल्या रशियन साहित्याच्या वर्णनाबरहुकूम होतं – रशियन वास्तवाचं एक सातत्यापूर्ण गुन्हेगारी आरोपपत्र.सोविएत युनियनमध्ये उघडपणे जाहीर न करताही सर्व दूर पसरलेली आणि आजही होत असलेली तिच्या स्मृतींची पूजा, मी जाणतो तितपत, अद्वितीय आहे. ती स्वतः आणि तिचा देश, यांना ललामभूत नसलेल्या गोष्टींविरोधात असलेल्या तिच्या अबोल, निग्रही प्रतिकाराने, तिचं रूपांतर (बेलिन्स्कीने हर्जेनविषयी भाकित केलं होतं तसं) केवळ रशियन साहित्यातील नव्हे तर, आपल्या काळाच्या रशियन इतिहासातील एका नामी व्यक्तीमध्ये केलं.
रुपवाणी

अरुण खोपकर यांची मुलाखत /चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

चित्रपट दिग्दर्शक, अभ्यासक श्री.अरुण खोपकर यांनी लिहिलेल्या चित्रव्यूह आणि चलतचित्रव्यूह या पुस्तकाच्या प्रकाशनाच्या निमित्ताने त्यांची प्रा. अभिजीत देशपांडे यांनी घेतलेली मुलाखत...
मराठी प्रथम

'प्रवास' गोष्टींच्या पुस्तकांतला अन् पुस्तकांचा!

मधुरा राजवंशी | 7 वर्षांपूर्वी

हा उपक्रम वाचल्यावर आपल्याही मुलासाठी अशी एखादी शाळा आपल्या भागात असावी, असं मनात आल्याखेरीज राहणार नाही.
पुनश्च

बाराशे वर्षांत न सुटलेला हिंदु मुसलमान प्रश्न

त्र्यं. शं. शेजवलकर | 7 वर्षांपूर्वी

चारशे वर्षांचा झगडा चालल्यानंतर हिंदूंच्या मनावर सहजच मुसलमानांच्या वरचढपणाची छाप बसली, आणि राज्याच्या बाबत आवश्यक असलेल्या गुणांत मुसलमान वरचढ होतेही.
निवडक दिवाळी २०१८

माणसांनी हरवलेली माया

मिलिंद बोकिल | 7 वर्षांपूर्वी

त्या सगळ्याकडे बघताना मन विषण्णतेने भरून गेले. जी संस्कारित होते तिला संस्कृती म्हणतात; पण खरेतर जी सतत चालू राहते. जिला सातत्या असते तिलाच संस्कृती म्हणायला पाहिजे. जिथे माणसे नाहीत तिथे कसली आली आहे संस्कृती? तिथे नुसते दगड आणि माती. हे अवशेष जतन करून ठेवले आहेत खरे, पण ती माणसे तिथे असती तरच त्यांना अर्थ होता. काही तुरळक माया वस्त्या शिल्लक असतील आणि जुन्या लोकांचे संकरित वंशज तिथे राहत असतील, पण ते खरे लोक मात्र काळाच्या उदरात गडप झालेले आहेत. आणि त्यांच्याबरोबरच त्यांची सगळी समजूत, त्यांची भाषा,  त्यांचे साहित्य, त्यांची गाणी, त्यांचे अध्यात्म, त्यांचा जगाविषयीचा दृष्टिकोन हे सगळेच नाहीसे झालेले आहे. हे लोक आज असते तर किती बहार आली असती!
पुनश्च

हिशेबी माणूस

पु. ल. देशपांडे | 7 वर्षांपूर्वी

पुढली पंधरा वीस मिनिटें ही माझ्या आयुष्यांतली एखाद्याचा गळा दाबून तिथल्या तिथे मुडदा पाडून टाकण्याची अनिवार इच्छा दाबून टाकण्याच्या प्रयत्नांची शिकस्त करण्यांत गेली.
निवडक दिवाळी २०१८

मसाल्यांची बेडेकरी

अजित बेडेकर | 7 वर्षांपूर्वी

त्यावेळी लोणची, पापड हे घरीच बनवण्याचं प्रमाण जास्त होतं. त्या काळात त्यांनी एक जाहिरात केली होती. त्यात असं म्हटल होतं की, ‘उत्तम मसाले बनवणारे दोनच... एक तुम्ही स्वतः आणि तुम्हाला वेळ नसले तर दुसरा पर्याय फक्त बेडेकरचं!’ त्यांची ही जाहिरात खूपच लोकप्रिय झाली होती. मार्केटिंग डिप्लोमाच्या अभ्यासात उत्तम जाहिरातीचं उदाहरण म्हणून ही जाहिरात शिकवली जायची.
संपादकीय

मित्र-मेळावा आणि मेळवावा...

किरण भिडे | 7 वर्षांपूर्वी

अनेक वाचकांची या उपक्रमात स्वेच्छेने मदत करण्याची मनिषा असते. बहुविध.कॉम ला प्रामुख्याने तीन कामांसाठी ते सहाय्यभूत होवू शकतात
पुनश्च

वृत्तपत्रसृष्टीतील आमचा जुना जमाना

पु. गो. पुणेकर | 7 वर्षांपूर्वी

आगरकरांच्या मृत्यूनंतर टिळकांच्या लेखणीस आपली लेखणी भिडविणारा कोणी लेखक रहिला नाही. तथापि ‘सुधारका’ची ज्योत आगरकरांच्या निधनानंतर त्यांच्या अनुयायांनी तेवत ठेवली होती
रुपवाणी

दाक्षिणात्य चित्रपटांचं 'सौंदर्यशास्त्र'

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

स्वातंत्र्योत्तर भारताचा इतिहास पाहिला तर सामाजिक-राजकीय आणि इतरही बहुतेक साऱ्या क्षेत्रांत दाक्षिणात्य आणि उत्तर भारतीय असे दोन वर्चस्व असलेले प्रवाह आढळतात. आपलं अस्तित्व उर्वरित भारतापासून किंवा उत्तर भारतापासून वेगळं ठेवण्याच्या दाक्षिणात्य राज्यांच्या आग्रहात या वेगळ्या प्रवाहांची बीजं आढळतात. मग हिंदीपासून फटकून राहण्याची भूमिका असो, सोशल इंजिनिअरिंग असो वा तामिळ वाघांसारखे आंतरराष्ट्रीय मुद्दे असोत; दाक्षिणात्य राज्यांनी कायम आपली वेगळी भूमिका बजावली आहे. चित्रपटक्षेत्र हे त्याला अपवाद नाही.
निवडक दिवाळी २०१८

कानसेनी महाराष्ट्राला डोळे नाहीत ?

शशिकांत सावंत | 7 वर्षांपूर्वी

समजा, आपण शब्द उच्चारायला शिकलोच नसतो, भाषा निर्माणच झाल्या नसत्या; प्राणिसृष्टीप्रमाणे काही आवाज, वास, सहजप्रवृत्ती यांवरच आपली भिस्त असती तर? किंवा रंगांनी, रेषांनीच भावना दाखवल्यात (एकमेकांशी न बोलणारी माणसे लिहून काही तरी सांगतात तसे), अशा जगाची आपण कल्पना करून पाहू. राग आल्यावर माणसे लाल रंगाची रेषा काढतील, शांतपणा दाखवण्यासाठी हिरवा वापरतील, काही हवे असेल तर त्याचे चित्र काढतील... वगैरे कल्पना करू. मग अनेक रंग, छटा, आकार अर्धवट राहतील त्याचे काय? हजारो वर्षे गेली तर मग अशा अमूर्त आकारांनाही अर्थ प्राप्त होईल.
निवडक दिवाळी २०१८

अ चाइल्ड इज अ फादर ऑफ अ मॅन...

मुकेश माचकर | 7 वर्षांपूर्वी

बनेश बेणारे आणि बिपीन कारखानीस ही एक अजब जोडगोळी आहे मामा-भाच्यांची. त्यांच्या नावांवरून तुम्हाला काही आठवलं का? करेक्ट. बनेश हे भा. रा. भागवतांच्या फास्टर फेणेचं नाव. तो फुरसुंगीचा, तसा हा बन्याही योगायोगाने फुरसुंगीचाच. न्यू फुरसुंगीमध्ये सॉलिटेअर ड्रीम्समध्ये राहतो आणि जवळच्याच सेंट अँड्र्यूजमध्ये सहावीत शिकतो.बिपीन कारखानीस हा त्याचा मामा. बन्याचं बनेश हे नाव त्यानेच ठेवलंय. तेही फास्टर फेणेवरूनच. त्याचं स्वत:चं बिपीन हे नाव त्याच्या वडिलांनी भा. रा. भागवतांच्याच बिपीन बुकलवार या हिरोवरून ठेवलेलं आहे. हा बुकलवार म्हणजे बुकलव्हर... सॉलिड पुस्तकं वाचायचा आणि त्या माहितीच्या आधारावर रहस्यं सोडवायचा.
पुनश्च

मी (पूर्णवेळ) लेखक कसा झालो?

शिवराज गोर्ले | 7 वर्षांपूर्वी

काय लिहिलं नाही मी? नाटक, चित्रपट, टीव्ही सिरियल, कथा, कादंबरी, व्यक्तिचित्रं, कविता, गीतं, विनोदी व प्रेरक साहित्य, स्तंभलेखन, संपादन, जाहिरातींसाठी कॉपीरायटिंगही.
वयम्

बहुरुपी पु. ल.

asiatic | 7 वर्षांपूर्वी

वयाच्या पाचव्या वर्षी केलेले हे पहिलं जाहीर भाषण, त्यात दाखवलेलं प्रसंगावधान, केलेला अभिनय हे गुण ज्याच्याजवळ जन्मजात होते, पुढच्या आयुष्यात जे त्याने अधिक जोपासले आणि वाढवत नेऊन सा-या महाराष्ट्राला मनापासून हसवलं, तो हा मुलगा म्हणजे सुप्रसिद्ध लेखक, नाटककार पु.ल. देशपांडे. त्यांचा जन्म ८ नोव्हेंबर १९१९ रोजी झाला. सारा महाराष्ट्र या वर्षी त्यांची जन्मशताब्दी साजरी करत आहे.
वयम्

झेपावे चंद्राकडे...

श्रीराम शिधये | 7 वर्षांपूर्वी

थोडक्यात काय, तर चांद्रयान-२च्या मोहिममध्ये चंद्रावर पाणी आहे काय, तिथल्या भूमीमध्ये कोणती रासायनिक मूलद्रव्यं आहेत, चंद्राचा अंतर्भाग कशाचा बनला आहे आणि तिथं हिलीयम-३चे एकस्थ (आयसोटोप्स) आहेत का याचा शोध घेतला जाणार आहे. पैकी हिलीयम-३ हा भविष्यातील ऊर्जा तयार करण्यासाठी महत्त्वाचा आहे. या सार्‍या माहितीमुळे चंद्राबद्दलच्या आजच्या माहितीत भरच पडणार असून चंद्राचं स्वरूप आपल्याला अधिक स्पष्ट करण्याचं कामच या मोहिमेमधून होणार आहे.
पुनश्च

पेशवाईंतील देशस्थ-कोकणस्थ वादाचे स्वरूप

विष्णू सिताराम चितळे | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्याला मागे सारून कोकणस्थांनी राजकारणात आपल्यापेक्षाही अग्रेसरत्वाचा मान मिळवून घेतला ही गोष्ट देशस्थांस झोंबत राहिली.
पुनश्च

मी पाहिलेले व ऐकलेले अत्रे

मनोहर महादेव आळतेकर | 7 वर्षांपूर्वी

अत्र्यांना माणसांप्रमाणेच उत्कटाचा आणि भव्याचा हव्यास होता. त्यांना प्रत्येक गोष्ट प्रचंड लागे. यामुळेच अत्र्यांनी आपल्या नातवंडांची नावे भारदस्त व ऐसपैस ठेवली होती.
निवडक दिवाळी २०१८

विज्ञानाच बिनरहस्य.

हेमंत कर्णिक | 7 वर्षांपूर्वी

निसर्गात नियम असतात, ते शोधता येतात, शोधून त्यांचा उपयोग करुन घेता येतो, तसं करताना नियम अधिक पक्का सापडत जातो, त्या नियमाला एखादा फाटा फुटू शकतो, त्या फाट्याने पुढे गेल्यास असंख्य वाटा समोर येतात आणि शंभर वेळा रस्ता चुकल्यावर त्यातली एक वाट आपल्याला हवं तिथे घेऊन जाते. – हे विज्ञान! हेच विज्ञान. तुमच्या आमच्या जगण्याचा अविभाज्य भाग असलेलं हेच तर विज्ञान. आपण हा सरळ रस्ता सोडून का दिला? कधी सोडला? व ज्ञान म्हणजे अद्भुत, विज्ञान म्हणजे बुद्धिमंतांचं काम, विज्ञानाचा आपला संबंध नाही, आपण गाय, बैल, शेळ्या आणि मेंढ्या यांच्याचसारखे आहोत, विचार करणं आपलं काम नाही, विचारांचा पाठपुरावा करणं तर नाहीच नाही; असे बैलप्रकृतीचे स्वतःला आपण का मानतो?
निवडक दिवाळी २०१८

डिलाइट विद्यापीठः विस्मृतीत गेलेला काळाचा तुकडा

अनिल शिदोरे | 7 वर्षांपूर्वी

मी ‘डिलाइट’ला पोहोचलो त्यावेळेस दिल्लीत इंदिरा गांधींचा पराभव होऊन मोरारजीभाई देसाई पंतप्रधान झाल्याला अवघे दोन-तीनच महिने झाले होतते. स्वातंत्र्य मिळून तीस वर्षे झाली होती. पहिला रोमॅन्टिसीझम आटायला लागला होता. आधी ‘जंजीर’, नंतर ‘दीवार’मधून अमिताभ त्याच्या सगळ्या जगावरचा राग व्यक्त करत होता. ‘इंडिया टुडे’ने नव्या युगाची पत्रकारित देशासमोर आणली होती. मुंबईला ग्रंथाली वाचक चळवळ आकार घेत असताना दलित मन व्यक्त व्हायला लागले होते. ‘घाशिराम कोतवाल’, ‘बाईंडर’ने महाराष्ट्र हडबडला होता. ‘सामना’, ‘सिंहासन’, ‘जैत रे जैत’नी मराठी सिनेमा नवी क्षितिजे शोधत होता. देशात काहीतरी वेगळे होणार आहे असे वाटायला लागले होते. नवे वेध लागत होते. महाराष्ट्र आणि सारा देशच कूस बदलत होता.
पुनश्च

बौद्धसम्प्रदायाचा विनाश- भाग १

श्री.भा. वर्णेकर | 7 वर्षांपूर्वी

कारण त्या काळी वाद्युद्धात पराभूत झाल्यानंतर पराभूतांनी विजेत्यांचे शिष्यत्व स्वीकारावे असा विद्वतसमाजांतील नैतिक संकेत होता.
पुनश्च

ग्रंथसंग्रह कसा करावा?

अ. का. प्रियोळकर | 7 वर्षांपूर्वी

मेंढराच्या, वांसराच्या कातड्याप्रमाणेच हरणाच्या, लांडग्याच्या इतकेच नव्हे तर माणसांच्या कातड्याने बांधलेली पुस्तके युरोपांत आहेत.
रुपवाणी

चित्रस्मृती ''परवाना ' फस्ट रनचा आणि रिपिट रनचा....''

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

सिनेमाच्या जगातील असंख्य तरी गोष्टींबद्दल तुम्ही/आम्ही/खरं तर कोणीही असेच का असे न विचारलेले अधिकच चांगले.  जे जे घडतय त्याचे मात्र निश्चित काही अर्थ अथवा निष्कर्ष असतातच...
रुपवाणी

चित्रपटीय वास्तवातल्या बदलाची वाटचाल

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

कलेमागची मूळ प्रेरणा ही जीवनाची,वास्तवाची नोंद घेणं, त्यावर भाष्य करणं, आपल्या कल्पनेतून एक प्रतिविश्व तयार करणं हीच राहिली आहे. पूर्वैतिहासिक काळात गुहांच्या भिंतीवर आपल्या शौर्याच्या ,शिकारीच्या मोहिमा नोंदवणा-या आदिमानवापासून थेट १९व्या शतकात फोटोग्राफीचा शोध लागेपर्यंत कलेच्या निर्मितीमागचा हा प्रमुख हेतु होता. चित्रकलेत  बदलत जाणा-या तंत्राचा विकास हा या चित्रांचा अंतिम परिणाम ख-यासारखा कसा वाटू शकेलया वरच आधारलेला होता. चित्रांमधला तपशील़, त्यातला छायाप्रकाशाचा खेळ, एकूण दृश्यसंकल्पना , हे सारं वास्तवाच्या अधिकाधिक जवळ कसं जाता येईल या खटपटीतून ठरत गेलंं होतं. त्यात मांडल्या जाणा-या आशयात ऐतिहासिक नोंदी, निसर्गदृश्य , धर्मग्रंथां मधले दाखले अशा विविध कल्पनांची आयात जरूर होती, पण त्यात वापरल्या जाणा-या दृश्यभाषेला आधार हा वास्तवाचाच होता. पण फोटोग्राफीचा शोध लागला आणि हे चित्र(!) बदललं .
पुनश्च

अरुण म्हात्रे- शोध कवितेचा आणि स्वत:चाही...

हेमंत  जोगळेकर | 7 वर्षांपूर्वी

रेगे ‘शटअप’ म्हणाले, म्हणून त्यांचे पुस्तक मिटावे लागले, ही अरुण म्हात्र्यांनी लढवलेली कल्पना रेग्यांच्या कवितेतल्या कल्पनांसारखीच विक्षिप्त
पुनश्च

मराठ्यांचे परराष्ट्रीय राजकारण

न. र. फाटक | 7 वर्षांपूर्वी

इंग्रजी वकील पुस्तकी विद्येमध्ये निष्णात नव्हते; पण हजारो मैलांवरून समुद्रमार्गाने येणारे आणि अठराव्या शतकातील युरोपच्या स्थित्यंतरांच्या आंदोलनाच्या संस्कारांनी संपन्न असे होते.
पुनश्च

मी ‘कैद केलेले कळप’ ही कादंबरी का लिहिली?

अरुण गद्रे | 7 वर्षांपूर्वी

शास्त्रीय शोधपद्धतीला या होमोसेक्शुअ‍ॅलिटी नॉर्मल जाहीर करण्यामध्ये संपूर्ण हरताळ फासला गेला होता हे आता निर्विवाद सिद्ध झालं आहे.
रुपवाणी

चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

सत्तरच्या दशकात शुक्रवारी प्रदर्शित होत असलेल्या नवीन चित्रपटाच्या आगाऊ तिकीट विक्रीला सोमवारी लागणारी रांग ज्यांनी अनुभवलीय त्यांना त्यातला थरार, रोमांच, धाकधूक याची खूपच चांगली कल्पना असेल..... काही जण एव्हाना आपापल्या आठवणीत गेलेही असतील.
पुनश्च

लोकमान्यांचे अखेरचे क्षण...

पुंडलिकजी कातगडे | 7 वर्षांपूर्वी

लोकमान्यांच्या अंत्यदर्शनाच्या वेळी माडीवरून ज्यांनी-ज्यांनी लोकसमुदायसागर पाहिला असेल त्यांना त्यांच्या लोकप्रियतेची कल्पना येण्यासारखी होती.
वयम्

अवकाश-मोहिमांनी दिलेल्या ‘गिफ्ट’!

श्रीराम शिधये | 7 वर्षांपूर्वी

अवकाश-मोहिमेचे आनुषंगिक फायदे बरेच असतात. अशा मोहिमांसाठी वापरण्यात आलेलं तंत्रज्ञान एकंदर समाजासाठी फार उपयुक्त ठरतं. अर्थात अवकाश-मोहिमांसाठी वापरलेलं तंत्रज्ञान जसंच्या तसं वापरता येतंच असं नाही. मात्र बदल करून ते तंत्रज्ञान समाजाच्या भल्यासाठी उपयोगात आणता येतं.
पुनश्च

बौद्धसम्प्रदायाचा विनाश भाग -३

श्री.भा. वर्णेकर | 7 वर्षांपूर्वी

बौद्धांनी आपली बहुसंख्या वाढविण्याच्या वेडापायी बुद्धि पुरस्सर वेगवेगळ्या मार्गांशी समन्वय करण्याचा मार्ग चोखाळला.
वयम्

जाऽऽऽऽम्भईऽऽ

डॉ. उज्ज्वला दळवी | 7 वर्षांपूर्वी

पोटातल्या बाळाला सहाव्या महिन्यापासून जांभई येते. पालीसरड्यांपासून घुबडांपर्यंत सगळे पाठीचा कणा असलेले प्राणी जांभई देतात. अलीकडेच या जांभईचा अभ्यास झाला. त्याला ‘कॅझ्मॉलॉजी’ म्हणजे ‘दरीचा, खाईचा अभ्यास’ म्हणतात!
पुनश्च

परमाणूंची महाराष्ट्रावर स्वारी! (इसवी सन १९४७ ते १९८०)

वि. वि. गोखले | 7 वर्षांपूर्वी

तो अपूर्व रहस्यमय नीलमणी मला पुन्हा प्राप्त होईल आणि भविष्यकाळांतील विलक्षण कोडी मला पुनश्च उकलून दाखवील अशी अंधुकही आशा मला आता वाटत नाही!
पुनश्च

मराठी रेडिओ... सुधारत आहे की बिघडत आहे?

श्री. के. क्षीरसागर | 7 वर्षांपूर्वी

या माध्यमाचा उपयोग करणारे वक्ते तरी पोटाकरतां रेडिओवर जात नाहीत, इतकंच काय पण द्रव्यार्जनाच्या दृष्टीनंही रेडिओकडे पहात नाहीत.
वयम्

मातीचा कस आणि पिकाचे वाण

anand nadkarni | 7 वर्षांपूर्वी

म्हणजेच संस्कार फक्त ‘होत’ नसतात. प्रत्येकाने ते ‘जागृतपणे करवून’ घ्यायचे असतात. ही असते मातीची जबाबदारी. पूर्वीच्या पुरंदरे, गोनीदा, रणजीत देसाई ह्यांच्यासोबत आता मला किती शिक्षक सापडले?.... सेतुमाधवराव पगडी, खरे, शेजवलकर, सरदेसाई, जदुनाथ सरकार, राजवाडे, मेहेंदळे.... माझ्या विचारांचा कस वाढवणारे हे सारे गुरू.
पुनश्च

माझ्या आठवणीतलं लालबाग आणि लालबागचा गणेशोत्सव..

नितीन साळुंखे | 7 वर्षांपूर्वी

सध्या ‘लालबागचा राजा’ नांवाने सुप्रसिद्ध असणारा गणपती माझ्या लहानपणी लालबाग मार्केटचा गणपती म्हणून ओळखला जायचा
वयम्

मुलांनी, मुलांसाठी लिहिलेल्या गोष्टी

कृतिका बुरघाटे | 7 वर्षांपूर्वी

मुलांना विषय दिला तर ते सहज लिहू लागतात. कुणी विषयाला अनुसरून अनुभव मांडतात, तर कुणी कल्पना मांडतात. कुणी ऐकलेलं आठवतात, तर कुणी वाचलेलं आठवून लिहू पाहतात, कुणी विचारून लिहिण्याचा प्रयास करतात, पण लेखन मात्र करू लागतात.
रुपवाणी

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

चित्रपट आणि साहित्य याचं नात घट्ट असलं तरीही लेखक म्हणून एखाद्या व्यक्तीची होणारी जडणघडण, साहित्य लिहिण्यासाठी त्याला मिळणारी प्रेरणा, त्याच्या स्वतःच्या अनुभव विश्वातून तो करत असलेली साहित्य निर्मिती व त्या साहित्य निर्मितीचे वाचकांवर होणारे परिणाम या आणि अशा अनेक गोष्टींच्या मागे दडलेल्या वास्तव आणि रंजकतेचं चित्रण चित्रपट माध्यमात झाल्याची उदाहरणं अगदी मोजकीच आहेत. लेखकाच्या कथनातून अनेक चित्रपट तयार झालेले असले तरीही लेखकाने लिखाणासाठी पात्र व त्यांच्या परिस्थितीचा घेतलेला धांडोळा द गर्नसी लिटररी अँड पोटॅटो पील पाय सोसायटी असं लांबलचक शीर्षक असलेल्या चित्रपटात आपल्याला पहायला मिळतो.
पुनश्च

लोकगीतांच्या शोधात

अज्ञात | 7 वर्षांपूर्वी

महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यांतून, खेड्यापाड्यातून, दऱ्याखोऱ्यातून, जंगलझाडीतून, घराझोपड्यांतून शेकडो वर्षांपूर्वीच्या अनामिक कविकवयित्रींनी लिहिलेले लोकगीतांचे बहुमोल भांडार विखुरलेले आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

रमाकांत: एक खोल विवर

जयंत पवार | 7 वर्षांपूर्वी

या शहरातील गटारांची घाण उपसण्यातच ज्यांचा जन्म जातो अशाच एका सफाई कामगाराचे दुःख रेखाटणारी ‘रमाकांत एक खोल विवर ’ ही अंगावर काटा आणणारी कथा
रुपवाणी

तुमको हमारी उमर लग जाये ”

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

लताचा आवाज हा फक्त आणि फक्त लतासारखाच होता , आहे आणि या पुढेही असणार आहे ....कारण “ लताला उपमा नाही हे देवाघरचे देणे “ ....स्वर्गातून अवतरलेल्या ह्या स्वरगंगेच्या अविरत स्वरधारांचा स्रोत, ऐकणाऱ्याचा कण न कण व्यापून टाकतो .कधीही , कुठेही आणि कितीही गाणी ऐका लताची ऐकणाऱ्याचं समाधानच होत नाही .अशा या अद्वितीय , उत्तुंग व्यक्तिमत्वाच्या अनभिषिक्त गानसम्राज्ञीने आज वयाची नव्वदी पूर्ण केली .
रुपवाणी

 ॲक्शन, ॲक्शनपट आणि मराठी 

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

मोठ्या प्रमाणात ॲक्शनप्रेमी प्रेक्षकवर्ग असुनही मराठी चित्रपटसृष्टीत ॲक्शन बेतानेच असते. कारण, बजेट आणि कलाकारांची ॲक्शनप्रती असलेली अनास्था किंवा त्यासाठी आवश्यक असलेल्या शारीरीक तंदुरुस्तीचा अभाव. त्यामुळे मराठीत एकतर साहसदृश्य विरहीत हाणामारी असते किंवी असलीच तर आटोपशीर पद्धतीने त्याचे चित्रीकरण होते. त्यामुळे खुप मोठा सिनेप्रेक्षक वर्ग मराठी सिनेमा पाहण्यासाठी चित्रपटगृहात जात नाही. केवळ आशयघन चित्रपट, हे मराठी मागे लागलेले बिरूद तोट्याचे ठरते. आजही शंभरात जेमतेम एका हाताच्या बोटावर मोजण्या इतकेच चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर हीट ठरतात. त्यामुळेच कदाचित मोठ्या संख्येने सिनेरसिक हिंदी चित्रपटच पाहात असावा.
पुनश्च

शंभर वर्षांपूर्वींचे चटकदार - तीर्थयात्रा वर्णन

द. के. केळकर | 7 वर्षांपूर्वी

सबंध ग्रंथांत पारतंत्र्याविषयी कोठेही चकार शब्द आलेला नाही. देवधर्म याविषयी अत्यादर पण पारतंत्र्याविषयी चुकूनसुद्धा चित्कार नाही.
मराठी प्रथम

पहिले ते मराठीकारण - धन्यवाद आदित्य ठाकरे!

डॉ. दीपक पवार | 7 वर्षांपूर्वी

मराठी समाजाने उद्धव आणि आदित्य ठाकरे यांची काळजी घेतली, पण हे दोघे मराठी समाजाची काळजी घेतायत का हा प्रश्न कोण विचारणार?
पुनश्च

“भारतीय संघराज्यातील राज्यपाल व त्याचे अधिकार”

दिगंबर राणे | 7 वर्षांपूर्वी

राज्यपाल हा केवळ नामधारी प्रमुख असला तरी त्याच्या व्यक्तिमत्वाच्या जोरावर तो राज्यशकट चालविण्यात अनेक उपयुक्त कार्ये करू शकतो.
रुपवाणी

देवमाणूस

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

सुपरस्टार अमिताभ बच्चन यांच्यासमवेत त्यांच्या कुटुंबियांव्यतिरिक्त सर्वात अधिक वेळ घालवायला मिळालेली व्यक्ती म्हणजे प्रसिद्ध वेशभूषाकार दीपक सावंत. गेल्या पाच दशकांपासून ते अमिताभ बच्चन यांचा वेशभूषाकार म्हणून काम पाहत आहेत. बच्चन यांना नुकताच दादासाहेब फाळके पुरस्कार जाहीर झाला आहे. त्यानिमित्तानं दीपक सावंत यांची ही विशेष मुलाखत. नुकतीच ती नवशक्ती दैनिकात प्रसिद्ध झाली होती.
रुपवाणी

एका टकल्या मुलाची गोष्ट.... !

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

चित्रपटाचा पूर्वार्ध हा खऱ्या अर्थाने आजच्या तरुणाईचा प्रश्न मांडणारा आहे, तो ही विनोदी अंगाने, म्हणजे लग्नाळू टकला मुलगा ज्या पद्धतीने आजुबाजूला लग्नाळू मुलीचा शोध घेत असतो, त्याच्या अपेक्षा, समाजातलं वास्तव, मुलींच्या अपेक्षा या सगळ्यावर प्रचारकी थाटात भाष्य करण्याऐवजी सहज जाता जाता संवादातून वाचा फोडली आहे. चित्रपटात जाता जाता प्रादेशिक भाषा, आणि प्रादेशिक भाषा शिकवणारे शिक्षक यांचे वास्तव हे भारतातल्या जवळपास प्रत्येक भागात सारखंच आहे. फेसबुक वरचे प्रोफाईल फोटो, मेसेंजर चा वापर याचा मस्त वापर करून घेतला आहे.
वयम्

चीनमधील मातीचं सैन्य

मेधा आलकरी | 7 वर्षांपूर्वी

ज्या शेतकऱ्याने या खजिन्याचा शोध लावला तो आता ८० वर्षांचा असेल. सरकारतर्फे त्याला येथील ऑफिसमध्ये बसवलंय. ‘टेराकोटा आर्मीचं उत्खनन’ या विषयावरील पुस्तक तुम्ही विकत घेतलंत, तर तो त्यावर त्याची सही करून देतो. त्याच्याबरोबर आपण फोटो काढू शकतो आणि मँडरिन भाषा येत असेल तर त्याच्याशी गप्पाही मारू शकतो. 
पुनश्च

बायकोला कंटाळलेल्या लेखकाला हवी दुसरी बायको!

गो. म. चिपळूणकर | 7 वर्षांपूर्वी

प्रियाराधनाचा विवाहाने शेवट होण्याऐवजी विवाह जितका जुना होत जाईल त्या प्रमाणांत प्रियाराधनाला अधिक अवसर मिळत गेला पाहिजे.
रुपवाणी

जो ना करना चाहा, वो भी मुझे करना पडा...

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

जो ना करना चाहा, वो भी मुझे करना पडा...राजेश खन्नाचा फोन आला. ‘क्या बेहतरीन गाया हैं यार महमूद’, असं म्हणून पावती दिली. ‘नही यार, कितना बेसुरा गाना हैं ये’, असं महमूद म्हणाला. तेव्हा राजेश खन्ना तातडीनं उत्तरला, ‘अरे, यही बेसुरापन तो इस गाने की खासियत हैं.’ महमूदच्या आवाजातलंच गाणं कायम ठेवावं, असा आग्रह सगळीकडून होऊ लागला, स्वत: आरडीही आग्रही होते. शेवटी घडायचा तो इतिहास घडलाच...
वयम्

रिझल्ट

गणेश मतकरी | 7 वर्षांपूर्वी

एकेक करून बाकीचे पेपर मिळायला लागले, तसं रोहितचं टेन्शनही वाढायला लागलं. बाकी विषयात रोहितला मार्क चांगलेच होते. म्हणजे त्याला जेवढी अपेक्षा होती तेवढे होते. ते घरी सांगावेत असंही रोहितला वाटायचं, पण मग असंही डोक्यात यायचं, की सगळा निकाल एकत्र दाखवला, तर एका पेपरातल्या कमी  मार्कांकडे  थोडंसं दुर्लक्ष होईल.
वयम्

आतला आवाज !

मनीषा नित्सुरे-जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

मी एका सर्वसामान्य मध्यमवर्गातील कुटुंबातील मुलगा. माझ्या घरच्यांनी माझ्या या निवडीला कधी विरोध केला नाही. बाबांची एकच अट होती, ती म्हणजे शिक्षण पूर्ण झालं पाहिजे. मी 'कम्युनिकेशन स्टडीज' मध्ये मास्टर्स डिग्री घेतली आणि मग पूर्णवेळ या क्षेत्राकडे वळलो. कॉलेजमध्ये असल्यापासूनच एकीकडे विविध नाट्यस्पर्धा, एकांकिका करणं चालूच होतं. त्यामुळे एकीकडे तेही शिक्षण चालूच होतं.
वयम्

अनंत अमुची ध्येयासक्ती...

श्रीराम शिधये | 7 वर्षांपूर्वी

विक्रम हे अवतरणयान (लँडर) त्याच्या पोटातल्या ‘प्रज्ञान’ या संचारयानासह (रोव्हर) चंद्राच्या दक्षिण ध्रुव प्रदेशात अलगदपणं उतरलं असतं, तर त्यानं या मोहिमेच्या यशाचा कळस गाठला असता. त्यात आपल्याला यश मिळालं नसलं, तरी वरील चार गोष्टींचा विचार करता आपल्याला मिळालेलं यश हे नाउमेद होण्यासारखं नाही.
पुनश्च

'एकोणीसशे चौऱ्यांशी' मधलं उध्वस्त विश्र्व

शिरीष सहस्रबुद्धे | 7 वर्षांपूर्वी

आयुष्यभर वास्तवाशी इमान ठेवणाऱ्या ऑरवेलनं शेवटच्या कादंबरीचा नायक दाखवला तो वास्तवाचं विकृतीकरण करून पोट भरणारा!
वयम्

मनाचा प्रोसेसर

शुभदा चौकर | 7 वर्षांपूर्वी

स्वत:ला नीट जोखता येणे (जजमेंट), कोणाच्याही प्रभावाने भारावून जाण्यापूर्वी जरा थांबून विचार करणे, डोक्यात हवा जाऊ न देता पाय जमिनीवर घट्ट रोवता येणे- हे या टप्प्यावर आत्मसात करुया.
रुपवाणी

१५ ऑगस्ट

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

नेटफ्लिक्स, प्राईम व्हिडियो यांच्या आगमनामुळे वेब सिरिज आणि चित्रपटांना चांगले दिवस आले आहेत. चित्रपटगृहात प्रदर्शित होण्याची व त्यातून काही उत्पन्न होण्याची गणितं बदललेली असताना नेटफ्लिक्स, अँमेझॉन यांच्याशी करार करुन आपला चित्रपट जगभरातील प्रेक्षकांना उपलब्ध करुन देण्याची नामी संधी निर्मात्यांना मिळत आहे. माधुरी दिक्षित नेने या आपल्या आवडत्या अभिनेत्रीने निर्मिती क्षेत्रात पाऊल ठेवण्यासाठी नेटफ्लिक्सचा आधार घेतलाय. तिच्या कंपनीची निर्मिती असलेला, स्वप्ननील जयकर यांनी दिग्दर्शित केलेला १५ ऑगस्ट हा चित्रपट  नेटफ्लिक्सवर प्रदर्शित केला गेलाय.
वयम्

स्क्रीनरायटर- पडद्यामागचे हिरो   

जालिंदर कुंभार | 7 वर्षांपूर्वी

स्क्रीन-रायटिंग दोन पद्धतींनी शिकता येऊ शकते. एक म्हणजे एखाद्या अनुभवी लेखकाकडे काही वर्षे 'साहाय्य्यक लेखक' म्हणून काम करून आणि दुसरं म्हणजे त्याचं शास्त्रशुद्ध प्रशिक्षण घेऊन. आपल्या देशात अनेक संस्थांमध्ये 'स्क्रिप्ट रायटिंग'चा कोर्स केला जातो. पुण्यात एफ. टी. आय. आय. किंवा मुंबईत व्हिसलिंग वुड्स अशा संस्था आहेत. 
वयम्

‘बहुरंगी बहर’- चौथ्या पर्वातील रंगत!  

'वयम्' प्रतिनिधी | 7 वर्षांपूर्वी

काही धीट मुले बुजऱ्या मुलांना चर्चेत सामावून घेत होती. काही गटांनी अगदी तावातावाने चर्चा केली. मुलांचे विचार ऐकून परीक्षक कधी थक्क झाले, तर कधी हास्याचे फटाके फुटले.
वयम्

शहाण्या समाजाचे स्वप्न

शुभदा चौकर | 6 वर्षांपूर्वी

“माझ्यात भरपूर जिगर आहे. मी चांगुलपणा आणि आशावाद घेऊन जन्मले आहे. माझ्याठायी अनेक कल्पना आणि स्वप्ने आहेत. माझ्याकडे आत्मविश्वास आहे. आणि माझ्या मनाला आहेत पंख! त्यामुळे मी खुरडत चालणार नाही. माझ्या पंखांच्या ताकदीवर मी उडेन, उंच उडेन.. नक्की!”
वयम्

शहाण्या समाजाचे स्वप्न!

शुभदा चौकर | 6 वर्षांपूर्वी

आपण इतके नक्की करू शकतो की, आपल्या घरात, शाळेत, परिसरात शांतपणे, विवेकबुद्धीने वागणाऱ्या शहाण्या, समजूतदार माणसांशी बोलत राहणे, आपल्याला पडणाऱ्या प्रश्नांची उत्तरे त्यांच्याकडून समजून घेणे हे करू शकतो आणि मी माझ्या मनाचा प्रोसेसर स्ट्राँग करीन आणि मी अविचाराने काही करणार नाही, इतके नक्की ठरवू शकतो. डॉ. कलाम यांची काही भाषणे मी प्रत्यक्ष ऐकली आहेत.
वयम्

सहल झाली गगनाची

क्रांती गोडबोले-पाटील | 6 वर्षांपूर्वी

विमान आता उडण्याच्या तयारीत होतं. धावपट्टीवरून विमान धावायला सुरुवात झाली. आमच्यातला काही जणांना विंडो सिट मिळाली होती. त्यांना बाजूचं गवत झोपल्यासारखं वाटत होतं, कारण बाहेर हवेचा एवढा मोठा झोत होता की, ते गवत उभंच राहू शकत नव्हतं. धावपट्टीवरून विमान थोडं पुढे गेल्यावर विमान सिग्नलची वाट बघत थांबलं. शेवटी विमानाने झेप घेतली. खालची छोटी छोटी घरं आता किड्या-मुंग्यांसारखी दिसत होती. गुगल मॅप जसा दिसतो तसंच वरून खाली बघितल्यावर वाटत होतं.
वयम्

जे जे उत्तम, उदात्त, उन्नत... 

शुभदा चौकर | 6 वर्षांपूर्वी

काही मोठी माणसे गांधीजी आणि टिळक हे जणू काही दोन गट/तट होते, असा गैरसमज बाळगतात. प्रत्यक्षात असे नाही. गांधीजी टिळकांना फार मानत. टिळकांनीदेखील हे बरोबर हेरले होते की, त्यांच्यानंतर स्वातंत्र्याचे त्यांचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी गांधीजी देशाचे नेतृत्व निभावतील.
रुपवाणी

अर्धसत्य - व्यवस्थेवरचं परिणामकारक भाष्य

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

गोविंद निहलानी यांनी दिग्दर्शित केलेला अर्धसत्य हा भारतीय समांतर चळवळीतील एक महत्त्वाचा चित्रपट आहे. आर्ट फिल्म व्यावसायिकदृष्ट्या यशस्वी होऊ शकते हे अर्धसत्यने सिद्ध केलं, वास्तव रुपवाणीच्या समांतर चित्रपट विशेषांकात हर्षद सहस्त्रबुद्धे यांनी लिहिलेला अर्धसत्यवरील हा लेख.
पुनश्च

शिवाजीमहाराजांची स्फूर्तिस्थाने, सवंगडी आणि सहकारी

यशवंत खुशाल देशपांडे | 6 वर्षांपूर्वी

शिवराजास स्वराज्य स्थापनेची जी स्फूर्ती झाली तिचे पहिले उगमस्थान म्हणजे राजमाता जिजाबाई हे होय.
रुपवाणी

समांतर चित्रपटाच्या प्रदर्शनापुढची बदलती आव्हाने...

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

समांतर चित्रपटाची वाटचाल अशी आव्हानात्मक परिस्थितीत सुरु झाली. एनएफडीसी अर्थात फिल्म फेडरेशन डेव्हलपमेंट ऑफ इंडियाचे या चित्रपटांना सहकार्य असले तरी अशा चित्रपटांना थिएटर मिळणे गरजेचे  होते. सत्तरच्या दशकात पूर्वार्धात राजेश खन्नाच्या तर उत्तरार्धात अमिताभ बच्चनच्या चित्रपटांनी गल्ला पेटीवर धुमाकूळ घातला असताना आशयघन समांतर चित्रपटांना विविध चित्रपट महोत्सव, फिल्म सोसायटी खेळ यात हुकमी ऑडियन्स असला तरी त्याचे रितसर प्रदर्शनही गरजेचे होते.
रुपवाणी

पॅरासाईट:क्षुल्लक माणसांचा नश्वर वास

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

पॅरासाईट हा चित्रपट पहायला पुणे इंटरनॅशनल फिल्म फेस्टिवलमधे तुफान गर्दी उसळली होती. मागच्या वर्षी कान महोत्सवात उत्कृष्ट फिल्मसाठी पाम दि ओर मिळवणारी आणि जगभरात चर्चिली गेलेली दक्षिण कोरियाची ‘पॅरासाईट’ ही फिल्म पिफच्या रसिक प्रेक्षकांसाठी आकर्षण होती यात नवल नाही. रांग इतकी लांब होती की, बरेच लोक परत गेले. शेवटच्या थराला तुम्ही कुठेही असलात तरी कमीच मिळतं किंवा मग तुम्हाला मिळतंच नाही. हा जगाचा नियम आहे. पॅरासाईट अशा शेवटच्या थरातल्या माणसांविषयी काही सांगतो.
वयम्

अवकाशात कोण कोण गेलंय ?

मेघश्री दळवी | 6 वर्षांपूर्वी

अवकाशयानात गुरुत्त्वाकर्षण शून्य असतं आणि त्यामुळे वजन जाणवत नाही. अवकाशवीर यानात तरंगत आहेत अशी चित्रं, व्हिडिओ किंवा सायन्स फिक्शन चित्रपट तुम्ही पाहिले असतील. आपल्याला अशा अवस्थेत राहण्याची सवय नसते. तिथे छोट्या छोट्या गोष्टी करणंदेखील कठीण होऊ शकतं. माणसांना शून्य गुरुत्त्वाकर्षणात वावरण्याचं प्रशिक्षण देता येतं.
रुपवाणी

१९१७: मानवी संवेदनांची प्रगल्भ अनुभूती

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

युद्धातल्या घटनांमध्ये लक्षणीय स्वरूपात असणारा आणि प्रकर्षानं न-जाणवणारा घटक, म्हणजे मानवी भावभावना. सॅम मँडिस दिग्दर्शित ‘१९१७’ हा नवा युद्धपट, मानवी भावभावना ठळकपणे दर्शवणारी, पहिल्या महायुद्धाची पार्श्वभूमी असणारी एक छोटीशी गोष्ट सांगतो.
वयम्

नैसर्गिक रंगात रंगलो आम्ही!

क्रांती गोडबोले-पाटील | 6 वर्षांपूर्वी

इको फ्रेंडली रंगात रसायनं नसतात. सर्व गोष्टी ह्या इको फ्रेंडली रंगात योग्य प्रमाणातच वापरलेल्या असतात यात रंगाचं प्रमाण हे अत्यल्प असते. इको फ्रेंडली रंगांचा सजीव सृष्टीवर कोणताही विपरीत परिणाम होत नाही. तसेच याचे डागही राहत नाहीत. होळीच्या वेळी हातगाडीवर  रंगाचे जे मोठे ढीग दिसतात ते रंग मात्र घातक असतात.
रुपवाणी

अॅनिमेटर - राम मोहन (२६ ऑगस्ट १९३१-११ ऑक्टोबर २०१९)

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

संजीवनी विद्या जाणणारे शुक्राचार्य फक्त प्राण गेलेल्यांना जिवंत करतात. अॅनिमेटर निर्जीवांनाही प्राण बहाल करू शकतो. त्याच्या जगात दगडांना पंख फुटतात. भरभक्कम प्राणी क्षणात सपाट होतात व रेषारूप होतात. रूप बदलून पुन्हा त्रिमिती होतात. भौतिक जगाचे कोणतेही नियम लागू नसलेली परीकथांच्यापेक्षाही अद्भुत, साय-फायच्या जगांपलीकडची जगेही अॅनिमेटर निर्माण करतात. मिकी माऊस जसा जगात सर्वत्र प्रवास करू लागला तशीच त्याला जन्म देणारी अॅनिमेशनची कला जगातल्या अनेक देशात नित्यनवीन रूपात, विविध संस्कृतींचे संस्कार व रंगढंग घेत पसरू लागली. राम मोहन हा ह्याच परंपरेतला भारतीय कलावंत होता.
वयम्

अपने रास्ते, आस्ते आस्ते !

'वयम्' प्रतिनिधी | 6 वर्षांपूर्वी

महिलांना चार भिंतींच्या बाहेर काढून त्यांच्या हाताला काम देणाऱ्या ‘आझाद फाउंडेशन’च्या अनिता माथूर व त्यांच्या ‘सखा कॅब’च्या ड्रायव्हर ओंकारी या पुढच्या मान्यवर होत्या. लिंगभेद टाळणे, तसेच महिलांना सुरक्षित प्रवास घडवणे या कल्पना सत्यात उतरवणाऱ्या ‘आझाद फाउंडेशन’तर्फे भारतातील दहा ते बारा शहरांमध्ये ‘सखा कॅब’ ही सेवा चालवली जात आहे.
पुनश्च

भाऊराव माडखोलकर : एक बहुपेडी व्यक्तिमत्व

सुनील सुभेदार | 6 वर्षांपूर्वी

“माडखोलकर नसते, तर विदर्भाचा संयुक्त महाराष्ट्रात समावेश करण्याचा प्रश्न उपस्थित झाला नसता,” असे बापूजी अणे यांनी, राज्यपुनर्रचना आयोगापुढे साक्ष देताना म्हटलेले असले, तरी राजकारण हाही त्यांच्या बौद्धिक जीवनातील अग्रक्रमाचा विषय नव्हता.
पुनश्च

प्रेमळ, चतुर, विलासी स्त्रीया आणि कपटी, प्रणयी वगैरे पुरुष...

शशी चौगुले | 6 वर्षांपूर्वी

नाट्याविना अभिनय व अभिनयाशिवाय नाट्य अपूर्ण आहे. या दोहोंच्या संगमांतूनच सुंदर आणि सजीव कलानिर्मिती करीता येईल.
रुपवाणी

पद्मभूषण मारी साटन - विश्वाची नागरिक

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

भारतातील फिल्म सोसायटी चळवळीचा प्रसार हे मारी सीटन या ब्रिटिश महिलेचे जीवन ध्येय होते. फिल्म सोसायटी चळवळीतून भारतात शुद्ध समांतर सिनेमा निर्माण झाला. सिनेमा संस्कृतीची उभारणी झाली.चित्रपट आस्वादाची शास्त्रशुद्ध पायाभरणी भारतात मारी सीटनने केली. मारीचे शिष्य प्रा. सतीश बहादूर यांच्या आठवणी....
मराठी प्रथम

संपादकीय - मराठी राज्याची साठोत्तरी कहाणी

डॉ. प्रकाश परब | 6 वर्षांपूर्वी

१९६० साली अस्तित्वात आलेले हे मराठी राज्य भविष्यात मराठीच राहील की नाही याची शंका यावी इतकी परिस्थिती हाताबाहेर गेलेली आहे.
मराठी प्रथम

माझी मराठी शाळा आणि माझे नावीन्यपूर्ण उपक्रम (भाग २)

चारुशीला भामरे | 6 वर्षांपूर्वी

आडवळणाच्या गावातल्या एका जिल्हा परिषद शाळेतल्या शिक्षिकेला हे जमू शकतं, तर शहरातल्या शाळांना का नाही जमणार?
पुनश्च

विसुभाऊ राजवाड्यांचे व्यक्तित्व

दि. वि. काळे | 6 वर्षांपूर्वी

राजवाड्यांची शास्त्रनिष्ठा ही केवळ बुद्धिनिष्ठा नसून जीवननिष्ठा होती; आणि या त्यांच्या निष्ठेच्या संबंधांत ते कोणत्याही प्रकारे प्रतारणा किंवा तडजोड करण्यास तयार नसल्यामुळेच त्यांच्या वर्तनांतील तुसडेपणा किंवा फटकळपणा प्रादुर्भूत होई.
पुनश्च

शाहीर दादा कोंडके आणि विच्छा

वि. ग. सातारकर | 6 वर्षांपूर्वी

‘विच्छा माझी पुरी करा’ने लोकनाट्यांच्या लोकप्रियतेचे उच्चांक मोडले. या वसंत सबनीसांच्या लोकनाट्यामुळे दादा कोंडके हे नांव महाराष्ट्रभर खऱ्या अर्थानें गाजूं लागले.
रुपवाणी

ब्लॅक मिरर बॅडरस्नॅच

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

नेटफ्लिक्सवर आलेला नवा सिनेमा बँडरस्नॅच सध्या चर्चेचा विषय आहे. हा सिनेमा पाहताना तुमच्यासमोर काही पर्याय येतात. तुम्ही स्क्रीनवर बोटानं स्पर्श करून, समोर आलेल्या पर्यायांपैकी जो योग्य वाटेल तो पर्याय निवडू शकता. तुम्ही निवडलेल्या पर्यायानुसार पुढच्या घटना अथवा प्रसंग घडतात आणि कथा पुढे सरकते. सिनेमा सुरु झाल्यावर काही वेळाने या समोर येणाऱ्या पर्यायांचं, आपण त्यांची निवड करू शकतो याचं आणि त्यानुसार कथा कशी पुढे सरकते आहे याचं कौतुक वाटतं.
पुनश्च

अ.भि.शहाः माणसं स्थापन करणारी संस्था

दिलीप पुरुषोत्तम चित्रे | 6 वर्षांपूर्वी

देशभर हिंडून शहांनी माणसं ‘स्थापन’ केली. संस्थांप्रमाणे, किंवा संस्थांपेक्षाही, माणसं स्थापन करण्याची त्यांना आवड होती. त्यांच्या मानवतावादाचा नेमका हाच अर्थ होता.
वयम्

पाठ्यपुस्तकांचा इतिहास!

किशोर दरक | 6 वर्षांपूर्वी

सुरुवातीची पाठ्यपुस्तकं छपाईच्या दृष्टीनं अगदी प्राथमिक अवस्थेतली होती. संपूर्ण पुस्तकात एकाच प्रकारची अक्षरं (font) अन मुखपृष्ठ तेवढं वेगळ्या टाईपमध्ये असे. रंगीत पाठ्यपुस्तकं ही तर अगदी गेल्या शतकाची निर्मिती मानावी लागेल. आता आपण पाहतो तशी रंगीबेरंगी, सुबक छपाईची, वयोगटानुसार वेगवगळ्या आकारांचे font वापरणारी पाठ्यपुस्तकं या गोष्टींची कल्पना आपल्याकडं अगदी पन्नास-साठ वर्षांपूर्वीदेखील दिवास्वप्न ठरली असती.
वयम्

रात्री उडणारे ‘पतंग’

मकरंद जोशी | 6 वर्षांपूर्वी

आपल्या वैशिष्ट्यपूर्ण आकाराने आणि रंगाने लक्ष वेधून घेणारा आणखी एक पतंग म्हणजे मून मॉथ. फिकट पिस्ता रंगात न्हाउन निघालेल्या या पतंगाच्या मागच्या पंखाचा आकार झिरमिळ्यांसारखा होत गेलेला असतो. शिवाय याच्या चारही पंखांवर अर्धपारदर्शक वर्तुळाकार असतात.
वयम्

खमंग सुगंध मातीचा!

शरद काळे | 6 वर्षांपूर्वी

तुम्हांला माहितीये, मृद्गंधाची निर्मिती जीवाणू व कवके करीत असतात. जेव्हा माती उन्हाळ्यात अगदी कोरडी असते, तेव्हा देखील जीवाणू व कवके या दोन सजीव वर्गातील मंडळी त्यांचा जीवनक्रम जगत असतात. हे करताना त्यांच्या उत्सर्जक क्रियांमधून `जिओस्मिन’ नावाचा रासायनिक पदार्थ निर्माण होत असतो.
वयम्

हिरवाईत लपलेली रंगीत दुनिया

जिल्पा निजसुरे | 6 वर्षांपूर्वी

दगडांमधील पाण्यात वाढणारी दुसरी वनस्पती म्हणजे इरीओकॉलोन. याची पांढरी फुले टाचणीच्या टोकासारखी दिसतात.मित्रहो, तुम्हांला कदाचित प्रश्न पडला असेल की उन्हाळ्यात जिथे काही दिसत नव्हतं तिथेच पावसाळ्यात एवढा सुंदर गजबजाट! तो कसा काय बुवा? हीच तर निसर्गाची किमया आहे. फक्त पावसाळ्यात दिसणाऱ्या अनेकानेक वनस्पती या पाऊस संपल्यावर वाळून जातात. जमिनीत त्यांचे बी किंवा कंद हे पुढच्या पावसापर्यंत सुप्तावस्थेत राहतात. त्यामुळेच या वनस्पती वर्षानुवर्षे पावसात बहरताना आपल्याला दिसतात.
पुनश्च

गणितांतील अजब प्राणी

डॉ. सी. शं. जोशी | 6 वर्षांपूर्वी

अनंतात हजार मिळवले जरी ‘अनंत’च राहते. त्यांतून दहा हजार वजा केले तरी अनंतच! अनंताला कशाने गुणा, भागा, मिळवा अथवा उणे करा उत्तर अनंतच राहते.
वयम्

चैतन्यसखा श्रावण

वर्षा गजेंद्रगडकर | 6 वर्षांपूर्वी

हे सण हा माणसाला सृष्टीशी जोडणारा दुवा आहे. सृष्टीतल्या बदलांचं प्रतिबिंब सण-उत्सवांमध्ये उमटत असतं. फक्त ते पाहण्यासाठी आतले डोळे उघडून भवतालाकडे पाहायला हवं. तरच आपली ओंजळ कायम निखळ आनंदानं भरलेली राहील.
वयम्

राष्ट्रीय प्रतिज्ञा कोणी लिहिली ?

नरेंद्र लांजेवार | 6 वर्षांपूर्वी

आपल्या देशाला जसे राष्ट्रगीत आहे, जसा अधिकृत ध्वज आहे, घोषवाक्य आहे, राष्ट्रीय प्राणी, पक्षी, झाड, फूल, फळ, खेळ आहे तशीच राष्ट्रीय प्रतिज्ञाही आहे. या प्रतिज्ञेला राष्ट्रीय मानाचे वलय आहे. राष्ट्रगीताला जो मान आहेतोच सन्मान या प्रतिज्ञेला देण्यात आलेला आहे. आपण रोजच ती म्हणतो, म्हणून कदाचित तिच्याबाबत आपल्या मनात विशेष कुतूहल नसावे असे मला वाटते.
संपादकीय

स्वातंत्र्यदिनाचा नवा संदेश

संपादकीय | 6 वर्षांपूर्वी

‘पुनश्च’ आयुष्य प्रवाही व्हावे आणि  जीवनाची ‘बहुविध’ता त्याला प्राप्त व्हावी अशाच शुभेच्छा आजच्या स्वातंत्र्यदिनी दिल्या पाहिजेत.
रुपवाणी

सत्यजित राय  एक अनुभव

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

जगविख्यात दिग्दर्शक सत्यजित राय यांचं हे जन्मशताब्दी वर्ष ! फिल्म सोसायटीची मुहूर्तमेढ भारतात रोवणाऱ्या सत्यजित राय यांनी पाथेर पांचाली या अभिजात चित्रपटाची निर्मिती करून भारतीय चित्रपटांना जागतिक पटावर मानाच स्थान मिळवून दिलं. वास्तव रूपवाणीच्या माध्यमातून सत्यजित राय यांचं  कार्यकर्तृत्व आम्ही विविध लेखातून सादर करत आहोत.
रुपवाणी

 A Journey to Cinema of Satyajit Ray

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

जगविख्यात दिग्दर्शक सत्यजित राय यांचं हे जन्मशताब्दी वर्ष ! फिल्म सोसायटीची मुहूर्तमेढ भारतात रोवणाऱ्या सत्यजित राय यांनी पाथेर पांचाली या अभिजात चित्रपटाची निर्मिती करून भारतीय चित्रपटांना जागतिक पटावर मानाच स्थान मिळवून दिलं. वास्तव रूपवाणीच्या माध्यमातून सत्यजित राय यांचं  कार्यकर्तृत्व आम्ही विविध लेखातून सादर करत आहोत.
पुनश्च

आला क्षण गेला क्षण

विघ्नहरी देव | 6 वर्षांपूर्वी

काळपुरुष क्षणाक्षणाला एक नवा खेळ करून राहिला आहे. काळ हा एक सागर आहे. असे म्हटले तर, एकेका लाटेबरोबर कणाकणांनी तो आपल्या पायाखालची वाळू न कळत पुढे पुढे ओढतो आहे.
मराठी प्रथम

संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ आणि लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे

प्रतीक्षा रणदिवे | 6 वर्षांपूर्वी

संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीतील अण्णाभाऊंचे लिखाण, शाहिरी, लोकनाट्य हे महाराष्ट्रातील मराठी मनाला भिडणारे होते, जनतेची भाषा बोलणारे होते.
वयम्

मानवा, सोड तुझा अभिमान

सुबोध जावडेकर | 6 वर्षांपूर्वी

अनेक जातीचे पक्षी आणि खारीसारखे प्राणी भविष्यकाळात उपयोगी पडावं म्हणून अन्न – मुख्यत्वे करून झाडांच्या बिया - जमिनीत पुरून ठेवतात. ‘स्क्रब जे’ नावाचा पक्षी जवळजवळ २०० निरनिराळ्या ठिकाणी बिया पुरून ठेवतो आणि त्या सगळ्या जागा त्याच्या लक्षात असतात. खारींची स्मरणशक्ती त्या मानानं बेताची असते. त्याही बिया पुरून ठेवतात पण बहुतेकवेळा त्या कुठं पुरल्या आहेत ते विसरून जातात! पुढं पाऊस पडला की त्या बिया रुजतात आणि झाड वाढू लागतं. खारींचा विसराळूपणा अशा रीतीने झाडांच्या पथ्यावर पडतो. जंगलं वाढवण्यात त्या खरोखरच ‘खारीचा वाटा’ उचलतात. 
रुपवाणी

असिस्टंटच्या नजरेतून... चित्रपट दिग्दर्शक रत्नाकर मतकरी

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

साहित्यकार रत्नाकर मतकरी यांनी दिग्दर्शित केलेल्या   'इन्व्हेस्टमेंट' या चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपटाचा राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला होता. या चित्रपटात त्यांना दिग्दर्शनात सहाय्य करणारे त्यांचे सहकारी अरविंद औंधे यांनी वाहिलेली आदरांजली !
पुनश्च

राहून गेलेल्या गोष्टी -१: नानासाहेब आणि बाळासाहेब

मुलाखतकार: संध्या टाकसाळे | 6 वर्षांपूर्वी

नामवंतांच्या आयुष्यात अशा राहून गेलेल्या गोष्टींची यादी मोठी असणं स्वाभाविक आहे. नानासाहेब गोरे आणि बाळासाहेब ठाकरे यांच्या अशा या ‘राहून गेलेल्या गोष्टी’.
वयम्

Thank you

शुभदा चौकर | 6 वर्षांपूर्वी

दरवर्षी दिवाळीला आपण काहीतरी घेण्याचा विचार करतो- नवीन कपडे, खाऊ, खेळणी, एखादी वस्तू... पण या काळाने आपल्याला शिकवलंय की, नवीन काही खरेदी केली नाही तरी काही बिघडत नाही. आपल्याला जाणवले आहे की, खूप काही आहे आपल्यापाशी, त्याबद्दल कृतज्ञ राहूया.
पुनश्च

अश्रू झाला आहे खोल...

पंडीत ह्रदयनाथ मंगेशकर | 6 वर्षांपूर्वी

जीवनातल्या दुःखांना सामोरं जाणाऱ्यांनाच एक खोल खोल अर्थ गवसतो. जीवनाच्या यज्ञामध्ये जळत जळत हसतानाच मी तुला अधिक पाहिलं होतं. खरंच तुझ्याकडून ही विलक्षण, अमरण कविता लिहून घेण्यासाठी, विधात्यानं तुला तुझ्या मुलाच्या मृत्यूचा खेळ दाखविला.
पुनश्च

राहून गेलेल्या गोष्टी २ (जयवंत दळवी आणि सुशीलकुमार शिंदे)

मुलाखतकार: संध्या टाकसाळे | 6 वर्षांपूर्वी

तुमच्या आमच्यापेक्षा नामवंतांच्या आयुष्यात अशा राहून गेलेल्या गोष्टींची यादी मोठी असणं स्वाभाविक आहे
पुनश्च

दिवाळी अंक- १९४७

अज्ञात | 6 वर्षांपूर्वी

इतका गंभीर मजकूर यापूर्वी दिवाळी अंकांत क्वचितच आला असावा.स्वातंत्र्यप्राप्तीच्या वर्षात कुठले राजकीय-सामाजिक विषय समाजाच्या डोक्यात घोळत होते, त्याचा अतिशय सुंदर असा आढावा आजच्या लेखात घेतलेला आहे.
पुनश्च

तीन वर्षे, दोन महिने, तेवीस दिवस...

डॉ. विजय पांढरीपांडे | 5 वर्षांपूर्वी

तरुण पिढीला भविष्यासाठी सुसज्ज करायचे म्हणजे नवनवीन आव्हानांची त्यांना जाणीव करून द्यायची. ती आव्हाने पेलण्याची क्षमता त्यांच्यात निर्माण करायची. खरे तर हेच शिक्षणाचे खरे उद्दिष्ट.
पुनश्च

नव्याजुन्यांचा कलह

प्रो. गोविंद चिमणाजी भाटे | 5 वर्षांपूर्वी

आपल्या मराठेशाईंत इतके मुत्सद्दी व धोरणी पुरुष झाले, पण त्यांच्या भरभराटीच्या काळांत सुद्धा या इंग्रजांच्या मूळ ठिकाणी जाऊन त्यांची स्थिती निरीक्षण करण्याचे कोणाच्याही कसे मनांत आले नाही?
पुनश्च

भारतीय विद्याभवनप्रणीत मराठा वर्चस्व

नी.र. वऱ्हाडपाण्डे | 5 वर्षांपूर्वी

भारताचे राज्य इंग्रजांनी मराठ्यांकडून घेतले; मुघलांकडून नव्हे हे, महाराष्ट्राच्या बाहेर, सुशिक्षितास देखील क्वचितच माहीत असते.
वयम्

धाडसी तापसी

पूजा सामंत | 5 वर्षांपूर्वी

मित्रांनो, माझी ओळख ‘स्पष्टवक्ती’ अशी आहे. एकदा मी 'अमितजीं (अमिताभ बच्चन) सोबत 'बदला' या फिल्मचे शूटिंग करून स्कॉटलंड ते मुंबई असा दीर्घप्रवास करून मुंबईला यायला निघाले होते. जाम थकले होते. बोर्डिंग पास घेतल्यानंतर मी सीट बेल्ट लावून गाढ झोपून गेले. साधारण अर्ध्या तासाने मला चाहूल लागली की, माझ्या चेहर्‍यावर फ्लॅश पडतोय ! मोठ्या मुश्किलीने मी डोळे उघडले तर काय, शेजारच्या सीटवर बसलेली व्यक्ती माझ्या नकळत त्याच्या मोबाइलवर माझे फोटो काढत होती! हे सर्वस्वी गैर होते! मी ताबडतोब त्याच्यावर डाफरले! ‘स्टॉप धिस!’ विमानातले सगळे प्रवासी माझ्याकडे बघू लागले ! मी 'अटेन्शन सीकर' आहे अशी ओरड झाली! पण मी त्याची पर्वा केली नाही! चुकीच्या किंवा अन्यायकारक गोष्टींवर आवाज उठवतेच मी!
पुनश्च

खानोलकरचे देणे - भाग १

पु. ल. देशपांडे | 5 वर्षांपूर्वी

हा एक नवलाचा पक्षी ह्या मराठी साहित्यात आला काय, गायला काय, नाचला काय, कधी कळले-कळलेसे वाटणारे बोलला काय आणि कळण्या-न कळण्याच्या सीमेवरचे काहीतरी सांगता सांगता एकदम पुन्हा ज्या अज्ञात घरट्यातून आला होता तिथे निघूनही गेला काय! त्याच्या निर्मितीसारखेच सारे काही अद्भुत.
वयम्

सोशल मीडिया की पर्सनल मीडिया? (पूर्वार्ध)

अंजली कुलकर्णी- शेवडे | 5 वर्षांपूर्वी

सोशल मीडिया वापरण्याची गरज असते. पण या मीडियाचा मी नुसता वापर करत नाही तर या माध्यमाचा, या विषयाचा बारकाईने अभ्यासही मी केलाय, त्यामुळे माझी काही निरीक्षणं तुमच्याशी शेअर करायला मला निश्चितच आवडेल. सोशल मीडियाचा सर्व बाजूंनी विचार करताना त्यातले ‘सोशल मीडिया आणि इकॉनॉमिक्स’,‘सोशल मीडिया आणि सायकॉलॉजी’ असे वेगवेगळे पैलूही विचारात घेणं महत्त्वाचं आहे.
पुनश्च

एक तत्त्वज्ञानी कुबेर

नारायण वासुदेव फडके | 5 वर्षांपूर्वी

तर्कशास्त्राच्या कसाला जे पूर्णपणे उतरेल तेच सत्य—मग ते जुने असो, नाहीतर नवे असो—अशीच शेटजींची विचारसरणी आहे. खरा तत्त्वज्ञानी कर्तृत्वशून्य नसून कर्तबगार असतो हे सिद्ध करणारे प्रताप मिल्सचे संस्थापक श्रीमंत प्रतापशेट, अंमळनेर, यांचे स्फूर्तिदायक चरित्र.
मराठी प्रथम

गंमतशाळा - (भाग ५)

अनुराधा मोहनी | 5 वर्षांपूर्वी

मुलांच्या या सगळ्या कृतींकडे सुटंसुटं पाहता येत नाही. त्यांच्या या प्रत्येक कृतीमागे त्यांची अनन्य अशी कौटुंबिक पार्श्वभूमी असते.
पुनश्च

शिवाजीमहाराजांचे कार्य-कौशल्य

ग. ह. खरे | 5 वर्षांपूर्वी

श्रीशिवाजीमहाराजांचे ठायी जो गुणसमुच्चय होता आणि त्यांनी ज्या पद्धतीने कार्य केले त्याप्रमाणे कार्य करणारा आणि असा अलौकिक गुणसमुच्चय असणारा श्रीशिवाजीमहाराजांहून निराळा मनुष्य असेल असे वाटत नाही
वयम्

पर्यावरणाचा सच्चा दोस्त

'वयम्' प्रतिनिधी | 5 वर्षांपूर्वी

सोहम नववीत असताना त्याने ‘लोकसत्ता’त स्वीडनच्या ग्रेटा थुनबई (सगळेजण तिचे नाव थुनबर्ग असे लिहितात, पण त्याचा स्वीडिश उच्चार आहे- थुनबई) बद्दल वाचले. तिच्या ‘Fridays for Future’ या मोहिमेची ओळख झाली. तेव्हा सोहमने ठरवले की, आपणही या मोहिमेत सहभागी व्हायचं! आता तो Fridays for future- Indiaच्या ४० जणांच्या Research and Study team मध्ये आहे
वयम्

मधली सुट्टी ( फिनलंड शाळा भाग- १)

शिरीन कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

फिनलंडमधून आर्क्टिक सर्कल जाते. अर्थात फिनलंडच्या वरच्या भागातून. खाली दक्षिणेकडे बाल्टिक समुद्रकिनारा फिनलंडला लाभला आहे. फिनलंड पृथ्वीच्या अगदी वरच्या भागात, उत्तर ध्रुवापासून जवळ आहे. त्यामुळे फिनलंडचं हवामान थंड आहे. साधारणपणे ऑक्टोबर ते मार्च हे महिने हिवाळ्याचे, तर एप्रिल ते सप्टेंबर उष्ण हवामान. उन्हाळ्याची सुट्टी असते जून-जुलैमध्ये.
वयम्

सोशल मीडिया की पर्सनल मीडिया? (उत्तरार्ध)

अंजली कुलकर्णी- शेवडे | 5 वर्षांपूर्वी

आता मला पालकांसाठी म्हणून खास काही सांगायचंय. काही महिन्यांपूर्वी मोबाइलला हात लावू नको म्हणून सांगणाऱ्या पालकांना आता बदललेल्या परिस्थितीमुळे स्वतःच मोबाइल मुलांच्या हातात द्यावा लागलाय. मूल घरात आहे, तुमच्या समोर आहे, त्याच्या हातात मोबाइल आहे...पण ते मूल काय करतंय हे माहीत नाही अशी आज परिस्थिती आहे! मुलं सर्रास इंटरनेट वापरतायत. इंटरनेटवरच्या एखाद्या चॅनेलला किती Subscribers झाले की पैसे मिळतात हे मुलांना आधीच माहिती आहे. इंटरनेटवर प्रचंड माहिती आहे, जगभरातली माहिती आहे आणि कुणालाही न विचारता माहिती मिळते ही मुलांसाठी महत्त्वाची गोष्ट आहे.
मराठी प्रथम

ऑनलाइन-ऑफलाइन शिक्षणातील माझे प्रयोग (भाग १)

संजय कानसे | 5 वर्षांपूर्वी

या निबंधाच्या वाक्यावाक्यांतून दिसते ती, कानसे सरांची आपल्या विद्यार्थ्यांप्रती आणि कामाप्रती असलेली तळमळ!
पुनश्च

सुईच्या अग्रावरील साम्राज्य

सुरेश चांदवणकर | 5 वर्षांपूर्वी

प्लेइंग रेकॉर्डसचा सुरुवातीचा काळ म्हणजे अनेकांचा सुवर्णकाळ होता. त्या काळात तबकडीचा झालेला प्रवास आणि तिचे विस्तारित होत गेलेले साम्राज्य सांगणारा हा लेख
वयम्

रंगरंगिली दुनिया !

सुजाता छत्रे | 5 वर्षांपूर्वी

तुम्हांला किती रंग माहीत आहेत, त्यांची यादी करून बघा. त्या रंगांची नावे आणि त्यापुढे त्यांचे वर्णविशेष/Hue अशीही यादी करा, मजा येईल! एखादा रंग जरी आपण घेतला, तरी त्या रंगाच्या अनेक छटा आपल्याला निसर्गात बघायला मिळतात. सूर्यफुलाचा पिवळा, हळदी पिवळा, लिंबाचा पिवळा, आंब्याचा पिवळा आणि सूर्यकिरणांचा सोनपिवळा! आहेत ना ह्या पिवळ्या रंगाच्या विविध छटा? तशाच इतर सर्व रंगांच्या अनेक छटा निसर्ग दाखवतो. निसर्गातल्या ह्या प्रत्येक रंगछटेला एक क्रमांक देऊन सूत्रात बसवता येते. आपली मराठी भाषा रंगछटादर्शक शब्दांनी अगदी श्रीमंत आहे. अशा रंगांच्या छटा व त्यांचे शब्द यांची संगती जुळवल्यास तो एक शब्द-खजिनाच ठरेल.
रुपवाणी

चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

सिनेमावाले प्रत्येक लहान मोठ्या गोष्टीची बातमी अथवा जाहिरात करतात याची तुम्हा आम्हा सर्वांना चांगलीच कल्पना आहे. ( दोन्हीत खूपच फरक आहे, तो कधी कधी राहत नाही हा विषयच वेगळा. ) अशीच जाहिरात अमिताभ बच्चन पहिल्यांदा गायला तेव्हाही करण्यात आली.
वयम्

नक्की वाचा : द कलर ऑफ मॅजिक- जादूचा (आठवा) रंग!

धनवंती हर्डीकर (शिक्षणतज्ज) | 5 वर्षांपूर्वी

‘द कलर ऑफ मॅजिक’ ही कादंबरी म्हणजे हौशी पर्यटक टूफ्लावर आणि जादू न येणारा जादूगार रिन्सविंड या जोडगोळीच्या चार साहसकथांची माला. ही साहसं त्यांनी स्वतःहून पत्करलेली नाहीत, तर त्यांच्या नकळत डिस्कवर्ल्डच्या देवांनी खेळात फासे टाकल्यामुळे ही साहसं अक्षरशः त्यांच्या अंगावर येऊन आदळली आहेत.
वयम्

चलती का नाम गाडी

राजीव तांबे | 5 वर्षांपूर्वी

“आगगाडी वेगात रूळावरून जात असताना, रूळ समांतर असल्याने त्या रूळांवरील दाब एकसारखाच असतो. या खडीमुळे हा प्रचंड दाब विभागला जातो व तो दाब सहन करण्याची लवचिकता या रूळांना मिळते. जर खडीऐवजी सिमेंटचा सपाट रस्ता केला तर रेल्वेच्या दाबाने रस्त्याचे तुकडे पडतील.”
वयम्

उद्दालक आरुणी

कांचन जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

आरुणी म्हणाला, “गुरूंची आज्ञा आणि सर्व आश्रमवासियांची मेहनत या दोनच गोष्टी मला दिसत होत्या.” त्याचा समर्पणभाव आणि संवेदनशीलता पाहून भविष्यात त्याच्या हातून उत्तम काम होणार याची सर्वांना खात्री पटली. त्याची ही वृत्ती लोकांच्या लक्षात राहावी, म्हणून गुरूंनी त्याला ‘उद्दालक’ हे नाव बहाल केले.
पुनश्च

प्रकाशनव्यवसायातील खाचखळगे

मुलाखत - वामनराव भट | 5 वर्षांपूर्वी

‘अभिनव प्रकाशन’चे श्री. वा. वि. भट यांची श्री. भानू शिरधनकर यांनी घेतलेली मुलाखत - प्रकाशक नवे लेखक जन्मास घालतो असे कधी कधी म्हटले जाते, त्यात किती तथ्य आहे?’’ मी विचारले.
वयम्

मी ‘पी’ बोलतोय...

श्रीराम शिधये | 5 वर्षांपूर्वी

साय-फाय कथा स्पर्धा लाल ग्रहावरची सृष्टी! 'मी 'पी' बोलतोय' हा श्रीराम शिधये यांचा लेख वाचा आणि कल्पना करा- भविष्यात मंगळावर राहणे शक्य झाले तर... काय काय धमाल येईल? तिथे काय काय दिसेल? काय काय भासेल? भन्नाट कल्पना रंगवा आणि छानशी गोष्ट लिहा. तसेच अधिक माहितीसाठी लोकसत्ता वृत्तपत्रात १० मार्चला प्रसिद्ध झालेला डॉ. प्रियदर्शिनी कर्वे यांचा 'मंगळावर स्वारी' हा लेखही वाचा. त्याची लिंक- https://www.loksatta.com/chatusutra-news/article-on-invasion-on-mars-abn-97-2417233/२०२१ मधल्या मुलांनी रचलेली साय-फाय वाचायला आम्ही उत्सुक आहोत. कथा स्पर्धेचे नियम- १. इयत्ता ४थी ते १०वीच्या विद्यार्थ्यांसाठी. २. कथेची शब्दमर्यादा ५०० शब्दांची आहे. ३. अंतिम तारीख- ३० मे २०२१. ४. 'साय-फाय' कथा पाठवण्याचा पत्ता- संपादकीय विभाग, 'वयम्' न्यू वंदना को.ऑप.हा.सो., ३रा मजला, लालबहादूर शास्त्री मार्ग, वंदना सिनेमाजवळ, ठाणे- ४००६०२. दूरध्वनी : ०२२-२५९८६२७० इमेल- ahamawamwayam@gmail.com ५. कथा पाठवताना तुमचे नाव, पत्ता, इयत्ता, इमेल, फोन नंबर लिहायला विसरू नका. ६. निवडक स्पर्धकांना मिळेल आकर्षक बक्षीस. शिवाय ‘वयम्’ मासिकात प्रसिद्धी. अधिक माहितीसाठी संपर्क- ९१३७१२८९१५. विविध स्पर्धा आणि उपक्रम याविषयी जाणून घेण्यासाठी www.wayam.in या आमच्या वेबसाइटला भेट द्या.
पुनश्च

आंबट आणि गोड महाराष्ट्र

बी. चैतन्य देव | 5 वर्षांपूर्वी

कल्पनेच्या भराऱ्या आणि स्वप्ने मराठ्यांमध्ये नाहींत, पण त्यांच्याजवळ जमिनींत घट्ट पाय रोवून उभा ठाकणारा वास्तववाद आणि सत्यप्रेम हे गुण आहेत.
संपादकीय

खुशखबर एकल सभासदत्वाची

संपादकीय | 5 वर्षांपूर्वी

वर्षभराचे फक्त ५१६ रुपये भरून बहुविधवरील प्रत्येक नियतकालिक, प्रत्येक दिवाळी अंक, प्रत्येक डी-बुक आणि प्रत्येक ब्लॉग, आपले सभासद वाचू शकणार आहेत.
महा अनुभव

स्वत: पलीकडे - जानेवारी २०२१

वृषाली जोगळेकर | 5 वर्षांपूर्वी

मी-माझं कुटुंब-माझे नातेवाईक या मर्यादित परिघाचं वर्तुळ ओलांडून दुसर्‍यांसाठी धडपडण्यात आनंद मानणार्‍या सामान्यांमधल्या कर्तबगारांची ओळख
महा अनुभव

‘ब्लॅक लाइव्ह्ज’आणि ‘व्हाइट प्रिव्हिलेज’ - जानेवारी २०२१

अनिल परांजपे | 5 वर्षांपूर्वी

भारतात आरक्षणातून दलितांचे हक्क रक्षित केले गेले आणि त्यातून ‘सवर्ण प्रिव्हिलेज’ला मुळातच जरा शह दिला गेला.
रुपवाणी

‘द ट्रायल ऑफ द शिकागो ७

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

अॅरन सोर्किन लिखित आणि दिग्दर्शित ‘द ट्रायल ऑफ द शिकागो ७’ शिकागोत सुरू असणाऱ्या एका खटल्याची कथा सांगतो. १९६८ च्या ‘डेमोक्रॅटिक नॅशनल कनवेंशन’ दरम्यान विविध संघटना शिकागोत एकत्र येऊन व्हिएतनाम युद्धाविरोधात शांतिपूर्ण मार्गाने निदर्शनं करण्याचं ठरवतात. सरकार या निदर्शनांना परवानगी नाकारते तरीही निदर्शक आपल्या भूमिकेवर ठाम राहतात. यादरम्यान पोलिस आणि निदर्शकांमध्ये संघर्षाची ठिणगी उडते.
मराठी प्रथम

भाषाविचार - प्रसारमाध्यमांची भाषा आणि अर्थकारण (भाग-१६)

डॉ. दीपक पवार | 5 वर्षांपूर्वी

ज्यांना प्रसारमाध्यमांच्या धंद्यातलं सगळं कळतं असं म्हटलं जातं, ते लोक इंग्रजीमय किंवा इंग्रजीधार्जिणे आहेत.
पुनश्च

कर्तबगार मराठी स्त्री

वसुंधरा पटवर्धन | 5 वर्षांपूर्वी

मधल्या वर्गातल्या महाराष्ट्रीय स्त्रीचं मन फार कणखर, प्रामाणिक, निष्ठावान्, कष्टाळू, सुसंस्कृत, साधं, सरळ आणि अत्यंत आशावादी आहे
पुनश्च

असा मुत्सद्दी... असा वैष्णव

ना. सी. फडके | 5 वर्षांपूर्वी

गांधीजींनी ज्या चळवळीचे धडे भारतीय जनतेला दिले त्या चळवळीत 'कायदेभंग' आणि 'अहिंसा या दोन तत्वतःच परस्परविरुद्ध असणाऱ्या प्रवृत्तींचा अंतर्भाव होता. या गोष्टीतच गांधींच्या राजकारणाचे सामर्थ्य होतं. परंतु यातच चळवळीच्या विफलतेची बीजंही होती.
निवडक दिवाळी २०१८

बॉर्डरलगतचं जगणं

मुक्ता चैतन्य | 5 वर्षांपूर्वी

फिरोजपूर जिल्ह्यातलं हुसैनीवाला, जिथे भगतसिंग, राजगुरू आणि सुखदेव यांची समाधी आहे. या तिघांना फाशी दिल्यानंतर त्यांचे मृतदेह इंग्रजांनी हुसैनीवालापाशी ठेवले.
रुपवाणी

शमिक बंडोपाध्याय यांची मुलाखत

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

खास मुलाखत: शमिक बंद्योपाध्याय मुलाखतकार : डॉ. श्यामला वनारसे डॉ. शमिक बंद्योपाध्याय हे बंगालमधील ख्यातनाम समीक्षक आहेत, इंग्रजी साहित्य हा त्यांचा खास अभ्यासाचा विषय. भारतीय रंगभूमी, चित्रपट आणि कलाव्यवहार यांचेही ते ज्येष्ठ अभ्यासक आहेत. त्यांनी सेज पब्लिकेशन तर्फे भारतीय भाषातील नाटकांची अन्य भाषात पोचण्याचा मार्ग म्हणून अनेक संहितांची इंग्रजी भाषांतरे त्यांनी सेज प्रकाशनातर्फे प्रसिद्ध केली. सत्यजित राय यांचे आणि त्यांच्या कुटुंबाचे स्नेहसंबंध असल्याने त्यांनी राय यांचे काम जवळून पाहिले आहे, कलेचा खोलवर वेध घेण्याची त्यांची शैली खास आहे.
पुनश्च

बया दार उघड...! - भाग दुसरा

शंकर पाटील | 5 वर्षांपूर्वी

अशा तऱ्हेची योजना राबविण्याच्या दृष्टीने हे वातावरण काही पोषक नव्हते. कोणत्याही सरकारी गोष्टीला विरोध करणे ही त्या वेळी लोकांची वृत्ती होती. असे असूनही या योजनेचे लोकांनी प्रचंड स्वागत केले.
पुनश्च

बया दार उघड - भाग तिसरा

शंकर पाटील | 5 वर्षांपूर्वी

स्वतःची जुनी बाग तोडणारा पाटील आरोपीच्या पिंजऱ्यांत उभा राहतो. कुऱ्हाडीसारख्या तीक्ष्मण हत्याराने फिर्यादीच्या मतबंदाचा चार्ज ठेवला जातो आणि एक खळबळजनक खटला सुरू होतो.
पुनश्च

छुपाते छुपाते बयाँ हो गयी है....भाग ३

श्रीकांत बोजेवार | 5 वर्षांपूर्वी

माझ्या सौंदर्योपासकांची व आवाजाच्या चाहत्यांची संख्या मोठी होती. मात्र मला अभिनय येत होता, असे म्हणणे धाडसाचेच ठरेल.
मराठी प्रथम

टाळेबंदीतील पर्यायी शिक्षण व मूल्यमापन व्यवस्था

डॉ. उमेश प्रधान | 5 वर्षांपूर्वी

शिक्षणाच्या संदर्भातील प्रत्येक घटकाला त्याच्या क्षमतेनुसार विविध कामात मग्न करणे गरजेचे आहे.
निवडक सोशल मिडीया

मृत्यूच्या खाईतले देवदूत

सचिन जवळकोटे | 5 वर्षांपूर्वी

कामधंदा सोडून खिशातले पैसे खर्चून आणि जीव धोक्यात टाकून मृत्यूशी संघर्ष करणा-या ‘ट्रेकर्स’ मंडळींची अनटोल्ड स्टोरी..
पुनश्च

एका वाचकाची गोष्ट

शं. ना. नवरे | 5 वर्षांपूर्वी

प्रश्नांच्या गुंड्या दाबल्या बरोबर उत्तरांचे दिवे लागले. झगझगीत प्रकाश पडला. त्या प्रकाशाकडे मला डोळे उघडून पहातां येईना. त्या प्रकाशांत मी ठेंगू, क्षुद्र माणूस दिसूं लागलो
रुपवाणी

शमिक बंडोपाध्याय यांची मुलाखत : भाग २

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

डॉ. शमिक बंद्योपाध्याय हे बंगालमधील ख्यातनाम समीक्षक आहेत, इंग्रजी साहित्य हा त्यांचा खास अभ्यासाचा विषय. भारतीय रंगभूमी, चित्रपट आणि कलाव्यवहार यांचेही ते ज्येष्ठ अभ्यासक आहेत.
पुनश्च

ही नर्मदा सुंदरी

दुर्गा भागवत | 5 वर्षांपूर्वी

नर्मदा ही दुभंगाचे प्रतीक आहे. शांत-अशांताचा विचित्र मिलाफ तिच्यांत झाला आहे. सौम्य असे कांही तिला रुचतच नाही. तिच्या परिसरांत वन्यांचे शांत, भुईसरपट जीवन शतकानुशतके पाथरीच्या वनस्पतीसारखे पसरून राहिले आहे.
पुनश्च

तेल साम्राज्याचा इतिहास (भाग १)

मधु अभ्यंकर | 5 वर्षांपूर्वी

१९२७ साली अमेरिकेची लोकसंख्या जागतिक लोकसंख्येच्या फक्त सहा टक्के होती, पण जगांतील मोटारींच्या संख्येपैकी ८० टक्के मोटारी त्या देशांत होत्या
जडण-घडण

सावधान ! नाळ तुटते आहे

डॉ. श्याम जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

परीक्षा विहित पद्धतीने घेणं व देणं याला पर्याय असूच शकत नाही. विद्यार्थी व पालकांनी, त्यांच्याच हितासाठी, त्यासाठी आग्रही राहिलं पाहिजे. मात्र आत्यंतिक दुर्दैवाने, सद्य परिस्थिती या विपरीत आहे हे आपण पाहतो आहोत
जडण-घडण

दूरस्थ कलाशिक्षण

शीतल कापशीकर | 5 वर्षांपूर्वी

आपली शिक्षणपद्धती बदलू पहात आहे. त्याचीच ही नांदी समजूया. निव्वळ परीक्षार्थी - गुणार्थी होण्यापेक्षा विद्यार्थी ज्ञानार्थी कसे घडतील हे पाहूया.
पुनश्च

तेल साम्राज्याचा इतिहास ( उत्तरार्ध )

मधु अभ्यंकर | 5 वर्षांपूर्वी

सुएझ वाहतूक सुरळीत चालू झाली तेव्हा अनेक तेलवाहू जहाजे आपोआपच ‘बेकार’ झाली व त्यांचे दर उतरले. या उतरलेल्या दरांचा फायदा घेऊन नव्या तेल कंपन्यांनी आपले विक्रीचे दरही खाली आणले.
प्रिय रसिक

सूर्याची पिल्ले : एक विनोदी नाटक

प्रतिमा कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

मी फार मोजकीच नाटकं केली आहेत. तरीही, मी केलेल्या नाटकांपैकी सूर्याची पिल्ले हे आजच्या घडीला तरी माझं सर्वात लाडकं नाटक आहे.
प्रिय रसिक

नाट्यवेडा व्हायरस : शेखर ताम्हाणे

संपदा जोगळेकर- कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

मिश्किलपणा हा शेखरदादांचा जगण्याचाच स्थायीभाव होता.तालमींना वातावरण हलकं करण्याची जणू त्यांची जबाबदारी होती. अतिशय प्रासंगिक विनोद करून स्वत:चं पोट गदगदा हलेस्तोवर हसण्याची सवय त्यांना होती.
महा अनुभव

अफगाण निर्वासित; फुफाट्यातून कुठे?

प्रीति छत्रे | 5 वर्षांपूर्वी

निर्वासितांना मायदेशी परतायला मिळणं ही खरंतर आनंदाची बातमी. पण जेव्हा मायदेशी परतणं हे आगीतून फुफाट्यात जाणं ठरतं, तेव्हा माणसांनी काय करायचं?
रुपवाणी

प्रभात चित्र मंडळ वर्धापन दिन

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

*५ जुलै - 'प्रभात चित्र मंडळ’ स्थापना दिन- सिनेमा या कलामाध्यमाकडे सजगपणे पाहण्याची जाण रुजवणाऱ्या ‘प्रभात चित्र मंडळ’ या संस्थेचा स्थापना दिन. *त्या निमित्त दिनकर गांगल यांचा लेख*
पुनश्च

भोगवाद आणि साहित्य - भाग २

ना. सी. फडके | 5 वर्षांपूर्वी

समाजाचं कल्याण ज्याला नको आहे, जो समाजाचा घातपातच करूं इच्छितो, असा कोणता कवी, नाटककार, किंवा कादंबरीकार असूं शकेल? कलावंताचा समाजाशी संबंध असतोच असतो, एवढंच नव्हे, तर समाजाच्या एकंदर विराट स्वरूपाशी त्याचा संबंध असतो!
महा अनुभव दिवाळी २०२०

बंद दारं थोडी किलकिली

प्रदीप चंपानेरकर | 5 वर्षांपूर्वी

'सुशांतने त्याच्या पन्नाशीनिमित्त स्वतःविषयी लिहिलं तर तो काय लिहील?' असा विचार मनात आला आणि अनेक वर्षं निद्रावस्थेत असलेला माझ्यातील लेखक जागा झाला.
वयम्

चंद्राला गिरक्या घातलेला वीर

शुभदा चौकर | 5 वर्षांपूर्वी

एक तर, या मोहिमेत कायम आमच्या तिघांची टीम होती. कोणीच पहिला, दुसरा, तिसरा असं नव्हतं. म्हणजे इतकं की, चंद्रभूमीवर जो फलक ठेवला गेला, त्या स्टीलच्या फलकावर लिहिलं होतं- “Here men from the Planet Earth first set foot upon the Moon in July 1969. We came in Peace for all Mankind.” त्याखाली आम्हा तिघांच्या सह्या होत्या. म्हणजे माझे पाय लागले नाहीत, तरी मी होतोच की त्यात!
महा अनुभव

स्व त: प ली क डे

वृषाली जोगळेकर | 5 वर्षांपूर्वी

मी-माझं कुटुंब-माझे नातेवाईक या मर्यादित परिघाचं वर्तुळ ओलांडून दुसर्‍यांसाठी धडपडण्यात आनंद मानणार्‍या सामान्यांमधल्या कर्तबगारांची ओळख
पुनश्च

भोगवाद आणि साहित्य - भाग ३

ना. सी. फडके | 5 वर्षांपूर्वी

अहिंसा आणि त्याग या तत्त्वांच्या आधारावर समाजाचा अगर राष्ट्राचा अभ्युदय तर राहोच, परंतु नित्याचा साधा योगक्षेमदेखील होऊं शकत नाही.
मौज दिवाळी २०२०

एक दर्शन: अफगाणिस्तानचे

मिलिंद बोकील | 5 वर्षांपूर्वी

जगाच्या नकाशावर अशांत आणि धार्मिक पातळीवर अनेकविध घडामोडी चालू असणारा अफगाणिस्तानासारखा देश, त्याचं अंतरंग मिलिंद बोकीलांसारख्या सजग समाजभान असणाऱ्या लेखकाने प्रत्यक्ष भेटीतून उलगडले आहे.
ललित दिवाळी २०२०

नाइन्टीन एटीफोर : एक टिपण

वसंत आबाजी डहाके | 5 वर्षांपूर्वी

जॉर्ज ऑर्वेल यांची ‘नाइन्टीन एटीफोर’ ही कादंबरी जागतिक साहित्यक्षेत्रात कायमच चर्चेत असलेली कादंबरी आहे. ती त्यांनी 1948 साली लिहिली, आणि 1949 साली ती पुस्तकरूपात प्रकाशित झाली. ही एक डिस्टोपियन कादंबरी आहे, असे म्हटले जाते तेव्हा ती वास्तवदर्शी कादंबरी आहे असेच म्हणायचे असते.
महा अनुभव दिवाळी २०२०

आयझॅक माऊली आणि मी

निरंजन घाटे | 5 वर्षांपूर्वी

अमेरिकेतील अनेक नोबेलविजेत्या शास्त्रज्ञांनी आपण अ‍ॅसिमोव्हचं लिखाण वाचून संशोधनाकडे वळल्याचं जाहीरपणे सांगितलं आहे.
रुपवाणी

अनपाॅझ्ड: कठीण काळातल्या बदललेल्या जगण्याचं कोलाज

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

लॉकडाऊनच्या काळात बदललेले मानवी व्यवहार, नातेसंबंध यांच्या कथा हा कोरोनाच्या काळात उदयाला आलेला एक नवीन जॉनर होऊ पाहतोय की काय, अशी परिस्थिती आहे. मात्र त्यातही या विषयावर लघुपट, चित्रपट बनवताना कलाकारांचा, लेखकांचा कस लागतोय. सामाजिक अंतराचे नियम पाळून शूट करणं, मर्यादित पात्रं असलेल्या कथा लिहिणं आणि त्यातूनही आपल्याला जे सांगायचं आहे, ते मनोरंजनाचे अनेक पर्याय हाताशी असलेल्या प्रेक्षकांपर्यंत नेमकं पोहोचवणं, ही खचितच सोपी गोष्ट नाही. तरीही हे प्रयोग होत आहेत आणि त्यातून नवीन, आशयघन कलाकृती प्रेक्षकांना पाहायला मिळत आहेत, ही आनंदाची बाब आहे. अलीकडेच याच पठडीतला 'अनपॉझ्ड' नावाचा एक चित्रपट अमेझॉन प्राईमवर प्रदर्शित झाला आहे. पाच वेगवेगळ्या दिग्दर्शकांचे एकाच सूत्राने बांधलेले पाच लघुपट या चित्रपटात आहेत.
पुनश्च

भोगवाद आणि साहित्य - भाग ५

ना. सी. फडके | 5 वर्षांपूर्वी

संदर्भशून्य तुटक उतारे देऊन साहित्याची किंमत ठरविण्याचा पोरकट प्रयोग करावयाचा म्हटल्यास संतकवीदेखील भयंकर लिहिणारे ठरतील, आणि महाभारत लिहिणारे व्यासदेखील भयंकरपणाच्या आरोपांतून सुटणार नाहीत.
ललित दिवाळी २०२०

साहित्यिक सत्यजित राय

विजय पाडळकर | 5 वर्षांपूर्वी

चित्रपट दिग्दर्शक म्हणून त्यांनी जागतिक कीर्ती मिळविलेली असली तरी बंगालमध्ये ते एक लोकप्रिय लेखक म्हणून देखील ओळखले जातात.
ललित दिवाळी २०२०

माझी कथायात्रा : कामतानाथ

कामतानाथ | 5 वर्षांपूर्वी

टेनिसनची ‘द ब्रूक’ ही कविता होती. ती अभ्यासक्रमात नसल्याने आम्हाला शिकवली नव्हती. पण ती मी जेव्हा वाचली, तेव्हा ती मला खूप आवडली. मी ती कविता कितीतरी वेळा मनातल्या मनात गुणगुणून पाहिली. मग मी त्या कवितेच्या धर्तीवर ‘द रिव्हर’ ही कविता लिहिली. ही माझी पहिली रचना होती. ललित, दिवाळी अंक २०२०
मौज दिवाळी २०२०

पश्चिमेतील स्वरपहाट

नमिता देवीदयाल | 5 वर्षांपूर्वी

सतारनवाज विलायतखाँ नि त्यांचे बंधू इमरतखाँ या दोघांच्या नात्यातील हळव्या दुखऱ्या क्षणांना तरलतेने शब्दबद्ध केले आहे अंबरीश मिश्र यांनी, नमिता देवीदयाल यांच्या विलायतखाँवरील पुस्तकातील एका भागाच्या अनुवादातून.
निवडक सोशल मिडीया

चवदार तळ्याचा खिजगणतीतला इतिहास

राहुल बनसोडे | 5 वर्षांपूर्वी

खिजगणती म्हणजे खोटे नव्हे तर लपवुन ठेवलेले सत्य, एक असे सत्य जे माहित असणारा माणुसही स्वतःच स्वतः आठवू इच्छीत नाही
पुनश्च

लोकहितवादी

अज्ञात | 5 वर्षांपूर्वी

भिक्षुकांच्या चौपद्र्या फुगविण्याऐवजी वृत्तपत्रे, छापखाने, ग्रंथसंग्रहालये, नव्या आधुनिक विद्या शिकविणाऱ्या शाळा स्थापन करण्यासाठी आपले द्रव्य उदार धनिकांनी वेचावे.
ललित दिवाळी २०२०

मराठीचे सांस्कृतिक दूत : डॉ. दामोदर खडसे

नीलिमा गुंडी | 5 वर्षांपूर्वी

अनुवादाद्वारे मराठी साहित्यातील अनेक लक्षणीय कलाकृती मोठ्या वाचकवर्गापर्यंत पोहोचविण्यासाठी, महाराष्ट्राच्या सीमा ओलांडून मराठी कलाकृती वाचल्या जाव्यात यासाठी सातत्याने प्रयत्न केले.
मराठी प्रथम

उपक्रमशील शिक्षणाची डिजिटल चळवळ - झेडपी लाइव्ह

विशालाक्षी चव्हाण | 5 वर्षांपूर्वी

ग्रामिण भागातील इंटरनेच्या प्रश्नामुळे विद्यार्थ्यांचे होणारे नुकसान पाहता उभी राहिलेली उपक्रमशील शिक्षणाची चळवळ.
जडण-घडण

बदलते जग- बदलते शिक्षण

विवेक सावंत | 5 वर्षांपूर्वी

गो फ्रॉम ब्ल्यू कॉलर जॉब्ज- रेड कॉलर जॉब्ज टू ग्रीन कॉलर जॉब्ज. म्हणजे काय? तर या प्रगत देशांमधले ४ टक्के रोजगार हे पृथ्वी दुरुस्त करण्यासाठीचे आहेत.
मौज दिवाळी २०२०

आई-बाबांची स्मृतिचित्रे

बालमोहन लिमये | 5 वर्षांपूर्वी

व्यक्तिचित्र हा साहित्यप्रकार हा एखाद्या व्यक्तिमत्त्वाचा केवळ एक शोध नसतो तर त्या त्या वेळच्या सामाजिक परिस्थितीवरही त्यातून अलगद प्रकाश पडत असतो.
ललित दिवाळी २०२०

84, Charing Cross Road

नीलिमा भावे | 5 वर्षांपूर्वी

जुनी, दुर्मीळ पुस्तके त्यांच्या मालकांकडून शोधून काढून, ती विकत घेऊन नव्या पुस्तकप्रेमींना (अर्थात किंमत घेऊन) उपलब्ध करून देणारे एक लहानसे दुकान.
ललित दिवाळी २०२०

रूपक? नव्हे, चिरंतन सत्य!!

श्रीराम शिधये | 5 वर्षांपूर्वी

रेटून खोटं बोलणं हे सारेच आताच्या काळात सर्वच राजकीय पक्षांच्या अंगवळणी पडलं आहे. अशा काळात तर रूपककथेतून चिरंतन सत्य फार फार प्रभावीपणं मांडणारी ‘अ‍ॅनिमल फार्म’ वारंवार आठवत राहते.
मौज दिवाळी २०२०

मनाली ते मनाली व्हाया रारंग ढांग

राणी दुर्वे | 5 वर्षांपूर्वी

उत्तुंग हिमालयाच्या कुशीतल्या अनघड वाटा-वळणं तुडवत तिथल्या निसर्गरम्यतेला राणी दुर्वे यांनी शब्दांच्या कॅमेऱ्यात पकडून, त्याचा एक दृश्यात्मक असा कोलाजच चितारला आहे.
पुनश्च

इंदूरची शिदोरी

वि. द. घाटे | 5 वर्षांपूर्वी

कोणी हातांत हॉकीस्टिक, कोणी रॅकेट्, कोणी तसेच, क्लबकडे धांवत आणि दामुअण्णांनी केलेल्या गरमागरम पोळ्यांवर भुकेल्या लांडग्यांप्रमाणे तुटून पडत.
ललित दिवाळी २०२०

धिस इज विंदा

अंजली कीर्तने | 5 वर्षांपूर्वी

विंदांमध्ये विश्वबंधुत्वाचाही उदय झालेला होता. ते जगाचे नागरिक होते. ‘धन्य पायथॅगोरस । धन्य तो न्यूटन / धन्य आईन्स्टाईन। ब्रह्मवेत्ता’ असं म्हणत मानवजातीचं कल्याण करणार्‍या, विविध देशांतील थोरांचं त्यांनी स्तवन केलं.
ललित दिवाळी २०२०

लेविट आणि डबनर - खोडकर अर्थतज्ज्ञ आणि खट्याळ पत्रकार

विवेक गोविलकर | 5 वर्षांपूर्वी

अर्थशास्त्रात रस घेणार्‍या लोकांसाठी लेविट आणि डबनर वाचणे अनिवार्य आहे. अर्थशास्त्राच्या अभ्यासकांना यातून काही नवी दृष्टी मिळू शकेल.
पुनश्च

अखेरचे पर्व

वसंत बापट | 5 वर्षांपूर्वी

महात्म्याचा क्षीण आवाज खरे म्हणजे आसेतुहिमाचल दुमदुमला. पण ऐकला कोणीच नाही. खिस्ताला तर एकच ज्यूडास भेटला. इथे पाहावे त्या दिशेला ज्यूडास उमे होते.
मौज दिवाळी २०२०

माटु-मकेना किमाव

श्रीरंग भागवत | 5 वर्षांपूर्वी

आफ्रिकन बाप-लेकीवरचा या वर्षीचा श्रीरंग भागवत यांचा अंतर्मुख करणारा लेख, हा मौजमधला त्यांचा शेवटचा लेख ठरेल, याची कल्पना नव्हती.
मौज दिवाळी २०२०

आदिवासी भागातील विकास : काय झालं, काय राहिलं?

हेरंब कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

गोदूताईंनी आदिवासींसाठी उभारलेल्या लढ्याचे स्मरण करावे नि गेल्या ५० वर्षांतील आदिवासींच्या जीवनातील विकासाचा सर्वांगीण वेध परिसंवादाच्या रूपात घ्यावा असे वाटले.
मराठी प्रथम

मराठी : व्यवहारभाषा आणि ज्ञानभाषा

डॉ. प्रकाश परब | 5 वर्षांपूर्वी

‘पूर्वदिव्य ज्यांचे त्यांना रम्य भावीकाळ’ असे म्हणून भाषेचा भविष्यकाळ उज्ज्वल होत नाही. त्यासाठी भाषेचा वर्तमान काळ घडवावा लागतो.
ललित दिवाळी २०२०

गगा

अंबरीश मिश्र | 5 वर्षांपूर्वी

‘नवर्‍याशी मतभेद झाल्यावर रांगणेकरांची भानुमती घर सोडते, कोकणात सासू-सासर्‍यांकडे जाते आणि ‘कुलवधू’ ठरते. इब्सेनची नोरा घर सोडते आणि बाहेरच्या अनोळखी जगात पाऊल ठेवते. भानुमती मात्र परंपरेची चौकट मोडत नाही. रांगणेकरांतला लेखक इतपतच बंड करू शकला काय?’
जडण-घडण

‘ऑनलाईन’च्या काळातही सणांचा आनंद

अश्विनी इनामदार | 5 वर्षांपूर्वी

शाळा बंद असताना, ऑनलाईनच्या माध्यमातूनही ते कसे प्रभावीपणे साजरे करता येऊ शकतील - त्यासंबंधीचा अनुभव या लेखात मांडला आहे.
मौज दिवाळी २०२०

सर्वलक्षणलक्षण्य:

अश्र्विन पुंडलीक | 5 वर्षांपूर्वी

धर्माची स्थापना व्हावी. सज्जनांचे परित्राण व्हावे, दुष्टांचा विनाश व्हावा यासाठीच जन्म घेतलेल्या कृष्णाने धर्मराज्य पुढे चालूच राहील याची दक्षता परीक्षिताला वाचवून आणि नंतर त्याच्यावर संस्कार करून घेतलेली आहे.
ललित दिवाळी २०२०

मुराकामीचा सॅम्सा प्रेमात पडतो...

डॉ. सुहास भास्कर जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

सॅम्सा इन लव्ह’ या कथेतील हे पहिलं वाक्य- ‘तो जागा झाला, तेव्हा त्याला जाणवलं की त्याचं (मनुष्यप्राण्यात) रूपांतर झालं आहे आणि तो ग्रेगॉर सॅम्सा झालाय.’ आता बोला!
जडण-घडण

पालकांना विनंतीपत्र

यशवंत तुकाराम सुरोशे | 5 वर्षांपूर्वी

मुलांच्या सहवासाची, त्यांच्या बागडण्याची, त्यांच्या प्रश्नांची नि उत्तरांची, त्यांच्या उच्छादाची, त्यांच्या असण्याची, त्यांच्या निरागस नजरेची, अपार प्रेमाची इतकी सवय झाली आहे की, कोरोनाचा खूप राग येतोय. ती तुमची मुलं असली तरी आमची कर्तृत्वाची झाडे आहेत. सुजाण
ललित दिवाळी २०२०

सफदर हाश्मी आणि सडक नाटक

प्रा. अविनाश कोल्हे | 5 वर्षांपूर्वी

सुधन्वा देशपांडेंचे पुस्तक सडक रंगभूमीची सैद्धांतिक चर्चा करत नसून दिल्लीत कॉम्रेड सफदर हाश्मी यांच्या नेतृत्वाखाली रंगभूमीचा हा प्रकार कसा विकसित होत गेला, सुरुवात कशी झाली, विकासाच्या मार्गात कधी व कोणत्या अडचणी आल्या, कोणी कशी मदत केली.. याचे वाचनीय तपशील दिले आहेत.
जडण-घडण

तासुकु होंजो

प्रा. माधुरी शानभाग | 5 वर्षांपूर्वी

तासुकु होंजो हे एका पिढ्यान्पिढ्या धार्मिक कर्मकांडे करणार्‍या एका प्रसिध्द, खानदानी कुटुंबात जन्मलेले होते. जपानमध्ये या कुटुंबांना जनमानसात खास स्थान असतं.
जडण-घडण

नदी वाहू दे...

ऋजुता खरे | 5 वर्षांपूर्वी

उत्तराखंड उच्च न्यायालयाने गंगा आणि यमुना या नद्यांना ‘व्यक्ती’ म्हणून मान्यता देऊन त्यांच्या अधिकारांचं रक्षण व्हावं असं मत नोंदवलं होतं. नद्यांना मुक्तपणे वाहता यावं, त्यात मानवी हस्तक्षेप होऊ नये.
ललित दिवाळी २०२०

पाडस : पुनर्भेट

वंदना बोकील-कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

‘पाडस’ या शीर्षकातली सूचकता तेव्हा अर्थातच जाणवली होती. पण आता ती जाणीव अधिक गहिरी झाली आहे, असं वाटतं. निरागस, मुक्त, निरभ्र बाल्य... जसं त्या पाडसाचंही संपलं आणि त्याचा पाडा झाला.
ललित दिवाळी २०२०

अंतर्नाद पर्व

स्नेहा अवसरीकर | 5 वर्षांपूर्वी

एकुणात पंचवीस वर्षे सुरू असलेल्या या मासिकाने यंदा ‘निवडक अंतर्नाद’ स्वरूपात दिवाळी अंक प्रकाशित करायचं ठरवलं आहे. त्यानंतर हे मासिक विराम घेत आहे
महा अनुभव

दानिश सिद्दिकी देशधर्मापल्याडचा माणूस

इंद्रजित खांबे | 5 वर्षांपूर्वी

दानिश हा पुलित्झर मिळालेला पहिला भारतीय फोटोग्राफर होता. गेल्या शंभरहून अधिक वर्षांमध्ये हा मान कोणत्याही भारतीय फोटोग्राफरला मिळालेला नाही. तो करत होता ते काम अतिशय आव्हानात्मक होतं.
पुनश्च

राशिभविष्य हे थोतांड आहे काय?

श्री. के. केळकर | 5 वर्षांपूर्वी

आस्तिक-नास्तिक, द्वैत-अद्वैत, हे जसे तत्त्वज्ञानात वाद आहेत, तद्वत सायन-निरयन हा आमच्यातील म्हणजे ज्योतिषशास्त्रातील वाद आहे. परंतु ह्या वादात मी फार खोल जाऊन आणखी एक गोंधळ निर्माण करत नाही.
निवडक सोशल मिडीया

‘ब्रीच कँडी’ची जन्मकथा

नितीन साळुंखे | 5 वर्षांपूर्वी

मुंबई एकसंघ करण्याचा जो मोठा प्रोजेक्ट हॉर्नबीने राबवला तो देशातील पहिला मोठ्या स्वरूपाचा इंजिनीअरिंग प्रोजेक्ट ठरला.
ललित दिवाळी २०२०

डेकॅमरॉन ऊर्फ दशदिनांच्या शतकथा

कल्पिता राजोपाध्ये | 5 वर्षांपूर्वी

फ्लोरेन्समध्ये प्लेगने थैमान घातले होते. ब्लॅक डेथ मुळे सर्वत्र ढिगाने माणसे मृत्युमुखी पडत होती. याच दुर्दैवी काळात घडलेल्या काही घटनांवरून स्फूर्ती घेऊन एका डेकॅमरॉन नावाच्या अजरामर साहित्यकृतीची निर्मिती गिओवानि बोकॅशीओ यांनी केली.
निवडक सोशल मिडीया

द चेकलिस्ट मॅनिफेस्टो - अतुल गवांदे

सायली राजाध्यक्ष | 5 वर्षांपूर्वी

ब-याचदा साह्य करणा-या इतरांना, रूग्णाच्या परिस्थितीच्या गांभीर्याची किंवा त्यांच्यापुढे उभ्या राहू शकणा-या समस्यांची अजिबात कल्पना नसते.
पुनश्च

माझ्या मनाची गोष्ट

केशवराव दाते | 5 वर्षांपूर्वी

नाट्यकलेबद्दल वाटणारी ही अतिरिक्त आत्मीयतेची भावना व तिच्या उत्क्रांतीबद्दल मनाला लागलेली विलक्षण ओढ यामुळे माझी स्थिती कांहीशी एखाद्या व्यसनी माणसाप्रमाणेच झाली होती.
निवडक सोशल मिडीया

शिशुसाहित्य आणि शिक्षण

राजीव तांबे | 5 वर्षांपूर्वी

शिशू गटातील पहिल्या गटासाठी म्हणजे शून्य ते साडेतीन वर्षांच्या मुलांसाठी दोन प्रकारची पुस्तके अभिप्रेत आहेत. एक wordless Books. आणि दुसरी प्रत्येक पानावर सुमारे 95% चित्र आणि केवळ 5% मजकूर असणारी पुस्तकं.
पुनश्च

तें नंतर

राजू परुळेकर | 5 वर्षांपूर्वी

बहरलेलं अख्खं घर मृत्यू पाठलाग करून एकेकाला गाठतो. घर पाहता पाहता अदृश्य होतं. हा महानायक ते सगळं पचवत राहतो नि सर्वात शेवटी स्वतः मृत्यूला सामोरा जातो. हे युगंधरालाच शक्य आहे.
निवडक सोशल मिडीया

भाद्रपदात उमललेली प्रेमकथा - ४

रोहन नामजोशी | 5 वर्षांपूर्वी

यावर्षीच्या १४ फेब्रुवारीला ती दोघं झेड ब्रिज वर टाईमपास करत उभे होते. आजुबाजुच्या युगुलांच्या प्रेमाला बहर आला होता.
पुनश्च

मराठी माणसाचा बुद्धिवाद

त्र्यं. शं. शेजवलकर | 5 वर्षांपूर्वी

जर ब्राह्मणांत बुद्धी असती तर नवयुग निर्माण करण्याचा मोका त्यांना लाभला होता. पण पुढे जाणे तर राहोच, आम्ही शंभर वर्षांत पांचशें वर्षे मागे हटण्याची करामत करून दाखविली!
पुनश्च

भू-दान-यज्ञ कल्पनेचा – उगम, विकास आणि फल

वामन जनार्दन कुंटे | 5 वर्षांपूर्वी

उत्तर प्रदेशांतील सर्वोदय कार्यकर्त्यांचे संमेलन तेथे भरले आणि उत्तर प्रदेशाने पांच लाख एकर जमीन या यज्ञांत अर्पण करण्याचा संकल्प केला.
मेंदूतील सवय

दिवास्वप्नात रमण्याची सवय

डॉ. यश वेलणकर | 5 वर्षांपूर्वी

दिवास्वप्ने पहाणे म्हणजे जे प्रत्यक्षात नाही त्याची कल्पना करणे, त्यात रमणे. असे केल्याने नवीन सर्जनशील कल्पना सुचू शकतात.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

रीडर्स डायजेस्टसाठी लिहिताना...

प्रेम वैद्य | 5 वर्षांपूर्वी

भारत सरकारच्या फिल्म्स डिव्हिजनमधील एक निर्माते प्रेम वैद्य यांचा Peon Novelist हा दीड पानी लेख रीडर्स डायजेस्टच्या ऑगस्ट १९९५ च्या अंकात प्रसिद्ध झाला होता. त्या लेखाची ही आगळीवेगळी जन्मकथा.
मेंदूतील सवय

सर्जनशीलता

डॉ. यश वेलणकर | 5 वर्षांपूर्वी

केव्हा फोकस्ड अटेन्शन वापरायचे आणि केव्हा ओपन अटेन्शन वापरायचे, सर्जनशीलता वाढवण्यासाठी माइंडफुलनेस कसा उपयोगी ठरतो हे समजून घेणे रंजक आहे.
पुनश्च

‘लोकसत्ता’शी जडले नाते

जयंत साळगावकर | 5 वर्षांपूर्वी

गोखले ऑफिसात आले की पॅण्ट आणि बुशकोट किंवा शर्ट; जे असेल ते काढून ठेवीत आणि आतील पट्ट्या-पट्ट्यांची चौकडीची तोकडी पॅण्ट आणि बाह्या असलेला गंजीफ्रॉक घालून ऑफिसात बसत.
महा अनुभव

उत्तरं शोधणारी माणसं

गौरी कानेटकर | 5 वर्षांपूर्वी

खरेखुरे आयडॉल्स या ‘युनिक फीचर्स’च्या महाराष्ट्रभर गाजलेल्या पुस्तकाचा तिसरा भाग नुकताच ‘समकालीन प्रकाशना’तर्फे प्रकाशित झाला आहे. या पुस्तकातील हे मनोगत.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

हिंदू आध्यात्मिक-सांस्कृतिक परंपरा आणि मी

गंगाधर गाडगीळ | 5 वर्षांपूर्वी

मराठी साहित्यातील नवतेच्या पर्वाचे एक प्रवर्तक आणि श्रेष्ठ विचारवंत गंगाधर गाडगीळ आपलं परंपरेशी असलेलं नातं या खास अंतर्नादसाठी लिहिलेल्या लेखात उलगडून दाखवत आहेत.
महा अनुभव

स्वत:पलीकडे

वृषाली जोगळेकर | 5 वर्षांपूर्वी

मी-माझं कुटुंब-माझे नातेवाईक या मर्यादित परिघाचं वर्तुळ ओलांडून दुसर्‍यांसाठी धडपडण्यात आनंद मानणार्‍या सामान्यांमधल्या कर्तबगारांची ओळख
कुंडलीच्या भेटी बुद्धीचा परब्रह्म

०४.कर्म सिद्धांताची Data Mining

मनोज देशमुख | 5 वर्षांपूर्वी

केवळ चांगली कर्म आणि वाईट कर्म इतक्या ढोबळ मानाचा वर्गीकरणाचा नियम चित्रगुप्ताच्या कमी येत असेल असं वाटत नाही .
महा अनुभव

राष्ट्रीय मालमत्तांचं चलनीकरण नवं चलनी नाणं?

मंगेश सोमण | 5 वर्षांपूर्वी

पायाभूत क्षेत्रांतल्या नव्या विकासकामांसाठी निधी उभा करण्याचं सरकारी धोरण नेमकं कसं आहे, भारतासारख्या विकसनशील देशासाठी त्याचे फायदे-तोटे कोणते, याची चर्चा करणारा लेख.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

राष्ट्रीय गाणं

स. ह. देशपांडे | 5 वर्षांपूर्वी

आपल्या देशाला बांधणारी सूत्रेच नाहीत अशी विदारक जाणीव झाली आणि ही सूत्र शोधण्याचा आपण नीट प्रयत्नही केला नाही हेही लक्षात आलं.
महा अनुभव

कथा १: पवित्र शहर (तीन संदिग्ध कथा)

खलिल जिब्रान | 5 वर्षांपूर्वी

कुजबुजीची एक लहर त्यांच्यात पसरली अन् त्यांच्यातलाच एक सगळ्यात वयोवृद्ध माणूस आवाज चढवून म्हणाला- “परमेश्वरानेच आमचं जेत्यांमध्ये रूपांतर केलं आहे, आमच्यातच असणार्‍या वाईट दोषांविरुद्ध.”
महा अनुभव

कथा २ :असाच एक दिवस (तीन संदिग्ध कथा)

गाब्रिएल गार्सिआ मार्केझ | 5 वर्षांपूर्वी

अजिबात घाई न करता, कमालीच्या शांतपणे हालचाल करत त्याने ड्रिलवर पाय मारणं थांबवलं, खुर्चीपासून ते वेगळं केलं. टेबलाचा खालचा ड्रॉवर पूर्णपणे उघडला. त्यात रिव्हॉल्वर होतं. “ठीक आहे” तो म्हणाला, “सांग त्यांना, मला गोळी घालायला या.”
महा अनुभव

कथा ३: ख्रिस्तोफर कोलंबसचे महान गुपित (तीन संदिग्ध कथा)

लुईस लोपेझनिएवेस | 5 वर्षांपूर्वी

११ ऑक्टोबर १४९२ या दिवशी रात्री नऊ वाजता कोलंबस सांता मारिया या जहाजाच्या प्रमुख डोलकाठीवर चढला. अंतहीन अशा क्षितिजाच्या एखाद्या ठराविक बिंदूकडे नजर लावून बघत बसणं ही त्याची नेहमीची सवय होती.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

गुंता

अंजली कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

पोराच्या मनाचा गुंता झालाय नुसता एक गरिबी सोडली, तर सोपा होता आमच्या पुढचा रस्ता... आई पुटपुटते नि झोपलेल्या पोराचं पांघरूण नीट करते
प्रिय रसिक

झाडावरचा पक्षी-माणूस : विश्राम बेडेकर

अंजली कीर्तने | 5 वर्षांपूर्वी

बोटीनं दूरदेशी चाललेली भावोत्कट हॅर्टा, देखणा, मनस्वी चक्रधर आणि अस्वस्थ वातावरणात फुललेली त्यांची ही झपाटणारी विफल प्रेमकहाणी. तेव्हा आवडली होती हॅर्टा. मला वाटे चक्रधर म्हणजे बेडेकरच. मी ठरवलं होतं, मोठं झाल्यावर लेखकाला जाब विचारायचा, “तुम्ही हॅर्टाशी इतक्या कठोरपणे का वागलात?’’
पुनश्च

माहेर – शंभराव्या अंकाच्या निमित्ताने एक सिंहावलोकन

कालिंदी घाणेकर | 5 वर्षांपूर्वी

लेखकाचं मन हे जन्मालाच याव लागतं. ते फक्त परमेश्वरच घडवू शकतो. पण परिस्थितीनं त्याला साद द्यावी लागते.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

मी चोवीस तास

अवधूत परळकर | 5 वर्षांपूर्वी

"पण दिवस मार्केटिंगचे आहेत. स्वतःचं घोडं पुढं दामटवलं नाही, तर आपण शर्यतीत मागे पडू, या विचारानं सगळे भयभीत झाले आहेत. या भयातून नवे अतिरेकी जन्माला येत आहेत."
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

केवळ वाचनालय नव्हे...

रविप्रकाश कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

आज 'ग्रंथसखा' म्हणजे जोशीसर आणि जोशीसर म्हणजे 'ग्रंथसखा' असं सायुज्य नातं झालेलं आहे. पण ह्याची सुरुवात कशी आणि कुठून झाली?
महा अनुभव दिवाळी २०२१

कोरोना कल्लोळाचे १७० दिवस

मुकुंद कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

निळं आकाश, सळसळणारा पिंपळ, खिडकीतून झेपावणारा गच्च लाल फुलांचा ट्युलिप आणि ‘हसीन’ नजाकतीत जुनी पानं झटकणारा बदाम, त्यावर फुदकणारे पक्षी आणि माझी घार रोज बघतो आणि वाटतं, ‘जिंदगी कितनी खुबसूरत है, आईये आप की जरूरत हैं।’
महा अनुभव दिवाळी २०२१

बहिणाई माझी लाडाची, लाडाची..

अनिल अवचट | 5 वर्षांपूर्वी

तरल संवेदनशीलता, निसर्गाशी एकतानता आणि असामान्य कल्पनाशक्ती लाभलेल्या कवयित्री बहिणीबाई चौधरींची गाणी गेली सत्तर वर्षं भल्याभल्यांना भुरळ घालत आली आहेत. बहिणाई एवढी लाडाची का आहे, सांगताहेत अनिल अवचट.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

सेल्फ पोर्ट्रेट्स नावाची प्रयोगशाळा

सुभाष अवचट | 5 वर्षांपूर्वी

व्यक्त होण्याची उर्मी ही चित्रकलेची प्रेरणा असते. हजारो वर्षांपासून माणूस स्वत:च्या मनातील विचारांना मूर्त रूप देण्यासाठी चित्रांचा आधार घेत आला आहे. स्वत:चा शोध घेण्याची प्रक्रिया न संपणारी असल्याने चित्रकार सतत नव्याचा शोध घेण्याची धडपड करत असतात. अनेक चित्रकारांना सेल्फ पोर्ट्रेट करून नव्या वाटा सापडल्या आहेत.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

कथा : रन आऊट

प्रदीप चंपानेरकर | 5 वर्षांपूर्वी

कुठे तरी अनोळखी प्रदेशात मी.. धूसर वातावरण. कुणीतरी मला हाका मारत होतं. आवाज तर संदीपचा होता. मागे वळून पाहिलं, तर संदीपच होता. पन्नास वर्षांपूर्वी हे जग सोडून गेलेला माझा भाऊ मला म्हणत होता,
पुनश्च

१९७५ व १९७६ सालांतील कादंबरी- अंतिम भाग

भालचन्द्र फडके | 5 वर्षांपूर्वी

सत्ता, संपत्ती आणि प्रतिष्ठा यांपासून वंचित झालेला मध्यमवर्गीय माणूस आपल्याच कोशात स्वतःला गुरफटवून घेऊन वांझोटा वैताग तरी व्यक्त करतो किंवा जुन्या ढासळत चाललेल्या मूल्यांना तरी कवटाळतो.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

पॉल सॅलोपेक: मानवाच्या पाऊलखुणांवरून चालताना

प्रीति छत्रे | 5 वर्षांपूर्वी

एक गोष्टीवेल्हाळ पत्रकार एका दीर्घ पायी प्रवासाला निघाला आहे. अश्मयुगीन मानवाच्या स्थलांतराचं मर्म त्याला जाणून घ्यायचं आहे. त्याच्यासमोर कोणतं जग उलगडतं आहे? एका ध्यासाची ही न संपलेली विलक्षण गोष्ट.
वयम्

टकिले- विणकरांचे वेगळेच बेट !

मेधा आलकरी | 5 वर्षांपूर्वी

१९७० पासून टकिले हे बेट आणि येथील जीवनपद्धती बघायला पर्यटकांना ओढा वाटू लागला. लोंढेच्या लोंढे घेऊन येणारे बंदरावरील ट्रॅव्हल एजंट गबर श्रीमंत झाले. बेटावरील ज्येष्ठ अनुभवी व्यक्तींनी ह्या संधीचं सोनं करायचं ठरवलं. स्थानिक नागरिकांची एकजूट इतकी, की एकत्र बसून त्यांनी एक महत्त्वाचा निर्णय घेतला - पर्यटकांच नियंत्रण आपल्या हाती ठेवण्यासाठी स्वत:ची एक पर्यटनसंस्था काढली.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

जन्मरहस्याची जन्मकहाणी

डॉ. शंतनु अभ्यंकर | 5 वर्षांपूर्वी

मानवी जीव कसा फळतो, नेमका कुणामुळे फळतो आणि आईच्या गर्भात तो कसा वाढतो याचं कोडं मानवाला आदिम काळापासून पडलेलं आहे. इसवीसनापूर्वीपासून त्या त्या काळातले शास्त्रज्ञ, त्या काळातल्या ज्ञान आणि तंत्रज्ञानाच्या मदतीने ते कोडं उलगडण्याचा प्रयत्न करत आले आहेत. त्या प्रयत्नांची ही सुरस कहाणी.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

बाय बाय : अँगेला मर्केल

निळू दामले | 5 वर्षांपूर्वी

अँगेला मर्केल या जर्मनीतल्या किंवा युरोपातल्याच नव्हे तर जगातल्या सर्वांत लोकप्रिय आणि कणखर नेत्या मानल्या जातात. ७५ टक्के जर्मन जनतेला त्या चान्सलरपदी रहाव्यात असं वाटत असतानाच त्या चान्सलर पदावरून पायउतार झाल्या आहेत. जर्मन जनतेची लाडकी आई असणार्‍या मर्केल यांच्या निवृत्तीनिमित्त..
महा अनुभव दिवाळी २०२१

डिआन अरबस उपेक्षित वास्तवाची फोटोबखर

नितीन दादरावाला | 5 वर्षांपूर्वी

‘छायाचित्र म्हणजे गुपिताबद्दलचं गुपित. ते जितकं जास्त सांगायला जातं, तितकं आपल्याला त्याबद्दल कमी कळतं.’
पुनश्च

ऐसा योग पुन्हा येणे नाही - उत्तरार्ध

दत्तप्रसाद दाभोळकर | 5 वर्षांपूर्वी

राळेगण सिद्धीत फारसे काही झालेले नाही. आज जी आकडेवारी दिली जाते आहे, ती गोंधळात टाकणारी व दिशाभूल करणारी वाटते.
वयम्

भाषाप्रभू कुसुमाग्रज

प्रवीण दवणे | 4 वर्षांपूर्वी

मातृभाषेतून अध्ययन व्हावे हा कुसुमाग्रजांचा आग्रह होता. आज मराठी भाषा व शिक्षणातील मराठी माध्यम यांची पराकोटीची पिछेहाट होत आहे. तो वि.वा.शिरवाडकर यांच्या चिंतेचा विषय होता. इंग्रजी भाषा व या भाषेची महती ते जाणून होते, परंतु मातृभाषेला दूर लोटून इंग्रजीची आराधना करणे हे भविष्यातील अनेक प्रश्नांना निमंत्रण देणारे आहे, हे वि.वा.शिरवाडकरांनी अनेकदा सांगितले आहे. ते म्हणतात- ‘मराठीवरील संकट हे तिच्या शब्दकोशावरील वा साहित्यावरील संकट नाही. ते महाराष्ट्राच्या अस्मितेवरील, मराठीपणावरील आणि येथील एकमेकांच्या भवितव्यावरील संकट आहे. समाजाची प्रगती वा क्रांती स्वभाषेच्या किनाऱ्यावरच पेरता येते.’
पुनश्च

माझ्या आयुष्यांतील गमती जमती - भाग दुसरा

चिं. वि. जोशी | 4 वर्षांपूर्वी

धन्याला धत्तुरा आणि चाकराला मलिदा या म्हणीच्या खरेपणाचा अनुभव मला अलीगडच्या मुस्लीम विद्यापीठाने भरविलेल्या कमिशनच्या बैठकींत आला.
वयम्

तिसऱ्या लुगड्याची गोष्ट : क्रांतिज्योती सावित्रीबाई फुले

शुभदा चौकर | 4 वर्षांपूर्वी

मुलींच्या शिक्षणासाठी सारे अवमान सहन करीत भिडे वाड्यात मुलींची शाळा काढणारी ही क्रांतिज्योती म्हणजे स्त्रीच्या अस्मितेचा प्रथमोद्गार आहे. त्यांना विसर कधीच पडू नये.
वयम्

का? का? का?

डॉ. बाळ फोंडके | 4 वर्षांपूर्वी

सूर्यप्रकाशात सात निरनिराळ्या रंगांचा प्रकाश असतो. त्यातल्या जांभळ्या किंवा निळ्या रंगाच्या प्रकाशात जास्त उष्णता असते. साहजिकच जास्त ऊर्जा असलेले किरण जास्त प्रमाणात विखुरले जातात. त्यामुळे आकाश नीळं दिसतं. पण इतर रंगांचे किरणही विखुरले जात असतात, फक्त त्याचं प्रमाण कमी असतं. ज्या वेळी सूर्य आपल्या डोक्यावर असतो तेव्हा त्याला वातावरणातून धरतीपर्यंतचा प्रवास करताना कमी अंतर पार करावं लागतं. त्यामुळे निळ्या रंगांचे किरणच जास्त विखुरलेले दिसतात, पण सूर्यास्ताच्या किंव्हा सूर्योदयाच्या वेळी सूर्यकिरणांना वातावरणातून आधिक अंतर पार करावं लागतं. साहजिकच ते अंतर पार करेपर्यंत निळ्या रंगांचे किरण विखरून गलेले असतात. लाल किंवा शेंदरी रंगांच्या किरणांच विखुरणंच जास्त दिसतं. आकाश त्याच रंगांनी न्हाहून निघतं.
पुनश्च

सारे प्रवासी घडीचे - पूर्वार्ध (१९६५ सालची समीक्षा)

वसंत शिरवाडकर | 4 वर्षांपूर्वी

परंतु ही व्यक्तिचित्रे तुमच्या मनाचा ठाव घेतात ते केवळ त्याच्या शैलीदार वर्णनामुळे नव्हे, तर लेखकाने त्यांना गाढ सहानुभूतीची डूब दिली आहे म्हणून.
पुनश्च

प्रोफेसर बाळशास्त्री जांभेकर - भाग तिसरा

श्री. ना. कर्नाटकी | 4 वर्षांपूर्वी

बाळशास्त्री यांच्यावेळी रेव्हरंड नारायण शेषाद्रि यांचा भाऊ श्रीपाद शेषाद्रि याने ख्रिस्ती धर्माची दीक्षा घेतली होती.
वयम्

छोटी छोटी ध्येय

डॉ. शुभांगी दातार | 4 वर्षांपूर्वी

ध्येये ठरवली की त्यामध्ये नियोजन, शिस्त, सातत्य, सराव, समाधान, आत्मविश्वास अशा अनेक गोष्टी शिकता येतात. यश आल तर समाधान मिळत. अपयश आलं की दुसरा मार्ग शोधता येतो.
रुपवाणी

कोरोना आणि फिल्म सोसायटी चळवळीच्या समस्या

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

रंगीत दूरदर्शन आणि खाजगी टीव्ही चॅनल्स यांच्या आक्रमणानंतर जसा चांगल्या चित्रपटांसाठीच्या फिल्म सोसायटीच्या स्वरूपातील प्रेक्षक चळवळीला तडाखा बसला होता, तसाच तडाखा आता कोरोनाच्या पहिल्या, दुसऱ्या, तिसऱ्या लाटेने बसला आहे. गेल्या अडीच वर्षात सार्वजनिक कार्यक्रमांवर शासकीय पातळीवरून निर्बंध घालण्यात आले आणि वेगवेगळे महोत्सव भरवणे तर सोडाच, पण नियमित चित्रपट प्रदर्शनही बंद करावे लागले. कार्यक्रमच नाही त्यामुळे वर्गणी जमा होण्याचा प्रश्नच नाही. काही ठिकाणी दरमहा दोन किंवा तीन चित्रपट सभासदांना दाखवण्यासाठी फिल्म सोसायटीने स्थानिक हॉल किंवा थिएटरचे वर्षाचे भाडे आगाऊ भरलेले असते. हे भरलेले पैसे कार्यक्रम करा किंवा करू नका, परत मिळत नाहीत. अनेक सोसायट्यांसमोर या प्रकारामुळे आर्थिक अडचणींचे प्रसंग उभे राहिले आहेत.
वयम्

पाठ्यपुस्तक..एक छळवाद

राजीव तांबे | 4 वर्षांपूर्वी

आम्ही मुले सर्जनशील असल्याने, पाठ्यपुस्तकांचा उपयोग अम्ही विविध प्रकारे केला. आमच्यावेळी पुस्तके रंगीत नव्हती. त्यामुळे पुस्तकातील चित्रात रंग भरण्याचे काम आम्हालाच करावे लागे. चित्र रंगवल्यानंतर मूळ चित्र ओळखताच येणार नाही याची आम्ही पुरेपूर काळजी घेत असू. माणसाचे प्राण्यात, फळात, झाडात किंवा एखाद्या वस्तूत रुपांतर करत असू. एकदा आमच्या विज्ञानाच्या बाईंनी आम्हाला 73 वे पान उघडायला सांगितले. सहज म्हणून बाईंनी माझ्या चित्रकार मित्राचे पुस्तक हातात घेतले आणि 73 वे पान पाहून त्या जोरदार किंचाळल्या. ती किंचाळी ऐकून बाजूच्या वर्गातील दोन शिक्षक धावत आले. ते 73 वे पान पाहून सार्याय वर्गासोबत ते शिक्षक पण खिंकाळू लागले! 73 व्या पानावर डार्वीनचा उत्क्रांतीचा सिध्दांत होता. तिथेच भरघोस दाढी मिशावाला डार्वीनचा मोठा फोटो ही होता. माझ्या चित्रकार मित्राने त्या मूळ डार्वीनच्या चित्राचे एका भयंकर सरड्यात रुपांतर केले होते. अशा प्रकारे डार्वीनचीच उत्क्रांती होईल याची सुतराम कल्पनाच नसल्याने बाई भलत्याच टरकल्या होत्या. मग बाईंनी माझ्या मित्राला डार्वीन ही पदवी दिली. आणि या ‘डार्वीनला’ उत्क्रांतीचा सिध्दांत पट्टीच्या मदतीने पाठीवर समजावून दिला.
पुनश्च

उत्तरेकडील वणव्याची मुंबईत उडालेली ठिणगी

पां.रा. ढमढेरे | 4 वर्षांपूर्वी

मोहरमच्या दिवशीं प्रार्थनेस लोक जमा झाले म्हणजे त्यांना बंडाचें निशाण उभारल्याचें दिसावें अशी सर्व योजना ठरली.
पुनश्च

मेघदूतांतील कलाविलास

ग० त्र्यं० माडखोलकर | 4 वर्षांपूर्वी

कालिदासाच्या प्रत्येक कृतींतून कांहीं ना कांहींतरी तत्त्वबोध निघतो; व त्यांच्या निर्माणांत त्याचा कांहीं ना कांहीं तरी हेतु असावा, असेंहि वाटतें.
पुनश्च

गांधींजींच्या चरित्राला टिळकांची प्रस्तावना - पूर्वार्ध

बाळ गंगाधर टिळक | 2 वर्षांपूर्वी

परिस्थिति ही प्रायः पूर्व पिढीच्या किंवा पूर्वकालीन कर्माच्या परिपाकानें निर्माण झालेली असते.
Install on your iPad : tap and then add to homescreen