सभासद लॉगिन
नवीन सभासदत्व !


" मराठी " शब्द शोधाशी निगडित लेख


हॉटेल चालवणं खायचं काम नाही !!

हॉटेल पाहावं चालवून

किरण भिडे | 9 वर्षांपूर्वी

मेतकूटमध्ये आमच्यासमोर एक सर्वात मोठे आव्हान होते ते सर्व पदार्थ ऑर्डर दिल्यानंतर पंधरा मिनिटात टेबलवर वाढले जाण्याचे.
संपादकीय

लोकसत्तातील लेख

किरण भिडे | 9 वर्षांपूर्वी

रविवार १७ सप्टेंबर रोजी लोकसत्ता दैनिकाच्या लोकरंग पुरवणीत प्रसिद्ध झालेला लेख थोडा सुधारून परत देत आहे. पेपरवरून डिजिटल माध्यमात जाताना काय काय करू शकतो याचा एक अंदाज तुम्हाला येईल. ग्रंथसखाची लिंक , पहिला केसरी चा अंक आणि दर्पण, मुंबई अखबार ची एका पुस्तकातील माहिती देणारे फोटो टाकता आले. अजून तुमच्याही काही कल्पना असतील तर कळवा.
पुनश्च

वाचकांची दिवाळी

रविप्रकाश कुलकर्णी | 9 वर्षांपूर्वी

पुनश्चच्या वाचकांसाठी दिवाळी भेट. रविप्रकाश कुलकर्णींचा विशेष लेख 'वाचकांची दिवाळी'. आणि हो, हा पुनःप्रकाशित नाहीये. खास आपल्या वाचकांसाठी. ताजा ताजा. दिवाळीच्या भरपूर शुभेच्छांसह. ही दिवाळी आणि येणारे वर्ष तुम्हाला सुखसमृद्धीचं, आरोग्याचं आणि उत्कृष्ठ वाचनाचं जावो. उद्याचा आपला नियमित 'सशुल्क' लेख आहेच. तेव्हा भेटूच.
पुनश्च

पाळंमुळं

वि. वा. शिरवाडकर | 9 वर्षांपूर्वी

'मराठी पाल्याचे मातृभाषेतून शिक्षण' हा माझा सध्या अतिशय आवडीने बोलण्याचा, चिंतनाचा आणि निरीक्षणाचा विषय. कितीतरी वर्षांपूर्वी कालनिर्णय मध्ये आलेला कुसुमाग्रजांचा हा लेख. त्यानंतरही कितीजण याविषयावर पोटतिडीकीने लिहिले, बोलले असणार पण पालकांवर त्याचा किती परिणाम झालाय हा संशोधनाचा विषय. आणि काही वर्षांनी पुन्हा हा लेख छापायची आपल्यावर वेळ न येवो अशी प्रार्थना करूया...
पुनश्च

मीच हे सांगितलं पाहिजे (एक आगळे जीवनचित्र)

तारा शास्त्री | 9 वर्षांपूर्वी

‘ज्ञानकोश, हा केतकर पती-पत्नीच्या अमर प्रीतीचा स्मारक ग्रंथ’ म्हणून मानला, तर त्यात कुणालाही अतिशयोक्ती वाटायला नको.
पुनश्च

शतपत्रे : पत्र नंबर 22 जातीविषयीं विचार

लोकहितवादी | 9 वर्षांपूर्वी

आतां स्नानसंध्या केली तर धड ब्राह्मणाचें कर्मही साधावयाचें नाहीं. व वेळ फुकट जाऊन क्षत्रियांचे कर्मही बुडवाल. आणि कोणतेंच कर्म न केलेंसें होऊन नरकांत जाल.
पुनश्च

दिवाळी अंकाचे सुपरस्टार

रविप्रकाश कुलकर्णी | 9 वर्षांपूर्वी

दिवाळी अंक काढणे ही सोपी गोष्ट नाहीच!पण त्याचबरोबर दिवाळी अंक काढण्याचा मोह भल्याभल्यांना होतो. याबाबतचे काही किस्से सांगणारा हा लेख.
पुनश्च

एक ‘भाषांतर’ अनुभव

डॉ. अनघा भट | 9 वर्षांपूर्वी

ऐकणे, बोलणे, वाचन व लेखन ही भाषाकौशल्याची चार प्रमुख अंगे असतात. भाषाकौशल्याच्या या चारही अंगांवर प्रभुत्व असेल तर भाषा ‘येते’ असे स्थूलमानाने म्हणता येईल
पुनश्च

एक आगळे विद्यापीठ

निर्मला देशपांडे | 9 वर्षांपूर्वी

नातेवाईकांखेरीज रामभाऊंचे साहित्यिक नातेवाईकही अगणितच. पुढच्या टिचभर खोलीत स्वच्छता सतरंज्या अंथरल्या जातात आणि साहित्यिक बैठकी सुरू होतात.
पुनश्च

लेखन व्यवसाय व चरितार्थ

माधव दामोदर अळतेकर | 8 वर्षांपूर्वी

लेखन हे चरितार्थाचे साधन होऊ शकते? का नाही? १९३४ सालच्या या लेखात या दुर्लक्षित विषयाकडे वाचकाचे लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न केलेला आहे लेखन ही एक कला आहे आणि लेखक हा एक कलाव्यावसायिक आहे. म्हणून इतर व्यवसायांप्रमाणे लेखनातून लेखकाला चांगले पैसे मिळाले पाहिजेत ही प्रथमपासून पुनश्चची देखील भूमिका आहे.
तंबी दुराई-2018

नाथांघरचे दुखरे पत्र,दादांघरचे खुपरे उत्तर !

तंबी दुराई | 8 वर्षांपूर्वी

जळगावी नाथांघरी पेटलेल्या नाराजीच्या शेकोटीत मनःस्तापाची वांगी भाजली जात आहेत तर मालवणात दादांघरी माश्यांच्या कालवणाऐवजी ह्रदयाची कालवाकालव होऊ लागली आहे. त्यांनी एकमेकांना लिहिलेली पत्रे आमच्या हाती लागली आहेत-
पुनश्च

पियुष आणि मँगोलाचे उद्गाते, काकासाहेब तांबे

अज्ञात | 8 वर्षांपूर्वी

काकासाहेबांना आज समाजात जे मानाचे स्थान आहे त्याचे कारण,  व्यवसाय करतानादेखील समाजकल्याणाचे ध्येय त्यांनी आपल्यापुढे सतत ठेवले आहे हे आहे.
पुनश्च

‘साष्टांग नमस्कार’ आणि आचार्य अत्रे

प्र. के. अत्रे | 8 वर्षांपूर्वी

अलौकिक प्रतिभा, उपजत विनोदबुद्धी यांसोबत मराठी आणि इंग्रजी नाटककारांचे संस्कार यातून निर्माण झालेले आणि प्रचंड यशस्वी ठरलेले नाटक साष्टांग नमस्कार याची जन्मकथा लेखक आचार्य अत्रेंच्याच शब्दांत वाचा.
तंबी दुराई-2018

पूर्णविराम आणि अर्धविराम!

तंबी दुराई | 8 वर्षांपूर्वी

पक्षाच्या स्थापनादिनी झालेलं त्यांचं भाषण ऐकून एक मंत्री म्हणाले, तुमच्या नेत्यांना द्या की थोडेसे पूर्णविराम आणि अर्धविराम!’
पुनश्च

दलितांची ग्रंथालये

विजय सोनवणे | 8 वर्षांपूर्वी

वंचित समाजाला या गोष्टी सहजप्राप्य नाहीत, त्यासाठी त्यांच्या सोयीकरता आणि प्रगतीकरता दलितांची स्वतंत्र वाचनालये हवी का याचा उहापोह
पुनश्च

सामना

मुक्ता मनोहर | 8 वर्षांपूर्वी

कनिष्ठ मध्यमवर्गाचं आर्थिक दुबळेपण, त्यातून होणारी घुसमट, तत्व आणि वास्तव यातलं प्रचंड अंतर, या सगळ्यातून शेवटी विद्रोह करण्याचं धाडस दाखवणारी तरुणी या कथेत विलक्षण रंग भरते.
पुनश्च

सख्याहरी-दत्तु बांदेकरांना श्रद्धांजली

मनोहर बोर्डेकर | 8 वर्षांपूर्वी

अगोदर स्वर्गवासी झालेल्यांना थट्टेने ' जरा सरकून घ्या ' म्हणणारे बांदेकर पुढच्याच महिन्यात स्वतः दिवंगत होतात....
पुनश्च

हे आमचे अत्रे साहेब

दत्तू बांदेकर | 8 वर्षांपूर्वी

आज अत्रे जयंती. त्या निमित्ताने १९५८ साली आपल्या बॉसच्या साठीच्या निमित्ताने त्यांच्यावर फर्मास भाष्य करणारा दत्तू बांदेकर यांचा लेख...
निवडक दिवाळी २०१८

फॉर व्हॅलोर.. व्हिक्टोरिया क्रॉस

शैलेन्द्र शिर्के | 7 वर्षांपूर्वी

११ मार्च, १९४४ च्या त्या काळोख्या रात्री मित्र राष्ट्रांच्या एका मोर्चावर हल्ला करून एका जपानी तुकडीने माउंगडो या दळणवळणाच्या दृष्टीने महत्त्वाच्या रस्त्यावर नियंत्रण ठेवणाऱे खंदक बळकावले होते.
पुनश्च

‘न्यूजवीक’ची अखेर आणि प्रदीप लोखंडे

भानू काळे | 7 वर्षांपूर्वी

कागदोपत्री भव्य व आकर्षक वाटणाऱ्या असंख्य योजना मांडल्या जातात; आपण मार खातो ते त्यांच्या प्रत्यक्ष अंमलबजावणीत. “God is in details,” म्हणतात ते खरेच आहे. लोखंडे यांच्या योजनेचे नेमके वेगळेपण हे या अंमलबजावणीत हे आणि तेच बहुधा त्यांच्या एकूण यशाचे मर्म असावे.
रुपवाणी

चित्रपट पडायलाही हवेत...

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

गंगा जमुना सरस्वती च्या नटराज स्टुडिओतील मुहूर्तापासूनच गाडे बिघडले. मला आजही आठवतयं मुहूर्त दृश्यात अमिताभ, ऋषि कपूर व मिथुन चक्रवर्ती होते.
रुपवाणी

किअरोस्तामी आणि त्याचं वास्तव/चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

वास्तवदर्शी म्हणजे वास्तव नव्हे, डॉक्यूमेन्टरी नव्हे, तर वास्तवाचा आभास निर्माण करत समाजाचं प्रतिबिंब म्हणता येईल. कल्पनाविलासात रमण्यापेक्षा आपल्या आजूबाजूला काय घडतय याची जाण ठेवणं
निवडक दिवाळी २०१८

रत्नागिरीची मासोळी जपानच्या मॉलमध्ये

भानू काळे | 7 वर्षांपूर्वी

गद्रे मरिन्सचा हा प्रेरणादायी प्रवास भानू काळे यांनी रत्नागिरीची मासोळी जपानच्या मॉलमध्ये या अंतर्नादमधील लेखात उलगडला आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

माणसं! मला दिसली तशी

श्रीरंग भागवत | 7 वर्षांपूर्वी

आर.के. लक्ष्मण आणि कॉमन मॅन हे समीकरण माझ्या मनात एवढं घट्ट होतं, की त्यांच्याशी संवाद साधणं अगदी सोपं जाईल असं वाटलं होतं. प्रत्यक्षात जेव्हा त्यांच्याबरोबर वेळ घालवला, तेव्हा लक्षात आलं की त्यांच्याशी संवाद साधणं फार कठीण होतं.
रुपवाणी

संग्रहालय पाहायलाही हाऊस फुल्ल गर्दी होऊ देत...

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

अमिताभ बच्चनने एका मुलाखतीत म्हटले होते, एखाद्या विदेशातील व्यक्तीला हिंदी चित्रपट विषयक पुस्तकातून फक्त ग्लॅमर आणि गॉसिप्स हेच दिसतं.
रुपवाणी

'वळू’चा जाणता कॅमेरामन / चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्या बरोबर काम करणाऱ्यांच्या दर्जावर टिपणी करीत बसण्यापेक्षा त्यांचं उन्नयन करून त्यांना निर्मितीसाठी पूरक बनविणं त्यांचा दर्जा उंचावणं हे सुधीर मूकपणानं करत असतो.
पुनश्च

अर्नाळकरी रहस्याचा असाही उलगडा...

रविप्रकाश कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

खास रहस्यवाचकांसाठी ना.वि. काकतकरांनी रहस्यरंजन हे स्वतंत्र मासिक काढले, ज्यात भल्याभल्यांनी रहस्यकथा लिहिल्या. त्यात स्वातंत्र्यवीर सावरकर सुद्धा एक होते.
रुपवाणी

ऑस्कर पुरस्कार, महोत्सवातले सिनेमे आणि 'भाई'चा दुसरा भाग

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्यासाठी महत्वाचे आहे ते या महोत्सवात दाखल होणारे, अगदी सकारात्मक चर्चा होणारे चित्रपट प्रदर्शित कधी होणार?
पुनश्च

अचूक मर्मप्रहारमय लेखणीचा धनी-आलमगीर

हरीभाऊ हर्षे | 7 वर्षांपूर्वी

बावडेकर उत्तम ललित लेखक होते, वृत्तपत्र व्यवसायाला त्यांनी वाहून घेतलं नसतं तर एक उत्कृष्ट साहित्यिक म्हणून ते गाजले असते...
निवडक दिवाळी २०१८

सेन आणि नॉनसेन्स

शरद वर्दे | 7 वर्षांपूर्वी

माझा विश्वासच बसला नाही. मी आ वासून पाहातच राहिलो. विजोड जोडपी मी बरीच पाहिली होती. पण कोणत्याच अंगाने अनुरूप नसलेलं दांपत्य प्रथमच पाहिलं.
पुनश्च

माणसे तोडण्याची कला

श्रीराम कृष्ण बोरकर | 7 वर्षांपूर्वी

जोडणे नव्हे तर तोडणे हीच खरी कला आहे. अवघड शस्त्रक्रिया करणाऱ्या कुशल शल्यविशारदाप्रमाणेच ‘तोडण्या’चे अप्रिय कार्य करायला हवे.
पुनश्च

चोरून ऐकलेल्या मैफलींची मजा!

अरविंद गजेंद्रगडकर | 7 वर्षांपूर्वी

" जा मैफलींना जा. जमल्यास तिकिटासह. न जमल्यास तिकिटाशिवाय. पण मैफल इज ए मस्ट फॉर यू. " त्या मराठीमिश्रित इंग्रजी अंतर्संदेशाला प्रमाण मानून मग मी जीवनभर मैफली ऐकत राहिलो.
निवडक दिवाळी २०१८

या भवनातील गीत पुराणे...

मेघना भुस्कुटे | 7 वर्षांपूर्वी

पुलं कधीच अस्वस्थ करणारे प्रश्न विचारणारे लेखक नव्हते. ‘बटाट्याची चाळ’, ‘हसवणूक’, ‘व्यक्ती आणि वल्ली’ ही त्यांची सर्वाधिक लोकप्रिय पुस्तकं पाहिली, तर स्मरणरंजन आणि एका विशिष्ट प्रकारच्या समाजघडीबद्दलचा जिव्हाळा त्यात उघड उघड दिसतो. त्यांतला विनोद अतिशय सूक्ष्म निरीक्षण मांडणारा, मार्मिक आणि रंजक आहे यात प्रश्नच नाही. पण ही पुस्तकं वाचकाला अस्वस्थ करण्यापेक्षाही स्वस्थ करण्याकडेच अधिक लक्ष्य देतात.
पुनश्च

विचारांची ताकद

शुभदा चौकर | 7 वर्षांपूर्वी

अरुणाताईंनी 'विवेक’, 'शहाणीव’ हे शब्द वापरले. विवेक म्हणजे योग्य काय, अयोग्य काय, याचा विचार करून निर्णय घेण्याची क्षमता. शहाणीव म्हणजे विचारपूर्वक कमावलेले शहाणपण.
पुनश्च

भागानगरच्या मौजा

गोपीनाथ गणेश तळवलकर | 7 वर्षांपूर्वी

भागानगर म्हणजेच हैदराबाद. १९३१ साली भागानगरीत संपन्न झालेल्या अखिल भारतीय मराठी साहित्य संमेलनाचा मनोरंजक वृत्तांत वाचा या लेखात
पुनश्च

महाराष्ट्राची दगडी शीर

दुर्गा भागवत | 7 वर्षांपूर्वी

मराठी माणूस सह्याद्रीच्या अटळ नियतीत अट्टाहासाने विलीन झालेला आहे.सह्याद्रीचा करडेपणा मराठी माणसाने घेतला आहे.एकेकट्या सुळक्यासारखा एकांडेपणा, एकलकोंडेपणा पण मराठी माणसात आलेला आहे.
रुपवाणी

आनंदी गोपाळ - प्रेरणादायी 

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

या चित्रपटाला अनेक बाजू आहेत. एका दृष्टीने तोआनंदीबाईंची आणि गोपाळरावांचीही यशोगाथा आहे. दुसऱ्या बाजूने ती अनिष्ट सामाजिक प्रवृत्तींवर केलेली टिका आहे.
पुनश्च

मनस्वी माणूस

कुमार केतकर | 7 वर्षांपूर्वी

श्रीगमांना हा संवाद अभिप्रेत होता. माजगावकर निराशावादी नव्हते. ‘कुठे स्वातंत्र्य-कुणा स्वातंत्र्य’ असल्या आक्रोशात ते कधीही सामील झाले नाहीत.
निवडक दिवाळी २०१८

बाहेरून आले,आपलेच झाले

मकरंद जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

गंमत म्हणजे पिझ्झा जसा बाहेरून म्हणजे इटलीहून व्हाया अमेरिका आपल्या देशात आला आणि तुमच्या पिढीचा आवडता बनला,तशा आणखी काही गोष्टी आहेत की ज्यांनी शेकडो वर्षांपूर्वी आपल्या देशात प्रवेश केला आणि आज ते आपल्या स्वयंपाकघरातले कायमचे मेंबर झाले आहेत. नावंच सांगायची तर मिरची,टोमॅटो,कॉफी,बटाटा,साबुदाणा,रताळे,शेंगदाणा हे सगळे पदार्थ चक्क इंपोर्टेड म्हणजे परदेशातून आलेले आहेत
पुनश्च

खरी भाषाशुद्धी आणि तिचे खरे वैरी

श्री. के. क्षीरसागर | 7 वर्षांपूर्वी

नवीन शब्द बनविण्यापेक्षा योग्य शब्द योग्य ठिकाणी योजणे यातच खरे नैपुण्य आहे आणि अर्थगांभीर्यहीन शब्द तयार करण्यात पुरुषार्थ तर काहीच नाही.
पुनश्च

हिंदी वाक्यम्‌ प्रमाणम्‌!

सलील कुळकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

हिंदीच्या वाढत्या प्रभावामुळे आपण ‘गाणं बोल’ (गाणं म्हण), ‘गोष्ट बोल’ (गोष्ट सांग), ‘नाव बोल’ (नाव सांग), ‘आवाज दे’ (हाक मार, बोलाव, हाळी दे)
पुनश्च

मराठी साहित्यातील शेवटचा राजपुत्र

सचिन कुंडलकर | 7 वर्षांपूर्वी

‘मौनराग’ वाचून मी आतून हलून गेलो आणि लिहिण्याची क्राफ्ट ज्याला म्हणतात त्याचा एक ताजा आणि अतिशय original असा अनुभव त्या लिखाणापासून मला येऊ लागला.
निवडक दिवाळी २०१८

अवस्थांतर ...

माधवी भट | 7 वर्षांपूर्वी

ठाकुरमा जेव्हा आपला इवला संसार वाचवत इथवर ,इतक्या लांब आल्या असतील तेव्हा त्या फार तर सोळा सतरा वर्षांच्या असतील. इतक्या कोवळ्या मुलीच्या मनात काय काय अर्धवट कोवळं राहून गेलं असेल. ज्या ठिकाणी त्या खेळल्या , वाढल्या तो प्रदेश , बागा , तिथली गाणी , समुद्र आणि तिथला त्यांचा विवाह..तिथेच त्यांनी काकीमांना जन्म दिलेला.. आत्ताशी कुठे त्यांचा संसार उमलू , फुलू लागला असेल आणि लगेच असं सगळं ठेवून निघून जाताना त्यांच्या मनात किती प्रश्न आले असतील ? किती वेदना झाल्या असतील ? मात्र जीव महत्वाचा. तो वाचवत एकमेकांचा हात धरत ही मंडळी सुरक्षित जागा शोधत आली
वयम्

भाषाप्रभू कुसुमाग्रज

प्रवीण दवणे | 7 वर्षांपूर्वी

मराठी भाषादिनाच्या हार्दिक शुभेच्छा. २७ फेब्रुवारी हा कुसुमाग्रज म्हणजेच विष्णू वामन शिरवाडकर यांचा जन्मदिवस. महाकवी कुसुमाग्रज यांची जयंती मराठी राजभाषा दिन म्हणून गौरवाने साजरी केली जाते. अशा ह्या ज्ञानपीठ विजेत्या साहित्यकाच्या विपुल साहित्याविषयी ओळख करून देणारा लेख लिहिलाय प्रवीण दवणे यांनी.
पुनश्च

यात्रा पुढे सरकताना !

गणेश कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

तर गाडीला उशीर म्हणजे स्वतःच्या कुठल्याही कार्यक्रमांना जागा नाही. इंजिनमध्ये टॉयलेट, बेसिन नसतं. मलमूत्र-विसर्जन करण्याची कुठलीही व्यवस्था नाही.
संपादकीय

जोडावे विवेकी जन...

किरण भिडे | 7 वर्षांपूर्वी

शिवाय लेख आवडला की तो whatsapp किंवा facebook च्या माध्यमातून शेअर करण्याचा पर्याय तिथेच उपलब्ध असतो. तो वापरून असे लेख तुमच्या ओळखीच्या दर्दी वाचकांपर्यंत पोचवा. पुनश्च/दीर्घा चे सभासदत्व सशुल्क असले तरीही अवांतर या नियतकालिकाचे सभासदत्व निःशुल्क आहे. त्याचे लेख शेअर कराल तर वाचक फक्त नोंदणी करून तो आणि त्यापुढील प्रसिद्ध होणारे सर्व लेख वाचू शकतील.
पुनश्च

चित्रपटसृष्टीतील माझे स्नेह-संबंध

दुर्गा खोटे | 7 वर्षांपूर्वी

कॅमेऱ्याचे शॉट संपताच स्त्री-पुरुष कलावंतांचे चेहरे निरखण्यासारखे असतात. ते कंटाळलेले, त्रासलेले, घामाने डबडबलेले असतात.
निवडक दिवाळी २०१८

मी रात टाकली

भूषण कोरगांवकर | 7 वर्षांपूर्वी

काय म्हणताय? हे सगळं आम्हांला कुठून सुचलं? अहो त्याचं असंय ना. आम्ही जन्माला येतो ते पुरुष म्हणून. बर्थ सर्टिफिकेटवर 'मेल' लिहिलेलं असतं. पण मनाने, आम्ही बाईच असतो. मग कधी बाई, कधी पुरुष म्हणून वाढताना, जगताना आमचे दोन दोन मेंदू तयार होतात डोक्यात. म्हणून आम्ही इतके हुशार असतो. उगाच नाही.
रुपवाणी

टाईम आया../ महिला चित्रपट महोत्सव

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

त्यामुळे अनपेक्षित आलेल्या ह्या संकंटांमुळे अनेक चांगले चित्रपटांवर दुष्परिणाम होतो. पण त्याला इलाज नाही. वेळ काहि सांगून येत नाही. असो. आता लोकसभेच्या निवडणुका, क्रिकेट आयपीएल आणि वर्ल्डकप सारखे ज्वर येताहेत. त्यात चित्रपटांचे काय होणार ते वेळच सांगेल.
पुनश्च

जानव्याचा गुंता सुटला!

दि. वा. साने | 7 वर्षांपूर्वी

ब्राह्मणांनी मुख्यतः नोकरीच करायची असते आणि तीही शक्यतो सरकारी खात्यात किंवा शिक्षणखात्यात किंवा बँकेत ही विचारसरणीच बदलायची गरज आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

सीमेच्या पलीकडचं कराची

गौरी पटवर्धन | 7 वर्षांपूर्वी

बाह्य जगाकडे म्हणजे पुरुषी जगाकडे मुसलमान स्त्रीने पाठच फिरवली पाहिजे असा अट्टहास मुसलमानी मानसिकतेत आहे आणि त्या जगाशी स्त्रीचं नातं हे संशयाच्या एका विचित्र जाळ्यात अडकवलेले आहे. त्यामुळे शिकायला, नोकरीला बाहेर पडणारी, घरात आणि नजीकच्या बंदिस्त वर्तुळात मोकळिकीचे वातावरण अनुभवणारी उच्चवर्गीय स्त्रीसुद्धा कराचीसारख्या मोठ्या शहरातही त्या संशयाचं ओझं घेऊन सतत वावरते आणि एका संकुचित, मर्यादित अशा स्वातंत्र्याच्या अनुभवात समाधान मानते.
पुनश्च

दुसरे पर्व

य. दि. फडके | 7 वर्षांपूर्वी

जोतीराव फुल्यांनी पुरोहितशाहीविरुद्ध लढा सुरू केला होता त्याचा विसर पडून ब्राह्मण पुरोहिताऐवजी क्षत्रिय पुरोहित असला म्हणजे झाले असी वृत्ती बळावू लागली
पुनश्च

पु. शि. रेगे : एक तरल प्रतिभासंपन्न व्यक्तिमत्त्व

रा. भि. जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

आधुनिक जगात आधुनिक विचारधारांशी परिचित असलेला सुशिक्षित माणूस-प्राध्यापक असा भाविक कसा असू शकतो ह्याचे मला नवल वाटते.
रुपवाणी

‘फोटोग्राफ’ची हवा आणि निवडणुकांचा माहौल

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

कोणी म्हणेल, काही कलाकारांची एखाद्या राजकीय पक्षाशी वैचारिक बांधिलकी असते, त्याना नेहमीच्या शूटिंग/डबिंग/पार्ट्या/इव्हेन्टस यांच्या धबगड्यात अजिबात वेळ मिळत नाही, म्हणून ते अशा निवडणूकीत "आपल्या पक्षाच्या प्रचारा'साठी आवर्जून वेळ काढतात. फार पूर्वी निळू फुले प्रजा समाजवादी पक्षासाठी तर दादा कोंडके शिवसेनेच्या प्रचारासाठी आवर्जून वेळ काढत. त्यावेळी दादा कोंडके यांच्या काही राजकीय सभा गाजल्याही.
निवडक दिवाळी २०१८

प्रवास

मेघश्री दळवी | 7 वर्षांपूर्वी

बळदीच्या त्या बाजूला जराशा उंचीवर एक विचित्र वळण होतं, थोडं वरच्या दिशेने जाणारं असं. त्या वळणाच्या टोकाशी एक मोठ्या भिंगासारखा आकार होता. किंचित हलता. बळदीच्या पूर्ण उंचीइतका. आणि जवळपास तितकाच रुंद. आणि त्याच्यातून पलीकडचा प्रचंड बर्फाळ प्रदेश नजरेला पडत होता. "ते – ते काय आहे?" दीपाने न राहवून प्रश्न केला. तिच्या तोंडातून सफेद वाफा बाहेर पडायला लागल्या. महेशकडे उत्तर नव्हतं. तोही अवाक होऊन समोरचं दृश्य पाहत होता. लांबच लांब पसरलेलं शुभ्र बर्फाचं पठार. किंचित निळसर छटा जाणवणारं. त्याच्यावरून परावर्तित होणारा प्रकाश डोळे दिपवून टाकत होता. "हे तर भिंगासारखं दिसतंय. पण त्या भिंगाच्या पलीकडे काय आहे?" तिच्या मनातलं आपोआप ओठांवर येत होतं. बारीक हिमतुषार त्यांच्या अंगावर यायला लागले. "बर्फ इथपर्यंत येतोय. पण कसा? या भिंगाला भोक आहे? आणि हा बर्फ इतका? म्हणजे महाराष्ट्रातल्या या रखरखीत गावांमध्ये?" दीपा कुडकुडत परत विचारत होती.
पुनश्च

डॉ. श्रीधर व्यंकटेश केतकर, एम्.ए.पीएच्.डी.

केशव नारायण काळे | 7 वर्षांपूर्वी

डॉ. केतकर यांच्या कादंबऱ्या म्हणजे गेल्या अर्धशतकातील महाराष्ट्रीय जीवन, आकांक्षा, चळवळी व त्यातील व्यक्ती यांचा कादंबरीरूप इतिहास आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

गेला मदन कुणीकडे...

आरती कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

मदनाची मंदिरे होती व त्याच्या मूर्तीची वेगवेगळ्या प्रकारांनी पूजा होत होती, तर तो शिल्पांतून, मूर्तिकलेतून कसा दाखविला जात होता त्याची मूर्ती कशी असावी, याची वर्णने शिल्पशास्त्रविषयक ग्रंथांतून आलेली आहेत. साक्षात मदनाचा पुतळा तयार करणे म्हणजे शिल्पींच्या कौशल्याची परिसीमा ठरतंअसावी. ‘शिल्परत्न’ या ग्रंथात मदनाच्या मूर्तीबद्दल विस्ताराने लिहिले आहे. तो दिसायला तरुण व अतिशय सुंदर असावा, पिवळे वस्त्र परिधान केलेला, पुष्पमाळा व आभूषणे धारण केलेला, मकरध्वज मागे असलेला, इक्षुदंड व पुष्पबाण हाती घेतलेला असा दिव्य रूपातील असावा, असे हे वर्णन आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

ग्रामीण बोलींचा सांस्कृतिक आविष्कार

वसंत बोधे | 7 वर्षांपूर्वी

या कष्टकरी माणसांच्या रक्तातच भाषा असते. ती आतून फुलून अशी आगीसारखी फरारत येते. खतमाती खावून पिक जोमात आले की शेतकरी म्हणतो, “काय पिक बसलंय! आग लागलीया आग!” रब्बी हंगामातला जुंधळा खराब आला तर म्हणणार, “यंदा पिकात काय दम न्हाय. व्हल्याच्या टाळक्या येवढं कणीस बसलंय. धन्याचं ताँड गड्याकडं अन् रेडक्याचं ताँड वड्याकडं अशी अवस्था झालीय.”
निवडक दिवाळी २०१८

मी ,बहिर्जी नाईक आणि उष:काल

विजयराज बोधनकर | 7 वर्षांपूर्वी

कधी तरी मी झोपडपट्टीतल्या भिडू बरोबर  चिंचवड गावात फिरायला यायचो, चाफेकरांचा पुतळ्या जवळ एक हॉटेल होतं, तिथे मिसळ वैगरे खायचो, त्या पुतळ्याच्या जवळ एक फुटपाथ होता, तो माझ्या मनात भरला होता , बाजूला भाजी मंडई असल्या मुळे गर्दी असायची, झालं! ठिकाण ठरलं, सर्व चित्रे लुंगीत बांधलीत आणि चक्क फूटपाथवर लुंगी अंथरून त्यावर भिंतीच्या आधाराने चित्रे मांडून ठेवलीत,ते खरं तर माझं माझ्या आयुष्यातलं पहिलं चित्र प्रदर्शन होतं, लोकं जमायला लागलीत, किंमत विचारून घासाघीस करू लागलेत, चित्रे पब्लिक ला आवडत होती पण एका चित्रांचे वीस रुपये पब्लिक ला खूप महाग वाटत होते, कुणी दहा म्हणायाचे ,कुणी आठ रुपये म्हणायाचे, पण मी वीस रुपयावर अडून बसलो होतो, बराच वेळ हे असं सुरु होतं, हळूहळू गर्दी ओसरू लागली, अंधार पडायला लागला,एकही चित्र विकलं गेलं नव्हतं,मन निराश झालं, सारी चित्रे गोळा करून पुन्हा लुंगीत बांधली,
रुपवाणी

...आणि राजा हरिश्चंद्र पुण्यात पोचला / चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्या पिताजींची स्मृती जागविली जाणार हे ऐकून नीलकंठ सुखावले. आणि त्यांनी `राजा हरिश्चंद्र'ची रीळे द्यायचे कबूल केले. त्यासाठी अटी घातल्या. पहिली अट नॅशनल फिल्म अर्काइव्हच्या संचालकांनी माझ्या घरी येऊन रीळे घेऊन जावीत. १६ एम.एम.ची प्रिंट फाळके कुटुंबियांसाठी मोफत द्यावी इ. सर्व अटी मी मान्य केल्या.
रुपवाणी

ग्लॅमरस इव्हेन्टस हवेत, पण मराठी चित्रपटाला यशही हवे....

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

इव्हेन्टस स्टार्सना फोकसमध्ये ठेवतात, टेक्निशियनना आनंद देतात, सगळ्यानाच टाॅनिक मिळते. बरं, ते वरच्या वर सतत होतच असल्याने अधेमधे कंटाळा असा कोणालाच येत नाही. मराठीतही पुरस्कारांची/इव्हेन्टसची संख्या वाढल्यामुळे कस लागत नाही अशी टीका करणारे कितीही ओरडले तरी त्याकडे लक्ष देण्यापूर्वीच पुढचा इव्हेन्टस येतोय.
निवडक दिवाळी २०१८

माझी वाघूर

गोविंद पाटील | 7 वर्षांपूर्वी

वाघूर ही लोकमाताच त्यांची. त्यांचं भावविश्वच वाघूरनं व्यापलेलं. त्यांच्या पिढ्यानपिढ्यांची ती पोषण वरदायिनी. आख्या जगात तिच्यासारखी नदीच नाही. तिचं पाणी बलदायी आरोग्यदायी आणि चैतन्यदायी. तिचं पाणी प्यालेला कधीच आजारशरण होणार नाही. अनैतिक वागणार नाही आणि अनैतिकतेपुढे झुकणार नाही. त्याच्या पाण्याचाच तो गुणधर्म.
रुपवाणी

इफ दीज वॉल्स कुड टॉक- चित्रपट व अमेरिकेतील धार्मिक कट्टरता/ चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

अमेरिका हा अतिशय व्यक्तीवादी देश आहे, मुक्त विचारांचे वारे तिथे वाहात असते, लैंगिक व्यवहाराबाबत तिथे मोकळीक आहे अशी प्रतिमा अनेकांच्या मनात असते आणि ती बव्हंशी खरी आहे. तथापि काही बाबतीत तिथे कट्टरता असते, गर्भपात विरोधी हिंसक चळवळी तिथे झाल्या याची फारशी माहिती नसते किंवा असलीच तरी पुसट माहिती असते. 'इफ दीज वॉल्स कुड टॉक' हा चित्रपट बघायला मिळाला आणि हा पैलू दिसला.
निवडक दिवाळी २०१८

राज्य घटनेतील ‘सेक्युलॅरिझम’ (कलम २५)

शेषराव मोरे | 7 वर्षांपूर्वी

त्यातील तिसरी अट म्हणजे आरोग्य हा विषय धर्मातून काढून घेण्यात आला आहे. हे केवळ सार्वजनिक स्वरूपाच्या नव्हे तर वैयक्तिक आरोग्यासाठीही लागू राहणार आहे. ‘आरोग्य’ म्हणजे काय हे ठरविण्याचा अधिकार अर्थातच राज्याला देण्यात आला आहे. अंधश्रद्धा निर्मूलनासंबंधात केलेल्या कायद्यातील बहुतांशी कलमे आरोग्याशी संबंधित आहेत. धर्माने सांगितले म्हणून उपोषण करून वा समाधी घेऊन आत्मार्पण करण्याचा हक्क आता राहिलेला नाही. तो आत्महत्येचा गुन्हा ठरतो. योग हा विषय धर्माने सांगितला असला तरी तो आरोग्याला बाधक ठरणार असेल, तर त्यावर नियंत्रण वा निर्बंध आणण्याचा अधिकार राज्याला याच कलमानुसार मिळालेला आहे.
रुपवाणी

नेटफ्लिक्स रिलीज- नवीन टेरिटरी..

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

नेटफ्लिक्सच्या माध्यमातून आपला चित्रपट जगभरातील अनेक देशांत थेट घरात पोहचत असेल आणि त्या प्रक्षेपणाच्या हक्काची चांगली किंमत मिळत असेल तर या नवीन माध्यमाचा स्वीकार करणे हा झाला व्यवहार्य मार्ग.
निवडक दिवाळी २०१८

जगातील पहिली महिला बॅरिस्टर – कार्नेलिया सोराबजी

मेधा निजसुरे | 7 वर्षांपूर्वी

मी भारतीयच आहे ना. महाराष्ट्राच्या मातीतूनच वर आले आहे ना, तरी तिथल्यांनी मला परकं कसं समजावं. १८६६ सालच्या नाशिकमध्येच ना माझा जन्म झाला? माझं काही लहानपणही तिथलंच ना? म्हणजे मी स्वतःला त्यांच्यापेक्षा वेगळीच काही समजते की काय? माझ्या इतक्या हिंदू, पारशी, ख्रिश्र्चन, मुस्लिम सर्व प्रकारच्या मैत्रिणी भारतातल्या अनेक शहरात आहेत. त्यांना माझ्याविषयी इतका आपलेपणा आहे. त्या विशिष्ट प्रेमादराने माझ्याकडे बघताहेत, त्या काय मी त्यांची कोणी वाटत असल्याशिवाय?ज्या पडदानशीन महिलांना मी न्याय मिळवून देण्याचा आटोकाट प्रयत्न मनापासून केला, त्या मला आपली नाही समजत? एका परक्या समाजातल्या स्त्रीने आपणहून त्यांना मदत दिली म्हणजे त्यांच्यात काहीतरी समान धागा असणारच नाही का? मी कशी परकी वाटेन त्यांना?
रुपवाणी

तारकोव्हस्कीचा  स्टॉकर : श्रद्धेचं काय करायचं?/ चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

भारतीय-मराठी-प्रेक्षक “स्टॉकर” सारख्या चित्रपटाने कोड्यात पडेल - ‘विज्ञानकथापट’ म्हणून तो समोर येतो, पण  नेहमीच्या विज्ञानकथापट या धर्तीचे त्यात काही नाही. गूढ आणि उकल नाही, भन्नाट वेग नाही, जबरदस्त संघर्ष नाही. कारण विज्ञान आणि साहित्य यांच्याच पायाभूत धरणांची, त्यांच्यातील संघर्षांची आणि फलिताची अनुभूती तार्कोव्हस्की आपल्यापुढे सादर करतो. यामुळे या कलाकृतीचे विश्लेषण म्हणजे आपल्या अनुभूतीचेही विश्लेषण बनते.
रुपवाणी

राज्य पुरस्कार घोषणा आणि वाद

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

राज्य सरकार तर्फे देण्यात येणारे हे पुरस्कार प्रतिष्ठेचे आहेत. प्रादेशिक चित्रपटांना पुरस्कार देऊन चित्रपट निर्मितीला प्रोत्साहन देणारे महाराष्ट्र हे पहिले राज्य. महाराष्ट्राचे पहिले मुख्यमंत्री यशवंतराव चव्हाणांकडे हे श्रेय जातं.
पुनश्च

एक एकाकी अलौकिक जीवनः श्री शंकराचार्य डॉ. कुर्तकोटींच्या काही आठवणी

चिं. त्र्यं. केंघे | 7 वर्षांपूर्वी

गांधींच्याप्रमाणेच सावरकरांच्या विचारांशीही श्रींचे जुळू शकले नाही. राजकारणात आत्यन्तिक अहिंसेप्रमाणेच क्रांतिवादी हिंसाही त्यांना त्याज्य वाटे.
निवडक दिवाळी २०१८

फ्लेमिंगो

मोनिका गजेंद्रगडकर | 7 वर्षांपूर्वी

सॅम दमून गेला होता. ती गर्दी, ते ऊन, ती दुर्गंधी... साऱ्यानेच... त्यांच्या डॅडची शाळा... आता हा डॅडचा देश... न आकळता... नजरेत सामावू न शकणारा... त्याच्या डॅडला त्या गरीब शाळेत जाऊन मोठं व्हावं लागलं. कारण याच देशाच्या मातीत त्याचा रूजवा होता... या अफाट गर्दीखाली सतत तुडवली जाणारी या देशाची ही भूमी! ही गर्दी, ही दुर्गंधी, ही अस्वच्छता, ही उन्हाची काहिली... ही या भूमीची ओळख... पणम तीच असंख्यांची जन्मभूमी—त्याच्या डॅडीचीही... ती पाहायच्या ओढीने इथे काही काळ स्थलांतरित झालेला, परक्या भूमीतला हा सॅम नावाचा जणू फ्लेमिंगोच...
पुनश्च

वाचनकलेचे मर्म

विष्णुशास्त्री चिपळूणकर | 7 वर्षांपूर्वी

ज्ञानेश्वरी, भगवद्‌गीता अशांसारखे ग्रंथ भाविकपणाने पारायणे करताना त्यांचा अर्थ आपणास कळावा इतकी सुद्धा थोड्यांचीच इच्छा असते!
पुनश्च

'नवा सुधारक' सुरु करताना...

दि. य. देशपांडे | 7 वर्षांपूर्वी

आगरकरांनी महाराष्ट्रात विवेकवादी सर्वांगीण सुधारणावादाची मुहूर्तमेढ रोवली, पण त्यांच्या अकाली निधनामुळे त्यांनी केलेले काम छिन्नभिन्न होऊन गेले.
वयम्

फळांच्या सालीपासून कुंड्या !

'वयम्' प्रतिनिधी | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्या आजूबाजूलाच कितीतरी समस्या, अडचणी आपल्याला दिसत असतात.  बारीक निरीक्षणे, मेहनतीची तयारी आणि वैज्ञानिक दृष्टिकोन यांची कास धरली तर या समस्यांचे निराकरण करणे हे कोणालाही जमू शकते.
निवडक दिवाळी २०१८

इंग्रजीची मास्तरकी

छाया महाजन | 7 वर्षांपूर्वी

तेव्हा गी द मोपासाची ‘नेकलेस’ ही कथा शिकवण्यात आनंद न वाटला तरच नवल. मुलांना पहिल्यांदा या फ्रेंच नावाचा उच्चार शिकवणं ही कसरत. मग आमची गाडी अडली ती ‘द बॉल’ या शब्दावर. त्याचा ढोबळ अर्थ ‘पार्टी’ असा सांगितला खरा; पण त्यात शांत, सौम्य संगीतावरचे नृत्य हे अपेक्षित आहे. आपल्याकडे पार्टीचा आधुनिक अवतार म्हणजे ढँ ढँ वाजणारी गाणी आणि डी जे आणि दारूचा सर्रास वापर असा आहे. तो येथे अभिप्रेत नाही.युरोपियन कपड्यांची पद्धतही वेगळी. शिवाय बॉल्स हे राजे, उमराव आयोजित करत. त्यासाठी सजवलेले अतिप्रशस्त हॉल्स असत, हे बरेच सांगून मी थोडी थकले. पण तरीही ती संकल्पना त्या सुंदर निमुळत्या कमरेच्या कुमारिका (अर्थात् कोर्सेट्स् किती ओढून कमरेवर ताणून बसवतात, हे पाहिल्यावर ‘नको तो सुंदर गाउन घालणं’ असंच वाटतं!) त्या त्यांच्या नाजूक हातांनी हलकेच फुलपाखरासारखा गाउन उचलत टाकणारी पावलं, हे शब्दात सांगता येतं; पण दरवेळी त्याला दृश्यात्मकता येतेच असं नाही.मला आठवतं, मी सिलॅबस प्लॅनिंगच्या वेळी मराठी मुलामुलींना चित्रांनी नव्हे, तर चित्रफितीच्या साह्यानं इंग्रजी शिकवावं, असं सुचवलं होतं.
पुनश्च

या ब्रिटिश अधिकाऱ्याचे आहेत मराठीवर अनंत उपकार !!!

अविनाश महेकर | 7 वर्षांपूर्वी

ते सारे मोल्सवर्थला मोलेसर शास्त्री म्हणत. काही जणांनी तर मोरेश्वर शास्त्री असेच बारसे करून टाकले होते.
पुनश्च

सुनियोजित स्वेच्छानिवृत्तीची कथा

चिंतामणी गद्रे | 7 वर्षांपूर्वी

त्यानंतर ‘अवयवदान व मृतमेंदू’ ह्या विषयावर ३०-४० मिनिटांची भाषणे ज्येष्ठ नागरिक संघ वगैरे ठिकाणी देण्यास सुरुवात केली.
मराठी प्रथम

संपादकीय - ओळख भाषेची, मराठी महाराष्ट्राची!

डॉ. प्रकाश परब | 7 वर्षांपूर्वी

मराठीहिताचा दावा करणाऱ्या शिवसेनेने, मनसेने मराठी भाषेचे धोरण जाहीर करा नाहीतर खुर्च्या खाली करा असा आग्रह धरल्याचे कोणी ऐकले आहे काय?
मराठी प्रथम

माझी शाळा, मराठी शाळा

डॉ. प्रकाश परब | 7 वर्षांपूर्वी

चांगल्या चालणाऱ्या मराठी शाळांच्या कामाची दखल घेतली जावी व त्यांच्या अनुकरणीय उपक्रमांचे सार्वत्रिकीकरण व्हावे हा यामागे मुख्य हेतू आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

‘स्वाधीन’ विदुषीचे मनोज्ञ चिंतन

विनय हर्डीकर | 7 वर्षांपूर्वी

राज्यसंस्था आवश्यक आहे म्हणून त्या-त्या काळातले शासनही आवश्यकच असते. या फसवणुकीच्या भूमिकेचे सडेतोड खंडन करून “तेव्हा शासनाचा प्रत्यक्ष व्यवहार पाहून व तपासून आणि खऱ्या हेतूचा कयास बांधूनच शासनाशी व पर्यायानी राज्यसंस्थेशी काय ते सहकार्य केले पाहिजे”, असा स्पष्ट इशारा त्यांनी दिला आहे. राज्यसंस्था आणि संस्कृती व स्वातंत्र्याचे मूल्य, स्वातंत्र्य, समता व उदारमतवाद हेही विषय त्यांनी विचारात घेतले आणि उदारमतवाद हा शब्द गढूळ झाला असल्याची टिप्पणी केली आहे. या विचारपरंपरेचे मुख्य आधार म्हणजे व्यक्तिस्वातंत्र्य आणि समानता यांच्या आचरणामध्ये येणारे प्रश्न त्यांनी विचारात घेऊन समाजातील रंजल्या-गांजलेल्यांचे प्रश्न सोडविण्यासाठी एकेकट्या व्यक्तीचे स्वातंत्र्य जरा बाजूला ठेवले तर काय हरकत आहे, ही भूमिकाही खोडून काढली आहे.
पुनश्च

महाराष्ट्राच्या विकासाची नवी शक्तीस्थाने

माधव चितळे | 7 वर्षांपूर्वी

महानगर-केंद्रित विकासापासून अलग होऊन शैक्षणिक, औद्योगिक आणि सामाजिक विकासाची स्वतंत्र स्वयंभू केंद्रे महाराष्ट्रात सर्वत्र पुढे येत आहेत.
निवडक दिवाळी २०१८

अदिती अखिलाची गोष्ट

रविंद्र रुक्मिणी पंढरीनाथ | 7 वर्षांपूर्वी

ह्या एकटेपणाला घाबरून माणसं लग्न करीत असतील का? किंवा मग प्रेम वगैरे? पण मग पुन्हा एकटेपण हवंसं वाटलं तर काय? ते जवळचं, आपलं वगैरे माणूस राहू देईल पुन्हा आपल्याला एकटं? जाऊन बसेल आपण बोलावलं पुन्हा, तर येता यावं इतपत दूर, पण तरीही हाकेच्या अंतरावर? पण मग त्या माणसाबरोबर येणारा सगळा गोतावळा? साधनेला एकटं रहावसं वाटत असेल, तेव्हा ती काय बरं करत असेल? की गर्दीत राहून ती एकटं राहणंच विसरून गेली असेल? पण हे कसं शक्य आहे? प्रत्येकाला दिवसभरात केव्हातरी आपल्या स्वतःसोबत केव्हातरी आपल्या स्वतःसोबत राहावसं वाटणं ही त्याची गरज नाही का, अगदी जीवनावश्यक म्हणावी अशी?
रुपवाणी

मराठी अभिनेत्रींची धाडसी दृश्ये

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

आज काळ बराच पुढे सरकला आहे. सामाजिक, सांस्कृतिक, राजकीय, आर्थिक, क्रीडा, माध्यम, लैंगिक अशा अनेक स्तरांवर कमालीचे बदल होत गेले. दरम्यान अधेमधे अशी काही 'मराठी अभिनेत्रींची धाडसी दृश्ये ' अथवा अंगप्रदर्शन अशा गोष्टी गाजल्या. काही पटकन मागे सरकल्या तर काही तारकाना खरोखरच मानसिक त्रास झाला.
पुनश्च

आमचे ‘वा. ल.’: एका विद्यार्थिनीच्या दृष्टिकोनांतून

अंजली अनंत गोखले | 7 वर्षांपूर्वी

वा. लं.चं वैशिष्ट्य म्हणजे ते जेव्हा काव्यशास्त्र शिकवत त्यावेळचे! जणू आपले हात व कान ह्यांच्यात स्पर्धाच चालू व्हावयाची.
निवडक दिवाळी २०१८

शोक नायिका अख्मातोवा

अरुण नेरुरकर | 7 वर्षांपूर्वी

अख्मातोवाने भयानक दिवस अनुभवले आणि या दरम्यान, नादेद्झा मान्देलस्तामच्या म्हणण्यानुसार, ती धीरोदात्त नायिकेसारखी वागली. जाहीररित्या किंवा माझ्याशी खाजगीत बोलतना, सोविएत राजवटींविरोधात तिने एकही शब्द उच्चारला नाही. मात्र, तिचं सारं आयुष्य हर्जेन -Harzen - ने केलेल्या रशियन साहित्याच्या वर्णनाबरहुकूम होतं – रशियन वास्तवाचं एक सातत्यापूर्ण गुन्हेगारी आरोपपत्र.सोविएत युनियनमध्ये उघडपणे जाहीर न करताही सर्व दूर पसरलेली आणि आजही होत असलेली तिच्या स्मृतींची पूजा, मी जाणतो तितपत, अद्वितीय आहे. ती स्वतः आणि तिचा देश, यांना ललामभूत नसलेल्या गोष्टींविरोधात असलेल्या तिच्या अबोल, निग्रही प्रतिकाराने, तिचं रूपांतर (बेलिन्स्कीने हर्जेनविषयी भाकित केलं होतं तसं) केवळ रशियन साहित्यातील नव्हे तर, आपल्या काळाच्या रशियन इतिहासातील एका नामी व्यक्तीमध्ये केलं.
रुपवाणी

अरुण खोपकर यांची मुलाखत /चित्रस्मृती

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

चित्रपट दिग्दर्शक, अभ्यासक श्री.अरुण खोपकर यांनी लिहिलेल्या चित्रव्यूह आणि चलतचित्रव्यूह या पुस्तकाच्या प्रकाशनाच्या निमित्ताने त्यांची प्रा. अभिजीत देशपांडे यांनी घेतलेली मुलाखत...
मराठी प्रथम

मराठीसाठी व्यापक लोकलढ्याची गरज

डॉ. श्रीपाद भालचंद्र जोशी | 7 वर्षांपूर्वी

मराठीच्या विकासाचा अनुशेष भरून काढण्यासाठी सरकारला भाग पाडावे म्हणून आपणही या लोकलढ्यात सामील होणार?
पुनश्च

बाराशे वर्षांत न सुटलेला हिंदु मुसलमान प्रश्न

त्र्यं. शं. शेजवलकर | 7 वर्षांपूर्वी

चारशे वर्षांचा झगडा चालल्यानंतर हिंदूंच्या मनावर सहजच मुसलमानांच्या वरचढपणाची छाप बसली, आणि राज्याच्या बाबत आवश्यक असलेल्या गुणांत मुसलमान वरचढ होतेही.
निवडक दिवाळी २०१८

माणसांनी हरवलेली माया

मिलिंद बोकिल | 7 वर्षांपूर्वी

त्या सगळ्याकडे बघताना मन विषण्णतेने भरून गेले. जी संस्कारित होते तिला संस्कृती म्हणतात; पण खरेतर जी सतत चालू राहते. जिला सातत्या असते तिलाच संस्कृती म्हणायला पाहिजे. जिथे माणसे नाहीत तिथे कसली आली आहे संस्कृती? तिथे नुसते दगड आणि माती. हे अवशेष जतन करून ठेवले आहेत खरे, पण ती माणसे तिथे असती तरच त्यांना अर्थ होता. काही तुरळक माया वस्त्या शिल्लक असतील आणि जुन्या लोकांचे संकरित वंशज तिथे राहत असतील, पण ते खरे लोक मात्र काळाच्या उदरात गडप झालेले आहेत. आणि त्यांच्याबरोबरच त्यांची सगळी समजूत, त्यांची भाषा,  त्यांचे साहित्य, त्यांची गाणी, त्यांचे अध्यात्म, त्यांचा जगाविषयीचा दृष्टिकोन हे सगळेच नाहीसे झालेले आहे. हे लोक आज असते तर किती बहार आली असती!
पुनश्च

आपण तेच, आपले प्रश्न, मानसिकताही तीच!

संकलन | 7 वर्षांपूर्वी

सध्यांच्या शिक्षणांतल्या विद्यार्थ्याच्या एक धड ना भाराभर चिंध्या असल्याने तो फक्त बोलण्यांत पटाईत, हातून काम होणार नाही.
निवडक दिवाळी २०१८

लेखणीची दहशत

ज्युनियर ब्रह्मे | 7 वर्षांपूर्वी

हा एक नवाच ताप झाला होता. जर कुणा बऱ्यापैकी नाव असलेल्या लेखकाचं कुठलंही नवं पुस्तक बाजारात यायचं झालं, की मोठा समारंभ कररून आलं पाहिजे, असा शिरस्ता झाला होता. रस्ता जितके तास बंद होईल तितकं ते पुस्तक चर्चेत राहायचं. कानठळ्या बसवणाऱ्या डीजेच्या तालावर पुस्तकातला काही भाग वाचून दाखवणे, गेस्ट अपीअरन्स म्हणून इतर लेखकांकडून स्टेजवर हाणामारीयुक्त चर्चा घडवून आणणे, पुस्तकातल्या पानांची दहीहंडी करून ती जुन्याजाणत्या लेखक मंडळांकडून फोडणे असले थिल्लर प्रकार सर्रास झाल होते. नवरात्रीत स्पीकरवर एखाद्या कादंबरीचं प्रकरण वाचत त्यावर तासन्तास झुलणाऱ्या पोरी आणि गणपतीत डीजेच्या तालावर पुस्तकाची परीक्षणे वाचणारी पोरं कमी होती की काय, म्हणून हे नवीन फॅड आलं होतं.
निवडक दिवाळी २०१८

मसाल्यांची बेडेकरी

अजित बेडेकर | 7 वर्षांपूर्वी

त्यावेळी लोणची, पापड हे घरीच बनवण्याचं प्रमाण जास्त होतं. त्या काळात त्यांनी एक जाहिरात केली होती. त्यात असं म्हटल होतं की, ‘उत्तम मसाले बनवणारे दोनच... एक तुम्ही स्वतः आणि तुम्हाला वेळ नसले तर दुसरा पर्याय फक्त बेडेकरचं!’ त्यांची ही जाहिरात खूपच लोकप्रिय झाली होती. मार्केटिंग डिप्लोमाच्या अभ्यासात उत्तम जाहिरातीचं उदाहरण म्हणून ही जाहिरात शिकवली जायची.
रुपवाणी

ऑस्कर अकादमीचे अध्यक्ष जॉन बेली मुंबईत आणि राज्य चित्रपट महोत्सव इत्यादी.....

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

राउंड अप ऑस्कर अकादमीचे अध्यक्ष जॉन बेली मुंबईत आणि राज्य चित्रपट महोत्सव इत्यादी.....
पुनश्च

वृत्तपत्रसृष्टीतील आमचा जुना जमाना

पु. गो. पुणेकर | 7 वर्षांपूर्वी

आगरकरांच्या मृत्यूनंतर टिळकांच्या लेखणीस आपली लेखणी भिडविणारा कोणी लेखक रहिला नाही. तथापि ‘सुधारका’ची ज्योत आगरकरांच्या निधनानंतर त्यांच्या अनुयायांनी तेवत ठेवली होती
रुपवाणी

दाक्षिणात्य चित्रपटांचं 'सौंदर्यशास्त्र'

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

स्वातंत्र्योत्तर भारताचा इतिहास पाहिला तर सामाजिक-राजकीय आणि इतरही बहुतेक साऱ्या क्षेत्रांत दाक्षिणात्य आणि उत्तर भारतीय असे दोन वर्चस्व असलेले प्रवाह आढळतात. आपलं अस्तित्व उर्वरित भारतापासून किंवा उत्तर भारतापासून वेगळं ठेवण्याच्या दाक्षिणात्य राज्यांच्या आग्रहात या वेगळ्या प्रवाहांची बीजं आढळतात. मग हिंदीपासून फटकून राहण्याची भूमिका असो, सोशल इंजिनिअरिंग असो वा तामिळ वाघांसारखे आंतरराष्ट्रीय मुद्दे असोत; दाक्षिणात्य राज्यांनी कायम आपली वेगळी भूमिका बजावली आहे. चित्रपटक्षेत्र हे त्याला अपवाद नाही.
निवडक दिवाळी २०१८

कानसेनी महाराष्ट्राला डोळे नाहीत ?

शशिकांत सावंत | 7 वर्षांपूर्वी

समजा, आपण शब्द उच्चारायला शिकलोच नसतो, भाषा निर्माणच झाल्या नसत्या; प्राणिसृष्टीप्रमाणे काही आवाज, वास, सहजप्रवृत्ती यांवरच आपली भिस्त असती तर? किंवा रंगांनी, रेषांनीच भावना दाखवल्यात (एकमेकांशी न बोलणारी माणसे लिहून काही तरी सांगतात तसे), अशा जगाची आपण कल्पना करून पाहू. राग आल्यावर माणसे लाल रंगाची रेषा काढतील, शांतपणा दाखवण्यासाठी हिरवा वापरतील, काही हवे असेल तर त्याचे चित्र काढतील... वगैरे कल्पना करू. मग अनेक रंग, छटा, आकार अर्धवट राहतील त्याचे काय? हजारो वर्षे गेली तर मग अशा अमूर्त आकारांनाही अर्थ प्राप्त होईल.
रुपवाणी

नाज़ बिल्डिंग

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

प्रॉपर्टी टॅक्स च्या निमित्ताने अलीकडेच नाज़ बिल्डिंग चर्चेत  आली त्यानिमित्ताने भूतकाळातील रम्य आठवणींना श्री.अरुण पुराणिकांनी दिलेला  उजाळा..
निवडक दिवाळी २०१८

अ चाइल्ड इज अ फादर ऑफ अ मॅन...

मुकेश माचकर | 7 वर्षांपूर्वी

बनेश बेणारे आणि बिपीन कारखानीस ही एक अजब जोडगोळी आहे मामा-भाच्यांची. त्यांच्या नावांवरून तुम्हाला काही आठवलं का? करेक्ट. बनेश हे भा. रा. भागवतांच्या फास्टर फेणेचं नाव. तो फुरसुंगीचा, तसा हा बन्याही योगायोगाने फुरसुंगीचाच. न्यू फुरसुंगीमध्ये सॉलिटेअर ड्रीम्समध्ये राहतो आणि जवळच्याच सेंट अँड्र्यूजमध्ये सहावीत शिकतो.बिपीन कारखानीस हा त्याचा मामा. बन्याचं बनेश हे नाव त्यानेच ठेवलंय. तेही फास्टर फेणेवरूनच. त्याचं स्वत:चं बिपीन हे नाव त्याच्या वडिलांनी भा. रा. भागवतांच्याच बिपीन बुकलवार या हिरोवरून ठेवलेलं आहे. हा बुकलवार म्हणजे बुकलव्हर... सॉलिड पुस्तकं वाचायचा आणि त्या माहितीच्या आधारावर रहस्यं सोडवायचा.
पुनश्च

मी (पूर्णवेळ) लेखक कसा झालो?

शिवराज गोर्ले | 7 वर्षांपूर्वी

काय लिहिलं नाही मी? नाटक, चित्रपट, टीव्ही सिरियल, कथा, कादंबरी, व्यक्तिचित्रं, कविता, गीतं, विनोदी व प्रेरक साहित्य, स्तंभलेखन, संपादन, जाहिरातींसाठी कॉपीरायटिंगही.
वयम्

बहुरुपी पु. ल.

asiatic | 7 वर्षांपूर्वी

वयाच्या पाचव्या वर्षी केलेले हे पहिलं जाहीर भाषण, त्यात दाखवलेलं प्रसंगावधान, केलेला अभिनय हे गुण ज्याच्याजवळ जन्मजात होते, पुढच्या आयुष्यात जे त्याने अधिक जोपासले आणि वाढवत नेऊन सा-या महाराष्ट्राला मनापासून हसवलं, तो हा मुलगा म्हणजे सुप्रसिद्ध लेखक, नाटककार पु.ल. देशपांडे. त्यांचा जन्म ८ नोव्हेंबर १९१९ रोजी झाला. सारा महाराष्ट्र या वर्षी त्यांची जन्मशताब्दी साजरी करत आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

भुसावळ—दिल्ली एक ट्रेन, सहा राज्यं

विनय खंडागळे | 7 वर्षांपूर्वी

ट्रेनमधल्या बऱ्याचशा प्रवाशांना गप्पा मारायला आवडतं. तिथे संवाद सुरू करणं अवघड गोष्ट नसते. प्रवासात भिन्न राज्य, संस्कृती, भाषा, नोकरी, व्यवसाय असलेले लोक भेटतात. सर्वांत महत्त्वाचं म्हणजे प्रत्येकाजवळ असतं अनुभवांचं भलं मोठं गाठोडं. सचखंड एक्स्प्रेसमध्ये बरेचसे प्रवासी पंजाबी असायचे. पंजाबी माणूस मुळातच दिलदार. त्यांच्याच शब्दांत सांगायचं झालं, तर ‘हमारा पेट और दिल बहोत बड़ा होता है।’ ट्रेनमध्ये पुरीभाजी, चहा, फळं, चणे-फुटाणे, संत्रा गोळ्या... काहीही विकायला येऊ द्या, पंजाबी परिवार त्या विक्रेत्याला विन्मुख परत पाठवणार नाही. एवढं खाऊनही जेवणाचा डबा उघडणार (अन् तो सहप्रवाशांना आग्रहाने खायला लावणार).
पुनश्च

पेशवाईंतील देशस्थ-कोकणस्थ वादाचे स्वरूप

विष्णू सिताराम चितळे | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्याला मागे सारून कोकणस्थांनी राजकारणात आपल्यापेक्षाही अग्रेसरत्वाचा मान मिळवून घेतला ही गोष्ट देशस्थांस झोंबत राहिली.
मराठी प्रथम

संपादकीय - भाषानियोजनातून मराठीचा विकास

डॉ. प्रकाश परब | 7 वर्षांपूर्वी

भाषानियोजनाचा मार्ग पूर्ण क्षमतेने व गांभीर्याने वापरण्यासाठी लागणारी तीव्र इच्छाशक्ती मराठी समाजात  आहे काय?
वयम्

करियरची सापशिडी

'वयम्' प्रतिनिधी | 7 वर्षांपूर्वी

‘आपल्याला मिळालेले अपयश हे त्या कल्पनेचे अपयश आहे, आपले नाही.’ त्यामुळे, कल्पकतेने परिस्थिती स्वीकारून, अपयशाला घातक न मानता आणि यश हेच अंतिम सत्य हे गृहीत न धरता, धैर्याने उद्दिष्टाकडे वाटचाल करत राहावी.
पुनश्च

मी पाहिलेले व ऐकलेले अत्रे

मनोहर महादेव आळतेकर | 7 वर्षांपूर्वी

अत्र्यांना माणसांप्रमाणेच उत्कटाचा आणि भव्याचा हव्यास होता. त्यांना प्रत्येक गोष्ट प्रचंड लागे. यामुळेच अत्र्यांनी आपल्या नातवंडांची नावे भारदस्त व ऐसपैस ठेवली होती.
निवडक दिवाळी २०१८

विज्ञानाच बिनरहस्य.

हेमंत कर्णिक | 7 वर्षांपूर्वी

निसर्गात नियम असतात, ते शोधता येतात, शोधून त्यांचा उपयोग करुन घेता येतो, तसं करताना नियम अधिक पक्का सापडत जातो, त्या नियमाला एखादा फाटा फुटू शकतो, त्या फाट्याने पुढे गेल्यास असंख्य वाटा समोर येतात आणि शंभर वेळा रस्ता चुकल्यावर त्यातली एक वाट आपल्याला हवं तिथे घेऊन जाते. – हे विज्ञान! हेच विज्ञान. तुमच्या आमच्या जगण्याचा अविभाज्य भाग असलेलं हेच तर विज्ञान. आपण हा सरळ रस्ता सोडून का दिला? कधी सोडला? व ज्ञान म्हणजे अद्भुत, विज्ञान म्हणजे बुद्धिमंतांचं काम, विज्ञानाचा आपला संबंध नाही, आपण गाय, बैल, शेळ्या आणि मेंढ्या यांच्याचसारखे आहोत, विचार करणं आपलं काम नाही, विचारांचा पाठपुरावा करणं तर नाहीच नाही; असे बैलप्रकृतीचे स्वतःला आपण का मानतो?
निवडक दिवाळी २०१८

डिलाइट विद्यापीठः विस्मृतीत गेलेला काळाचा तुकडा

अनिल शिदोरे | 7 वर्षांपूर्वी

मी ‘डिलाइट’ला पोहोचलो त्यावेळेस दिल्लीत इंदिरा गांधींचा पराभव होऊन मोरारजीभाई देसाई पंतप्रधान झाल्याला अवघे दोन-तीनच महिने झाले होतते. स्वातंत्र्य मिळून तीस वर्षे झाली होती. पहिला रोमॅन्टिसीझम आटायला लागला होता. आधी ‘जंजीर’, नंतर ‘दीवार’मधून अमिताभ त्याच्या सगळ्या जगावरचा राग व्यक्त करत होता. ‘इंडिया टुडे’ने नव्या युगाची पत्रकारित देशासमोर आणली होती. मुंबईला ग्रंथाली वाचक चळवळ आकार घेत असताना दलित मन व्यक्त व्हायला लागले होते. ‘घाशिराम कोतवाल’, ‘बाईंडर’ने महाराष्ट्र हडबडला होता. ‘सामना’, ‘सिंहासन’, ‘जैत रे जैत’नी मराठी सिनेमा नवी क्षितिजे शोधत होता. देशात काहीतरी वेगळे होणार आहे असे वाटायला लागले होते. नवे वेध लागत होते. महाराष्ट्र आणि सारा देशच कूस बदलत होता.
पुनश्च

ग्रंथसंग्रह कसा करावा?

अ. का. प्रियोळकर | 7 वर्षांपूर्वी

मेंढराच्या, वांसराच्या कातड्याप्रमाणेच हरणाच्या, लांडग्याच्या इतकेच नव्हे तर माणसांच्या कातड्याने बांधलेली पुस्तके युरोपांत आहेत.
मराठी प्रथम

भाषाः शाळेतील आणि शाळेबाहेरच्या

साधना गोरे | 7 वर्षांपूर्वी

मराठी ही महाराष्ट्रातल्या सर्व समाजाची भाषा करायची असेल तर ती पहिली भाषा म्हणून नव्हे, तर संपर्क भाषा म्हणून करावी लागेल.
पुनश्च

सत्यकथा- अखेरच्या घरघरीची वेदना

श्री. पु. भागवत | 7 वर्षांपूर्वी

अशा नियतकालिकांचा वाचक आणि ग्राहक मर्यादित, आणि त्या मर्यादित ग्राहकांवरच अनेक विशेष स्वरूपाची नियतकालिके हक्क सांगत असतात.
निवडक दिवाळी २०१८

रफिकची मुंबई

शर्मिला फडके | 7 वर्षांपूर्वी

“माझगाव आत्ता आहे त्यापेक्षा खूप वेगळं समृद्ध होतं. 18-19 व्या शतकात इथे राहणं प्रतिष्ठेचं मानलं जाई. धनवान, उच्च मध्यमवर्गीयांची पसंती माझगावला होती. माझगावची भरभराट समृद्धी, वस्तीचे नशीब गोदीशी जोडले गेले होते. इथे बॉम्बे पोर्ट ट्रस्ट होतं. सिंधिया  होते शिपिंग क्षेत्रात, सकाळी सात वाजता भोंगा वाजायचा.लोकं मग आपआपल्या कामाला जायला निघायचे, साडेसातला अजून एक भोंगा व्हायचा. पुन्हा साडेचारला भोंगा. ही घरातल्या पुरुष माणसांची  परतायची वेळ. सगळ्यांचं दैनंदिन जीवन गोदीतल्या भोंग्याच्या आवाजाशी बांधलं गेलेलं.सुरुवातीला इथे प्रमुख वस्ती कॅथॅलिक धर्मियांची असली तरी इतर धर्मीयही मोठ्या संख्येने आले. जगभरातून आलेले कामगार गोदीत काम करायचे. गोदीतलं वातावरण विविध जाती, धर्म देश असलेल्या लोकांनी बनलेलं होतं, तेच इथल्या वसाहतींमध्ये झिरपलं. माझगावचं कॉस्मोपोलिटन कल्चर त्यामुळेच बनलं.”
पुनश्च

आंबोण-बांदेपूरची अविस्मरणीय सफर

विजय तेंडुलकर | 7 वर्षांपूर्वी

आमचं अज्ञान उकरण्याच्या मिषानं सदूअण्णा स्वतःच्या सृष्टी-ज्ञानाची शेखी मिरवतो आहे असं मग हळूहळू एकेकाच्या ध्यानांत येतं.
मराठी प्रथम

संपादकीय - गणिताची सोपी भाषा आणि भाषेचे बिघडलेले गणित

डॉ. प्रकाश परब | 7 वर्षांपूर्वी

इंग्रजी सोपी करण्याऐवजी आहे तशी प्रमाण मानून मुलांना शिकवतो. मग आपल्याला मराठीचेच सुलभीकरण करावे असे का वाटते?
मराठी प्रथम

शिक्षणात मातृभाषेची सक्ती आणि कायदा

अधिवक्ता रोहित एरंडे | 7 वर्षांपूर्वी

माध्यमभाषा म्हणूनच नव्हे तर एक विषय म्हणूनही लोकांना आपली भाषा शिकावीशी वाटत नाही ही परिस्थिती चिंताजनक आहे.
वयम्

Q ?

प्रशांत ननावरे | 7 वर्षांपूर्वी

Quora वर लोक कोणत्याही विषयासंबंधित प्रश्न विचारू शकतात. त्यानंतर, Quora ते प्रश्न अशा लोकांकडे पोहोचवण्याचे काम करते, जे त्या विषयाचे तज्ज्ञ किंवा अनुभवी आहेत आणि ते चांगल्या भाषेत व खात्रीलायक अशी उत्तरे देऊ शकतील.
रुपवाणी

चित्रस्मृती - रामसेबंधूंचा असाही एक जोरका धक्का धीरेसे लगे....

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

हिंदी चित्रपटसृष्टीतील काही धक्के खूप वेगळे आणि आश्चर्याचे असतात म्हणून.... हीच तर सिनेमाच्या जगाची गंमत आहे.
मराठी प्रथम

भवन्स महाविद्यालयात आषाढीनिमित्त मराठीची मांदियाळी

भगवान येडगे | 7 वर्षांपूर्वी

आपापल्या महाविद्यालयांत आयोजित केलेल्या कार्यक्रमांचा वृत्तांत छायाचित्रांसह आम्हांला खालील पत्त्यावर पाठवावा.
पुनश्च

मराठ्यांचे परराष्ट्रीय राजकारण

न. र. फाटक | 7 वर्षांपूर्वी

इंग्रजी वकील पुस्तकी विद्येमध्ये निष्णात नव्हते; पण हजारो मैलांवरून समुद्रमार्गाने येणारे आणि अठराव्या शतकातील युरोपच्या स्थित्यंतरांच्या आंदोलनाच्या संस्कारांनी संपन्न असे होते.
रुपवाणी

कुमारवयातली ‘‘ऍडल्ट ऍक्ट्रेस'’

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

कुमारवयातली ‘अॅडल्ट अॅक्ट्रेस’स्मशानातील ती भयाण शांतता. तिथं पुट्टाचार्य एक अघोरी पूजा करतोय. त्याच्यासमोर बसली असते ती पूर्ण नग्नावस्थेतील उमा. त्याने तिच्या गळ्यात घातलेल्या ताईतचा तिच्यावर अंमल असतो. त्यामुळे ती त्या अघोरी पूजेसाठी शांतपणे बसलेली असते. पुट्टाचार्यचा तो कट नंदीश उधळून लावतो. उमाच्या गळ्यातील ताईत दातानं तोडून टाकतो, तिच्या अंगावर शाल गुंडाळतो. अचानक येणारं हे दृश्य धक्कादायकच होतं. उमाच्या भूमिकेत होती अवघी १४-१५ वर्षांची पद्मिनी कोल्हापुरे. तिनं तिच्या करिअरच्या सुरुवातीलाच नग्न दृश्यांमधून एण्ट्री केली, अन् कुमारवयातली ‘अॅडल्ट अॅस’ म्हणून तिच्यावर शिक्का बसला.
रुपवाणी

माणसातला विचित्रपणा आणि इमपरफेक्शन्स साजरी करणारी सोशल मीडिया सेव्ही प्रेम कहाणी!

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

उपेंद्र सिधये लिखित-दिग्दर्शित ‘गर्लफ्रेंड’ अतिशय स्मार्ट आणि तरीही भावनिक असा “रॉम कॉम” सिनेमा आहे! हा सिनेमा “रॉम कॉम” या जॉनरचे ठराविक ठोकताळे एकीकडे पाळतोही आणि दुसरीकडे ते नव्याने बदलूही पाहतो. त्याचबरोबर आजच्या इन्टरनेट/सोशल मिडिया हिच जीवनशैली असलेल्या पिढीची प्रेमाची बदललेली नवी व्याख्या सुद्धा इथे दिसून येते.
मराठी प्रथम

मराठीसाठी माहिती अधिकाराचे दिव्य! (भाग – ३)

आनंद भंडारे | 7 वर्षांपूर्वी

भाषा संचालकांच्या कार्यालयात ‘ही’ गुप्तवार्ता सांगायला त्या धावत गेल्या असतील असं काहीसं चित्र माझ्या डोळ्यासमोर तरळून गेलं.
वयम्

कविराज गदिमा

प्रतिभा गोपुजकर | 7 वर्षांपूर्वी

जवळची माणसे हा गदिमांचा श्वास होता. आईवर अपरंपार श्रद्धा. त्यांनी लिहिलेलं ‘मातृवंदना’ हे गीत म्हणजे मातेचे महन्मंगल स्तोत्र आहे.  वडिलांविषयीचा आदरभाव तर होताच. शिवाय स्वतःचा जीव धोक्यात घालून गदिमांना वाचवणाऱया बिटाकाकाबद्दलही अपरंपार माया होती.
पुनश्च

लोकमान्यांचे अखेरचे क्षण...

पुंडलिकजी कातगडे | 7 वर्षांपूर्वी

लोकमान्यांच्या अंत्यदर्शनाच्या वेळी माडीवरून ज्यांनी-ज्यांनी लोकसमुदायसागर पाहिला असेल त्यांना त्यांच्या लोकप्रियतेची कल्पना येण्यासारखी होती.
मराठी प्रथम

उच्च माध्यमिक स्तरावर भाषाविषयांच्या अभ्यासक्रमांतील असमानता

राजेंद्र शिंदे | 7 वर्षांपूर्वी

उच्च माध्यमिक स्तरावरही मंडळाचे भाषाधोरण इंग्रजीधार्जिणे आणि मराठीविरोधी राहिलेले आहे.
मराठी प्रथम

मराठीसाठी माहिती अधिकाराचे दिव्य! (भाग – ४)

आनंद भंडारे | 7 वर्षांपूर्वी

मंत्रालयातल्या या सरकारी बाबूंना विश्वकोशाचे जिथे काम सुरू झाले त्या वाईच्या घाटावर धोपट धोपट धोपटावे असे वाटते.
वयम्

विहीर

गणेश मतकरी | 7 वर्षांपूर्वी

‘विहीर’मधला आशय केवळ प्रेक्षागृहात आपल्याला प्रभावित करत नाही तर बाहेर पडल्यावर तो अधिकच गडद होतो; जाणवत राहतो; पिच्छा पुरवतो. कोणत्याही प्रकारच्या कृत्रिम नाटय़ाचा आधार न घेता जीवनातलं नाटय़ बाहेर आणण्याची अन् त्याकडे काहीशा त्रयस्थपणे पाहत ते प्रेक्षकांना उलगडून दाखवण्याची या दिग्दर्शकाची हातोटी हा त्याच्या शैलीचा विशेष आहे, जो या चित्रपटात पुरेपुर लक्षात येतो.
मराठी प्रथम

शब्दांच्या पाऊलखुणा - गोष्ट मातीची! (भाग - एक)

साधना गोरे | 7 वर्षांपूर्वी

आईकडील मामा, मावशी या नात्यांतही मातृकाचा भाव असल्याने बऱ्याच भारतीय भाषांमध्ये त्यात साम्य असलेले दिसते.
पुनश्च

डॉक्टरांची अशी पण प्रॅक्टिस- फेरफटका- जून'२०१९

रविप्रकाश कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

‘पर्यावरण शिक्षण घरोघरी’ ही संकल्पना घेऊन २००४ साली ‘आपलं पर्यावरण’ मासिक प्रा. विद्याधर वालावलकर यांनी सुरू केलं.
मराठी प्रथम

के. एम. सी. महाविद्यालयात लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे यांचा जन्मशताब्दी सोहळा

डॉ. भाऊसाहेब नन्नवरे | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्या संपर्कातील इतर महाविद्यालायांपर्यंतही ही माहिती पोचवण्यास आम्हाला मदत कराल?
पुनश्च

पडद्याआडच्या प्रचारात भाजपची सरशी! - दै. प्रहार

सुधन्वा कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

साम, दाम, दंड, भेद असा सत्तेचा चौफेर वापर करीत भाजपने पडद्याआडच्या प्रचारात सध्या तरी जोरदार आघाडी घेतली आहे.
पुनश्च

परमाणूंची महाराष्ट्रावर स्वारी! (इसवी सन १९४७ ते १९८०)

वि. वि. गोखले | 7 वर्षांपूर्वी

तो अपूर्व रहस्यमय नीलमणी मला पुन्हा प्राप्त होईल आणि भविष्यकाळांतील विलक्षण कोडी मला पुनश्च उकलून दाखवील अशी अंधुकही आशा मला आता वाटत नाही!
पुनश्च

कला : स्वायत्त की...? - दै. लोकमत

सुधन्वा कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

राजकारणी जेव्हा हे तारतम्य गमावतात तेव्हा केवळ कलावंतांची नव्हे, तर कलेचीही गळचेपी होते व ती समाजाची सांस्कृतिक हानी ठरते.
पुनश्च

मराठी रेडिओ... सुधारत आहे की बिघडत आहे?

श्री. के. क्षीरसागर | 7 वर्षांपूर्वी

या माध्यमाचा उपयोग करणारे वक्ते तरी पोटाकरतां रेडिओवर जात नाहीत, इतकंच काय पण द्रव्यार्जनाच्या दृष्टीनंही रेडिओकडे पहात नाहीत.
रुपवाणी

विदर्भातील ‘मारबत’ परंपरा पहिल्यांदाच मराठी चित्रपटात

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

विदर्भाचे सांस्कृतिक वैभव समजले जाणाऱ्या मारबत परंपरेची दखल मराठी चित्रपटसृष्टीने घेतली आहे. राजकुमार मेंडा निर्मित आणि समीर आठल्ये दिग्दर्शित आगामी ‘बकाल’ ह्या चित्रपटाची पार्श्वभूमी मारबत परंपरेच्या मूळ संकल्पनेशी जोडली आहे. त्याचबरोबर मारबत परंपरेला अनुसरून मिरवणुकीच्या पार्श्वभूमीवर देवीचा महिमा असलेले एक गाणेही चित्रीत करण्यात आले आहे.
पुनश्च

देशविघातक कॅन्सरच्या गाठी- दै. मुंबई तरुण भारत

सुधन्वा कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

अरुंधती रॉय यांची ही विधाने ऐकल्यानंतर जेएनयु विद्यार्थी संघाचा अध्यक्ष असलेल्या कन्हैय्या कुमारची आठवण होते.
पुनश्च

गणेशोत्सव - टिळकांचा कावा आणि ब्रिटीशांची पंचाईत!

विकास परांजपे | 7 वर्षांपूर्वी

जातीभेद नष्ट करणे आणि यासाठी ‘खऱ्या हिंदू धर्माचे आचरण’ हे एक महत्त्वाचे साधन आहे यावर टिळकांचा विश्र्वास होता.
मराठी प्रथम

मराठी शिक्षणाच्या अंदाधुंद इंग्रजीकरणाला विरोध

मराठी अभ्यास केंद्र | 7 वर्षांपूर्वी

एकाच माध्यमाच्या शाळांमध्ये दोन भाषा प्रथम भाषा म्हणून शिकविण्याचे धोरण प्रथम इंग्रजी माध्यमाच्या शाळांमध्ये राबवावे.
वयम्

वाचनाचे पर्यावरण!

शुभदा चौकर | 7 वर्षांपूर्वी

सुसंकृत व विचारी समाज घडण्यासाठी उत्तम वाचनालये हवीतच आणि मुले वाचनाकडे वळावीत यासाठी जाणीवपूर्वक प्रयत्न करणारे पालक व शिक्षक हवेत आणि अर्थातच मुलांना आकर्षक वाटेल असे वाचन-साहित्य व वाचनाचे पर्यावरणही!
मराठी प्रथम

क. जे. सोमय्या महाविद्यालयात रंगले पद्मश्री पद्मजा फेणाणींचे स्वर!

प्रा. मीरा कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्या महाविद्यालयांत आयोजित केलेल्या कार्यक्रमांचा वृत्तांत छायाचित्रांसह आम्हांला खालील पत्त्यावर पाठवावा.
पुनश्च

तिरपागड्या हिशेबाचा लेखक- दै. महाराष्ट्र टाईम्स

सुधन्वा कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

कंपूशाही नाकारणारा, कुठल्याही खुर्चीकडे आशाळभूतपणे न पाहणारा लेखक मराठीत लिहिता राहणे, पटणे, पचणे अंमळ कठीणच होते.
मराठी प्रथम

मराठी राज्यात इंग्रजीच प्रथम! - लोकसत्ता

मराठी अभ्यास केंद्र | 7 वर्षांपूर्वी

एरवी अभिव्यक्तिस्वातंत्र्य किंवा तत्सम सामाजिक प्रश्नावर तत्परतेने भाष्य करणारा हा वर्ग मराठीच्या प्रश्नावर चिडीचूप आहे.
पुनश्च

आश्वासक पण अपुरे - दै. महाराष्ट्र टाईम्स

सुधन्वा कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

काश्मीरमध्ये या निर्णयानंतर 'एकही गोळी सुटलेली नाही..' असे सरकार म्हणत असले तरी काश्मीर खोऱ्यातील जनजीवन अजून सुरळीत झालेले नाही
मराठी प्रथम

झुनझुनवाला महाविद्यालयात साकारली ‘सावित्री’!

डॉ. नीलांबरी कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्या महाविद्यालयांत आयोजित केलेल्या कार्यक्रमांचा वृत्तांत छायाचित्रांसह आम्हांला खालील पत्त्यावर पाठवावा.
पुनश्च

पोर्तुगालमध्ये १४ वर्षांचा कारावास भोगणारा स्वातंत्र्यसेनानी

संकलन | 7 वर्षांपूर्वी

पोर्तुगीझांनी लागलीच त्यांना जिवंत वा मृत आणून देण्यासाठी १०,००० रुपये बक्षीस लावले. ते भूमिगत झाले.
पुनश्च

निवडक अग्रलेख - १२ सप्टेंबर २०१९

सुधन्वा कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

ती झोपडपट्टीत गेली. रस्त्यावर गाणी गायली. मुलांत क्रिकेट खेळली. रिक्षा चालवली. भाषणं केली. माध्यमांच्या नाना प्रश्नांना तोंड दिले. ट्रोलर्सना भिडली.
मराठी प्रथम

साकेत महाविद्यालयात रंगला श्रावण महोत्सव!

प्रा. प्रिया नेरलेकर | 7 वर्षांपूर्वी

आपल्या महाविद्यालयात आयोजित केलेल्या कार्यक्रमांचा वृत्तांत छायाचित्रांसह आम्हांला खालील पत्त्यावर पाठवावा.
मराठी प्रथम

पहिले ते मराठीकारण - महानगरपालिकेचे डोके ठिकाणावर आहे का?

डॉ. दीपक पवार | 7 वर्षांपूर्वी

महानगरपालिकेच्या शाळा सीबीएससी आणि आयसीएससीला जोडणे किंवा आंतरराष्ट्रीय  मंडळाला जोडणे हे मातृभाषेतल्या शिक्षणाचा खून करण्याचे दोन प्रकार आहेत.
मराठी प्रथम

रामनिरंजन झुनझुनवाला महाविद्यालय आणि मराठी अभ्यास केंद्र यांचा संयुक्त उपक्रम

डॉ. नीलांबरी कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

मराठी डिजिटल  माध्यमांचा वापर करायचा तर मराठी टंकलेखन करता येणे ही पहिली अट आहे.
पुनश्च

निवडक अग्रलेख - १८ सप्टेंबर २०१९

सुधन्वा कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

राजकारणात येण्यासाठी न्यायाधीशाची नोकरी सोडून आलेला, काँग्रेसचे धोरण संयुक्त महाराष्ट्राच्या बाजूने नाही म्हणून उमेदवारी नाकारणारा नेता.
पुनश्च

निवडक अग्रलेख १९ सप्टेंबर २०१९

सुधन्वा कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

निवडणुकीच्या आखाड्यात एकमेकांकडे शत्रू म्हणून बघणाऱ्यांनाही राज्याचा कारभार हाकताना गुण्यागोविंदाने संवाद करावाच लागत असतो.
पुनश्च

लोकगीतांच्या शोधात

अज्ञात | 7 वर्षांपूर्वी

महाराष्ट्राच्या कानाकोपऱ्यांतून, खेड्यापाड्यातून, दऱ्याखोऱ्यातून, जंगलझाडीतून, घराझोपड्यांतून शेकडो वर्षांपूर्वीच्या अनामिक कविकवयित्रींनी लिहिलेले लोकगीतांचे बहुमोल भांडार विखुरलेले आहे.
निवडक दिवाळी २०१८

रमाकांत: एक खोल विवर

जयंत पवार | 7 वर्षांपूर्वी

या शहरातील गटारांची घाण उपसण्यातच ज्यांचा जन्म जातो अशाच एका सफाई कामगाराचे दुःख रेखाटणारी ‘रमाकांत एक खोल विवर ’ ही अंगावर काटा आणणारी कथा
पुनश्च

आठवड्याचा अग्रलेख- ३० सप्टेंबर २०१९

सुधन्वा कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

गेल्या आठवड्यातील अग्रलेखांचा, मुद्दा-आधारीत परामर्श व त्या विषयावरील सर्व अग्रलेखांची लिंक या साप्ताहिक लेखात.
रुपवाणी

 ॲक्शन, ॲक्शनपट आणि मराठी 

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

मोठ्या प्रमाणात ॲक्शनप्रेमी प्रेक्षकवर्ग असुनही मराठी चित्रपटसृष्टीत ॲक्शन बेतानेच असते. कारण, बजेट आणि कलाकारांची ॲक्शनप्रती असलेली अनास्था किंवा त्यासाठी आवश्यक असलेल्या शारीरीक तंदुरुस्तीचा अभाव. त्यामुळे मराठीत एकतर साहसदृश्य विरहीत हाणामारी असते किंवी असलीच तर आटोपशीर पद्धतीने त्याचे चित्रीकरण होते. त्यामुळे खुप मोठा सिनेप्रेक्षक वर्ग मराठी सिनेमा पाहण्यासाठी चित्रपटगृहात जात नाही. केवळ आशयघन चित्रपट, हे मराठी मागे लागलेले बिरूद तोट्याचे ठरते. आजही शंभरात जेमतेम एका हाताच्या बोटावर मोजण्या इतकेच चित्रपट बॉक्स ऑफिसवर हीट ठरतात. त्यामुळेच कदाचित मोठ्या संख्येने सिनेरसिक हिंदी चित्रपटच पाहात असावा.
पुनश्च

गांधीहत्येपूर्वीचा ११ वा महिना... मुक्काम नौखाली

नारायणराव कुलकर्णी | 7 वर्षांपूर्वी

गांधीजी म्हणाले, “पांच रुपये पडतील माझ्या सहीला!” मी पांच रुपये देऊ केले; पण ते त्यांनी न घेतां इंग्रजी सही दिली.
रुपवाणी

कोर्ट

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

भारतीय चित्रपटातून आजवर असंख्य वेळा न्यायालय व तिथे चालणारे खटले याचं अतिरंजित चित्रण आपण पाहिलय. ‘ऑर्डर ऑर्डर’, ‘मिलॉर्ड, मैं गीता पे हाथ रख के कसम खाता हूँ’, ‘तारीख पे तारीख’ असे संवाद आपल्याला अतिपरिचित झालेले आहेत. टोकाचे भ्रष्ट किंवा सत्शील वृत्तीचे न्यायाधीश आणि वकील याच प्रतिमा भारतीय चित्रपटांनी आपल्या मनावर बिंबवल्या आहेत. ‘कोर्ट’मध्ये न्यायाधीश, वकिल, आरोपी, साक्षीदार आणि न्यायालयीन कामकाज सर्वकाही आणि त्यापलिकडचं बरचं काही आहे. पण आपण चित्रपटाच्या माध्यमातून ते पाहिलेलं नाही. आणि हेच ‘कोर्ट’चं प्रमुख वैशिष्ट आहे.  
मराठी प्रथम

पहिले ते मराठीकारण - धन्यवाद आदित्य ठाकरे!

डॉ. दीपक पवार | 7 वर्षांपूर्वी

मराठी समाजाने उद्धव आणि आदित्य ठाकरे यांची काळजी घेतली, पण हे दोघे मराठी समाजाची काळजी घेतायत का हा प्रश्न कोण विचारणार?
मराठी प्रथम

पहिले ते मराठीकारण - मनसेचं इंजिन नेमकं अडलं कुठे?

डॉ. दीपक पवार | 7 वर्षांपूर्वी

मनसेचं राजकारण हे काहीसं शिवाजी पार्ककेंद्री आणि शिवाजी पार्क हाच महाराष्ट्र आहे, असं मानून केलेलं राजकारण आहे.
रुपवाणी

गर्ल्स......काय हे ?

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

बॉईज, बॉईज-२ आणि टकाटक च्या अभूतपूर्व यशानंतर अश्लिल विनोदी चित्रपटांच्या लाटेने ‘गर्ल्स्’ ह्या चित्रपटाच्या निमित्ताने आणखी उसळी घेतली आहे. सध्याचा मराठी चित्रपटांचा ट्रेण्ड हा एकतर ऐतिहासिक नाही तर अश्लिल-विनोदी चित्रपटांभोवती फिरतो आहे. गेल्या दोन तीन वर्षांपूर्वी सुप्रसिद्ध व्यक्तिमत्वांवर आधारित जीवनपट आणि जुन्या गाजलेल्या नाटकांवर आधारीत चित्रपट आले आणि चालले. त्यानंतर फर्जंद सारख्या ऐतिहासिक चित्रपटाने अनपेक्षितपणे उचल खाल्ली आणि त्यानंतर हिरकणी, फत्तेशिकस्त सारखे चित्रपट निर्माण झाले. पण, दादा कोंडकें स्टाईल संपुष्टात आल्यानंतर अचानक अनेक वर्षांनंतर बॉईज सारखा अश्लिल, विनोदी चित्रपटाने सिनेमागृहात प्रेक्षकांना ओढून आणले. आणि त्यानंतर ‘तो’ ट्रेंण्ड पुन्हा मार्केट मध्ये चालू झाला. त्यानंतर बॉईजचा दुसरा अवतार, त्यावर आणखी कळस म्हणजे टकाटक आणि आता बॉईजच्या टीमचा ‘गर्ल्स’ येऊ घातलाय.
रुपवाणी

देवमाणूस

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

सुपरस्टार अमिताभ बच्चन यांच्यासमवेत त्यांच्या कुटुंबियांव्यतिरिक्त सर्वात अधिक वेळ घालवायला मिळालेली व्यक्ती म्हणजे प्रसिद्ध वेशभूषाकार दीपक सावंत. गेल्या पाच दशकांपासून ते अमिताभ बच्चन यांचा वेशभूषाकार म्हणून काम पाहत आहेत. बच्चन यांना नुकताच दादासाहेब फाळके पुरस्कार जाहीर झाला आहे. त्यानिमित्तानं दीपक सावंत यांची ही विशेष मुलाखत. नुकतीच ती नवशक्ती दैनिकात प्रसिद्ध झाली होती.
रुपवाणी

२१ व्या मामि महोत्सवातले अजूनपर्यंतचे सर्वोत्तम पाच सिनेमे!

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

यंदाचं मामि चित्रपट महोत्सवाचं हे २१वं वर्ष! दरवर्षीप्रमाणे यंदाही जगभरातून चित्रपट महोत्सव गाजवलेले प्रसिद्ध सिनेमे प्रेक्षकांना पाहायला मिळत आहेत. अनेक नवीन, प्रथम मामि मधेच प्रदर्शित होणारे सिनेमे ही यात आहेतच! काही नवीन अप्रदर्शित मराठी सिनेमे यात आहेत आणि भारतातल्या इतर भाषांमधले काही सिनेमे सुद्धा!
मराठी प्रथम

दहावी - बारावीच्या मराठी विषयाची विद्यार्थीसंख्या आणि निकाल

राजेंद्र शिंदे | 7 वर्षांपूर्वी

माहिती तंत्रज्ञान विषय भाषा विषयाला पर्याय ठेवून आपण एक लाख २५हजार ८२६ विद्यार्थी भाषा विषयापासून गमावले.
वयम्

तेही एक बरंच झालं!

अनिल अवचट | 7 वर्षांपूर्वी

मुलींनी आम्हांला सतत शिकवलं, त्याची एक आठवण. त्यावेळी आमच्याकडे जुनी झालेली स्कूटर होती. दहा-पंधरा वर्षे वापरलेली, डुगडुगणारी. पण आम्हा चौघांचं  तिच्यावर  फार प्रेम होतं. संसाराचा आधार होती. तिच्यावर मी मुलींना कधी कधी शाळेत पोहचवायचो.  उशीर झाला किंवा शाळेत लवकर जायचं असेल तर मुक्ता, यशो दोघेही मागे  बसायच्या.
रुपवाणी

एका टकल्या मुलाची गोष्ट.... !

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

चित्रपटाचा पूर्वार्ध हा खऱ्या अर्थाने आजच्या तरुणाईचा प्रश्न मांडणारा आहे, तो ही विनोदी अंगाने, म्हणजे लग्नाळू टकला मुलगा ज्या पद्धतीने आजुबाजूला लग्नाळू मुलीचा शोध घेत असतो, त्याच्या अपेक्षा, समाजातलं वास्तव, मुलींच्या अपेक्षा या सगळ्यावर प्रचारकी थाटात भाष्य करण्याऐवजी सहज जाता जाता संवादातून वाचा फोडली आहे. चित्रपटात जाता जाता प्रादेशिक भाषा, आणि प्रादेशिक भाषा शिकवणारे शिक्षक यांचे वास्तव हे भारतातल्या जवळपास प्रत्येक भागात सारखंच आहे. फेसबुक वरचे प्रोफाईल फोटो, मेसेंजर चा वापर याचा मस्त वापर करून घेतला आहे.
पुनश्च

बायकोला कंटाळलेल्या लेखकाला हवी दुसरी बायको!

गो. म. चिपळूणकर | 7 वर्षांपूर्वी

प्रियाराधनाचा विवाहाने शेवट होण्याऐवजी विवाह जितका जुना होत जाईल त्या प्रमाणांत प्रियाराधनाला अधिक अवसर मिळत गेला पाहिजे.
रुपवाणी

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

राजकारण आपल्या गतीने पुढे जात असताना ते कधी कोणता मार्ग का स्वीकारेल अथवा नाकारेल याचा अंदाज येणे अवघड....  राजकीय पत्रकार/अभ्यासक/विश्लेषक यावर काय ते भाष्य करतील, फोकस टाकतील. पण गुंतागुंतीच्या राजकीय घडामोडीत एका चित्रपटाची आठवण नक्कीच येते, तो म्हणजे, सुजाता चित्रचा डी. व्ही. राव निर्मित आणि डाॅ. जब्बार पटेल दिग्दर्शित 'सिंहासन ' ( १९७९).
वयम्

रिझल्ट

गणेश मतकरी | 7 वर्षांपूर्वी

एकेक करून बाकीचे पेपर मिळायला लागले, तसं रोहितचं टेन्शनही वाढायला लागलं. बाकी विषयात रोहितला मार्क चांगलेच होते. म्हणजे त्याला जेवढी अपेक्षा होती तेवढे होते. ते घरी सांगावेत असंही रोहितला वाटायचं, पण मग असंही डोक्यात यायचं, की सगळा निकाल एकत्र दाखवला, तर एका पेपरातल्या कमी  मार्कांकडे  थोडंसं दुर्लक्ष होईल.
रुपवाणी

सुवर्णमहोत्सवी वर्षात 'इफ्फी 'मध्ये चित्रानुभवांची   लयलूट

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

२००४   साली   गोव्याचे तत्कालीन  मुख्यमंत्री    मनोहर पर्रीकरांनी हा महोत्सव मोठ्या हिकमतीने गोव्याकडे खेचून आणला ,त्यासाठी  अद्ययावत चित्रपटगृह आणि इतर पायाभूत सुविधा युद्धपातळीवर उभारल्या आणि  शिस्तबद्ध नियोजनातून पहिला चित्रपट महोत्सव यशस्वी करून दाखवला.  या वर्षी   त्यांची अनुपस्थिती मनाला  चटका लावत राहीली  . गोमंतभूमी हे अनेक कलांचे समृद्ध  माहेरघर  , गेली तब्बल पंधरा वर्षे  ‘इफ्फी’ इथे स्थिरावला आहे  तरी गोव्यात चित्रपटव्यवसायाचे  स्वरूप फारसे विकसित  झालेले दिसत नव्हते . ‘इफ्फी’ मध्येही त्यांचे प्रतिबिंब उमटत नव्हते म्हणून एक नाराजीचा सूर जाणवत राहिला होता . पण या वर्षी मात्र  'द  गोवन  स्टोरी'  या  खास विभागाची योजना करून  गोव्यात निर्माण झालेल्या पारितोषिकप्राप्त कोकणी  चित्रपटांना हक्काचे व्यासपीठ मिळवून दिले गेले .
पुनश्च

केवढी ही ज्ञानाची हौस आणि शीलाची काळजी!

वि. वि. बोकील | 7 वर्षांपूर्वी

मानसशास्त्रांतील सर्व उपलब्ध कसोट्या तंतोतंत पाळणारी दुर्दैवाने एकही माला आज बाजारांत नाही असे दुःखाने म्हणावे लागते.
रुपवाणी

पानिपत - ऐतिहासिक दस्तऐवजं

टीम सिनेमॅजिक | 7 वर्षांपूर्वी

या विषयावर खरं तर एक चांगला सिनेमा किंवा सिरीज होऊ शकली असती. पण एक चांगला प्रयत्न म्हणून आणि शेवटच्या जवळपास अर्ध्या तासाच्या प्रत्यक्ष युद्धाच्या प्रसंगासाठी सिनेमा एकदा पडद्यावर पाहण्यासारखा आहे.
वयम्

‘बहुरंगी बहर’- चौथ्या पर्वातील रंगत!  

'वयम्' प्रतिनिधी | 7 वर्षांपूर्वी

काही धीट मुले बुजऱ्या मुलांना चर्चेत सामावून घेत होती. काही गटांनी अगदी तावातावाने चर्चा केली. मुलांचे विचार ऐकून परीक्षक कधी थक्क झाले, तर कधी हास्याचे फटाके फुटले.
मराठी प्रथम

निस्त्याकाच्या चवीप्रमाणे बदलते मालवणी!

डॉ. गोविंद काजरेकर | 6 वर्षांपूर्वी

साहित्यनिर्मिती वा तत्सम व्यवहारांसाठी बोलीचा वापर वाढविणे हे बोलीच्या विकासासाठी महत्त्वपूर्ण योगदान ठरू शकेल.
वयम्

सहल झाली गगनाची

क्रांती गोडबोले-पाटील | 6 वर्षांपूर्वी

विमान आता उडण्याच्या तयारीत होतं. धावपट्टीवरून विमान धावायला सुरुवात झाली. आमच्यातला काही जणांना विंडो सिट मिळाली होती. त्यांना बाजूचं गवत झोपल्यासारखं वाटत होतं, कारण बाहेर हवेचा एवढा मोठा झोत होता की, ते गवत उभंच राहू शकत नव्हतं. धावपट्टीवरून विमान थोडं पुढे गेल्यावर विमान सिग्नलची वाट बघत थांबलं. शेवटी विमानाने झेप घेतली. खालची छोटी छोटी घरं आता किड्या-मुंग्यांसारखी दिसत होती. गुगल मॅप जसा दिसतो तसंच वरून खाली बघितल्यावर वाटत होतं.
वयम्

जे जे उत्तम, उदात्त, उन्नत... 

शुभदा चौकर | 6 वर्षांपूर्वी

काही मोठी माणसे गांधीजी आणि टिळक हे जणू काही दोन गट/तट होते, असा गैरसमज बाळगतात. प्रत्यक्षात असे नाही. गांधीजी टिळकांना फार मानत. टिळकांनीदेखील हे बरोबर हेरले होते की, त्यांच्यानंतर स्वातंत्र्याचे त्यांचे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी गांधीजी देशाचे नेतृत्व निभावतील.
रुपवाणी

‘तरी कसे फुलतात गुलाब हे ताजे’

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

विठ्ठलराव विखे पाटलांनी इ.स.१९४९ साली अहमदनगर जिल्हयातील प्रवरा नगर येथे महाराष्ट्रातील पहिला सहकारी साखर कारखाना सुरू केला. नंतर  पश्चिम महाराष्ट्रात सहकारी साखर कारखान्यांचं मोठं जाळंच उभं राहिलं. बघता बघता हे सहकारी साखर कारखाने आर्थिक व राजकीय सत्तेची केंद्र झाली. यातूनच ‘साखर सम्राट’ हा शब्द वापरात आला. पश्चिम महाराष्ट्रात जसे ‘साखर सम्राट’ तसेच गुजराथेत ‘तेल सम्राट’ तर विदर्भात ‘कापूस सम्राट’ निर्माण झाले.  त्या त्या भागातील पारंपरिक पिकाभोवती सहकारी चळवळ उभी राहिली. या सहकारी कारखान्यांमुळे त्या त्या भागाचा आर्थिक तसेच शैक्षणिक विकास झाला. मात्र बघता बघता या सहकारी चळवळीत अपप्रवृत्तीr शिरल्या व मग सुरू झाला पैशाचा व आर्थिक राजकीय सत्तेचा माज आणि नंगा नाच. ही पार्श्वभूमी लक्षात ठेवत ‘सामना’या चित्रपटाला सामोरं जावं लागतं.
रुपवाणी

‘समांतर सिनेमा’ फिल्म सोसायटीचे योगदान

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

फॉर्मुला नाकारणारा पथेर पांचाली हा पहिला शुद्ध सिनेमा. कान्स महोत्सवात त्याला पारितोषिक मिळाल्याने भारतभर त्याचे नांव झाले. सर्व महानगरात तो दाखवला गेला आणि सिनेमाकडे गांभीर्याने पाहणाऱ्या मूठभर सुशिक्षित वर्गांत चित्रपटही साहित्याप्रमाणे कला आहे याची जाणीव निर्माण झाली.‘पथेरपांचाली’च्या निर्मितीमागे कलकत्ता फिल्म सोसायटी हा मूळ स्रोत होता, हे लक्षांत येताच बंगालमधे १९५५ नंतर अनेक फिल्म सोसायट्या निर्माण झाल्या आणि  ‘प्रेक्षक चळवळ’ देशभर नेण्यासाठी फिल्म सोसायट्यांचे फेडरेशनही कलकत्ता फिल्म सोसायटीच्या पुढाकाराने स्थापन झाले. (वास्तव रुपवाणी  अंक ऑक्टोबर-डिसेंबर २०१९)
वयम्

रंगांची बेरीज-वजाबाकी

डॉ. उज्ज्वला दळवी | 6 वर्षांपूर्वी

लिओनार्डो-डा-विन्चीसारख्या मोठ्या चित्रकारांना निसर्गातले अगणित रंग कदाचित सर्वसामान्यांपेक्षा अधिक दिसत असावेत. चित्रं काढताना ते तशा विविध छटांचा वापरही करत असतील. म्हणूनच, बघणाऱ्यांना त्यांच्याइतके रंग समजले नाहीत तरीही त्यांनी रंगवलेली चित्रं अधिक भावतात.
रुपवाणी

प्रास्ताविकाऐवजी

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

अशोक राणे यांच्यासारख्या कार्यकर्तृत्वाच्या, ‘सिनेमा पाहणाऱ्या माणसा’च्या आत्मकथनाला मी प्रास्ताविक ते काय लिहिणार? म्हणून हे लिहितोय....प्रास्ताविकाऐवजी.
वयम्

अपने रास्ते, आस्ते आस्ते !

'वयम्' प्रतिनिधी | 6 वर्षांपूर्वी

महिलांना चार भिंतींच्या बाहेर काढून त्यांच्या हाताला काम देणाऱ्या ‘आझाद फाउंडेशन’च्या अनिता माथूर व त्यांच्या ‘सखा कॅब’च्या ड्रायव्हर ओंकारी या पुढच्या मान्यवर होत्या. लिंगभेद टाळणे, तसेच महिलांना सुरक्षित प्रवास घडवणे या कल्पना सत्यात उतरवणाऱ्या ‘आझाद फाउंडेशन’तर्फे भारतातील दहा ते बारा शहरांमध्ये ‘सखा कॅब’ ही सेवा चालवली जात आहे.
मराठी प्रथम

माझी मराठी शाळा आणि माझे नावीन्यपूर्ण उपक्रम - (भाग १)

गुणेश कौसल्या जगन्नाथ | 6 वर्षांपूर्वी

देशोदेशींच्या आलेल्या प्रतिसादांनी मुले आनंदून गेली. काही देशांनी त्यांचे नकाशे तर काही देशांनी चक्क चलनही पाठवले.
पुनश्च

भाऊराव माडखोलकर : एक बहुपेडी व्यक्तिमत्व

सुनील सुभेदार | 6 वर्षांपूर्वी

“माडखोलकर नसते, तर विदर्भाचा संयुक्त महाराष्ट्रात समावेश करण्याचा प्रश्न उपस्थित झाला नसता,” असे बापूजी अणे यांनी, राज्यपुनर्रचना आयोगापुढे साक्ष देताना म्हटलेले असले, तरी राजकारण हाही त्यांच्या बौद्धिक जीवनातील अग्रक्रमाचा विषय नव्हता.
रुपवाणी

इफी-२०१९महोत्सवाचा सुवर्ण महोत्सव

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

इंटरनेट (डाऊनलोडींग), नेटफ्लिक्स, प्राईम व्हिडीयो आणि इतर वेगवेगळ्या माध्यमांतून जगभरातील सिनेमा घरबसल्या पाहता येऊ लागलेला असला तरीही आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवाचं महत्त्व कमी झालेलं नाही, किंबहुना या माध्यमातून इतका वैविध्यपूर्ण सिनेमा उपलब्ध होत असताना नेमका कोणत्या प्रकारचा सिनेमा निवडायचा, जगातल्या कानाकोप-यात कोणत्या प्रकारचे चित्रपट निर्माण होत आहेत, तिथले दिग्दर्शक चित्रपटाच्या माध्यमातून नेमकं काय सांगू पहात आहेत यासाठी आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवांमध्ये हजेरी लावणं गरजेचं झालं आहे. भारतात चित्रपट माध्यमाबद्दलची समज निर्माण व्हावी, आपल्याकडील दिग्दर्शकांनी चांगल्या कलाकृती निर्माण कराव्यात आणि त्या पाहणारा समंजस प्रेक्षक निर्माण व्हावा या उद्देशाने पंडित जवाहरलाल नेहरूंच्या मार्गदर्शनाखाली पहिला आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सव मुंबईत १९५२ साली आयोजित केला गेला होता.
मराठी प्रथम

संपादकीय - मराठी राज्याची साठोत्तरी कहाणी

डॉ. प्रकाश परब | 6 वर्षांपूर्वी

१९६० साली अस्तित्वात आलेले हे मराठी राज्य भविष्यात मराठीच राहील की नाही याची शंका यावी इतकी परिस्थिती हाताबाहेर गेलेली आहे.
मराठी प्रथम

माझी मराठी शाळा आणि माझे नावीन्यपूर्ण उपक्रम (भाग २)

चारुशीला भामरे | 6 वर्षांपूर्वी

आडवळणाच्या गावातल्या एका जिल्हा परिषद शाळेतल्या शिक्षिकेला हे जमू शकतं, तर शहरातल्या शाळांना का नाही जमणार?
पुनश्च

विसुभाऊ राजवाड्यांचे व्यक्तित्व

दि. वि. काळे | 6 वर्षांपूर्वी

राजवाड्यांची शास्त्रनिष्ठा ही केवळ बुद्धिनिष्ठा नसून जीवननिष्ठा होती; आणि या त्यांच्या निष्ठेच्या संबंधांत ते कोणत्याही प्रकारे प्रतारणा किंवा तडजोड करण्यास तयार नसल्यामुळेच त्यांच्या वर्तनांतील तुसडेपणा किंवा फटकळपणा प्रादुर्भूत होई.
पुनश्च

शाहीर दादा कोंडके आणि विच्छा

वि. ग. सातारकर | 6 वर्षांपूर्वी

‘विच्छा माझी पुरी करा’ने लोकनाट्यांच्या लोकप्रियतेचे उच्चांक मोडले. या वसंत सबनीसांच्या लोकनाट्यामुळे दादा कोंडके हे नांव महाराष्ट्रभर खऱ्या अर्थानें गाजूं लागले.
रुपवाणी

व्यक्ती, चरित्र आणि पट

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

काही लोकांचं आयुष्य सर्वसामान्य लोकांपेक्षा फारच वेगळं असतं. त्यांच्यात काही तरी असामान्य गोष्ट असते आणि तीविषयी जाणून घ्यायला लोकांना आवडतं. मग अशा व्यक्तींवर चरित्रपट येऊ शकतो. काही लोकांचं आयुष्य प्रेरणादायी असतं. ते पडद्यावर आणणं यात काही दिग्दर्शकांना आव्हान वाटतं. काही चरित्रपट तर राजकीय हेतू डोळ्यांसमोर ठेवून तयार केले जातात. काही चित्रपट तर संबंधित सेलिब्रिटींकडून स्वतःची बाजू मांडण्यासाठी मुद्दाम तयार करवून घेतले जातात. अर्थात हे उघडपणे कुणीच मान्य करत नाही. त्यामुळं चरित्रपटांचा आढावा घेताना चित्रकत्र्यांची भूमिका महत्त्वाची ठरते. आपण प्रेक्षक म्हणून कुठल्या परिप्रेक्ष्यातून या सगळ्याकडे बघतो हेही महत्त्वाचं ठरतं.
मराठी प्रथम

शब्दांच्या पाऊलखुणा - टाळेबंदी (भाग अकरा)

साधना गोरे | 6 वर्षांपूर्वी

मराठीत ‘टाळा’शब्द संस्कृमधील ‘तालक’ या शब्दापासून पुढे ताळो – ताळ असा बदलत गेल्याचे कृ. पा. कुलकर्णी म्हणतात.
पुनश्च

अ.भि.शहाः माणसं स्थापन करणारी संस्था

दिलीप पुरुषोत्तम चित्रे | 6 वर्षांपूर्वी

देशभर हिंडून शहांनी माणसं ‘स्थापन’ केली. संस्थांप्रमाणे, किंवा संस्थांपेक्षाही, माणसं स्थापन करण्याची त्यांना आवड होती. त्यांच्या मानवतावादाचा नेमका हाच अर्थ होता.
वयम्

पाठ्यपुस्तकांचा इतिहास!

किशोर दरक | 6 वर्षांपूर्वी

सुरुवातीची पाठ्यपुस्तकं छपाईच्या दृष्टीनं अगदी प्राथमिक अवस्थेतली होती. संपूर्ण पुस्तकात एकाच प्रकारची अक्षरं (font) अन मुखपृष्ठ तेवढं वेगळ्या टाईपमध्ये असे. रंगीत पाठ्यपुस्तकं ही तर अगदी गेल्या शतकाची निर्मिती मानावी लागेल. आता आपण पाहतो तशी रंगीबेरंगी, सुबक छपाईची, वयोगटानुसार वेगवगळ्या आकारांचे font वापरणारी पाठ्यपुस्तकं या गोष्टींची कल्पना आपल्याकडं अगदी पन्नास-साठ वर्षांपूर्वीदेखील दिवास्वप्न ठरली असती.
रुपवाणी

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

सर्वच गोष्टी सहजसुंदरपणे जुळून आलेला आनंदी गोपाळ चित्रपट मनावर कोरला जातो, तो देत असलेल्या मौलिक भावनिक संस्कारामुळे. स्वप्न बघणे आणि ते तडीस नेणे, यामध्ये जे अंतर आहे, ते पार करण्याची जिद्द-ताकद प्रवाहाविरुद्ध जाऊन संघर्ष केलेले ते ध्येयवादी आनंदी-गोपाळ-जोडपं प्रेक्षकांना सहजपणे देऊन जातं. मराठी राजभाषा दिन नुसताच उत्सवी सोहळ्यांनी साजरा करण्या ऐवजी दर्जेदार ‘आनंदी गोपाळ’ बघून साजरा केला तरच मराठी भाषेचा अभिमान आपण अधिकाराने मिरवू शकू. 
पुनश्च

असा आहे आमचा मराठवाडा

न. शे. पोहनेरकर | 6 वर्षांपूर्वी

धर्म, पंथ किंवा मतभेद या योगे मराठवाडा कधीच गांगरून गेला नाही. उबगला नाही. ज्याचे जे न्याय्य त्याला ते पोचते करीतच तो आलेला आहे. त्यांत त्याने कसूर केलेली नाही.
वयम्

हिरवाईत लपलेली रंगीत दुनिया

जिल्पा निजसुरे | 6 वर्षांपूर्वी

दगडांमधील पाण्यात वाढणारी दुसरी वनस्पती म्हणजे इरीओकॉलोन. याची पांढरी फुले टाचणीच्या टोकासारखी दिसतात.मित्रहो, तुम्हांला कदाचित प्रश्न पडला असेल की उन्हाळ्यात जिथे काही दिसत नव्हतं तिथेच पावसाळ्यात एवढा सुंदर गजबजाट! तो कसा काय बुवा? हीच तर निसर्गाची किमया आहे. फक्त पावसाळ्यात दिसणाऱ्या अनेकानेक वनस्पती या पाऊस संपल्यावर वाळून जातात. जमिनीत त्यांचे बी किंवा कंद हे पुढच्या पावसापर्यंत सुप्तावस्थेत राहतात. त्यामुळेच या वनस्पती वर्षानुवर्षे पावसात बहरताना आपल्याला दिसतात.
संपादकीय

दुहेरी योगाच्या योगे

संपादकीय | 6 वर्षांपूर्वी

बुद्धिमत्तापूर्ण सकारात्मकतेचा प्रसार व्हावा आणि विचारपूर्वक मतप्रदर्शनाची सवय लागावी यासाठीचा हा उपक्रम रूजतो आहे याची साक्ष यातून मिळते.
मराठी प्रथम

संपादकीय - नवे शैक्षणिक धोरण आणि भारतीय भाषा

डॉ. प्रकाश परब | 6 वर्षांपूर्वी

शैक्षणिक धोरण हे अप्रत्यक्षपणे अंशतः भाषाधोरणही असते आणि भाषाधोरणात ‘शिक्षणाची भाषा’ हा घटक अपरिहार्यपणे असतो.
मराठी प्रथम

भाषाविचार - इंटरनॅशनल शाळांचं फॅड आणि प्रादेशिक भाषा (भाग-५)

डॉ. दीपक पवार | 6 वर्षांपूर्वी

पालक आपापल्या मुलांचा सुटासुटा विचार करीत असले तरी त्यांच्यात एक कळपाची मानसिकता देखील असते.
संपादकीय

स्वातंत्र्यदिनाचा नवा संदेश

संपादकीय | 6 वर्षांपूर्वी

‘पुनश्च’ आयुष्य प्रवाही व्हावे आणि  जीवनाची ‘बहुविध’ता त्याला प्राप्त व्हावी अशाच शुभेच्छा आजच्या स्वातंत्र्यदिनी दिल्या पाहिजेत.
ललित

कवितेचे कोंदण लाभलेला :किशोर पाठक

अरुण म्हात्रे | 6 वर्षांपूर्वी

कवितेशिवाय जगात दुसरे काही भारी नाही असे मानण्याचे ते नशिले दिवस होते आणि किशोर त्या कवितिक धुंदीतल्या क्षणांचा म्होरक्या होता.
मराठी प्रथम

भाषाविचार - शिक्षणव्यवस्थेच्या परिघावरली लाखो मुलं (भाग - ६)

डॉ. दीपक पवार | 6 वर्षांपूर्वी

जिथे शिक्षणाचं माध्यम इंग्रजी आहे अशा ठिकाणीही सगळे लोक इंग्रजीतून पेपर लिहितात असं नाही;
मराठी प्रथम

नवीन राष्ट्रीय शैक्षणिक धोरण आणि शिक्षक प्रशिक्षण

मच्छिंद्र बोऱ्हाडे | 6 वर्षांपूर्वी

शिक्षकांना केवळ शिक्षकदिनालाच आदर आणि सन्मान देण्याऐवजी नेहमीच सन्मानाने वागणूक मिळायला हवी.
रुपवाणी

छोटी-सी बडी बात!

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

१९७०-८० च्या दशकात सारा आकाश, रजनीगंधा, खट्टा -मिठा यासारखे लोकप्रिय चित्रपट निर्माण  करणाऱ्या बासू चटर्जी यांना आदरांजली वाहणारा लेख ...
मराठी प्रथम

संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ आणि लोकशाहीर अण्णाभाऊ साठे

प्रतीक्षा रणदिवे | 6 वर्षांपूर्वी

संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीतील अण्णाभाऊंचे लिखाण, शाहिरी, लोकनाट्य हे महाराष्ट्रातील मराठी मनाला भिडणारे होते, जनतेची भाषा बोलणारे होते.
मराठी प्रथम

बोलीभाषांची ढाल आणि भाषेची शुद्ध - अशुद्धता (भाग - एक)

नमिता धुरी | 6 वर्षांपूर्वी

मराठी शाळांच्या मुद्द्यावरून लक्ष विचलित करण्यासाठी ‘बोलीभाषा’ या शब्दाला ढाल म्हणून वापरले जाते.
मराठी प्रथम

शब्दांच्या पाऊलखुणा - केरसुणीला किनखापाची गवसणी (भाग - सतरा)

साधना गोरे | 6 वर्षांपूर्वी

कुलकर्णींची व्युत्पत्ती अधिक पटण्याचं आणखी एक कारण ‘केरसुणीला किनखापाची गवसणी’ या म्हणीतही आहे.
मराठी प्रथम

सिग्नल शाळा - भीकदिवाळी आणि निरागसतेचा दीपोत्सव (भाग - तीन)

आरती पवार - परब | 6 वर्षांपूर्वी

लोकांनी दिलेले कपडे आमच्‍या अंगावर पांघरण्‍याऐवजी बोहारणीकडे जातात. आम्‍हाला बिनकपडयाचे, ओंगळवाणे ठेवणे हा एका मोठ्या दारिद्रय नाट्याचा भाग आहे,
मराठी प्रथम

संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ आणि शाहीर अमर शेख

प्रतीक्षा रणदिवे | 6 वर्षांपूर्वी

अमर शेख म्हणजे आग, रग, धुंदी, बेहोशी यांची जिवंत बेरीज... अमर शेख यांनी महाराष्ट्राची जी सेवा केली आहे, ती महाराष्ट्राला सुवर्णाक्षरांनी लिहावी लागेल.
रुपवाणी

असिस्टंटच्या नजरेतून... चित्रपट दिग्दर्शक रत्नाकर मतकरी

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

साहित्यकार रत्नाकर मतकरी यांनी दिग्दर्शित केलेल्या   'इन्व्हेस्टमेंट' या चित्रपटाला सर्वोत्कृष्ट मराठी चित्रपटाचा राष्ट्रीय पुरस्कार मिळाला होता. या चित्रपटात त्यांना दिग्दर्शनात सहाय्य करणारे त्यांचे सहकारी अरविंद औंधे यांनी वाहिलेली आदरांजली !
मराठी प्रथम

गंमतशाळा - (भाग १)

अनुराधा मोहनी | 6 वर्षांपूर्वी

गप्पांतून, चर्चेतून, खेळांतून मुलं कुठून कुठून काय काय बरंवाईट शिकत असतात; हे कळू शकतं आणि त्यातून बरं तेच निवडण्यासाठी त्यांना प्रवृत्तही करता येऊ शकतं.
पुनश्च

राहून गेलेल्या गोष्टी -१: नानासाहेब आणि बाळासाहेब

मुलाखतकार: संध्या टाकसाळे | 6 वर्षांपूर्वी

नामवंतांच्या आयुष्यात अशा राहून गेलेल्या गोष्टींची यादी मोठी असणं स्वाभाविक आहे. नानासाहेब गोरे आणि बाळासाहेब ठाकरे यांच्या अशा या ‘राहून गेलेल्या गोष्टी’.
मराठी प्रथम

बोलीभाषांची ढाल आणि भाषेची शुद्ध-अशुद्धता (भाग ३)

नमिता धुरी | 6 वर्षांपूर्वी

...अशा लोकांनी सर्व प्रकारच्या भाषांना स्वत:च्या आयुष्यातून हद्दपार करून भाषाविरहित आयुष्य जगून दाखवावं.
वयम्

Thank you

शुभदा चौकर | 6 वर्षांपूर्वी

दरवर्षी दिवाळीला आपण काहीतरी घेण्याचा विचार करतो- नवीन कपडे, खाऊ, खेळणी, एखादी वस्तू... पण या काळाने आपल्याला शिकवलंय की, नवीन काही खरेदी केली नाही तरी काही बिघडत नाही. आपल्याला जाणवले आहे की, खूप काही आहे आपल्यापाशी, त्याबद्दल कृतज्ञ राहूया.
मराठी प्रथम

भाषाविचार - भाषिक संचित (भाग - ९)

डॉ. दीपक पवार | 6 वर्षांपूर्वी

पुस्तकं, ईबुक्स, ऑडिओ बुक्स, संकेतस्थळं, ब्लॉग्ज ही एकविसाव्या शतकातील नवी शस्त्रं आहेत. ज्या भाषकांकडे ती असतील त्यांचा निभाव लागेल
पुनश्च

राहून गेलेल्या गोष्टी २ (जयवंत दळवी आणि सुशीलकुमार शिंदे)

मुलाखतकार: संध्या टाकसाळे | 6 वर्षांपूर्वी

तुमच्या आमच्यापेक्षा नामवंतांच्या आयुष्यात अशा राहून गेलेल्या गोष्टींची यादी मोठी असणं स्वाभाविक आहे
मराठी प्रथम

संयुक्त महाराष्ट्राची चळवळ आणि लोकशाहीर द. ना. गव्हाणकर

प्रतीक्षा रणदिवे | 6 वर्षांपूर्वी

संयुक्त महाराष्ट्राच्या चळवळीत शाहीर अण्णाभाऊ साठे आणि शाहीर अमर शेख यांच्याइतकाच सक्रिय सहभाग होता, शाहीर द. ना. गव्हाणकर यांचा.
रुपवाणी

विशफुल थिंकिंग आणि निशिकांत कामत

टीम सिनेमॅजिक | 6 वर्षांपूर्वी

सकारात्मक भावनेचा आविष्कार निशिकांत कामतच्या चित्रपटातून पहायला मिळाला. त्याच्या सगळ्या व्यक्तिरेखा न्याय मिळवण्यासाठी आपापल्या क्षमतेनुसार व्यवस्थेशी लढा देताना आणि त्यात यशस्वी होताना दिसतात. चित्रपटातील विशफुल थिंकिंग वास्तवात मात्र अभावानेच उतरतं, हे निशिकांत कामतच्या अकाली मृत्यूने सिद्ध करून दाखवलं.
पुनश्च

दिवाळी अंक- १९४७

अज्ञात | 6 वर्षांपूर्वी

इतका गंभीर मजकूर यापूर्वी दिवाळी अंकांत क्वचितच आला असावा.स्वातंत्र्यप्राप्तीच्या वर्षात कुठले राजकीय-सामाजिक विषय समाजाच्या डोक्यात घोळत होते, त्याचा अतिशय सुंदर असा आढावा आजच्या लेखात घेतलेला आहे.
पुनश्च

परदेश प्रवास आणि भोजनभाऊ

स. गं. मालशे | 5 वर्षांपूर्वी

धर्म बुडेल या समजुतीखातर ज्यांनी विलायतेची वारी करण्याचे टाळले. स.गं. मालशे यांच्या या लेखात भारतीयांचे परदेश गमन आणि प्रायश्चित यांच्या सुरस आणि चित्तचक्षुचमत्कारिक कथा सांगितल्या आहेत.
पुनश्च

इरावती कर्वे- भावनाशील , उत्कट आणि मनस्वी

विद्याधर पुंडलिक | 5 वर्षांपूर्वी

ज्ञानाची, संशोधनाची क्षितिजे पाहता पहाता, महाराष्ट्रात, देशात आणि परदेशातही बाई कीर्तीमान होत गेल्या. पण स्त्रीत्वाच्या ऋजुतेच्या, खोल शहाणपणाच्या त्यांच्या नितळ जाणीवा कधी हादरल्या नाहीत.त्यांची जीवशक्ती चिवट अन् सळसळती आहे. त्यांच्या प्रेरणा आकांक्षेच्या आणि प्रभुत्व गाजविण्याच्या, हट्टी आणि बेचैन आहेत. त्यांचे मन, सौंदर्याच्या नितळ जाणीवेमुळे कमालीचे संवेदनाशील आहे.
मराठी प्रथम

भाषा आणि अस्मिता

वसंत आबाजी डहाके | 5 वर्षांपूर्वी

वाणिज्य, विज्ञान, अभियांत्रिकी, वैद्यकविद्या, व्यवस्थापनविद्या इत्यादी ज्ञानशाखांच्या विद्यार्थ्यांना जीवनभान, मूल्यसंस्कार यांची काही गरजच नाही, असे समजायचे काय?
पुनश्च

घटका गेली पळें गेलीं

जयवंत दळवी | 5 वर्षांपूर्वी

आचार्य अत्रे ही व्यक्ती नव्हतीच! ती एक सर्वस्पर्शी संस्था होती. सामान्यापासून असामान्यापर्यंत जीवनाच्या सर्व थरांवर ही संस्था सर्वांना स्पर्श करीत होती
पुनश्च

भारतीय विद्याभवनप्रणीत मराठा वर्चस्व

नी.र. वऱ्हाडपाण्डे | 5 वर्षांपूर्वी

भारताचे राज्य इंग्रजांनी मराठ्यांकडून घेतले; मुघलांकडून नव्हे हे, महाराष्ट्राच्या बाहेर, सुशिक्षितास देखील क्वचितच माहीत असते.
पुनश्च

बापाचा मुलाला सदुपदेश

शंकर वैद्य | 5 वर्षांपूर्वी

भिन्न भिन्न कुळातल्या या सर्वांना एकत्र आणून, म्हणजेच त्यांची जोडणी करून फोडणी हा चैतन्यदायी संस्कार-विधी ज्याने (वा जिने) निर्माण केला त्याला शतशः प्रणाम!
वयम्

जिद्दी येसबा

प्रवीण दवणे | 5 वर्षांपूर्वी

मुजरा करून येसबानं शिवरायांना म्हटलं, 'राजे, सोन्याच्या मोहरा आज हायेत, पण उद्या सरतील. पण आपली रयतेवरची किरपा (कृपा) अशीच राहू द्या. डोईवर स्वराज्याची आभाळागत माया नि या जिमिनीवरच प्रेम ते तेवढं कायम राहूद्या!'
पुनश्च

खानोलकरचे देणे - भाग १

पु. ल. देशपांडे | 5 वर्षांपूर्वी

हा एक नवलाचा पक्षी ह्या मराठी साहित्यात आला काय, गायला काय, नाचला काय, कधी कळले-कळलेसे वाटणारे बोलला काय आणि कळण्या-न कळण्याच्या सीमेवरचे काहीतरी सांगता सांगता एकदम पुन्हा ज्या अज्ञात घरट्यातून आला होता तिथे निघूनही गेला काय! त्याच्या निर्मितीसारखेच सारे काही अद्भुत.
मराठी प्रथम

सिग्नल शाळा - गरजेतून सुधारणा (भाग – पाच)

आरती पवार - परब | 5 वर्षांपूर्वी

स्वतःच्या वस्तू शिस्तीत आणि व्यवस्थित लावून ठेवणे, हे मुलांना पद्धतशीर गजरे विणण्याहून कठीण वाटावे, असे चेहरे मुले करत.
पुनश्च

एक तत्त्वज्ञानी कुबेर

नारायण वासुदेव फडके | 5 वर्षांपूर्वी

तर्कशास्त्राच्या कसाला जे पूर्णपणे उतरेल तेच सत्य—मग ते जुने असो, नाहीतर नवे असो—अशीच शेटजींची विचारसरणी आहे. खरा तत्त्वज्ञानी कर्तृत्वशून्य नसून कर्तबगार असतो हे सिद्ध करणारे प्रताप मिल्सचे संस्थापक श्रीमंत प्रतापशेट, अंमळनेर, यांचे स्फूर्तिदायक चरित्र.
मराठी प्रथम

गंमतशाळा - (भाग ५)

अनुराधा मोहनी | 5 वर्षांपूर्वी

मुलांच्या या सगळ्या कृतींकडे सुटंसुटं पाहता येत नाही. त्यांच्या या प्रत्येक कृतीमागे त्यांची अनन्य अशी कौटुंबिक पार्श्वभूमी असते.
पुनश्च

शिवाजीमहाराजांचे कार्य-कौशल्य

ग. ह. खरे | 5 वर्षांपूर्वी

श्रीशिवाजीमहाराजांचे ठायी जो गुणसमुच्चय होता आणि त्यांनी ज्या पद्धतीने कार्य केले त्याप्रमाणे कार्य करणारा आणि असा अलौकिक गुणसमुच्चय असणारा श्रीशिवाजीमहाराजांहून निराळा मनुष्य असेल असे वाटत नाही
मराठी प्रथम

भाषाविचार - प्रादेशिक सिनेमा आणि उठवळ अभिजात प्रेक्षक (भाग - १२)

डॉ. दीपक पवार | 5 वर्षांपूर्वी

आपल्या भाषा-संस्कृतीबद्दल फक्त आपापल्या भाषांमध्ये न बोलता ते इंग्रजीतही सकस बोलता, लिहिता, मांडता आलं पाहिजे; जेणेकरून प्रादेशिक भाषांच्या समर्थकांच्या आत्मविश्वासात भर पडू शकेल.
मराठी प्रथम

संपादकीय - मराठी शाळांसाठी पाहिजेत ऐसे शिवाजी अन् ऐसे मावळे!

साधना गोरे | 5 वर्षांपूर्वी

तेव्हाच, शिवजंयती, शिवराज्याभिषेक यांसारखे सोहळे दणक्यात साजऱ्या करणाऱ्या महाराष्ट्रातून - शिवाजी जन्माला येवो, पण तो दुसऱ्याच्या घरात - ही म्हण पुसली जाईल!
पुनश्च

पॉइन्ट टू टू

रोहिणी भट-साहनी | 5 वर्षांपूर्वी

दारू पिण्याचासुद्धा परवाना असतो, असं ऐकलंय. तो रिन्यू करून घ्यायला गेलं, तर बरोबर बाटलीबिटली पण घेऊन जावी लागत असेल की काय? की थोडी पिऊन दाखवावी लागत असेल... म्हणजे जस्ट इन केस...
पुनश्च

जीवनाचा आनंद

काका कालेलकर | 5 वर्षांपूर्वी

भोगप्रधान आनंद शक्ती क्षीण करतो. भावनाप्रधान आनंद माणसाला उच्च पातळीवर ठेवतो. ज्याला आनंद अनुभवायचा आहे, त्याने आनंदांत बुडून जातां कामा नये.
मराठी प्रथम

शब्दांच्या पाऊलखुणा - शेर शिजवला अन् विस्तव विझवला (भाग २३)

साधना गोरे | 5 वर्षांपूर्वी

‘वि’ हा उपसर्ग लावून ‘विस्तव’ म्हणजे स्तुती करण्याची वेदांतातील एक देवता अशीही एक व्युत्पत्ती सांगितली आहे.
पुनश्च

लखलखीत

मंगला गोडबोले | 5 वर्षांपूर्वी

सृजन या शब्दांत जशी प्रतिभा अनुस्यूत असते तशा 'पुलं'च्या व्यक्तिमत्वात सुनिताबाई गृहित धरल्या जात होत्या.मुळात स्वत:चा, स्वत:च्या जगण्याचा काही हेतू असणं आणि त्याच्याशी निष्ठूरपणे प्रामाणिक राहणं ह्यांतला वैचारिक लखलखीतपणा ही त्या व्यक्तिमत्त्वाची सर्वोच्च खासियत.
मराठी प्रथम

ऑनलाइन-ऑफलाइन शिक्षणातील माझे प्रयोग (भाग १)

संजय कानसे | 5 वर्षांपूर्वी

या निबंधाच्या वाक्यावाक्यांतून दिसते ती, कानसे सरांची आपल्या विद्यार्थ्यांप्रती आणि कामाप्रती असलेली तळमळ!
मराठी प्रथम

आपल्या भाषेच्या हितासाठी राजकारण केले पाहिजे!

श्रीधर व्यंकटेश केतकर | 5 वर्षांपूर्वी

मराठी साहित्य परिषद किंवा साहित्य संमेलन ह्यांच्यापुढील कार्य म्हणजे, केवळ काव्य आणि नाटक ह्यांविषयी चर्चा करण्याचे नाही.
पुनश्च

सुईच्या अग्रावरील साम्राज्य

सुरेश चांदवणकर | 5 वर्षांपूर्वी

प्लेइंग रेकॉर्डसचा सुरुवातीचा काळ म्हणजे अनेकांचा सुवर्णकाळ होता. त्या काळात तबकडीचा झालेला प्रवास आणि तिचे विस्तारित होत गेलेले साम्राज्य सांगणारा हा लेख
वयम्

रंगरंगिली दुनिया !

सुजाता छत्रे | 5 वर्षांपूर्वी

तुम्हांला किती रंग माहीत आहेत, त्यांची यादी करून बघा. त्या रंगांची नावे आणि त्यापुढे त्यांचे वर्णविशेष/Hue अशीही यादी करा, मजा येईल! एखादा रंग जरी आपण घेतला, तरी त्या रंगाच्या अनेक छटा आपल्याला निसर्गात बघायला मिळतात. सूर्यफुलाचा पिवळा, हळदी पिवळा, लिंबाचा पिवळा, आंब्याचा पिवळा आणि सूर्यकिरणांचा सोनपिवळा! आहेत ना ह्या पिवळ्या रंगाच्या विविध छटा? तशाच इतर सर्व रंगांच्या अनेक छटा निसर्ग दाखवतो. निसर्गातल्या ह्या प्रत्येक रंगछटेला एक क्रमांक देऊन सूत्रात बसवता येते. आपली मराठी भाषा रंगछटादर्शक शब्दांनी अगदी श्रीमंत आहे. अशा रंगांच्या छटा व त्यांचे शब्द यांची संगती जुळवल्यास तो एक शब्द-खजिनाच ठरेल.
मराठी प्रथम

शैक्षणिक धोरण आणि मूलभूत शिक्षण

प्रा. विद्याधर अमृते | 5 वर्षांपूर्वी

अध्यापनाची विविध प्रतिमाने बी.एड्.ला शिकवितात; पण, पुढे प्रत्‍यक्ष अध्यापनात किती शिक्षक ती अमलात आणतात? जवळ-जवळ नाहीच.
मराठी प्रथम

शब्दांच्या पाऊलखुणा - म्हणे वडाला वांगी! (भाग - २४)

साधना गोरे | 5 वर्षांपूर्वी

आजच्या वेगवान समाजमाध्यमांच्या काळात वडाच्या झाडाला वांगी आणण्यात आपला हातभार लागू नये, एवढी काळजी तर आपण नक्कीच घेऊ शकतो!
पुनश्च

शाहिरी वाङ्मयाची मीमांसा

अज्ञात | 5 वर्षांपूर्वी

शाहिरांनी लावण्यांबरोबरच शूर पूर्वजांच्या व समकालीन पराक्रमी वीर पुरुषांच्या चरित्रांवर चित्तवृत्ती पुलकित करून वीररसाचा संपूर्ण आविष्कार करणारे अतिशय प्रभावी पोवाडेही रचले आहेत.
मराठी प्रथम

अमेरिकेतील शालेय शिक्षण : पुस्तकापल्याडचे शिक्षण (भाग - २)

मच्छिंद्र बोऱ्हाडे | 5 वर्षांपूर्वी

अमेरिकेतील शाळांत विद्यार्थ्यांना शारीरिक शिक्षा करायला बंदी आहे; त्यामुळे वर्गाबाहेर अथवा वर्गात शिक्षा झालेली मुलं दिसली नाहीत.
मराठी प्रथम

भाषाविचार - बालचित्र समितीला अधिक सक्रियतेची गरज (भाग १३)

डॉ. दीपक पवार | 5 वर्षांपूर्वी

हे चित्रपट जर सर्व मुलांसाठी असतील, तर त्याचा महोत्सव फक्त या मोजक्या मुलांसाठीच का मर्यादित असावा?
मराठी प्रथम

नव्या शैक्षणिक धोरणातील माध्यमिक शिक्षण

प्रा. विद्याधर अमृते | 5 वर्षांपूर्वी

जो अभ्यासक्रम सध्या महाविद्यालयीन स्‍तरावर असतो, तो शालेय स्‍तरावर ‘घुसडला’ की शिक्षणाचा दर्जा वाढेल! पण, ही प्रवृत्ती मारक ठरते.
पुनश्च

प्रकाशनव्यवसायातील खाचखळगे

मुलाखत - वामनराव भट | 5 वर्षांपूर्वी

‘अभिनव प्रकाशन’चे श्री. वा. वि. भट यांची श्री. भानू शिरधनकर यांनी घेतलेली मुलाखत - प्रकाशक नवे लेखक जन्मास घालतो असे कधी कधी म्हटले जाते, त्यात किती तथ्य आहे?’’ मी विचारले.
मराठी प्रथम

संपादकीय – राज्याला समग्र भाषा धोरणाची गरज!

डॉ. प्रकाश परब | 5 वर्षांपूर्वी

मराठी ही महाराष्ट्राची राजभाषा म्हणून सर्व प्रगत क्षेत्रांत वापरायची असेल तर तिच्या वापराचे, विकासाचे लिखित धोरण आवश्यकच आहे.
पुनश्च

आंबट आणि गोड महाराष्ट्र

बी. चैतन्य देव | 5 वर्षांपूर्वी

कल्पनेच्या भराऱ्या आणि स्वप्ने मराठ्यांमध्ये नाहींत, पण त्यांच्याजवळ जमिनींत घट्ट पाय रोवून उभा ठाकणारा वास्तववाद आणि सत्यप्रेम हे गुण आहेत.
संपादकीय

खुशखबर एकल सभासदत्वाची

संपादकीय | 5 वर्षांपूर्वी

वर्षभराचे फक्त ५१६ रुपये भरून बहुविधवरील प्रत्येक नियतकालिक, प्रत्येक दिवाळी अंक, प्रत्येक डी-बुक आणि प्रत्येक ब्लॉग, आपले सभासद वाचू शकणार आहेत.
मराठी प्रथम

शब्दांच्या पाऊलखुणा - गूळ चारणारापेक्षा निंब चारणारा बरा! (भाग - २५)

साधना गोरे | 5 वर्षांपूर्वी

साखरेच्या आधी माणसाला गूळ बनवण्याची प्रक्रिया ज्ञात झालेली असावी, याविषयी तज्ज्ञांचे एकमत आहे.
पुनश्च

सुगंधी केळकर

भानू शिरधनकर | 5 वर्षांपूर्वी

एस. एच्. केळकर आणि कंपनीच्या मुलुंड येथील रासायनिक कारखान्याच्या आवारांत मी पाऊल टाकले तो मंद सुगंधाची एक हळुवार झुळुक वाऱ्याबरोबर अंगावर आली.
मराठी प्रथम

ग्रंथालय संचालनालय : मराठी भाषेचा प्रचार व प्रसार (भाग २)

शालिनी इंगोले | 5 वर्षांपूर्वी

महाराष्ट्रातील सार्वजनिक ग्रंथालयांना नियंत्रित करणारी यंत्रणा म्हणजे ग्रंथालय संचालनालय
महा अनुभव

कुतूहलाचा गोष्टीवेल्हाळ धांडोळा - जानेवारी २०२१

सुहास कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

'इति-आदि’ या पुस्तकात आपल्या खाद्यसंस्कृतीचा आणि घरगुती वापरातील वस्तूंच्या इतिहासाचा धांडोळा घेण्यात आला आहे
पुनश्च

राजकारणात मराठी माणूस

काकासाहेब गाडगीळ | 5 वर्षांपूर्वी

इतिहासाच्या पार्श्र्वभूमीमुळे मराठी मन राजकारणाकडे एका निराळ्या दृष्टीने पाहू लागले. व्यक्तिगत पराक्रमाला अगर प्रयत्नांना पुढे वाव कमी, संघे शक्तिः कलौयुगे ही युगाची प्रेरणा, यांची जाणीव होऊ लागली. प्रक्षोभ व प्रेरणा यांतील फरक कळूं लागला, गती व प्रगती यांतील नाते समजू लागले.
मराठी प्रथम

शाहीर द. ना. गव्हाणकर यांचे पुण्यस्मरण

पूजा सामंत | 5 वर्षांपूर्वी

“माझी मैना गावावर राहिली, माझ्या जीवाची होतीया काहिली ही लावणी तुमच्या ढंगात अजूनपर्यंत गायला कोणाला जमत नाही.”
मराठी प्रथम

भाषाविचार - प्रसारमाध्यमांची भाषा आणि अर्थकारण (भाग-१६)

डॉ. दीपक पवार | 5 वर्षांपूर्वी

ज्यांना प्रसारमाध्यमांच्या धंद्यातलं सगळं कळतं असं म्हटलं जातं, ते लोक इंग्रजीमय किंवा इंग्रजीधार्जिणे आहेत.
पुनश्च

कथा : पारू

अरविंद गोखले | 5 वर्षांपूर्वी

तिच्या मिटल्या डोळ्यांपुढे प्रचंड पहाड उभे राहिले. सर्वत्र मोठी झाडी नि हिरवीगार कुरणे होती. डोंगरापलीकडून उन्हाचे पट्टे येत होते, डोंगरावरून सोसाट्याचा वारा वहात होता. पायथ्याच्या पाणथळांत पारू डुंबत होती.
वयम्

वाल्मीकी ऋषी (ऋषीऋण सदर )

कांचन वाटवे-जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

एकदा वाल्मीकी तमसा नदीवर अंघोळीसाठी गेले होते, तेव्हा शिकाऱ्याने मारलेल्या बाणाने क्रौंच पक्षी मारला गेला. क्रौंची दुःखाने आर्त ओरडू लागली. तिच्या रडण्याने वाल्मीकीही दुःखी झाले. त्यांनी व्याधाला (शिकाऱ्याला) शाप दिला. हा शाप म्हणजे एक छंदोबद्ध श्लोक होता. या श्लोकरचनेबरोबरच वाल्मीकी संस्कृत साहित्यातील आदिकवी ठरले. यानंतर लगेचच ब्रह्मदेवाने वाल्मीकींना ‘रामायण रचा’ असे सुचवले.
पुनश्च

कर्तबगार मराठी स्त्री

वसुंधरा पटवर्धन | 5 वर्षांपूर्वी

मधल्या वर्गातल्या महाराष्ट्रीय स्त्रीचं मन फार कणखर, प्रामाणिक, निष्ठावान्, कष्टाळू, सुसंस्कृत, साधं, सरळ आणि अत्यंत आशावादी आहे
मराठी प्रथम

अमेरिकेतील शालेय शिक्षण : शिक्षकांची कार्यपद्धती (भाग – ३)

मच्छिंद्र बोऱ्हाडे | 5 वर्षांपूर्वी

अमेरिकेतील शिक्षकांना प्रत्येक पाच वर्षांनंतर त्यांचे शिक्षण परवान्याचे नूतनीकरण करावे लागते.
जडण-घडण

पुण्यातील महाराष्ट्र विद्यालयाची शताब्दी

डॉ. श्रीपाद जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

महाराष्ट्र विद्यालय ही शाळा शिक्षण क्षेत्रातील नंदादीप आहे. या शाळेच्या शंभर वर्षाच्या इतिहासाच्या नंदादीपाच्या प्रकाशात कोणत्याही शाळेला आपल्या भावी वाटचालीचा रस्ता नक्की दिसेल.
मराठी प्रथम

नव्या शैक्षणिक धोरणातील उच्च माध्यमिक शिक्षण

प्रा. विद्याधर अमृते | 5 वर्षांपूर्वी

विविध जीवनोपयोगी कला व कौशल्ये प्राप्त केल्यास, विद्यार्थी आत्‍मविश्वासाने पुढील जीवनास सामोरे जाईल याची खात्री वाटते.
पुनश्च

माझ्या द्रौपदीचे महाभारत

सुनेत्रा ओक | 5 वर्षांपूर्वी

मी कोण होते? कुणाची कोण होते? याज्ञसेनी, पांचाली, द्रौपदी, कृष्णा, पाच पांडवांची प्रिय पत्नी की शंभर कौरवांची दासी? ही सारी रूपं खरीच.
वयम्

कुडावळातले ‘पर्यावरणस्नेही’ दिवस

'वयम्' प्रतिनिधी | 5 वर्षांपूर्वी

पर्यावरणीय जीवनशैली’ म्हणजे नैसर्गिक संसाधनांचा शाश्वत वापर करायचा आणि त्यानुसारच आपला आचार-विचार-कृती करायच्या. उदा. त्यांनी घर बांधलं ते स्वत: घातलेल्या मातीच्या कच्च्या विटांचं, दुपाखी, कौलारू, जमीनही मातीचीच. भिंतींना व जमिनीला रंगकाम शेणकाल्याचं. जेवण चुलीवर शिजवतात, किंवा शक्यतो सौरचुलीवर. सुरुवातीची कित्येक वर्षं त्यांनी घरामध्ये वीज जोडणीही घेतलेली नव्हती. रॉकेल मिळेनासं झालं आणि घरात वीज आली, पण एकावेळी एकच बल्ब सुरू राहील हा त्यांचा कटाक्ष असतो. साहजिक विजेचा महिन्याचा वापर दोन ते तीन युनिटचा! आश्चर्य वाटलं ना? पण ही सत्यकथा आहे.
पुनश्च

बया दार उघड...! - भाग दुसरा

शंकर पाटील | 5 वर्षांपूर्वी

अशा तऱ्हेची योजना राबविण्याच्या दृष्टीने हे वातावरण काही पोषक नव्हते. कोणत्याही सरकारी गोष्टीला विरोध करणे ही त्या वेळी लोकांची वृत्ती होती. असे असूनही या योजनेचे लोकांनी प्रचंड स्वागत केले.
मराठी प्रथम

भाषाविचार - प्रसारमाध्यमांचा प्रादेशिक भाषांबद्दलचा अनाग्रह (भाग -१७)

डॉ. दीपक पवार | 5 वर्षांपूर्वी

गेल्या काही वर्षांमध्ये आपल्या असं लक्षात येतंय की, वर्तमानपत्रांची आणि इलेक्ट्रॉनिक माध्यमांची भाषा वेगाने बदलली आहे.
मराठी प्रथम

टाळेबंदीतील पर्यायी शिक्षण व मूल्यमापन व्यवस्था

डॉ. उमेश प्रधान | 5 वर्षांपूर्वी

शिक्षणाच्या संदर्भातील प्रत्येक घटकाला त्याच्या क्षमतेनुसार विविध कामात मग्न करणे गरजेचे आहे.
निवडक सोशल मिडीया

मृत्यूच्या खाईतले देवदूत

सचिन जवळकोटे | 5 वर्षांपूर्वी

कामधंदा सोडून खिशातले पैसे खर्चून आणि जीव धोक्यात टाकून मृत्यूशी संघर्ष करणा-या ‘ट्रेकर्स’ मंडळींची अनटोल्ड स्टोरी..
जडण-घडण

डॉ. सुनीलकुमार लवटे यांना उत्तर प्रदेशचा ‘सौहार्द सन्मान’

संकलन | 5 वर्षांपूर्वी

मराठी आणि हिंदी भाषेत निर्माण केलेल्या सौहार्दाची नोंद घेऊन डॉ. लवटे यांना उत्तर प्रदेश सरकारचा हा सन्मान जाहीर झाला आहे.
जडण-घडण

सूर्यरक्ताची राजनीती

‘मृत्युंजय’कार शिवाजीराव सावंत | 5 वर्षांपूर्वी

शिवाजी महाराज हे पितृशाखेकडून सूर्यवंशाचे वारस होते. त्यांच्या अंगी सळसळते ‘सूर्यरक्त’ नांदत होते. या ‘सूर्यरक्ताच्या’ वारसदारांच्या हयातीत असंख्य मति गुंग करणारे प्रसंग गुदरून गेले. या प्रत्येक प्रसंगी महाराजांची एक विशिष्ट राजनीती व रणनीती प्रकट झाली आहे. ती राजनीती समजून घेणे हे अत्यंत बिकट काम आहे.
मराठी प्रथम

पोहे पुराण

दीपाली केळकर | 5 वर्षांपूर्वी

म्हणूनच की काय बहुतांश मराठी मालिकांमध्ये न्याहारीसाठी पोहे दाखवतात आणि घरात माणसं बरीच असली तरी पोहे मात्रं अगदी थोडेसेच केलेले असतात.
पुनश्च

तत् ते पश्यामि

वामन चोरघडे | 5 वर्षांपूर्वी

गांधींनी क्षणभर माझ्याकडे पाहिले- मारक्या जनावराकडे पाहतात तसे- आणि दुसऱ्या क्षणी ते इतके छान हसले की माझा सगळा गुमान थंड झाला. आणि मग शांतपणे कुरवाळणारे शब्द वापरीत ते मला म्हणाले...
वयम्

माझे किशोरवय- दिलीप प्रभावळकर

अंजली कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

माझ्याकडे स्वतःला व्यक्त करण्याची ऊर्मी उपजतच होती आणि या पोषक वातावरणामुळे ती बहरली. आपल्याकडे संवेदनक्षमता, काहीतरी सांगण्याची, व्यक्त होण्याची ऊर्मी असेल आणि निरीक्षण शक्ती, एखाद्या गोष्टीचा आपल्या क्षेत्रात उपयोग करण्याची दृष्टी असेल, कुठल्याही छंदाचा पाठपुरावा करण्याची, आपल्यातल्या कलागुणांवर मेहनत घेण्याची तयारी असेल तर आपण नक्कीच चांगलं काहीतरी घडवू शकतो!
प्रिय रसिक

नाट्यवेडा व्हायरस : शेखर ताम्हाणे

संपदा जोगळेकर- कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

मिश्किलपणा हा शेखरदादांचा जगण्याचाच स्थायीभाव होता.तालमींना वातावरण हलकं करण्याची जणू त्यांची जबाबदारी होती. अतिशय प्रासंगिक विनोद करून स्वत:चं पोट गदगदा हलेस्तोवर हसण्याची सवय त्यांना होती.
रुपवाणी

प्रभात चित्र मंडळ वर्धापन दिन

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

*५ जुलै - 'प्रभात चित्र मंडळ’ स्थापना दिन- सिनेमा या कलामाध्यमाकडे सजगपणे पाहण्याची जाण रुजवणाऱ्या ‘प्रभात चित्र मंडळ’ या संस्थेचा स्थापना दिन. *त्या निमित्त दिनकर गांगल यांचा लेख*
पुनश्च

भोगवाद आणि साहित्य - भाग २

ना. सी. फडके | 5 वर्षांपूर्वी

समाजाचं कल्याण ज्याला नको आहे, जो समाजाचा घातपातच करूं इच्छितो, असा कोणता कवी, नाटककार, किंवा कादंबरीकार असूं शकेल? कलावंताचा समाजाशी संबंध असतोच असतो, एवढंच नव्हे, तर समाजाच्या एकंदर विराट स्वरूपाशी त्याचा संबंध असतो!
महा अनुभव दिवाळी २०२०

बंद दारं थोडी किलकिली

प्रदीप चंपानेरकर | 5 वर्षांपूर्वी

'सुशांतने त्याच्या पन्नाशीनिमित्त स्वतःविषयी लिहिलं तर तो काय लिहील?' असा विचार मनात आला आणि अनेक वर्षं निद्रावस्थेत असलेला माझ्यातील लेखक जागा झाला.
पुनश्च

भोगवाद आणि साहित्य - भाग ३

ना. सी. फडके | 5 वर्षांपूर्वी

अहिंसा आणि त्याग या तत्त्वांच्या आधारावर समाजाचा अगर राष्ट्राचा अभ्युदय तर राहोच, परंतु नित्याचा साधा योगक्षेमदेखील होऊं शकत नाही.
निवडक सोशल मिडीया

शिवचरित्राचे गाढे अभ्यासक इतिहासकार गजानन भास्कर मेहेंदळे

संतोष शेलार | 5 वर्षांपूर्वी

त्यांच्या लेखनाचं अजून एक वैशिष्ट्य म्हणजे जिथे पुरावाच नाही अशा जागा रिक्त ठेवणे
महा अनुभव दिवाळी २०२०

आयझॅक माऊली आणि मी

निरंजन घाटे | 5 वर्षांपूर्वी

अमेरिकेतील अनेक नोबेलविजेत्या शास्त्रज्ञांनी आपण अ‍ॅसिमोव्हचं लिखाण वाचून संशोधनाकडे वळल्याचं जाहीरपणे सांगितलं आहे.
ललित दिवाळी २०२०

साहित्य : गजांआडचे

मीना वैशंपायन | 5 वर्षांपूर्वी

कविराज माडगूळकर म्हणून गेले, ‘जग हे बंदिशाला’! आजवर याचा केवळ प्रतीकात्मक अर्थ मनात होता. पण त्याचा शब्दशः प्रत्यय कधी येईल असे वाटले नव्हते.
पुनश्च

लोकहितवादी

अज्ञात | 5 वर्षांपूर्वी

भिक्षुकांच्या चौपद्र्या फुगविण्याऐवजी वृत्तपत्रे, छापखाने, ग्रंथसंग्रहालये, नव्या आधुनिक विद्या शिकविणाऱ्या शाळा स्थापन करण्यासाठी आपले द्रव्य उदार धनिकांनी वेचावे.
ललित दिवाळी २०२०

छायाचित्रणाचा प्रारंभकाळ

दीपक घारे | 5 वर्षांपूर्वी

छाया-चित्रणाच्या प्रारंभकाळातल्या छाया-चित्रांमुळे आपण आजही अचंबित होतो, सुखावतो आणि इतिहासातल्या अप्रिय घटनांनी स्तब्धही होतो. प्रत्येक माध्यमाची स्वतःची अशी एक ताकद असते. छायाचित्रकलेने ती सुरुवातीच्या काळातच सिद्ध केली होती.
ललित दिवाळी २०२०

मराठीचे सांस्कृतिक दूत : डॉ. दामोदर खडसे

नीलिमा गुंडी | 5 वर्षांपूर्वी

अनुवादाद्वारे मराठी साहित्यातील अनेक लक्षणीय कलाकृती मोठ्या वाचकवर्गापर्यंत पोहोचविण्यासाठी, महाराष्ट्राच्या सीमा ओलांडून मराठी कलाकृती वाचल्या जाव्यात यासाठी सातत्याने प्रयत्न केले.
मराठी प्रथम

उपक्रमशील शिक्षणाची डिजिटल चळवळ - झेडपी लाइव्ह

विशालाक्षी चव्हाण | 5 वर्षांपूर्वी

ग्रामिण भागातील इंटरनेच्या प्रश्नामुळे विद्यार्थ्यांचे होणारे नुकसान पाहता उभी राहिलेली उपक्रमशील शिक्षणाची चळवळ.
मौज दिवाळी २०२०

आई-बाबांची स्मृतिचित्रे

बालमोहन लिमये | 5 वर्षांपूर्वी

व्यक्तिचित्र हा साहित्यप्रकार हा एखाद्या व्यक्तिमत्त्वाचा केवळ एक शोध नसतो तर त्या त्या वेळच्या सामाजिक परिस्थितीवरही त्यातून अलगद प्रकाश पडत असतो.
निवडक सोशल मिडीया

दादर...शिवाजी पार्क आणि मी...!

मदन देशमुख | 5 वर्षांपूर्वी

वेंगसरकर, मांजरेकर, आम्रे, तेंडूलकर, कांबळी, असे सगळेच नामचीन खेळाडू याच्याकडे येऊन चक्क त्याच्या लोखंडी पेटीवर बसून दुरुस्तीचं काम करून घेताना दिसायचे.
ललित दिवाळी २०२०

धिस इज विंदा

अंजली कीर्तने | 5 वर्षांपूर्वी

विंदांमध्ये विश्वबंधुत्वाचाही उदय झालेला होता. ते जगाचे नागरिक होते. ‘धन्य पायथॅगोरस । धन्य तो न्यूटन / धन्य आईन्स्टाईन। ब्रह्मवेत्ता’ असं म्हणत मानवजातीचं कल्याण करणार्‍या, विविध देशांतील थोरांचं त्यांनी स्तवन केलं.
मौज दिवाळी २०२०

माटु-मकेना किमाव

श्रीरंग भागवत | 5 वर्षांपूर्वी

आफ्रिकन बाप-लेकीवरचा या वर्षीचा श्रीरंग भागवत यांचा अंतर्मुख करणारा लेख, हा मौजमधला त्यांचा शेवटचा लेख ठरेल, याची कल्पना नव्हती.
ललित दिवाळी २०२०

‘तिसरी कसम’चा तख्तहजारा!

मधुकर धर्मापुरीकर | 5 वर्षांपूर्वी

सिनेमा पाहिल्यावर त्यातले. ‘मारे गए गुलफाम, अजी हां मारे गए गुलफाम..’ हे गाणे ओळखीचे झाले, आवडू लागले, पण या गुलफामचा पत्ता लागला नाही, अर्थ लागला नाही
पुनश्च

काळ्या आईचा पुत्र

मालतीबाई बेडेकर | 5 वर्षांपूर्वी

खेडुत हा भित्रा नसतो. तो भितो तो सत्तेला. एखादा अधिकारी खेड्यांत आला म्हणजे तो भितो. अधिकाऱ्याशी सामना देण्याइतके जाणतेपण आपल्यांत नाही ही त्याला जाणीव असते.
वयम्

माझे किशोरवय- संदीप खरे

अंजली कुलकर्णी- शेवडे | 5 वर्षांपूर्वी

आपल्या आजूबाजूचं वातावरण समृद्ध असेल तर आपल्याला त्याचा निश्चितच उपयोग होतो. सिनेमे, नाटकं, आजूबाजूच्या गोष्टी हे सगळं अनुभवविश्व आपल्याला समृद्ध करत असतं. आपल्यामध्ये आणि आपल्या आवडीनिवडींमध्येही प्रत्येक टप्प्यावर बदल होत असतात. तुम्हा मुलांनाही मी हे आवर्जून सांगेन की, मीडियाच्या क्षेत्रात झगमगाट खूप आहे, पण त्यातून पोषक, तुम्हांला समृद्ध करणारं काही मिळेल, याची खात्री नाही.
ललित दिवाळी २०२०

पिंगुळीचे कलांगण (वेध: चित्रकथी, कळसूत्री बाहुल्या परंपरांचा)

प्रा. डॉ. प्रकाश खांडगे | 5 वर्षांपूर्वी

पिंगुळी येथील ठाकर समाज कळसूत्री बाहुल्यांचे पारंपरिक खेळदेखील पिढ्यान्पिढ्या करीत असून कळसूत्री बाहुल्यांची परंपरा संपूर्ण भारतात दिसते.
मराठी प्रथम

मराठी : व्यवहारभाषा आणि ज्ञानभाषा

डॉ. प्रकाश परब | 5 वर्षांपूर्वी

‘पूर्वदिव्य ज्यांचे त्यांना रम्य भावीकाळ’ असे म्हणून भाषेचा भविष्यकाळ उज्ज्वल होत नाही. त्यासाठी भाषेचा वर्तमान काळ घडवावा लागतो.
ललित दिवाळी २०२०

गगा

अंबरीश मिश्र | 5 वर्षांपूर्वी

‘नवर्‍याशी मतभेद झाल्यावर रांगणेकरांची भानुमती घर सोडते, कोकणात सासू-सासर्‍यांकडे जाते आणि ‘कुलवधू’ ठरते. इब्सेनची नोरा घर सोडते आणि बाहेरच्या अनोळखी जगात पाऊल ठेवते. भानुमती मात्र परंपरेची चौकट मोडत नाही. रांगणेकरांतला लेखक इतपतच बंड करू शकला काय?’
मौज दिवाळी २०२०

सर्वलक्षणलक्षण्य:

अश्र्विन पुंडलीक | 5 वर्षांपूर्वी

धर्माची स्थापना व्हावी. सज्जनांचे परित्राण व्हावे, दुष्टांचा विनाश व्हावा यासाठीच जन्म घेतलेल्या कृष्णाने धर्मराज्य पुढे चालूच राहील याची दक्षता परीक्षिताला वाचवून आणि नंतर त्याच्यावर संस्कार करून घेतलेली आहे.
पुनश्च

व्यक्ती आणि वार्ता

संकलन | 5 वर्षांपूर्वी

दिल्लीतील ‘महाराष्ट्र परिचय केंद्र’ गेली पाचसात वर्षे हे सांस्कृतिक परिचयाचे कार्य मोठ्या पद्धतशीररीतीने वाढीस लावीत आहे. याचे मुख्य श्रेय अर्थातच या केंद्राचे प्रमुख अधिकारी श्री. भा. कृ. केळकर यांच्या तळमळीकडे व कल्पक नियोजनाकडे जाते.
ललित दिवाळी २०२०

सफदर हाश्मी आणि सडक नाटक

प्रा. अविनाश कोल्हे | 5 वर्षांपूर्वी

सुधन्वा देशपांडेंचे पुस्तक सडक रंगभूमीची सैद्धांतिक चर्चा करत नसून दिल्लीत कॉम्रेड सफदर हाश्मी यांच्या नेतृत्वाखाली रंगभूमीचा हा प्रकार कसा विकसित होत गेला, सुरुवात कशी झाली, विकासाच्या मार्गात कधी व कोणत्या अडचणी आल्या, कोणी कशी मदत केली.. याचे वाचनीय तपशील दिले आहेत.
रुपवाणी

सुमित्रा भावे यांचे लघुपट

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

अक्षय शेलार हे गेले काही महिने ‘भावे आणि सुकथनकरांचा सिनेमा’ या पुस्तकाचे लेखन करीत आहेत. सुमित्रा भावे यांचे निधन झाल्याच्या पार्श्वभूमीवर या आगामी पुस्तकातील हा संपादित अंश.
निवडक सोशल मिडीया

बोलीभाषांचा भाषाशास्त्राच्या दृष्टीने अभ्यास

राजेश कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

प्रत्यक्षात या बोलीभाषा आधीच अस्तित्वात असतात. त्यातलीच एक बोली विविध कारणांनी वरचढ होते व प्रमाणभाषा बनते.
जडण-घडण

नदी वाहू दे...

ऋजुता खरे | 5 वर्षांपूर्वी

उत्तराखंड उच्च न्यायालयाने गंगा आणि यमुना या नद्यांना ‘व्यक्ती’ म्हणून मान्यता देऊन त्यांच्या अधिकारांचं रक्षण व्हावं असं मत नोंदवलं होतं. नद्यांना मुक्तपणे वाहता यावं, त्यात मानवी हस्तक्षेप होऊ नये.
ललित दिवाळी २०२०

पाडस : पुनर्भेट

वंदना बोकील-कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

‘पाडस’ या शीर्षकातली सूचकता तेव्हा अर्थातच जाणवली होती. पण आता ती जाणीव अधिक गहिरी झाली आहे, असं वाटतं. निरागस, मुक्त, निरभ्र बाल्य... जसं त्या पाडसाचंही संपलं आणि त्याचा पाडा झाला.
पुनश्च

नागपूर राज्याचे पराक्रमी संस्थापकः पहिले रघुजी

शरद कोलारकर | 5 वर्षांपूर्वी

मराठ्यांच्या इतिहासात रघुजी भोसल्यांची २१ वर्षाची कारकीर्द हा सर्वात महत्त्वाचा व उज्ज्वल असा काळ आहे. त्या काळात रघुजीने नागपूरच्या प्रदेशात स्वतंत्र मराठी राज्याची प्रतिष्ठापना केली व त्याच्या सीमा बंगाल व ओरिसा पर्यंत नेऊन भिडविल्या.
ललित दिवाळी २०२०

नदीपार

नीतिन वैद्य | 5 वर्षांपूर्वी

सरदेशमुखांची भाषा, त्यातली काव्यात्मकता टीकाविषय झाली आहे, भरजरी भाषेखाली आशय गुदमरला असेही म्हटले गेले आहे. कविता हे सरदेशमुखांचे पहिले प्रेम होते. पण कालौघात कायम तिच्याबरोबर नांदता आले नाही तेव्हा ती अन्य लेखनातूनही वाहती झाली, अशा आशयाचे उद्गार त्यांनी एका मुलाखतीत काढले होते
ललित दिवाळी २०२०

अंतर्नाद पर्व

स्नेहा अवसरीकर | 5 वर्षांपूर्वी

एकुणात पंचवीस वर्षे सुरू असलेल्या या मासिकाने यंदा ‘निवडक अंतर्नाद’ स्वरूपात दिवाळी अंक प्रकाशित करायचं ठरवलं आहे. त्यानंतर हे मासिक विराम घेत आहे
प्रिय रसिक

साडेतीन दशकांचा समृद्ध सहवास

संगीता बापट | 5 वर्षांपूर्वी

कविवर्य वसंत बापट यांच्या जन्मशताब्दी वर्षाची सुरुवात २५ जुलै २०२१ या दिवशी होते आहे.या निमित्ताने त्या काळातल्या आठवणी जागवण्याचा हा प्रयत्न आहे.
प्रिय रसिक

आधुनिकोत्तर संगीतशास्त्रातले व्यास

डॉ. चैतन्य कुंटे | 5 वर्षांपूर्वी

भारतीय संस्कृति-संगीतशास्त्र ह्या अभ्यासशाखेचे अध्वर्यू डॉ. अशोक दा. रानडे ह्यांचा ३० जुलै २०२१ हा दहावा स्मृतिदिन.
निवडक सोशल मिडीया

‘ब्रीच कँडी’ची जन्मकथा

नितीन साळुंखे | 5 वर्षांपूर्वी

मुंबई एकसंघ करण्याचा जो मोठा प्रोजेक्ट हॉर्नबीने राबवला तो देशातील पहिला मोठ्या स्वरूपाचा इंजिनीअरिंग प्रोजेक्ट ठरला.
प्रिय रसिक

दृश्यकला

गुलाम मोहम्मद शेख | 5 वर्षांपूर्वी

सुप्रसिद्ध चित्रकार गुलाम मोहम्मद शेख यांनी संपादित केलेल्या दृश्यकला या ग्रंथाला जागतिक कीर्तीचे चित्रकार पद्मविभूषण के. जी. सुब्रमणियन यांचे आशीर्वाद लाभले आहेत.
पुनश्च

माझ्या मनाची गोष्ट

केशवराव दाते | 5 वर्षांपूर्वी

नाट्यकलेबद्दल वाटणारी ही अतिरिक्त आत्मीयतेची भावना व तिच्या उत्क्रांतीबद्दल मनाला लागलेली विलक्षण ओढ यामुळे माझी स्थिती कांहीशी एखाद्या व्यसनी माणसाप्रमाणेच झाली होती.
वयम्

चंद्र इतका लाडका का?

प्रतिभा गोपुजकर | 5 वर्षांपूर्वी

चंद्राच्या आईबाबांनी ही गोष्ट ऐकली तेव्हा त्यांना खूप आनंद झाला. “तू तुझा कठोर स्वभाव सोडून सौम्य झालास. सज्जनांकडून तुला नेहमी आदर, प्रेम मिळेल. महिन्यातून एकदा तुझे पूर्ण मुखकमल सर्वांना दिसेल. त्या दिवशी तर सर्वजण तुझे खूप कौतुक करतील.” तिरप जिह्यामधल्या वांचो समाजाची श्रद्धा आहे की, पृथ्वीवरच्या सर्व प्राणिमात्रांना चंद्राचं कौतुक वाटण्याचं कारण याच गोष्टीत आहे!
पुनश्च

मराठी माणसाचा बुद्धिवाद

त्र्यं. शं. शेजवलकर | 5 वर्षांपूर्वी

जर ब्राह्मणांत बुद्धी असती तर नवयुग निर्माण करण्याचा मोका त्यांना लाभला होता. पण पुढे जाणे तर राहोच, आम्ही शंभर वर्षांत पांचशें वर्षे मागे हटण्याची करामत करून दाखविली!
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

रीडर्स डायजेस्टसाठी लिहिताना...

प्रेम वैद्य | 5 वर्षांपूर्वी

भारत सरकारच्या फिल्म्स डिव्हिजनमधील एक निर्माते प्रेम वैद्य यांचा Peon Novelist हा दीड पानी लेख रीडर्स डायजेस्टच्या ऑगस्ट १९९५ च्या अंकात प्रसिद्ध झाला होता. त्या लेखाची ही आगळीवेगळी जन्मकथा.
वयम्

माझे किशोरवय- कौशल इनामदार

अंजली कुलकर्णी- शेवडे | 5 वर्षांपूर्वी

माझ्या आयुष्यात आलेल्या या सगळ्या मंडळींमुळे माझ्या आयुष्यातल्या कुठल्या ना कुठल्या दरवाजाची कडी निश्चितच उघडली गेली. चांगल्या लोकांचा सहवास, चांगलं काय आहे ते कळणं हे खूप महत्त्वाचं ठरतं. मला वाटतं की चांगल्या लोकांच्या सहवासामुळे आणि वेगवेगळ्या अनुभवांमुळे माझं किशोरवय खूपच समृद्ध झालं!
पुनश्च

विनोदाची दहीहंडी – एक चिंतन

चंद्रशेखर मराठे | 5 वर्षांपूर्वी

कोटी व शाब्दिक विनोद हे गडकरी ‘घराण्याचे’ वैशिष्ट्य देशपांड्यांनी आता जवळजवळ पूर्णत्वास नेले आहे, असे म्हणण्यास हरकत नाही.
पुनश्च

‘लोकसत्ता’शी जडले नाते

जयंत साळगावकर | 5 वर्षांपूर्वी

गोखले ऑफिसात आले की पॅण्ट आणि बुशकोट किंवा शर्ट; जे असेल ते काढून ठेवीत आणि आतील पट्ट्या-पट्ट्यांची चौकडीची तोकडी पॅण्ट आणि बाह्या असलेला गंजीफ्रॉक घालून ऑफिसात बसत.
महा अनुभव

अयोध्येतील नवी मशीद नवा आराखडा

आ. श्री. केतकर | 5 वर्षांपूर्वी

अयोध्येमध्ये मशिदीसोबतच आम जनतेसाठी हॉस्पिटल आणि मानवतेचं संग्रहालय उभं राहणार आहे. त्यामागची भूमिका समजून घेण्याचा प्रयत्न.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

अंतरिक्ष फिरलो पण...

शांता ज० शेळके | 5 वर्षांपूर्वी

देह मातीशी बांधलेला पण आत्मा मात्र सतत या आकाशस्थ चैतन्यतत्वाकडे ओढ घेत असलेला अशी दारुण अवस्था माणसाच्या वाट्याला आलेली आहे. ऐहिक आणि पारलौकिक, पार्थिव आणि अपार्थिव यांच्यातील हा संघर्ष सतत चालू आहे आणि मानवाचे हृदय हे त्या संघर्षाचे स्थान आहे.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

हिंदू आध्यात्मिक-सांस्कृतिक परंपरा आणि मी

गंगाधर गाडगीळ | 5 वर्षांपूर्वी

मराठी साहित्यातील नवतेच्या पर्वाचे एक प्रवर्तक आणि श्रेष्ठ विचारवंत गंगाधर गाडगीळ आपलं परंपरेशी असलेलं नातं या खास अंतर्नादसाठी लिहिलेल्या लेखात उलगडून दाखवत आहेत.
पुनश्च

सुनिल सोलेक्स लिटल मास्टर

कुमार नवाथे | 5 वर्षांपूर्वी

सुनीलने मलाच विचारले, मला एक सांगा की मी रवीपेक्षा बरा खेळतो का? अझरपेक्षा मला खेळाचं ज्ञान, अनुभव जास्ती आहे असं तुम्हाला वाटत का?
मराठी प्रथम

मातृभाषेतील शिक्षणाची राज्य शासनाकडूनच पायमल्ली

डॉ. प्रकाश परब | 5 वर्षांपूर्वी

शिक्षणाच्या सामाजिक विस्ताराबरोबर मराठीचे शैक्षणिक वापरक्षेत्र विस्तारण्याऐवजी संकोच पावताना दिसते आहे,
रुपवाणी

साधेपणाने साजरा झालेला दर्जेदार ५१ वा इफ्फी

टीम सिनेमॅजिक | 5 वर्षांपूर्वी

कोविडच्या संकटामुळे नोव्हेंबरमध्ये होणारा ५१ वा इफ्फी यावेळी जानेवारी २१ मध्ये साधेपणाने साजरा झाला. प्रतिनिधींना घरबसल्या चित्रपट पाहता यावेत म्हणून ऑनलाईनच्या माध्यमातून काही निवडक चित्रपटांचे प्रक्षेपण करण्यात आले. अशा प्रकारचा हा पहिलाच प्रयत्न असल्यामुळे अनेक तांत्रिक अडचणी आल्या पण शो मस्ट गो ऑन या तत्वाने इफ्फी पार पडला.
प्रिय रसिक

देवबाभळी नाट्यसंहितेला साहित्य अकादेमी युवा पुरस्कार!

पॉप्युलर प्रकाशन | 5 वर्षांपूर्वी

"हे नाटक नाही.हा एक साक्षात्कार आहे. नाटककाराने, दिग्दर्शकाने, गीतकाराने, कलावंतांनी, प्रकाशयोजनाकाराने, संगीतकाराने आणि निर्मात्याने घडवलेला इंद्रायणीकाठी नेणारा! इतके निर्मळ, सोज्वळ, उत्कट, आणि लयकारी नाटक गेल्या दशकात दुसरे झाले नाही! या नाटकाने माझे आयुष्य वाढवले.
प्रिय रसिक

झाडावरचा पक्षी-माणूस : विश्राम बेडेकर

अंजली कीर्तने | 5 वर्षांपूर्वी

बोटीनं दूरदेशी चाललेली भावोत्कट हॅर्टा, देखणा, मनस्वी चक्रधर आणि अस्वस्थ वातावरणात फुललेली त्यांची ही झपाटणारी विफल प्रेमकहाणी. तेव्हा आवडली होती हॅर्टा. मला वाटे चक्रधर म्हणजे बेडेकरच. मी ठरवलं होतं, मोठं झाल्यावर लेखकाला जाब विचारायचा, “तुम्ही हॅर्टाशी इतक्या कठोरपणे का वागलात?’’
प्रिय रसिक

श्रद्धांजली : जयंत पवार

डॉ. चिं. श्री. कर्वे | 5 वर्षांपूर्वी

मराठी रंगभूमीवर तसेच वाङ्मयक्षेत्रात नाटककार आणि कथाकार म्हणून जयंत पवार यांची एक वेगळी ओळख होती. गिरणगावातले कष्टकरी, कामकरी जीवन त्यांनी आपल्या नाटकांतून, कथांतून मांडले.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

एका राजाचे निर्गमन

विश्राम शरच्चंद्र गुप्ते | 5 वर्षांपूर्वी

त्यांच्या कादंबऱ्यांतून मानवी जीवनाचे अतार्किक विभ्रम आपल्या अंगावर मारेकऱ्यांसारखे धावून येतात. गारठवून टाकतात. अंतर्मुख करतात. अन्न, वस्त्र आणि निवाऱ्यानंतर चौथी मूलभूत मानवी गरज म्हणजे 'हिरवा-निळा द्वेष' तर नसेल? हा प्रश्न सरदेशमुखांच्या कादंबऱ्या वाचून मला पडतो.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

वाईटपणा विकत घेणारा माणूस

मिलिंद जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

साहित्य संस्था समाजाच्या आर्थिक मदतीवर चालतात हे खरे असले तरी पैशासाठी संस्थांनी स्वतःची तत्वे गहाण टाकावीत, तडजोड करावी या गोष्टीला ते कडाडून विरोध करीत असत.
प्रिय रसिक

सेतू : मनात झंकारणारी मधाळ स्वरांची तार

जयश्री हरि जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

पाच राजहंस माझ्या पालखीला उचलती उंच आनंदमयात’ असा ऐंद्रिय सुखाचा उत्सव कवितेतून साजरा करणारे कविवर्य वसंत बापट - विश्वनाथ वामन बापट ह्यांचं २०२१ - २२ हे जन्मशताब्दी वर्ष.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

आज २००१ साली जयप्रकाश नारायण

निळू दामले | 5 वर्षांपूर्वी

जेपींना आंदोलनाच्या नेतृत्वपदी का बसवण्यात आलं? भारतीय मानस विचारांचे प्रभाव कमी स्वीकारतं, त्याला व्यक्तीची ओढ, आकर्षण फार असतं. गांधींचे विचार काय होते व ते योग्य होते की नाही याचा विचार करणारे गांधीवादी कमीच.
प्रिय रसिक

साहित्य अकादेमी फेलोशिप २०२०चे मानकरी भालचंद्र नेमाडे

पॉप्युलर प्रकाशन | 5 वर्षांपूर्वी

मराठी भाषेतील भालचंद्र नेमाडे यांच्या आजवरच्या साहित्यिक योगदानासाठी ही फेलोशिप जाहीर करण्यात आली आहे.
प्रिय रसिक

रानातल्या मातीचा टिळा लावलेली कविता

ना. धों. महानोर | 5 वर्षांपूर्वी

खानदेशी जीवन पद्धती, कृषीजन संस्कृतीचं महत्त्व व सौंदर्य, गीतात्मक शब्दकळा, बोली हे भक्कमपणानं, साधेपणानं पण घनगर्द असं फक्त बहिणाबाईंच्या कवितेतून दिसतं.
प्रिय रसिक

गंगाधर गाडगीळ यांची कथा: समकालीनता, नवता आणि स्त्रीरूपे

राजेंद्र नाईकवाडे | 5 वर्षांपूर्वी

गाडगीळांच्या कथा वाचताना त्यातील समकालीनतेविषयी, त्यातली नवतेविषयी आणि त्यातील अभिजातपणाविषयी कोणती वैशिष्ट्ये हाती लागतात, ह्याचा शोध काही निवडक कथांच्या आधारे (गाडगीळांच्या कथा, तलावातले चांदणे इत्यादी कथासंंग्रह) घेण्याचा प्रयत्न इथे केला आहे.
प्रिय रसिक

देवबाभळी अनुभवताना...

मानसी जोशी | 5 वर्षांपूर्वी

देवबाभळीचा प्रयोग पाहताना प्रेक्षक असे काही अलगद त्यात गुंतुत जातात, नाटक संपल्यावर जेव्हा त्यांच्याच नकळत त्यांचे अश्रू गालावर घरंगळतात तेव्हा त्यांना याचा प्रत्यय येतो. अगदी तशीच प्रक्रिया माझीही या नाटकाबाबत अभिनेत्री म्हणून घडली.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

अखेरचं अवधान

अवधूत परळकर | 5 वर्षांपूर्वी

"ज्या समाजात वाचन ही बिनमहत्त्वाची गोष्ट समजली जाते; ज्या समाजात ज्ञानपीठविजेत्या व्यक्तीपेक्षा टीव्ही मालिकेतला नवा कलाकार अधिक पैसा, प्रतिष्ठा मिळवून असतो, त्या समाजात कुणाही लेखकाला निराशेनं ग्रासलं तर नवल नाही."
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

मी चोवीस तास

अवधूत परळकर | 5 वर्षांपूर्वी

"पण दिवस मार्केटिंगचे आहेत. स्वतःचं घोडं पुढं दामटवलं नाही, तर आपण शर्यतीत मागे पडू, या विचारानं सगळे भयभीत झाले आहेत. या भयातून नवे अतिरेकी जन्माला येत आहेत."
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

प्रत्यक्षाहुनि प्रतिमा अद्भुत

भानू काळे | 5 वर्षांपूर्वी

'अदभुत' प्रतिमा केवळ भड़क चित्रणातूनच निर्माण होतात. असे नाही, तर घाईघाईन व्यापक निष्कर्ष काढण्याच्या माध्यमाच्या प्रवृत्तीतूनही त्या निर्माण होतात. सर्वेक्षणे अत्यंत अपुऱ्या माहितीवर आधारित असल्याने त्यांचे निष्कर्षही फसवेच असतात; पण वाचकांना मात्र काहीतरी 'महत्वाची माहिती मिळाल्यासारखे उगाचच वाटते.
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

केवळ वाचनालय नव्हे...

रविप्रकाश कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

आज 'ग्रंथसखा' म्हणजे जोशीसर आणि जोशीसर म्हणजे 'ग्रंथसखा' असं सायुज्य नातं झालेलं आहे. पण ह्याची सुरुवात कशी आणि कुठून झाली?
पुनश्च

१९७५ व १९७६ सालांतील कादंबरी - भाग पहिला

भालचन्द्र फडके | 5 वर्षांपूर्वी

या स्त्रियांपैकी शान्ता निसळ यांच्या कादंबरीने लक्ष वेधून घेतले. एक तर त्यांनी एक ‘वेगळे जग’ उभे केले आहे आणि पुनर्वसनाच्या जटिल समस्यांचा विचारही केला आहे.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

कोरोना कल्लोळाचे १७० दिवस

मुकुंद कुलकर्णी | 5 वर्षांपूर्वी

निळं आकाश, सळसळणारा पिंपळ, खिडकीतून झेपावणारा गच्च लाल फुलांचा ट्युलिप आणि ‘हसीन’ नजाकतीत जुनी पानं झटकणारा बदाम, त्यावर फुदकणारे पक्षी आणि माझी घार रोज बघतो आणि वाटतं, ‘जिंदगी कितनी खुबसूरत है, आईये आप की जरूरत हैं।’
महा अनुभव दिवाळी २०२१

बहिणाई माझी लाडाची, लाडाची..

अनिल अवचट | 5 वर्षांपूर्वी

तरल संवेदनशीलता, निसर्गाशी एकतानता आणि असामान्य कल्पनाशक्ती लाभलेल्या कवयित्री बहिणीबाई चौधरींची गाणी गेली सत्तर वर्षं भल्याभल्यांना भुरळ घालत आली आहेत. बहिणाई एवढी लाडाची का आहे, सांगताहेत अनिल अवचट.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

कथा : रन आऊट

प्रदीप चंपानेरकर | 5 वर्षांपूर्वी

कुठे तरी अनोळखी प्रदेशात मी.. धूसर वातावरण. कुणीतरी मला हाका मारत होतं. आवाज तर संदीपचा होता. मागे वळून पाहिलं, तर संदीपच होता. पन्नास वर्षांपूर्वी हे जग सोडून गेलेला माझा भाऊ मला म्हणत होता,
अंतर्नाद दिवाळी २०२०

मराठीपणाचे वैश्विक आयाम

ज्ञानेश्वर मुळे | 5 वर्षांपूर्वी

मानवतेलाच नव्हे, तर चराचराला जोडणारी एकात्मता समजली आणि ती 'एकता' किंवा तो 'योग' मनातून अनुभवला, तर मराठीपणाची विविधता किंवा वेगळेपणा कसा जपायचा, याचे घडे राजकारण्यापासून घेण्याची गरज कुठे आहे?
पुनश्च

१९७५ व १९७६ सालांतील कादंबरी- अंतिम भाग

भालचन्द्र फडके | 5 वर्षांपूर्वी

सत्ता, संपत्ती आणि प्रतिष्ठा यांपासून वंचित झालेला मध्यमवर्गीय माणूस आपल्याच कोशात स्वतःला गुरफटवून घेऊन वांझोटा वैताग तरी व्यक्त करतो किंवा जुन्या ढासळत चाललेल्या मूल्यांना तरी कवटाळतो.
महा अनुभव दिवाळी २०२१

निर्भय वायर

नितीन ब्रह्मे | 5 वर्षांपूर्वी

कॉर्पोरेट आणि सत्ताधारी या दोघांच्याही नियंत्रणापासून मुक्त, फक्त वाचकांप्रती जबाबदारी मानणारं समांतर आणि परिणामकारक माध्यम आजही उभं राहू शकतं, हे ‘द वायर’ या न्यूज पोर्टलने सिद्ध करून दाखवलं आहे. पत्रकारितेतली नवी वाट चालणार्‍या या प्रयोगाची गोष्ट.
पुनश्च

ऐसा योग पुन्हा येणे नाही - उत्तरार्ध

दत्तप्रसाद दाभोळकर | 5 वर्षांपूर्वी

राळेगण सिद्धीत फारसे काही झालेले नाही. आज जी आकडेवारी दिली जाते आहे, ती गोंधळात टाकणारी व दिशाभूल करणारी वाटते.
पुनश्च

मराठेशाहींतील स्त्रियांची कर्तबगारी

रियासतकार गो. स. सरदेसाई | 5 वर्षांपूर्वी

जातीची मुसलमान स्त्री ब्राह्मण योध्यावर निःसीम प्रेम ठेवून शेवटी सती जाते हा योगायोग लोकोत्तर नव्हे काय?
मराठी प्रथम

आद्य भारतीय शिक्षिका सावित्रीबाई फुले

मच्छिंद्र बोऱ्हाडे | 4 वर्षांपूर्वी

सावित्रीबाई लहानपणापासूनच अत्यंत जिद्दी, धाडसी, अन्याय-शोषणाविरुद्ध बंड करणाऱ्या आणि स्वाभिमानी होत्या.
पुनश्च

मराठी भाषेची पूर्वपीठिका

पु. ल. देशपांडे | 4 वर्षांपूर्वी

नाग, श्र्वापदे, राक्षस, यक्ष, भिल्ल वगैरे जिथे राहतात अशा प्रांताला महाराष्ट्र हे नाव द्यावयाचे हे रत्नागिरी जिल्ह्यातल्या माणसाचे काम असावे.
वयम्

फेब्रुवारीच लहान का?

मेघश्री दळवी | 4 वर्षांपूर्वी

मात्र नक्की गडबड कशाने होते आहे, हे ज्युलियस सीझर या सम्राटाच्या बरोब्बर लक्षात आलं. एकीकडे चंद्राच्या पृथ्वीभोवतीच्या भ्रमणावरून वर्ष, तर दुसरीकडे पृथ्वीच्या सूर्याभोवती फिरण्यामुळे ऋतू. मग दोघांचा ताळमेळ कसा राहणार? तेव्हा त्याने चांद्र वर्ष सोडून फक्त सौर वर्षाचा आधार घ्यायचं ठरवलं. त्यातूनच तयार झालं ज्युलियन कॅलेंडर, इ. स. पूर्व 46मध्ये. अर्थात नुसतं केलं नि झालं एवढं सोपं नव्हतं ते. त्यातल्या प्रत्येक महिन्यात 30 की 31 दिवस बसवायचे याचा भरपूर काथ्याकूट झाला. त्यातच फेब्रुवारीला पुन्हा एकदा 28 दिवस मिळाले. आता तेवीसचे अठ्ठावीस झालेले बरं मानायचं, की अजूनही आपण पिटुकलेच हे बघायचं, यात तो फेब्रुवारी चक्रावून गेला असेल!
वयम्

‘माझे किशोरवय’- डॉ. अनिकेत सुळे

अंजली कुलकर्णी- शेवडे | 4 वर्षांपूर्वी

कुठल्याही प्रश्नाचं उत्तर शोधताना ‘आपल्याला उत्तर आलं पाहिजे’ हा त्याचा हट्ट असतो आणि ‘उत्तर असंच का आलं’ हे शोधून काढणं हा माझा अट्टहास असतो! किशोरवयात लाभलेले शाळेतले आणि सराव-वर्गातले शिक्षक, खगोल मंडळ, पुस्तकं आणि अर्थातच आई-बाबांचं मार्गदर्शन या सगळ्यामुळे माझ्या पुढच्या कारकिर्दीचा भक्कम पाया रचला गेला, असं नक्कीच म्हणता येईल!
वयम्

भाषाप्रभू कुसुमाग्रज

प्रवीण दवणे | 4 वर्षांपूर्वी

मातृभाषेतून अध्ययन व्हावे हा कुसुमाग्रजांचा आग्रह होता. आज मराठी भाषा व शिक्षणातील मराठी माध्यम यांची पराकोटीची पिछेहाट होत आहे. तो वि.वा.शिरवाडकर यांच्या चिंतेचा विषय होता. इंग्रजी भाषा व या भाषेची महती ते जाणून होते, परंतु मातृभाषेला दूर लोटून इंग्रजीची आराधना करणे हे भविष्यातील अनेक प्रश्नांना निमंत्रण देणारे आहे, हे वि.वा.शिरवाडकरांनी अनेकदा सांगितले आहे. ते म्हणतात- ‘मराठीवरील संकट हे तिच्या शब्दकोशावरील वा साहित्यावरील संकट नाही. ते महाराष्ट्राच्या अस्मितेवरील, मराठीपणावरील आणि येथील एकमेकांच्या भवितव्यावरील संकट आहे. समाजाची प्रगती वा क्रांती स्वभाषेच्या किनाऱ्यावरच पेरता येते.’
रुपवाणी

लता मंगेशकर श्रद्धांजली

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

भारतात अन परदेशातच नाही तर त्रिखंडात विजयपताका फडकवणाऱ्या ‘भारतरत्न’ लता मंगेशकर म्हणजे विश्वविख्यात गायिका लतादीदी. सरस्वतीच्या वीणेचा झंकार, उर्वशीच्या नुपुरांची रुणझुण आणि कृष्णाच्या मुरलीची साद हे सारे एकवटून विधात्याने एक सुरेल कंठ घडवला आणि 28 सप्टेंबर,1929 या प्रसिद्ध गायक दीनानाथ मंगेशकरांच्या स्वाधीन केला. 28 सप्टेंबर 1929 रोजी इंदूर इथे लतादीदींचा जन्म झाला.
मराठी प्रथम

शब्दांच्या पाऊलखुणा - ओटी जड, पाहुणी गोड (भाग ४१)

साधना गोरे | 4 वर्षांपूर्वी

मातीमध्ये नवनिर्मितीचे सामर्थ्य असते, त्याप्रमाणे स्त्रियांच्या ओटीत म्हणजेच तिच्या गर्भाशयात नवनिर्मितीचे, वंशवृद्धीचे सामर्थ्य असते.
रुपवाणी

स्टारपणाचे ओझे झुगारून देणारा आदिनाथ कोठारे

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

हिंदी चित्रपटसृष्टीमध्ये घराणेशाहीवरून वादंग उठलेले असताना आपल्या मराठी मध्ये मात्र काही वारसदार आपल्या कर्तृत्वाने दिग्दर्शन , अभिनय या क्षेत्रामध्ये दर्जेदार कामगिरी करत आहेत. पाठीशी उभ्या राहणाऱ्या कलावंत आईवडिलांचे केवळ मानसिक पाठबळ बरोबर घेऊन ही तरुण पिढी या क्षेत्रात उतरली आहे. या लोकप्रियतेबरोबरच आंतरराष्ट्रीय चित्रपट महोत्सवातील हजेरी आणि राष्ट्रीय पुरस्काराने घेतलेली कामाची दखल, यातून स्वतःचे स्थान निर्माण करण्यात यशस्वी झाली आहे. आदिनाथ कोठारे हे या पिढीतील महत्त्वाचे नाव !
पुनश्च

प्रोफेसर बाळशास्त्री जांभेकर - भाग तिसरा

श्री. ना. कर्नाटकी | 4 वर्षांपूर्वी

बाळशास्त्री यांच्यावेळी रेव्हरंड नारायण शेषाद्रि यांचा भाऊ श्रीपाद शेषाद्रि याने ख्रिस्ती धर्माची दीक्षा घेतली होती.
पुनश्च

प्रोफेसर बाळशास्त्री जांभेकर - भाग चौथा

श्री. ना. कर्नाटकी | 4 वर्षांपूर्वी

धर्म हा अंतःकरणाचा विषय आहे व तो आचरतांना लोकांच्या स्तुती निंदेकडे पाहण्याचे कारण नाही असे त्यांचे म्हणणे असे.
रुपवाणी

भारतीय सामाजिक चित्रपट आणि कुंकू

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

मराठी चित्रपटांमधे मास्टर विनायकांच्या ‘ब्रम्हचारी’, ‘ब्रँडीची बाटली अशा चित्रपटांमधूनही विनोदाच्या अंगाने सामाजिक विचार मांडलेला आपण पाहू शकतो. पण त्या काळाशी सुसंगत आणि जाणतेपणी सामाजिक प्रश्नांना सामोरं जाणारे चित्रपट पहायचे, तर आपल्याला प्रभात फिल्म कंपनीसाठी व्ही. शांताराम यांनी दिग्दर्शित केलेल्या ‘कुंकू’ (1937), ‘माणूस’ (1939), आणि ‘शेजारी’ (1941), या तीन चित्रपटांकडे पाहिल्या-वाचून पर्याय नाही. एका दिग्दर्शकाने, एका विशिष्ट भूमिकेतून आणि एकामागून एक केलेले हे चित्रपट असल्याने त्यांना विशेष महत्त्व आहे.
वयम्

छोटी छोटी ध्येय

डॉ. शुभांगी दातार | 4 वर्षांपूर्वी

ध्येये ठरवली की त्यामध्ये नियोजन, शिस्त, सातत्य, सराव, समाधान, आत्मविश्वास अशा अनेक गोष्टी शिकता येतात. यश आल तर समाधान मिळत. अपयश आलं की दुसरा मार्ग शोधता येतो.
पुनश्च

‘कौंतेय’ नाटकांतील कर्ण ! - पूर्वार्ध

म. श्री. दीक्षित | 4 वर्षांपूर्वी

हेच चित्र बारकाईनें, चोखंदळपणें व वास्तवदृष्टीने बघितलें तर असे दिसून येईल कीं तें वाटतें तसें सोज्वळ उदात्त नाहीं.
वयम्

पाठ्यपुस्तक..एक छळवाद

राजीव तांबे | 4 वर्षांपूर्वी

आम्ही मुले सर्जनशील असल्याने, पाठ्यपुस्तकांचा उपयोग अम्ही विविध प्रकारे केला. आमच्यावेळी पुस्तके रंगीत नव्हती. त्यामुळे पुस्तकातील चित्रात रंग भरण्याचे काम आम्हालाच करावे लागे. चित्र रंगवल्यानंतर मूळ चित्र ओळखताच येणार नाही याची आम्ही पुरेपूर काळजी घेत असू. माणसाचे प्राण्यात, फळात, झाडात किंवा एखाद्या वस्तूत रुपांतर करत असू. एकदा आमच्या विज्ञानाच्या बाईंनी आम्हाला 73 वे पान उघडायला सांगितले. सहज म्हणून बाईंनी माझ्या चित्रकार मित्राचे पुस्तक हातात घेतले आणि 73 वे पान पाहून त्या जोरदार किंचाळल्या. ती किंचाळी ऐकून बाजूच्या वर्गातील दोन शिक्षक धावत आले. ते 73 वे पान पाहून सार्याय वर्गासोबत ते शिक्षक पण खिंकाळू लागले! 73 व्या पानावर डार्वीनचा उत्क्रांतीचा सिध्दांत होता. तिथेच भरघोस दाढी मिशावाला डार्वीनचा मोठा फोटो ही होता. माझ्या चित्रकार मित्राने त्या मूळ डार्वीनच्या चित्राचे एका भयंकर सरड्यात रुपांतर केले होते. अशा प्रकारे डार्वीनचीच उत्क्रांती होईल याची सुतराम कल्पनाच नसल्याने बाई भलत्याच टरकल्या होत्या. मग बाईंनी माझ्या मित्राला डार्वीन ही पदवी दिली. आणि या ‘डार्वीनला’ उत्क्रांतीचा सिध्दांत पट्टीच्या मदतीने पाठीवर समजावून दिला.
रुपवाणी

आपला सिनेमा त्यांचा सिनेमा

टीम सिनेमॅजिक | 4 वर्षांपूर्वी

सिनेमा नावाचे वर्षानुवर्षे लोकांचे मनोरंजन करणारे, प्रबोधन करणारे, त्यांना कलात्मक आनंद देणारे माध्यम, असं काही वादळ उठवू शकेल असा विचार कोणी केला नसावा. भूतकाळात डोकावून पाहिले तर लक्षात येते की सिनेमांनी सनसनाटी निर्माण केली नाही, एखादा चित्रपट प्रदर्शित झाल्यानंतर त्यावर बंदी घालावी, त्याचा निषेध करावा, अशी प्रकरणे घडलीच नाहीत असे नाही. आणीबाणीच्या काळात राजकीय विधाने करणाऱ्या, राजकारणी लोकांचे चित्रण करणाऱ्या काही चित्रपटांवर आणि नंतरच्या काळात हिंसाचाराचे, समलैंगिकतेचे चित्रण करणाऱ्या चित्रपटांवर कधी सेन्सॉरकडून तर कधी कडव्या सामाजिक संघटनांकडून बंदी घालण्यात आली आहे. पण एखादा सिनेमा पाहायलाच हवा, तो नाही पहिला तर आपण फार मोठा गुन्हा केला आहे अशी तीव्र जाणीव करून देणारी परिस्थिती निर्माण करण्याचे प्रसंग घडले नव्हते. आज फोफावलेल्या समाजमाध्यमांचा यात मोठा सहभाग आहे यात शंकाच नाही पण त्याच बरोबरीने चित्रपटासारख्या वैश्विक भान देणाऱ्या कलामाध्यमाला संकुचित करण्याचा काही कलाबाह्य समूहाकडून जाणीवपूर्वक होत असलेला प्रयत्न संवेदनशील प्रेक्षकासाठी क्लेशकारक आहे.
पुनश्च

उत्तरार्ध - संस्कार आणि परंपरेची लक्ष्मणरेषा मानणारे पुरुषोत्तम लक्ष्मण

वि. ग. कानिटकर | 3 वर्षांपूर्वी

परिस्थिती माणसाला नेस्तनाबूत करते कशी, याचे उदाहरण म्हणजे अलूरकरांची लेखन इतिश्री
पुनश्च

पूर्वार्ध - उडाला तर पक्षी बुडाला तर बेडूक

रवींद्र कोरगांवकर | 3 वर्षांपूर्वी

विविध पद्धतीनें प्रयत्न करणाऱ्या संगीतसेवकांबद्दल मत देण्याइतकी शहाणी झाले आहे, असे मला मुळींच वाटत नाहीं
पुनश्च

गांधींजींच्या चरित्राला टिळकांची प्रस्तावना - पूर्वार्ध

बाळ गंगाधर टिळक | 2 वर्षांपूर्वी

परिस्थिति ही प्रायः पूर्व पिढीच्या किंवा पूर्वकालीन कर्माच्या परिपाकानें निर्माण झालेली असते.
Install on your iPad : tap and then add to homescreen